مجيد زندي
اعتياد در كشور ما به دليل افزايش روز افزون شمار معتادان و همچنين كاهش سن اعتياد حقيقتا به يك بحران ملي تبديل شده است و اگر بر آن عنوان « جنگ ترياك يا جنگ مواد مخدر » بر ضد جمهوري اسلامي ايران قرار دهيم اغراق نكرده ايم .
اكنون ديگر براي همه ملت ومسئولان ثابت شده كه مواد مخدر به شدت آينده كشور را با خطر جدي مواجه كرده و اقدامات پيشگيرانه اگر چه تا حد وسيعي باعث مقابله با تهديدهاي وسيعتر شده است اما اين حجم اقدامات نيز كافي نبوده و عملكردهاي ما به نوعي تابعي از موفقيت هاي شبكه هاي توزيع و تبليغ مواد مخدر بوده است .
اين مساله از آن جهت مطرح مي شود كه بدانيم اكنون چه بلايي بر سر مملكت ما مي ريزد هفته قبل 70 تن مواد مخدر در تهران به آتش كشيده و نابود شده است اما همه مي دانيم كه در تمام دنيا مجموع كشفيات تنها 20 در صد مواد مخدر موجود در شبكه توزيع است و بقيه به آساني در اختيار مصرف كنندگان قرار مي گيرد و متاسفانه اين بحران در كشور ما به دليل معضل بيكاري آنچنان سرشاخه هاي ريزي پيدا كرده كه در هر كوچه اي حداقل دو تا سه فروشنده مواد مخدر پيدا مي شود كه در صورت درخواست متقاضي در كمتر از 20 دقيقه اين مواد افيوني به دستش خواهد رسيد!
در چنين شرايطي كه معتادان به انواع مواد مخدر آسيب هاي فراوان فرهنگي اجتماعي خانوادگي و حتي اقتصادي و سياسي به جامعه تحميل مي كنند مبارزه در هر شكل و لباسي به يك تكليف شرعي و وظيفه اي انساني ملي و فردي تبديل شده است و تك تك آحاد اين ملت اگر بتوانند با كمك گرفتن از روش هاي مختلف تنها يك قدم به سوي مبارزه با مواد مخدر و كمك به معتادان پيش روند قدم بسيار بزرگي در سطح ملي خواهد شد.
به هر حال همچنانكه در مرزها تلاش هاي فراواني براي جلوگيري از ورود مواد مخدر انجام مي شود عوامل دروني اين بحران ملي بايد نه يكبار بلكه بارها مورد آسيب شناسي قرار گيرد و اين سئوال رااز خود بپرسيم كه خانواده ها افراد فاميل و اجتماع و دولت چه كارهايي را انجام نداده اند كه اين بلاي خانمانسوز تا اين حد در كشور ما شيوع پيدا كرده است
در اين زمينه دكتر صديقه خرسندي روانشناس كه خود سالها در سازمانهاي مختلف با مراحل متعدد مبارزه و درمان مواد مخدر فعال بوده درباره وظايف خانواده ها به گزارشگر ما مي گويد : هنگامي كه فردي در اثر مصرف موادي به آن وابستگي پيدا كند و اين به يك نياز دروني تبديل مي شود به گونه اي كه از ادامه زندگي معمولي خود بدون آن محروم باشد در آن صورت فرد به آن مواد اعتياد پيدا كرده است .
وي مي گويد : تحقيقات نشان داده اكثر افراد معتاد ابتدا به شكل تفريحي در دوره جواني شروع كرده اند اما هم احساس رضايت هنگام مصرف اولي وسوسه مصرف مجدد را در او ايجاد كرده و هم به دليل شرايط روحي و جسمي به مرور ايام بر مقدار و تعداد مصرف روزانه افزوده است . بي ترديد بيان دلايل گرايش به سوي مواد به والدين ومربيان اين كمك را خواهد كرد تا آنها بتوانند زمينه هاي ايجاد آن را برطرف كنند تا پيش از درمان براي پيشگيري اقدام كنند
دكتر خرسندي ادامه مي دهد : به اعتقاد روانشناسان و متخصصين اين امر عواملي چون تاثير دوستان و هم سالان ناباب و يا معتاد قابل دسترسي بودن مواد كمبود اعتماد به نفس بيكاري محله ي آلوده ضعف اعتقادات ديني و مذهبي ابراز وجود بحران هويت افسردگي و گوشه نشيني استعمال سيگار عدم آگاهي در مورد زيان مصرف مواد شكست تحصيلي و موانع شغلي زندگي شهري فقر يا رفاه پيش از حد مصرف به دليل تسكين درد و رفع بيماريهاي جسمي طلاق و جدايي والدين والدين معتاد و الگوبرداري از آنها كوتاهي درنظارت والدين و عدم مديريت مناسب آنها فقدان ارتباط عاطفي و صميمي بين خانواده طرد شدن جوان از خانواده به دليل بي كفايتي و بي مسئوليتي احساس اجحاف در خود و عواملي از اين سبب مي شود تا جوانان و نوجوانان به مصرف مواد مخدر گرايش يابند.
وي ادامه مي دهد : بي ترديد مصرف اين مواد بر جسم و روان فرد تاثير مستقيمي برجاي خواهد گذاشت . فرد معتاد باعلائم جسماني چون خماري و چرت زدن اضطراب سرخوشي خشم عرق كردن كاهش وزن زردي چهره قرمزي چشم آبريزش بيني و... در بين ديگران ظاهر مي شود و متاسفانه رفتار او نيز در برابر اين افيون مهلك دستخوش تغييراتي مي شود. فرد معتاد در گفتن دروغ ابايي ندارد. بسيار قرض مي كند و در اداي آن ديني احساس نمي كند بي حد خرج مي كند و به طور كل فرد بي قيد و بي مسئوليتي است . در ساعات خواب و بيداري او تغييراتي مشاهده مي شود تمايل به گوشه نشيني دارد و از جمع فرار مي كند با افراد جديد ومشكوك مراوده و همنشيني مي كند.و در مجموع در خلق و خوي او تغييرات ناگهاني ايجاد مي شود زياد حرف مي زند و معمولا مطالعش بي مورد است .
وي با اشاره به اينكه بسياري از خانواده ها نسبت به تغيير حالت و رفتار فرزندان خود بي توجه هستند ادامه مي دهد : فرد معتاد نسبت به وضعيت ظاهري و پاكيزگي خود بي اعتناست . به خشونت درگيري ورفتارهاي توهين آميز دست مي زند. نسبت به فعاليت هاي مورد علاقه اش بي توجه است . اشتهاي زياد و غير معمول دارد. به دليل كاهش سطح هوشياري دركارها و درس هايش تمركز ندارد. افسرده است و كمتر از حد معمول بيرون مي رود. در برابر فشار همسالانش تسليم مي شود و از خود اراده اي ندارد بيش از حد به موسيقي علاقمند مي شود!
دكتر خرسندي مي گويد : هنگامي كه در خانه است ممكن است در اتاقش را قفل كند. و به نوعي بيش از اندازه پنهان كاري مي كند. در اتاق خودش از خوش بو كننده ها استفاده مي كند. از مدرسه دانشگاه و محل كار غيبت مي كند. از خانواده و فعاليت هاي خانوادگي كناره گيري مي كند. و به فرزندان و خانواده اهميت نمي دهدو به طور كلي به عنوان يك مهره خشن درخانواده و جامعه عمل مي كند. اين روانشناس درباره راههاي درمان هم مي افزايد : حقيقتا جدايي اين اشخاص از مواد كاري سخت و دشوار اما ممكن است . چون اراده اي بسيار قوي مي خواهد و هم هزينه هاي سنگين پزشكي را بر دولت و جامعه و خانواده تحميل مي كند ولي بسياري از افراد هم دراين زمينه موفق بوده اند. وي مي گويد : متاسفانه عليرغم قصد و اراده برخي معتادان چون جامعه با يك برچسب خاصي به آن ها مي نگرد و ازجهت فعاليتهاي اجتماعي و شغلي عقب رانده مي شوندو گاه افسرده تر و منزوي تر از قبل به سمت مواد مخدر مي روند. كه البته در اين راستا خدمات مددكاران اجتماعي بسيار مفيد است . اما بايد دانست پيشگيري هميشه از درمان موثرتر است پس با دادن راهكارهاي مناسب مي توانيم جامعه اي سالم به دور از مصرف مواد مخدر داشته باشيم .
وي در اين زمينه نحوه تربيت صحيح و نظارت والدين بر اعمال و رفتار دوستان و يا افرادي كه به هر نوعي با فرزندانشان در ارتباط هستند را بسيار مهم ارزيابي مي كند و مي افزايد : ايجاد روابط دوستانه و صميمانه با فرزندان چه دختر و چه پسر و همچنين بيان شكست ها و عدم محبوبيت و مقبوليت افراد معتاد فاميل بايد فرزندان را نسبت به اين مساله به درستي آگاه سازيم .
دكتر خرسندي ادامه مي دهد : از همان اوان كودكي با دادن وظايف احساس مسئوليت و اعتماد به نفس فرزندان را بايد به تفريح هاي سالم تشويق كنيم .
وي مي افزايد : در مورد مضررات مصرف مواد مخدر آگاهي لازم داده شود و همزمان بايد شخصيت و ارزش والاي انسان را به او تفهيم كنيم .تااو بداند كه اين روح الهي را نبايد با هيچ وسيله اي آلوده سازد و دراين راه مواد مخدر صنعتي و سنتي تفاوتي با هم ندارد.
اين روانشناس ادامه مي دهد : بايد قدرت « نه گفتن » در برابر اصرار و خواهش هاي بي مورد ديگران را به فرزندان خود آموزش دهيم تا آنها بدانند مقاومت در برابر اصرار نابجاي دوستان اولين قدم پيروزي است .
وي مي گويد : اگر خانواده اي فرزندي پرخاشگر دارد بايد در درمان او سعي و تلاش فراوان صرف نمايد زيرا پرخاشگري مي تواند با مصرف مواد ارتباط پيداكند ضمن آنكه بايداز تحقير و سرزنش و گاه تنبيه بدني هم پرهيز كرد چراكه اين عمل عزت نفس او را پائينتر مي آورد.
دكتر خرسندي مي افزايد : خانواده ها در اين دوران بيش از هر زمان ديگري بايد باورهاي مذهبي واعتقادي و فعاليت هاي اجتماعي فرزندان خود را افزايش دهند بايد آنها را بيشتر به مكان هاي مذهبي و محيط هاي اجتماعي ببرند زيرا گرايش به مذهب و انجام فعاليت هاي اجتماعي و حضور در مساجد هيات هاي مذهبي اين امكان را فراهم مي آورد كه هم با دوستان و گروههاي مذهبي جديدي آشنا شوند و هم فرصت برقراري ارتباط با دوستان ناباب از آنها گرفته شود.
وي با اشاره به اينكه رسانه هاي جمعي روزنامه ها و نشريات تاثيرگذارترين عامل در ذهن جوانان و نوجوانان هستند مي افزايد : رسانه ها مي توانند با چاپ مطالب و يا نشان دادن تصاوير و فيلم ها از اشخاصي كه با نزديكي به مواد مخدر عواقب بدي پيدا كرده اند پيام مناسبي به جوانان برسانند.
دكتر خرسندي توجه بيشتر مدارس به اين معضل اجتماعي را بسيار با اهميت توصيف مي كند و مي افزايد : مدارس خصوصا در سطح دبيرستان مي توانند با دادن برنامه هاي آموزش مناسب وانجام فعاليت هاي گروهي همانند اردوها و كوهنوردي ثبت نام در ورزش هاي باشگاهي در سراسر سال تحصيلي جوانان را عاشق درس و مدرسه و معلم سازند.
وي در خاتمه به اوليا توصيه مي كند از پنهان كاري بپرهيزند و موضوعات را به معلمان پرورشي و مدير و حتي مشاور پزشكي مطلع سازند و راههاي پيشگيري را از همان آغاز در دستور كار خود قرار دهند.
حجت الاسلام والمسلمين قربانعلي دري نجف آبادي دادستان كل كشور هم در زمينه آسيب شناسي مبارزه با مواد مخدر در كشور و راههاي مقابله جدي و اثرگذار مي گويد : موضوع مواد مخدر ار معضلات جدي جامعه بشري و از جمله بلاهاي خانمان برانداز عصر ماست و بايد قاطبه جامعه بشري يكپارچه و خصوصا سازمانهاي بين المللي باقاطعيت وجديت براي مبارزه با اين بلاي خانمان برانداز و خانمانسوز اقدام نمايند و خانواده بشريت به صورت يكپارچه دست در دست يكديگر براي ريشه كن كردن آن تلاش و مجاهدت نمايند جهان اسلام در اين رابطه مسئوليتي بي خطير ـ مقدس و الهي دارد.
وي ادامه مي دهد : جهان اسلام بايد به صورت قدرتمند و عزتمند باقي بماند و بتواند در جهت رضايت خداوند متعال و رشد و تعالي معنوي گام بردارد و با هرگونه فساد و افسادو فحشاو منكرات و از جمله مواد مخدر به صورت قاطع برخورد كند. مواد مخدر جزبزرگترين آفاتي است كه جهان بشريت را عموما و جهان اسلام را خصوصا تهديد مي كند. متاسفانه منطقه دچار بلاي بسيار اسفبار توليد مواد مخدر قاچاق مواد مخدر توزيع مواد مخدر و تبعات تاسف بار و آثار نكبت بار آن است . جمهوري اسلامي ايران از اين همه بلا و رنج نه تنها در امان نبوده بلكه همواره در معرض تهديد و آسيب شديد قرار گرفته است .
اين مواد اعم از مواد مخدر سنتي و مدرن و صنعتي (روان گردان ) و... ما را دچار هجمه هاي خود نموده است .
آقاي دري نجف آبادي ادامه مي دهد : اقدامات فراوان جمهوري اسلامي ايران براي مقابله پيشگيري و درمان اگر چه در خور تقدير است اما نتوانسته ريشه فساد و فتنه وتوطئه خبيثانه را از بين ببرد. متاسفانه در همسايگي شرقي ما توليد مواد مخدر روز به روز افزايش يافته و در اين برهه تقريبا اقتصادبسياري از مردم اين مناطق را به خود اختصاص داده است !
حضور ناتو و غربيها در افغانستان و رفتن طالبان و آمدن ديگران زشتي اين فاجعه مرگبار را نه تنها مهار و كنترل نكرده بلكه آنرا تشديد نيز نموده است و اين سالها مخصوصا با بارش هاي خوب آسماني زمينه توليد بيشتر مواد افيوني را فراهم آورده است .
دادستان كل كشور در اين زمينه ادامه مي دهد : براي عبور از اين چالش دهشتناك در درجه اول بايد نسبت به توليد مواد مخدر در افغانستان و در بخشي از پاكستان توسط مجامع بين المللي و دولتهاي محلي اقدامي همه جانبه صورت پذيرد و با توليد و ترانزيت آن به معناي واقعي كلمه در همه ابعاد مبارزه شود در اين جا وظيفه سازمان ملل ـ مسئولين بين المللي در مبارزه با مواد مخدر(آقاي كاستا) دبيركل محترم سازمان ملل ـ اتحاديه اروپاـ و كشورهاي غربي ناتو و ديگران كه در افغانستان حضور دارند و نيز سازمان كنفرانس اسلامي و علماي اسلام مخصوصاعلمايي كه جريانات حاكم بر افغانستان راحمايت مي كنند و دولتها و آحاد مردم اينست كه با برنامه ريزي براي ايجاد اشتغال سالم ـ بازار كار سالم ـ كشت جايگزين و اقتصاد سالم براي افغانستان تدابير مجدانه تري مبذول دارند.
آقاي دري نجف آبادي مي افزايد : دولت مركزي افغانستان نيز بايد براي اين كار اقدام كند. اين مساله با شعار قابل حل نيست بايد براي مردم افغانستان كار و اشتغال سالم و درآمد سالم ايجاد كرد. بايد كشورهاي غربي و اسلامي مشتركا با هم همكاري نموده و زمينه را براي تامين حداقلها و رفع فقر و محروميت از چهره اين مناطق بردارندموضوع جايگزين نمودن كشت نيز يكي از راهكارهاي مناسب براي مبارزه است . در هر صورت اين مساله دردرجه اول بايد بصورت ريشه اي پيگيري شود. والا جمهوري اسلامي ايران در طول سالها حدود 3600 شهيد تقديم نموده و باز هم شهدايي فداي راه اسلام و صيانت از حريم جامعه خواهدداشت ولي امروز ما شاهد روند توليد فزاينده مواد مخدر و گسترش شبكه هاي قاچاق و نيز روند افزايش فعاليت باندهاي مافيايي مواد مخدر و مافياي جنايت كارآن هستيم و متاسفانه عزم جدي براي برخورد با سرچشمه هاي اين بلاي شوم محسوب نيست .
رئيس ديوان عالي كشور مي گويد : مساله دوم كه بسيار مهم است كنترل مرزهاست در اين زمينه وظيفه سازمان ملل ـ اتحاديه اروپا ـ كشورهاي اسلامي ـ عربستان و تركيه و امارات و پاكستان و عمان و دولت افغانستان و ديگر كشورها بسيار سنگين و خطير است . همه بايد در اين كار بزرگ همكاري نمايند. و با يك عزم فراملي معضل اعتياد و مواد مخدررا معضل جهان بشريت تلقي نموده و تصميمي در خور اهميت موضوع اتخاذ نمايند.
وي ادامه مي دهد : كنترل و بازرسي و نظارت بر مرزها در كشور ما از اهميت بالايي برخوردار بوده و بايست نسبت به اين مناطق خاصه مرزهاي شرقي اقدامات همه جانبه اي انجام پذيرد و بصورت جدي سرمايه گذاري و بذل عنايت شود.
آقاي دري نجف آبادي راجع به مساله سوم مي افزايد : برخورد قاطع با شبكه هاي قاچاق و باندهاي مافيايي و سرشبكه ها به صورت متمركز و قدرتمند بايد در دستور كار قرار گيرد. دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي بايد نسبت به اين مساله پيگيري و قاطعانه برخورد نمايند. اينجا جاي مماشات نيست مواد مخدر از بمب اتم مخرب تر است و مخاطرات فراواني بصورت مستقيم و تبعي دامنگير كشور وملت مي سازد.
رئيس ديوان عالي كشور معتقد است : مساله چهارم در راستاي مبارزه با تقاضا و كاهش آن در جامعه است همه ملت ما بايد با هوشياري و بيداري در برابر اين موضوع خطرناك و اين جنگ اعلام نشده برنامه ريزي و تدبير نموه و مخصوصا جوانان و نوجوانان را از آلوده شدن به مواد مخدر و آثار شوم و مرگبار آن جدا برحذر دارند.
ها رسانه هاي عمومي و ملي NGO وي مي گويد : وزارت بهداشت و درمان بهزيستي كميته امداد حضرت امام (ره ) انجمنهاي خيريه گروههاي مرجع اجتماعي آموزش و پرورش و دانشگاه و همه ارگانهاي حكومتي و غير حكومتي بايد در اين رابطه با بسيح همه امكانات به مقابله و معارضه با آن برخيزند و خطرات آلوده شدن به مواد مخدر و تبعات شوم ديگر آنرا گوشزد نموده تا جامعه با شناخت و آگاهي از آلوده شدن و انحراف مصون بماندو البته نسبت به معتادين فعلي نيز بايدتدابير همه جانبه اي اتخاذ كرد تا با بازپروري و روشهاي مناسب امكان تولد دوباره و حضور در صحنه هاي مختلف و خدمت به جامعه براي آنها هموار گردد و تا آنجاكه ممكنست افراد سلامت لازم را باز يافته و به كانون گرم خانواده هاي خود راه يابند.
حجت الاسلام والمسلمين نجف آبادي ادامه مي دهد : البته موضوع پيشگيري اشتغال آموزش اطلاع رساني فرهنگ سازي و مبارزه ريشه اي با سوداگران مرگ مي تواند شرايط بهتري را براي سلامت جامعه ـ كاهش آلودگي ها و آسيب پذيري ها و جلوگيري از ابتلا و آلوده شدن فراهم نمايد.
رئيس ديوان عالي كشور مي گويد : اميدوارم دلسوزان و هنرمندان و ورزشكاران و فرهيختگان و اهالي فرهنگ و ادب و فضل و ساير اقشار جامعه تلاش مضاعفي را جهت كاهش آلودگي و ارتقا سلامت اجتماعي مبذول نموده و دولت و مجلس محترم با جديت براي مبارزه با مواد مخدر و كاهش تقاضا وسلامت عمومي و ايجاد محيط سالم براي بازپروري و اصلاح و تربيت معتادان اقدام نمايند و دلسوزانه تا سرحد رفع اين لكه سياه از تارك جامعه اسلامي مان اهتمامي هدفمند مبذول دارند.
آقاي دري نجف آبادي در خاتمه با اظهار اميدواري در پيروزي ملت و دولت جمهوري اسلامي ايران در جنگ مواد مخدر مي گويد : قطعا ايران توان لازم را براي مقابله با اين معضل خانمان برانداز دارد البته نياز به عزم واراده و استراتژي يكپارچه و مشاركت و همكاري همه جانبه ملت براي تحصيل توفيق در اين عرصه هست و ما مي توانيم كشورمان را بعنوان الگوي موفق و ممتاز مبارزه با آسيبهاي اجتماعي مطرح و معرفي كنيم و با قدرت و صلابت در جهت تقويت نظام مردم سالاري ديني تلاش كنيم و جامعه مبتني بر اخلاق و فضيلت و عدالت و ارزشهاي انساني و كرامت و شرافت انساني بسازيم .
متاسفانه به دليل معضل بيكاري شبكه توزيع موادمخدر آنچنان سرشاخه هاي ريزي پيدا كرده كه در هر كوچه اي حداقل دو يا سه فروشنده مواد مخدر پيدامي شود كه در صورت درخواست متقاضي در كمتر از 20 دقيقه موادمخدر به دستش خواهد رسيد
دكتر مرضيه خرسندي روانشناس : نظارت والدين بر اعمال و رفتار دوستان و يا افرادي كه به هر نوع با فرزندانشان در ارتباط هستند و همزمان ايجاد روابط دوستانه و صميمانه با فرزندان چه دختر و چه پسر عامل بسيار مهمي در جلوگيري از جذب آنها به سمت دوستان ناباب و در غلطيدن به محيط شوم و مرگبار مواد مخدرسنتي يا صنعتي است
حجت الاسلام والمسلمين دري نجف آبادي : بايد برخورد قاطع با شبكه هاي قاچاق و باندهاي مافيايي و سرشبكه ها به صورت متمركز و قدرتمند در دستور كار قرار گيرد.دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي بايد نسبت به اين مساله پيگيري و قاطعانه برخورد داشته باشند. اينجا جاي مماشات نيست مواد مخدر از بمب اتم مخرب تر است و مخاطرات فراواني به صورت مستقيم وتبعي را دامنگير كشور و ملت مي سازد
دادستان كل كشور : در راستاي مبارزه با تقاضا و كاهش مصرف مواد مخدر در جامعه همه ملت بايد هوشيار باشند و در برابر « جنگ اعلام نشده » برنامه ريزي و تدبير داشته باشند و جوانان و نوجوانان را از آلوده شدن به مواد مخدر و آثار شوم و مرگبار آن جدا برحذر دارند