سياست چماق و هويج هسته اي !
بسم الله الرحمن الرحيم
طرحي كه خبرگزاري ها آنرا پيشنهاد جديد آمريكا و اروپا به تهران در زمينه فعاليت هاي هسته اي ايران ناميده اند با توجه به نكاتي كه در آن گنجانده شده حرف تازه اي ندارد.
چند خبرگزاري سرشناس غربي در روزهاي اخير از قول مقامات اروپائي گزارش داده اند : « آمريكا و متحدان اروپائيش سرگرم بررسي طرحي هستند كه براساس آن اگر ايران از گسترش برنامه غني سازي اورانيوم خودداري كند و آنرا در سطح فعلي نگاه دارد سازمان ملل نيز كار بر روي تحريم هاي بيشتر را متوقف خواهد كرد » .
در اين عبارت دو عنصر كليدي گنجانده شده كه توجه به آنها نشان ميدهد غربي ها همچنان هدف اصلي خود كه محروم ساختن ايران از فناوري هسته ايست را دنبال مي كنند و اين پيشنهاد شكل و شمايل جديدي دارد ولي واقعيت تازه اي نيست .
عنصر اول اينست كه از ايران خواسته مي شود برنامه غني سازي را در سطح فعلي نگاه دارد و گسترش ندهد. با توجه به اينكه سطح فعلي غني سازي ايران هنوز سطح صنعتي نيست و اكنون ايران در مسير صنعتي شدن قرار گرفته توقف در اين سطح و خودداري از گسترش غني سازي درست همان چيزي است كه غربي ها در قطعنامه هاي اول و دوم شوراي امنيت سازمان ملل مطرح كرده اند يعني جلوگيري از ادامه مسير صنعتي شدن و توقف در نقطه اي كه ما را از رسيدن به غني سازي صنعتي محروم خواهد كرد. اگر قرار بود ايران تعليق را بپذيرد ولي بنابر مصلحت نام ديگري براي آن انتخاب نمايد همين عنوان « توقف در سطح فعلي » تعبير مناسبي بود. زيرا اين توقف در عمل تفاوتي با تعليق ندارد.
عنصر دوم ادامه تحريم هائي است كه در قطعنامه هاي قبلي پيش بيني شده و اكنون اعمال مي شود. عبارت اينست كه « سازمان ملل نيز كار برروي تحريم هاي بيشتر را متوقف خواهد كرد » . معني اين عبارت اينست كه عليرغم توقف گسترش غني سازي و نگهداري آن در سطح فعلي توسط ايران تحريم هاي قبلي همچنان اعمال خواهد شد ولي فعلا تحريم جديدي در نظر گرفته نخواهد شد.
همانطور كه ملاحظه مي شود وجود اين دو عنصر در طرح پيشنهادي جديد غرب نشانه هاي روشني براي اين واقعيت هستند كه آمريكا و متحدان اروپائيش همچنان درصدد محروم ساختن ايران از فناوري هسته اي هستند و اين طرح فقط مقداري فرصت براي آنها ايجاد مي كند تا براي عملي ساختن دقيق تر اين طرح راهكار جديدي پيدا كنند.
براي اين واقعيت شواهد روشني نيز از زبان مقامات اروپائي وجود دارد كه در اينجا به بعضي از آنها اشاره مي كنيم .
خبرگزاري رويترز به نقل از يك ديپلمات اروپائي درباره پيشنهاد جديد اعلام كرد : « اين مرحله مقدماتي براي آغاز مذاكرات خواهد بود هرچند تعليق غني سازي توسط ايران « ضروري » است . وي افزود : تعليق غني سازي به مثابه يك آتش بس براي گفتگوهاي صلح است و آنچه ما در اينجا درباره آن سخن ميگوئيم كنار گذاشتن شرط تعليق غني سازي اورانيوم نيست بلكه ميخواهيم با اين ابتكار عمل به هدف نهائي كه تعليق اورانيوم توسط ايران است دست يابيم » .
خبرگزاري آسوشيتدپرس نيز از قول ديپلمات هاي نزديك به مذاكرات اعلام كرد : « موضع كلي واشنگتن و متحدانش توقف كامل برنامه هاي مرتبط با غني سازي اورانيوم در ايران نه تنها در زمينه گسترش ظرفيت هاي هسته اي كه حتي توقف كامل بارآوري مواد هسته اي و تجهيزات مورد نياز براي اين پروسه است . »
مجله نيوزويك با بيان روشن تري از قول يك ديپلمات گزارش داد : « تعليق در برابر تعليق يك پيش شرط واضح براي مذاكرات است » .
ملاحظه اين گزارش ها كاملا روشن ميسازد كه آمريكا و متحدان اروپائيش توقف غني سازي در سطح فعلي را يك « پيش شرط » براي مذاكرات ميدانند و بهيچوجه از تعليق و توقف كامل غني سازي صرفنظر نكرده اند. آنها در نظر دارند با پذيرفتن توقف غني سازي در سطح فعلي توسط ايران اولا اعلام كنند ايران بالاخره توقف غني سازي را پذيرفته و ثانيا با دردست داشتن اهرم هاي فشاري كه قطعنامه هاي قبلي شوراي امنيت سازمان ملل در اختيارشان قرار داده ايران را وادار به تعليق بلند مدت و سپس توقف كامل غني سازي نمايند.
اگر بخواهيم در اصطلاحات رايج سياسي براي نامگذاري آنچه آمريكا و اروپا در اين طرح دنبال مي كنند تعبيري پيدا كنيم بايد از اصطلاح « سياست چماق و هويج » استفاده نمائيم البته با اين قيد كه غربي ها اينبار اين سياست متداول خود را درباره مساله هسته اي بكار گرفته اند و طبعا بايد آنرا « سياست چماق و هويج هسته اي » ناميد. وعده توقف بررسي تحريم هاي بيشتر توسط شوراي امنيت سازمان ملل هويج است و دردست داشتن اهرم هاي فشار قطعنامه هاي قبلي چماق است هر چند خود اين هويج نيز با توجه به تعبير « توقف بررسي تحريم هاي بيشتر » و پرهيز از بكار بردن تعبيراتي همچون « كنار گذاشتن تحريم هاي بيشتر » از جنس چماق است !
شايد تصور شود اين طرح براي ايران يك فرصت ايجاد مي كند كه با استفاده از آن ميتواند تلاش هاي جديدي در جهت مقابله با اهداف آمريكا بعمل آورد.
اين تصور درستي نيست . زيرا علاوه بر هزينه سنگين سياسي توقف با شرايطي كه در طرح جديد مطرح است ايران از ادامه مسير صنعتي شدن باز ميماند و تحمل اين هزينه بسيار خسارت بار خواهد بود.
بنابر اين بهتر آنست كه عطاي سياست « چماق و هويج هسته اي » غربي ها را نيز به لقايش ببخشيم و همچنان مسير صنعتي شدن را ادامه دهيم . فقط اين راه است كه ما را به هدف مي رساند و از آسيب ديدن مصون نگهميدارد.
