روزنامه جمهوري اسلامي 10/04/1386 صفحه گزارش
*****
سهميه بندي بنزين قانون خوب اجراي بد صحنه هاي زشت




  • مجيد زندي
    اگرچه توزيع عادلانه سوخت تصميم درستي است و نمي توانيم بپذيريم افرادي كه خودرو دارند از يارانه بنزين استفاده كنند اما يك خانواده روستايي كه خودرويي در اختيار ندارد و سال در سال به تفريح و مسافرت هم نمي رود از اين حمايت دولتي محروم باشد. اما اين تصميم درست با اجراي نامناسب سبب شده كه ميليون ها دارنده خودرو و موتورسيكلت در كشور روزهاي سختي را بگذرانند.
    عليرغم گذشت شش روز از خبر سهميه بندي بنزين هنوز جايگاههاي سوخت گيري مملو از خودروهاي به صف شده اي است كه از بي برنامگي و شتابزدگي مسئولان دل به شايعات سپردند و با ولع مشغول پر كردن باك خودرو از بنزين هستند.
    البته اين طرح هنوز كامل نيست و برنامه هاي هماهنگ ملي را نياز دارد كه اجازه ندهند با افزايش قيمت حمل و نقل و هزينه ها در نهايت با گراني زنجيره وار همه اقلام و ملزومات زندگي مشكلات بيش از همه به همان روستايي تحميل شود كه به نام عدالت اجتماعي منتظر توزيع يارانه ها مانده است . اگر با سهميه بندي بنزين مسير حركت به سمت افزايش قيمت ها پيش رود آسيب اصلي متوجه افراد فقير و مستضعف جامعه خواهد شد و نفرين كننده اصلي هم همانهايي خواهند بود كه با اجراي اين طرح بيشتر صدمه ديدند.
    به اين نگراني بايد مساله آندسته از رانندگاني را اضافه كرد كه هنوز به دلايل مختلف موفق به دريافت كارت سوخت خود نشده اند در حاليكه برخي از مسئولان با چشم بستن از حقايق موجود در شهرستانهاي دور عدم دريافت كارت سوخت را متوجه خود مردم دانستند و مدعي شدند اين افراد اصلا علاقه اي به دريافت كارت سوخت ندارند!
    اين بدگماني به مردم آنهم نزد عاليترين مقامات مسئول در اين مملكت دون شان اين ملت است در حاليكه آفت هاي بروكراسي موجود در كشور و حتي آلودگي هايي كه از چشم مقامات مسئول پنهان مانده عامل مهم عدم تحويل كارت سوخت به بخشي از رانندگان به ويژه در شهرستانها شده است و حال با اجراي طرح سهميه بندي بنزين اين افراد هم در شمار افراد سوخته شده در اين كشور به شمار رفته اند.
    بي نظمي حاكم بر نحوه اجراي طرح سهميه بندي بنزين همان بس كه حتي وزير نفت هم در گفت وگوي ويژه شبانگاهي تلويزيون نمي دانست شرايط آينده چگونه خواهد بود در حاليكه نفر كناري او در گفت وگو كه از جايگاه اجرايي پائين تري هم برخوردار بوده اطلاعات دقيقتري از زمان سهميه بندي مطرح مي ساخته است !
    به اين مساله بايد بي اطلاعي فرمانده نيروي انتظامي كل كشور را هم اضافه كرد كه رسما اعلام نمود او نيز خبر را از طريق رسانه ها شنيده است و پس از آن مجبور شده ماموران نيروي انتظامي را براي حفاظت از جايگاههاي سوخت فرابخواند در حاليكه حوادث ناگوار لحظات اوليه اعلام سهميه بندي سوخت تا حدود بسياري ناشي از عدم حضور نيروهاي انتظامي بوده است .
    اي ناهماهنگي ها متاسفانه در عرصه جايگاههاي سوخت صحنه هاي نامناسب فراواني از ترافيك ازدحام خودروها ساعت ها در صف ماندن و بردن ظروف پلاستيكي حتي ظرف ماست (!) براي دريافت بنزين و در نهايت ايجاد حريق عمدي در دهها جايگاه سوخت در سراسر كشور و شكستن شيشه هاي بانك ها و سرقت از فروشگاهها و آسيب رساندن به باجه هاي تلفن گشته صحنه هايي كه به دليل ناهماهنگي دستگاههاي مجري طرح و ايجاد عصبانيت و پديد آمدن جو بي اعتمادي مردم نسبت به مسئولان پديدار شده است .
    آقاي علي اكبر سرابي كه در صف سوخت جايگاه اختصاصي خيابان مجاهدين اسلام مانده است درباره عمده مشكل طرح سهميه بندي بنزين به گزارشگر ما مي گويد : واقعيت اين است كه مسئولان مي دانستند بنزين بايد سهميه بندي شود اما نمي دانستند آن را چگونه بايد اجرا كنند به همين دليل لحظاتي كارهاي اساسي كشور از دستشان خارج و منجر به بروز ناهنجاريها در ساعات اوليه اعلام طرح سهميه بندي بنزين شده است .
    وي ادامه مي دهد : وقتي كه اعداد و ارقام مشخص است ديگر چه لزومي بود قبل از آغاز طرح اعلام كنند. اطلاعيه را نگه مي داشتند يك يا دو روز بعد مي گفتند... طرح آغاز شده و موفق هم بوده است » تا مانع از جو رواني شوند.
    وي مي گويد : اين ضعف اطلاع رساني در بند بند اطلاعيه وزارت نفت هم وجود دارد كه هنوز بسياري از مردم نمي دانند اين 3 5 ليتر بنزين را بايد همان روز از جايگاهها دريافت كنند و يا مي توانند سه يا چهار ماه بعد هم به حق و حقوق خود دست يابند.
    يكي ديگر از هموطنان كه خود را كاووسيان كارمند دولت معرفي مي كند مي گويد : من اين سختي را براي مملكت مفيد مي دانم زيرا همه مي دانيم تاكنون شلنگ بنزين در اين كشور سرشار از نفت بي اندازه رها بوده و نسل امروز به هيچ وجه به سرمايه هاي نسل آينده فكر نمي كند.
    وي مي گويد : در بسياري از موارد از خودروي شخصي استفاده نمي كنم بلكه از طريق مترو و اتوبوس به محل كار خود مي روم امروز هم چون باك بنزين خالي شده بود مراجعه كردم در غيراينصورت هم نمي آمدم زيرا من معتقدم ما نبايد به فرزندان خود بياموزيم كه چون در اين مملكت نفت فراوان داريم كمبوي هم از راه مصرف فراوان ايجاد نمي شود.
    آقاي كاووسيان ادامه مي دهد : به نظرم در روزهاي اخير از بار ترافيكي سطح شهر كاسته شده و مردم در مصرف بنزين صرفه جويي مي كنند در حاليكه تاكنون بسياري از رفت وآمدهاي بيهوده در سطح شهر انجام مي شده كه باعث ترافيك و آلودگي هوا و مصرف فراوان سوخت در كشور شده است .
    وي ادامه مي دهد : رانندگي در سالهاي اخير براي بسياري از جوانان بازي خياباني شده بود كه فكر مي كنم با اجراي اين طرح خود جوانان و خانواده هايشان نسبت به تردد بي مورد در سطح شهر تجديدنظر كنند.
    وي مي گويد : من به عنوان يك شهروند ايراني طرح سهميه بندي بنزين را براي مملكت كار درست مي دانم اين كار مي بايست از سالها پيش انجام مي شد. من مطمئنم كه افراد اكنون قدر قطره هاي بنزين را بيشتر مي دانند اگرچه معتقدم اگر مسئولان درست عمل مي كردند اين طرح تهيه اجرا مي شد زيرا از هم اكنون با احتكاري كه در چند ماه گذشته انجام شد خريد بنزين به قيمت آزاد و ليتري 500 تومان در همين تهران هم آسان شده و كاري كه تاكنون باعث به خطر افتادن جان احتكاركنندگان و خانواده هاي آنها شده اين كار به طرح دولت هم آسيب مي رساند و بازار آزاد و بازار سياه درست كرده است .
    يكي ديگر از هموطنان هم با نگراني از شرايط آينده زندگي خود و بسياري ديگر از مردم كه با خودرو امرار معاش مي كنند مي گويد : اصلا نمي دانم سهميه بندي بنزين به چه معناست ما كه بابت يك ليتر هم دل مي سوزانيم اما چون با ماشين امرار معاش مي كنيم برايمان بسيار سخت شده است .
    وي مي گويد : تا صبح چهارشنبه از سهميه بندي بنزين اطلاع نداشتم تا اينكه يكي از مسافران هنگامي كه مساله را به من گفت نزديك بود سكته كنم زيرا دست ها و پاهايم سست شده بود . من هر روز پس از كار قراردادي در يك شركت خدماتي تا ساعت 11 شب مسافركشي مي كنم و هر ماه هم مجبورم 700 هزار تومان قسط وامهايي كه براي خريد خودرو گرفتم پرداخت كنم . باور كنيد سهميه بندي بنزين روزگار ما را سياه مي كند .
    وي مي افزايد : نمي دانم چرا دولت فقط فكر خودش است و به ما و بسياري از جوانان بيكار فكر نمي كند خانواده هايي كه از اين طريق زندگي مي كنند چه گناهي كرده اند كه هر روز بايد زير بار گراني هاي پي درپي و سخت گيريهايي از جمله سهميه بندي بنزين روزگار تلخي را بگذرانند.
    وي مي گويد : اين كار دولت باعث افزايش بيكاري و فقر افرادي مي شود كه از طريق مسافركشي به گذران زندگي معمول خود مشغول بودند زيرا براي آنهايي كه كار مي كنند و آنهايي كه تفريح مي روند در اين طرح سهميه بندي بنزين تفاوتي قايل نشده و اين خود يك تبعيض ديگر است .
    آقاي شريفي يكي ديگر از هموطنان اين طرح را از اساس دروغ معرفي مي كند و مي گويد : آقايان كه تاكنون از طرح تثبيت قيمت ها سخن مي گفتند ناگهان همه قيمت ها را رها كردند و با افزايش مقدماتي بنزين طرح سخت گيرانه سهميه بندي را به اجرا گذاشتند تا مردم به تب قيمت 500 توماني بنزين رضايت بدهند.
    وي مي افزايد : پيش بيني من اين است كه آقايان از همين الان برنامه ريزي براي گراني بنزين دارند زيرا تاكنون قاچاق سوخت را عامل سهميه بندي معرفي مي كردند اما دو ـ سه ماه بعد با دستاويز مساله ديگري نظير ايجاد بازار سياه سوخت در داخل بنزين را به قيمت گراني در اختيار مردم قرار خواهند داد.


    وي مي افزايد : در اين زمينه دولت و مجلس هماهنگ عمل مي كنند و آتش زدن پمپ بنزين ها هم چون از جيب بيمه ها مي رود اهميتي براي دولت ندارد.
    آقاي شريفي مي گويد : اگر مسئولان از قاچاق سوخت ناراحت بودند چرا در طرح سهميه بندي بنزين بار مشكلات را بر سر مردم خراب كردند با روزي سه ليتر بنزين سهميه اي مردم داخل كشور چگونه مي توانند مشكل خود را حل كنند
    وي ادامه مي دهد : پيش از اين كار مي بايست حمل و نقل عمومي را آسان مي كردند. تابستان امسال يكي از بدترين سالها براي رفتن به مسافرت است زيرا بليت قطار و اتوبوس به هيچ وجه متناسب با تقاضاي مردم نيست .
    يكي از رانندگان تاكسي هم به گزارشگر ما مي گويد : ما هنوز براي دريافت كارت سوخت تاكسي سرگردان هستيم نمي دانيم به كجا برويم تاكسيراني ما را به راهنمايي و رانندگي حواله مي دهد در حاليكه بسياري از تاكسي ها بخاطر گرماي هوا و فرسوده بودن خودرو مصرف بالاي بنزين دارند كه به آن توجه نشده است . اين تاكسي ها كه دوگانه سوز هم نيستند روزانه بيش از 30 ليتر بنزين مصرف مي كنند .
    وي مي گويد : من مطمئن هستم رانندگان تاكسي ها و مسافربرهاي خطي يكي از گروههايي هستند كه مجبورند بنزين را به طور قاچاق و ليتري 500 تومان خريداري كنند اين در حاليست كه تاكسيراني نه تسهيلات مي دهد و نه اجازه افزايش قيمت كرايه ها را صادر مي كند.
    دكتر ناصر رئيسي فرد رئيس هيات مديره كانون انجمن هاي صنفي جايگاههاي اختصاصي سوخت در كشور نيز در اين زمينه در گفت وگو با گزارشگر ما مي گويد : بهترين روش اين بود كه در ابتدا مسئولان با مردم بسيار شفاف و روشن سخن مي گفتند و مطالب خود را با اطلاع رساني هماهنگ از طريق رسانه ها اعلام مي كردند براي اينكه تفاوت ها و حتي تناقضها در سخنان مسئولان باعث دلنگراني مردم و عدم اطمينان در جامعه شده است .
    وي مي افزايد : براي اجرايي كردن هر قانوني كه وضع مي شود همه ملت ملزم به رعايت و اجراي آن هستند زيرا وجود قانون باعث نظم در جامعه مي شود در اين زمينه هم همچنانكه مردم ملزم به اجراي آن هستند مسئولان هم بايد زيرساخت هاي اجرايي را با شرايط مطلوب در جامعه فراهم كنند در حاليكه روي اين قضيه كمتر توجه شده و اين آسيب ها از آن جهت است كه فقط بر بعد تكنولوژي و سخت افزاري طرح كار كرده اند.
    وي ادامه مي دهد : البته من موافق اجراي سهميه بندي بنزين هستم زيرا عليرغم اينكه ما در كشوري سرشار از ذخاير نفتي زندگي مي كنيم داشتن بالاترين سرانه مصرف بنزين در سطح جهان هم در شان ما نيست و به نوعي قدرناشناسي است . اما در كنار آن بايد ساختار مديريت متمركز انرژي در كشور به وجود آوريم تا تمام جوانب كاهش مصرف سوخت را در ابعاد صنعتي و اجتماعي درنظر بگيريم زيرا سهميه بندي كردن به تنهايي نمي تواند مشكل مصرف فراوان بنزين و ساير فراورده هاي سوختي را حل كند.
    دكتر رئيسي فرد مي گويد : در كشور ما لازم است همزمان با سهميه بندي بنزين به مسايل ترافيك شهري و آسايش مردم در حمل و نقل درون و برون شهري هم توجه ويژه شود تا راهكار بي نقص تري را در كشور پياده كنند زيرا اجراي طرح سهميه بندي بنزين در كوتاه مدت اشكالي ندارد اما در كنار آن بايد راهكارهاي علمي بلندمدتي را براي كاهش مصرف سوخت در كشور اجرا نمائيم . سهميه بندي بنزين در طولاني مدت ناهنجاريهايي ايجاد مي كند كه به شكست طرح منجر خواهد شد.
    وي درباره ضعف اطلاع رساني اعلام زمان سهميه بندي بنزين هم مي گويد : طرح اين مساله بسيار حساس بوده ولي از همان ابتدا ناهماهنگي هايي داشته كه باعث بروز نارسايي هايي شده است در حاليكه اگر هماهنگي بود تا حد بسيار زيادي از حجم تنش هاي موجود كاسته مي شد و چون فرهنگ سازي مناسب نشده بود زمان اعلام سهميه بندي بسيار مهم نبود چه شب و چه صبح اين عطش در ميان مردم بوده كه هجوم بياورند تا بنزين به دستشان برسد.
    رئيس كانون جايگاهداران سوخت درباره صف هاي موجود در مقابل جايگاهها هم مي گويد : اين مساله بيش از آنكه واقعيت ها را آشكار سازد نشاندهنده جو رواني نامناسب است در حاليكه پس از گذشت 5 روز از آغاز طرح سهميه بندي بنزين مردم مي بايست متوجه موضوع مي شدند اما چون عدم اطمينان از شرايط آينده دارند مي خواهند هر لحظه باك خودرويشان از بنزين پر باشد در حاليكه تاكنون هيچ جايگاهي در سراسر كشور به ما اعلام نكرده كه كمبود بنزين دارد انبارها مملو از بنزين است و به نحو مطلوب مشغول سوخت رساني هستند و متناسب با نياز با يك تماس تلفني بنزين را به جايگاهها ارسال مي كنند.
    نه تنها در سطح كشور بلكه در سطح IT وي درباره سيستم كارت سوخت و دستگاههاي كارت خوان هم مي گويد : به هر حال سيستم بسيار گسترده جهان نمونه مشابهي ندارد و اگراشكالي هم پيش آيد آن را در كمترين زمان برطرف مي كنند و ممكن است يك تلمبه به هر دليلي از كار بيفتد كه در كمتر از 15 دقيقه به چرخه فعاليت باز مي گردد .
    وي ادامه مي دهد : پس از گذشت 6 ـ5 روز از مساله اين اعتماد بايد در ميان مردم ايجاد شده باشد كه تغيير خاصي در شرايط اكثريت صاحبان خودروها ايجاد نشده است و اگر موارد جزيي باشد همانند هر طرح كلان و ملي قابل برطرف شدن است و جاي نگراني از آينده نيست . زيرا همانگونه كه مسئولان وزارت نفت اعلام كردند احتمال فراوان وجود دارد كه سهميه افراد خاصي كه با خودروي خود امرار معاش مي كنند افزايش يابد.
    وي در پاسخ به اين سئوال كه آيا آتش سوزي در 15 تا 20 جايگاه سوخت به جو رواني و ايجاد صف در ساير جايگاهها دامن نزده است مي گويد : آتش كشيدن جايگاههاي سوخت را كار افراد فرصت طلب مي دانم كه به دنبال اهداف خاص خودشان هستند افرادي كه ارزش سرمايه هاي ملي برايشان مهم نيست اما از دور خارج شدن موقت اين تعداد جايگاه سوخت آنقدر در ايجاد صف اثرگذار نيست . زيرا طبق معمول هميشه تعدادي از جايگاهها در حال تعمير و بازسازي بودند و سال گذشته هم همزمان با آغاز طرح نصب سيستم هاي كارت خوان هميشه 15 تا 16 جايگاه در تهران از چرخه فعاليت خارج بود و هيچ مشكلي نداشتيم . به نظر من اين صف بيش از هر عامل ديگري مربوط به شنيده هاي غلط شايعات و جوسازي است زيرا حداقل از بهمن ماه سال قبل اطلاعات بسيار بسيار متفاوتي به مردم داده شده كه هر مقامي مساله خاصي را مطرح مي ساخت و مردم هم سردرگم شده اند و اين سردرگمي باعث دلنگراني مردم از آينده شده است .
    رئيس كانون جايگاهداران سوخت ادامه مي دهد : اين نگراني و سرگرداني مردم همچنين باعث شده كه هر لحظه شايعه جديدي پخش شود عده اي از لغو طرح سخن مي گويند عده اي از تغيير سهميه ها مي گويند و چون ما هر روز در جايگاهها هستيم و اين نگراني را از آن جهت تشخيص مي دهيم كه مردم چه مي خواهند . زيرا افرادي كه دو ساعت در صف وقت صرف مي كنند و 10 تا 12 ليتر بنزين مي زنند نشان مي دهد كه نگراني آنها چيست
    وي اظهار اميدواري مي كند كه مدت سهميه بندي كوتاه باشد و پس از دو ماه قيمت هاي آزاد اعلام شود.
    وي درباره اثرپذيري كارت ها در هواي گرم برخي از مناطق گرمسير كشور و غيرفعال شدن كارت ها و كارت خوان ها هم مي گويد : من هم اين مطلب را از طريق رسانه ها خواندم در حاليكه اگر چنين مساله اي واقعيت داشته باشد جايگاهداران در اولين فرصت به ما اطلاع مي دهند اما تاكنون هيچ گزارشي در اين زمينه به كانون جايگاهداران نرسيده است اگرچه هيچ برنامه كامپيوتري حتي در پيشرفته ترين كشورها هم بي نقص نيست و ما نبايد يك نقص موردي را به كل سيستم گسترش دهيم .

    به هر حال اين قانون خوب چون بد اجرا شد هم باخود صحنه هاي زشت به همراه داشت و هم باعث بروز برخي بي عدالتي ها هم شده كه كماكان نيازمند اصلاح است . فراموش نكنيم با برخي از همين تاكسي هايي كه پيش چشم ما فرسوده و بي ارزش است سه مرد خانواده در سه نوبت مختلف نان آور سه خانواده مي باشند و در 24 ساعت شبانه روز تاكسي بي وقفه كار مي كند و با 100 ليتر شدن سهميه ماهانه برخي از اين خودروها نان شب فرزندان اين خانواده ها از بين خواهد رفت .
    همرديف آن نبايد از حجم فراوان موتورسواراني غافل شد كه به دليل بيكاري موتورسيكلت خود را پيك موتوري ساخته اند و از صبح تا غروب به دنبال يك تكه نان مي دوند اما سهميه بنزين آنها را در رديف پير مردي قرار داده كه با موتورسيكلت از منزل به حجره مي رود و... بسياري از ناعدالتي ديگر كه متاسفانه اينبار به نام عدالت رواج يافته است .
    ناهماهنگي و آشفتگي در اطلاع رساني راجع به زمان آغاز طرح سهميه بندي بنزين علاوه بر اينكه به شايعات مختلفي در سطح كشور دامن زده باعث عصبانيت بسياري از مردم هم شده كه در برخي موارد منجر به ايجاد حريق در پمپ بنزين ها گشته است
    اين طرح در حالي در كشور آغاز شده كه هنوز بسياري از مالكان خودرو و موتورسيكلت موفق به دريافت كارت سوخت نشدند در عين حاليكه مسئولان بدون توجه به مشكلات بروكراسي و تخلفات صورت گرفته از سوي ماموران دولتي اين افراد را به بي علاقگي براي دريافت كارت سوخت متهم كرده اند!
    يك شهروند تهراني : طرح سهميه بندي بنزين مقدمه اي براي افزايش قيمت بنزين در آينده است زيرا مسئولان طرح مي خواهند مردم را ابتدا گرفتار مشكلات فراوان سازند و پس از آن در توجيه كاهش بار مشكلات پيش آمده بنزين را گران نمايند
    دكتر رئيسي فرد رئيس كانون جايگاهداران سوخت : بهترين روش براي اعلام طرح سهميه بندي بنزين اين بود كه مسئولان هماهنگ و بسيار شفاف با مردم سخن مي گفتند تا اين ناهماهنگي منجر به رواج شايعات مختلف و هجوم مردم به جايگاهها و ايجاد صف طويل نمي شد