علي معصومي (وزوايي )
بدون ترديد سال هاي نخست انقلاب اسلامي از مقاطع بسيار مهم و تاثيرگذار تاريخ نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران محسوب مي شود زيرا در همين سالها بود كه نهادهاي نظام اسلامي شكل گرفت بنيان هاي نظام اسلامي پديد آمد و مسير حركت نظام اسلامي از طريق تدوين قانون اساسي مشخص شد.
غير از رهبر بزرگ انقلاب اسلامي و بنيانگذار نظام مقدس اسلامي (حضرت امام خميني ) كه نقش اساسي و محوري را در تاسيس اركان نظام اسلامي برعهده داشت ساير شخصيت ها و حتي تك تك افراد ملت هريك به نسبت خود سهمي در تاريخ انقلاب و تاريخ جمهوري اسلامي ايران داشتند. منتها نقش بعضي ها پررنگ تر و برجسته تر بود. در ميان عموم چهره هاي انقلاب نقشي كه شهيد مظلوم آيت الله بهشتي در جريان حركت كلي انقلاب و نظام اسلامي برعهده داشت واقعا بي نظير است . نقش وي به تنهايي همسان نقش يك ملت را داشت . به همين دليل بود كه امام خميني فرمودند : شهيد بهشتي مثل يك ملت بود براي ملت ما (صحيفه امام جلد 15 ص 18 )
واقعيت اين است كه اين تعريف يك جمله اي امام خميني از شهيد بهشتي جامع ترين و رساترين تعريف از شهيد مظلوم آيت الله بهشتي است و اگر بخواهيم تمام فعاليت هاي شهيد بهشتي و همه نقش هاي ايشان در جريان انقلاب و در جريان تثبيت پايه هاي نظام اسلامي را با يك جمله بيان كنيم كامل تر و بهتر از همين تعريف يك جمله اي امام خميني جمله ديگري پيدا نخواهيم كرد.
اكنون اين سئوال مطرح است كه چرا امام خميني نقش شهيد مظلوم بهشتي را همسان و هم اندازه نقش يك ملت مي دانست . براي پاسخ به اين سئوال و تفسير سخن يك جمله اي امام خميني درباره آن چهره برجسته انقلاب و نظام اسلامي ناگزير هستيم به برخي اقدامات شهيد مظلوم بهشتي براي تاسيس اركان نظام اسلامي اشاره كنيم .
مي دانيم كه تدوين قانون اساسي هر ملت و هر نظام سياسي و حكومتي اساسي ترين و سرنوشت سازترين كاري است كه بايد صورت بگيرد. امام خميني از زماني كه نشانه هاي سقوط رژيم شاه را مشاهده كردند تدوين قانون اساسي نظام اسلامي به يكي از مهم ترين دغدغه هاي ايشان تبديل گرديد . امام خميني از دي ماه 1357 يعني در حالي كه بيش از يك ماه به پيروزي انقلاب اسلامي مانده بود موضوع تدوين قانون اساسي جديد را به طور آشكار مطرح كردند و يكي از برنامه هاي مهم آينده انقلاب را تدوين قانون اساسي جديد ذكر نمودند. بعد آن نيز امام خميني هرگاه فرصتي به دست مي آورد به موضوع تدوين قانون اساسي و انجام دادن هر چه سريع تر مقدمات آن (برگزاري انتخابات خبرگان قانون اساسي و...) اشاره مي فرمودند. به گواهي تاريخ انقلاب و به گواهي همه كساني كه در سال هاي اوليه پيروزي انقلاب اسلامي فعال بودند شهيد بهشتي در تدوين قانون اساسي نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران كه بسيار مورد توجه امام خميني بود نقش اساسي داشتند. به تعبير يكي از محققان سرشناس « شهيد بهشتي در دوران نسبتا كوتاه ميان پيروزي انقلاب اسلامي تا زمان شهادت با انديشه و تلاش بي وقفه درصدد تنظيم و تدوين پشتوانه اي نظري و قانوني براي نظام جمهوري اسلامي ايران و نيز تشكيل و تاسيس اركان اصلي حكومت اسلامي بود. وي در اين مدت از معروف ترين چهره هاي معتقد و مدافع انديشه هاي امام خميني محسوب مي شد. »
نقش شهيد مظلوم بهشتي در تدوين همه بندها و مواد قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در حدي است كه اين قانون مقدس از يادگارهاي ايشان محسوب مي شود و بسياري براين باورند كه قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران بازتاب افكار شهيد بهشتي است .
شهيد مظلوم آيت الله بهشتي فردي نبود كه صرفا در عرصه نظري فعال باشد و به صحنه عمل اعتنايي نداشته باشد و يا اينكه در اين عرصه براي خود تواني مشاهده نكند. همان طور كه شهيد بهشتي در تدوين پشتوانه هاي نظري و قانوني نظام مقدس جمهوري اسلامي بسيار فعال و گره گشا بود در عرصه مديريت و تشكيل و سازماندهي نيروها و انسجام بخشيدن به مجموعه طرفداران و هواداران انقلاب اسلامي و عموم ملت مسلمان ايران نيز بسيار فعال و گره گشا بود. اگر شهيد مظلوم بهشتي در سال هاي اوليه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نيروهاي مومن به انقلاب را منسجم نمي كرد و تشكل هاي متعدد و هم جهتي اين زمينه پديد نمي آورد معلوم نبود انقلاب اسلامي به چه سرنوشتي گرفتار مي شد و دشمنان داخلي و خارجي انقلاب كه براي ستيز با آن پشت سرهم صف كشيده بودند چه بلايي بر سر انقلاب و نيروهاي آن مي آوردند.
شهيد مظلوم بهشتي همواره در كنار سازماندهي نيروها به مساله بسيار مهم ديگري هم توجه مي نمود. اين مساله نيروسازي و پرورش انسان هاي توانا براي پيش بردن كارها و اداره جامعه و انقلاب در سطوح مختلف و همچنين تربيت نيروهايي بود كه در بعد علمي و نظري و فرهنگي بتوانند رهگشايي كنند. موضوع تشكل و تربيت نيروها چيزي نبود كه شهيد بهشتي آن را در دوره انقلاب آغاز كرده باشند بلكه اين رويه بسيار اساسي ايشان از سال هاي ابتدايي دهه 1330 به طور جدي آغاز شد . يعني از همان زمان (سال 1333 ش ) كه دبيرستان دين و دانش را در قم تاسيس كردند . به طور جدي وارد عرصه تربيت نيرو و انسجام بخشيدن به نيروهاي مسلمان شدند و موفقيت هاي بزرگي نصيب جامعه اسلامي كردند. هنگامي كه شهيد بهشتي مسئول اداره مركز اسلامي هامبورگ در آلمان شد همين روش را در اروپا نيز دنبال كرد و در آنجا ضمن تربيت نيرو تشكل هاي پرثمري نيز ايجاد كرد كه اتحاديه انجمن هاي اسلامي دانشجويان گروه فارسي زبان يكي از همين تشكل ها بود. كارنامه شهيد مظلوم بهشتي در عرصه تربيت و تشكل نيرو بسيار گسترده است و به دليل نمونه هاي فراواني كه در اين زمينه وجود دارد مجالي براي توضيح همه آن ها نيست . بنابراين در اين جا فقط به دو نمونه اشاره مي كنيم دو نمونه اي كه تاثير بسيار گسترده در سال هاي اوليه پس از پيروزي انقلاب اسلامي داشت و توانست نظام اسلامي را از بسياري آفت ها و خطرها برهاند. يكي از اين نمونه ها كوشش محوري و اساسي شهيد بهشتي در ايجاد تشكلي به نام « جامعه روحانيت مبارز » در پاييز 1357 است . اين تشكل توانست بسياري از روحانيان مبارز كشور را منسجم كند. چون روحانيت قشري است كه گسترده ترين و عميق ترين تاثير را در جامعه دارد در آن زمان انسجام بخشيدن به روحانيت مبارز مفهومي غير از انسجام بخشيدن به بخش بسيار بزرگي از جامعه نداشت . شهيد بهشتي با هوشياري درك كرده بود كه اگر اين قشر منسجم و متحد شود و هم جهت حركت نمايد درصد بسيار بالايي از جامعه اسلامي منسجم خواهد شد و در برابر هر خطري خواهد ايستاد.
نمونه ديگر تلاش محوري شهيد بهشتي در ايجاد تشكلي فراگير به نام « حزب جمهوري اسلامي » است . شهيد بهشتي و دوستانش با تاسيس حزب جمهوري اسلامي نيروهاي عظيم مسلمان و جوانان بسيار پرشور و دانش آموزان و دانشجويان مومني را كه در سراسر ايران به طور منفرد و غيرموثر حضور داشتند به طور شگفت انگيز سازماندهي و ساماندهي كردند تا ضمن ايجاد سپر دفاعي قوي در برابر دشمنان انقلاب آن ها به سازندگي در عرصه هاي مختلف فرهنگي و اجتماعي نيز مشغول شوند.
در واقع شهيد بهشتي با ايجاد اين دو تشكل بسيار گسترده و موثر (جامعه روحانيت مبارز و حزب جمهوري اسلامي ) تقريبا توانست كل ملت ايران و جامعه اسلامي را متشكل كند و دشمنان را از شكست دادن انقلاب اسلامي نااميد نمايد. به همين دليل بود كه امام خميني فرمود : شهيد بهشتي مثل يك ملت بود براي ملت ما.
اميد است سيره سياسي و اجتماعي شهيد بهشتي و همچنين روش ايشان در تربيت و تشكل نيروها و بالنده كردن تك تك افراد جامعه همچنان مورد توجه جدي و عملي مسئولان و عموم كارگزاران نظام مقدس اسلامي قرار بگيرد تا انقلاب و نظام اسلامي همچنان از آسيب ها و خطرها درامان بماند.
نقش شهيد مظلوم بهشتي در تدوين همه بندها و مواد قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در حدي است كه اين قانون از يادگارهاي ايشان محسوب مي شود و بسيار بر اين باورند كه قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران بازتاب افكار شهيد بهشتي است
شهيد مظلوم آيت الله بهشتي فردي نبود كه صرفا در عرصه نظري فعال باشد و به صحنه عمل اعتنايي نداشته باشد و يا اينكه در اين عرصه براي خود تواني مشاهده نكند. همان طور كه شهيد بهشتي در تدوين پشتوانه هاي نظري و قانوني نظام مقدس جمهوري اسلامي بسيار فعال و گره گشا بود در عرصه مديريت و تشكل و سازماندهي نيروها و انسجام بخشيدن به مجموعه طرفداران و هواداران انقلاب اسلامي و عموم ملت مسلمان ايران نيز بسيار فعال و گره گشا بود. اگر شهيد مظلوم بهشتي در سال هاي اوليه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نيروهاي مومن به انقلاب را منسجم نمي كرد و تشكل هاي متعدد و هم جهتي در اين زمينه پديد نمي آورد معلوم نبود انقلاب اسلامي به چه سرنوشتي گرفتار مي شد و دشمنان داخلي و خارجي انقلاب كه براي ستيز با آن پشت سر هم صف كشيده بودند چه بلايي بر سر انقلاب و نيروهاي آن مي آوردند
شهيد مظلوم بهشتي همواره در كنار سازماندهي نيروها به مساله بسيار مهم ديگري هم توجه مي نمود. اين مساله نيروسازي و پرورش انسان هاي توانا براي پيش بردن كارها و اداره جامعه و انقلاب در سطوح مختلف و همچنين تربيت نيروهايي بود كه در بعد علمي و نظري و فرهنگي بتواند رهگشايي كنند
شهيد بهشتي با ايجاد دو تشكل بسيار گسترده و موثر يعني جامعه روحانيت مبارز و حزب جمهوري اسلامي تقريبا توانست كل ملت ايران و جامعه اسلامي را متشكل كند و دشمنان را از شكست دادن انقلاب اسلامي نااميد نمايد. به همين دليل بود كه امام خميني فرمود : شهيد بهشتي مثل يك ملت بود براي ملت ما