(معرفي آثاري پيرامون شهيد مظلوم آيت الله بهشتي )
بدون ترديد شهيدمظلوم آيت الله بهشتي ازراست قامتان جاودانه تاريخ اسلام و انقلاب اسلامي است و به تعبير آيت الله هاشمي رفسنجاني « درتاريخ اسلام از ائمه معصومين كه بگذريم شخصيتي مانند دكتر بهشتي خيلي كم داريم . او مجتهد فقيه فيلسوف مكتب شناس سياست دان سخن دان سخنران اهل قلم و نويسنده مدير و مدبر و به چهار زبان زنده روز عربي فارسي انگليسي آلماني تكلم مي كرد. بنابراين معرفي شخصيت و افكار آيت الله بهشتي در زمينه هاي مختلف از امور مهمي است كه براي نسل حاضر و كساني كه مي خواهند با اهداف و آرمان هاي اوليه و راستين انقلاب اسلامي آشناشوند بسيار مفيد مي باشد.
درباره شخصيت و افكار و كارنامه آيت الله بهشتي در جريان انقلاب اسلامي كتاب هايي منتشر شده است انتشارات روزنامه جمهوري اسلامي تاكنون در اين باره ده جلد كتاب منتشر كرده است .
يكي از اين كتاب ها « ارزش ها در نگاه شهيد بهشتي » نام دارد. در اين كتاب كه فهرستش شامل عناوين متعدد است ديدگاه هاي آيت الله بهشتي پيرامون عناوين و ارزش هاي زير به طور خلاصه ذكر شده است : خدا قرآن پيامبر انبيا امام و رهبري عدل اسلام حادثه كربلا حج مسلمان جنگ و جهاد شهادت نماز معروف و منكر صدقات دادگاه هاي انقلاب آزادي انقلاب اسلامي استقلال تشكيلات جامعه اسلامي نهضت زن و حجاب مردم روحاني دانشجو جوان اقتصاد انسان ايمان تقوا صداقت جاذبه و دافعه عشق تربيت اميد آرمان ها و ارزش ها الگو و نمونه و موضوعات متعدد ديگر.
غير از كتاب « ارزشها در نگاه شهيدبهشتي » انتشارات روزنامه جمهوري اسلامي يك مجموعه 9 جلدي به نام « جاودانه تاريخ » را نيز درباره شخصيت افكار و آثار آيت الله بهشتي به چاپ رسانده است .
جلداول اين مجموعه « از زبان ياران » نام دارد. در اين كتاب ابتدا پيام امام خميني به مناسبت فاجعه هفتم تير درج گرديده است . سپس بخشي از بيانات امام كه در آن به توصيف شهيد بهشتي پرداخته اند آورده شده است . در بخشي از اين بيانات امام خميني مي خوانيم : البته اين پيشامد براي همه ملت ما ناگوار بود و يكي اشخاصي كه براي خدمت خودشان را حاضر كرده بودند و خدمتگز ار اين كشور بوده اند از اشخاص متعهد بوده اند كه در راس آن ها مرحوم شهيد بهشتي است .

ايشان را من بيست سال بيشتر مي شناختم مراتب فضل ايشان و مراتب تفكر ايشان و مراتب تعهد ايشان بر من معلوم بود و آنچه كه من راجع به ايشان متاثر هستم شهادت ايشان در مقابل او ناچيز است و مظلوميت ايشان در اين كشور بود...
در فصل بعدي كتاب گفت وگو با رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنه اي پيرامون شخصيت آيت الله بهشتي نقل گرديده است . رهبر معظم انقلاب در بخشي از اين گفت وگو مي فرمايند : من بارها اين را به دوستان نزديكمان بعد از شهادت آقاي بهشتي مي گفتم كه ايشان از جمله آن شخصيت هائي بود كه از عادي بالاتر بود ما در بين شخصيت هاي جهاني و انقلابي افرادي را مي بينيم كه آدمهاي خيلي خوب و كارآمدي هستند اما آدمهاي عادي هستند و جنبه فوق العاده و برجسته اي در آنها نيست . ما اگر بخواهيم مثالي براي يك شخصيت فوق العاده كه جنبه برجسته اي داشته باشد بزنيم بايد از امام خميني نام ببريم كه نمونه عالي آن شخصيت برجسته است يعني همه چيز در او فراتر از معمول شخصيت هاست .
شهيد بهشتي از آن جمله كساني بودند كه در او يك چيزي فراتر از شخصيت هاي عادي و معمولي آدمها وجود داشت و اين را ما در او مشاهده مي كرديم .
شخصيت هاي جهاني دنيا هم كه ايشان را ديده بودند چنين احساسي را داشتند...
آقاي بهشتي هيچ وقت خسته نمي شد... هيچ وقت كسي نديد كه آقاي بهشتي از خستگي گله كرده باشد. به طور كلي آقاي بهشتي فردي اعجاب انگيز بود و توانايي هاي فردي وافري داشت .
شهيدبهشتي مجموعه اي از خصلت هاي پسنديده و نيك بود و من شخصا خودم تابحال فردي مثل آقاي بهشتي در گذشته و در حال نديده ام . شهادت آقاي بهشتي واقعا مكمل شخصيت ايشان بود و مرگ طبيعي مسلما براي ايشان ناچيز بود. وقتي آقاي بهشتي زنده بودند از همه توان و ظرفيت خودشان براي اعتلاي اسلام استفاده كردند و شهادتشان هم به همينگونه براي اعتلاي اسلام موثر شد. البته ما از شهادت ايشان بسيار متاسف شديم و ايشان را در زماني كه ما بيشترين احتياج را به وجودشان داشتيم از ما گرفتند. ولي مرگ حماسي آقاي بهشتي مسلما خسراني براي عالم اسلام نخواهد بود چرا كه گوهر گرانقدر وجود ايشان در راه اسلام خرج شد و هرگز گم و تلف نشد. اگر بالاتر نگوئيم شخصيت و حيثيت آقاي بهشتي در پيشگاه الهي براي انقلاب ما ذخيره شد و ما مي توانيم براي هميشه بگوييم كه چنين فردي داشته ايم و انقلاب ما با وجود چنين انسانهايي شكل گرفته است .

فصل بعدي كتاب از « زبان ياران » گفت وگويي است با آيت الله هاشمي رفسنجاني پيرامون ابعاد مختلف شخصيت شهيد مظلوم آيت الله بهشتي . آيت الله هاشمي رفسنجاني در بخشي از اين گفت وگو فرموده اند : اينك ما افكار اجتماعي و سياسي و اقتصادي و غيره ايشان كه آن دوره با فرصت بيشتر روي آن كار شده بود را نبايد اجازه بدهيم از دست برود و كهنه بشود يا علامت سئوالي روي آن بگذارند اينها افكار جالبي است . اينها سرمايه گذاريهايي است كه زمان صرف آن شده است . بيخود نبود كه ما در شوراي انقلاب بسرعت مي توانستيم روي مسائل مهم تصميم بگيريم . براي اينكه يك آدمهايي مثل ايشان وجود داشتند. كساني بودند كه فكرشان از پيش آماده بود. در زماني كار كرده بودند كه ديگر احتياج به اين بحثها و اين چيزها نبود. مساله اي كه مطرح مي شد جواب آن را داشتند و همين چيزها يكي از آثار تقنيني ايشان در دوران شوراي انقلاب بود و آن چيزهايي كه در سخنرانيهايشان نوشته هايشان جزوه هايي كه تهيه شد در مجموع روش ايشان هم روش قابل تقليدي است و روش خوب و مدبرانه اي بود با اينكه خودشان در دستگاه قضائي مسئوليت داشتند كارهاي سختي هم به عهده ايشان گذاشته شده بود. در حزب و جاهاي ديگر هم خيلي كار مي كردند. نبايد بگذاريم كه روش ايشان فراموش شود. گاهي به تناسبهايي كه پيش ميآيد بايد يادآوري شود. مردم واقعا آقاي بهشتي را دوست دارند يعني يك حجت مي تواند براي مردم مطرح بشود. كسي الان نميتواند نسبت به شهيد بهشتي خرده گيري كند. البته دشمنان همه چيزممكن است بگويند. شخصيت ايشان هم يك جوري است كه اگربخواهند بيخود چيزي بگويند جرات نمي كنند يعني جامعه نمي پذيرد. بنابراين آقاي بهشتي را ما بعنوان يك الگو و يك حجت براي زندگي خود بايد حفظ كنيم مخصوصا تاييدهايي كه از امام گرفتند كار را محكمتر مي كند.
بهشتي « ركني از انقلاب بود عنوان فصلي است كه درآن با آيت الله موسوي اردبيلي پيرامون ابعاد مختلف شخصيت شهيد بهشتي گفت وگو شده است . آيت الله موسوي اردبيلي در بخشي از گفت وگو مذكور ابراز داشته اند » .
و اما امتيازي كه به نظرمن خيلي مهم است آزادانديشي شهيد بهشتي در فقه بود. اين خيلي نادر است كه انسان در فقه آزادانديش باشد مرعوب عظمت و شخصيت هاي علمي نباشد خودش را نبازد استقلال فكري اش را از دست ندهد و اطمينان به نفس راداشته باشد شايد در هر دوره يك نفر يا دو نفر يا سه نفر را اينطور پيدا كني و شايد هم نباشد. شايد هم در ميان هزار نفر بيست هزار نفر بعد از پنجاه سال يك نفر اينچنين باشد. اين خيلي مهم است . مثلا ما داريم از اينها بعد از مرحوم شيخ طوسي رحمه الله عليه ابن ادريس را او آزادانديش بوده خود شيخ طوسي مرحوم علامه مرحوم شهيداول اينها نوادر آن روزگارند.
نوع تحولي كه در دوران تحول تفسير فقه اصول علوم اسلامي بوجود آمده بوسيله اين افراد بوده . مرحوم بهشتي در اين بعد امتياز بسيار وسيعي داشت . البته معمولا اينگونه افراد كه آزادانديش هستند و نوعا نوآوري دارند و نوعا مبتكر هستند اين سطح را ديگران گاهي درك نمي كنند يا علاوه براينكه درك نمي كنند يك عكس العملهاي منفي هم ايجاد مي شود همه اينجوري بودند مثلا درباره ابن ادريس يك عكس العملهاي منفي بوجود آمده بود. ابن ادريس خيلي قوي بود البته درباره آزادانديشي اش چيزي نگفتند اما رفتند دنبال يك چيزهايي كه پيدا است از يك جهت ناراحتند اينها را مطرح كردند. خلاصه در عصر ما دو سه نفر افراد معدود يكي مرحوم محمدباقر صدر بود كه جز اشخاصي است كه در فقه آزادانديش بود نوآوري هاي خوبي داشت افراد معدودي در اين زمينه بودند اين يك شهامت علمي هم ميخواهد خيلي چيزها بايد داشته باشد تا بتواند اينجور آزاد فكر كند يك مرتبه انسان خودش را در برابر يك شهرت عظيم مي بيند مثل شيخ انصاري سيد هادي يزدي شريف العلما برويد جلو آقاي بهبهاني بحرالعلوم صاحب جواهر يك كسي پيدا شود و در مقابل اينها اطمينان نفس را از دست ندهد ميگويند « ونحن لانستوحش من الواحده اذاكان البرهان معنا » اين گفتنش آسان است اما عملش به همان اندازه كه گفتنش آسان است مشكل است واين مرحوم بهشتي آدمي بود داراي يك چنين خصوصياتي . اين چيزهائي كه من ميگويم اينها آن مسائل بنياني يك شخصيت علمي است بقيه اش مربوط به تحصيلش است مدت تحصيل مدت اجتهاد چون اينها نباشد مثل اين است كه سرمايه نباشد...
خلاصه ايشان مجموعه فضايل اخلاقي را داشتند و در جمع ميشود گفت : مرحوم بهشتي جز آن انسانهاي نادري بود كه خيلي كم اتفاق مي افتد يك نفر داراي اينهمه فضايل اخلاقي و كمالات باشد. در عين حال هميشه مقيد بود به اينكه خودسازي كند و هيچوقت خودش را يك انسان كاملي نداند يا عجبي داشته باشد غروري داشته باشد به كمالاتش بنازد حتي به كمالات علمي به كمالات علمي مغرور شدن جايي است كه حتي انسانهاي خيلي فاضل و كامل و اينها هم اينجا كه مي رسند يك ذره پايشان مي لنگد...
فصل هاي بعدي كتاب « اززبان ياران » گفت وگويي است با دانشمند شهيد حجت الاسلام والمسلمين محمدجواد باهنر و آيت الله جنتي پيرامون فاجعه هفتم تير و ابعاد شخصيت آيت الله بهشتي .

جلددوم « جاودانه تاريخ » باعنوان فرعي « مصاحبه ها » به چاپ رسيده است . در اين كتاب همان طور كه از نامش پيداست شامل مصاحبه شهيد مظلوم آيت الله بهشتي مي باشد. در گفتار نخست كتاب مذكور زندگينامه شهيد بهشتي از زبان خود آيت الله بهشتي بيان شده است . آيت الله بهشتي در اين مصاحبه ها از جزئي ترين مسائل تا كلي ترين آن ها را با صبوري پاسخ داده و نكات جالبي بيان كرده اند. به عنوان مثال در پاسخ به سئوالي گفته اند.
همانطور كه ميدانيد و بسياري از مردمي كه با من از نزديك تماس دارند مي دانند كه روش من در برخورد با شايعات خونسردي و بي اعتنا بودن نسبت به شايعات است . چون ميدانيم كه شايعه سازي يكي از نقشه شوم دشمنان انقلاب است . و مسلم است كه افرادي كه مسئوليت هاي موثري در انقلاب دارند هر قدر صادقانه تر كار كنند و هر قدر مصالح اين ملت را بيشتر رعايت كنند و خود بخود هر قدر با دشمنان اسلام و كشور بيشتر درگير بشوند در معرض اين توطئه ها بيشتر قرار مي گيرند و اين مسئله را سالهاست تجربه كرده ام . تربيت اسلامي انسان را متوكل به خدا بارمي آورد و انساني كه دلش با خدا پيوندي داشته باشد از اينگونه شايعات كمتر نگران ميشود ملت ما هم هشيار است و ميداند كه جنگ رواني و شايعه سازي يكي از نقشه هاي مخرب دشمن است . اما آنچه باعث تاسف است اينكه انسان مي بيند بعضي از دوستان هم بوسيله توطئه گران تحت تاثير قرار مي گيرند و پاي آنهاهم به اين شايعه سازي ها كشانده ميشود كه اين براي ما تعجب آور هست بخصوص كه انسان در برابر اينگونه چهره ها نمي خواهد حتي سخن درشتي بگويد و واكنشي مطابق كنش آنها از خودنشان دهد. من همواره سعي داشته ام و خواهم داشت كه با بردباري و شكيبائي كه اسلام از هر مسلمان انتظار دارد ملتزم باشم و در برابر لغزش دوستان هم به ديده عفو و اغماض بنگرم و اميدوارم اين افراد هم بزودي بتوانند متوجه شوند كه بي جهت دشمنان از آنها سواستفاده كرده اند. طبيعي است كسي كه داراي زندگي روشني باشد در برابر اينگونه شايعه سازيها از زبان و قلم هر كس باشد استقامت نشان خواهد داد بخصوص كه در برابر اين شايعات دوستان فراواني اظهار مهر و محبت مي كنند و از شايعه سازيها اظهار تاسف مي كنند و نشان ميدهند كه بخوبي دريافته اند كه اين شايعه سازيها توطئه است كه نهايتابه نفع دشمن تمام خواهد شد. توطئه اي كه با رنگي جديد كه از سوي دشمن چهره هاي خلاق و موثر انقلاب ريشه ميگيرد ولو آن كه دوستان آنها را سرزنش نكنند اميد و آرزوي من اين است كه ملت ما در برابر اين جنگ رواني روزبروز بيش از پيش « روئين تن » باشند.
از جلد سوم تا هفتم مجموعه « جاودانه تاريخ » شامل گفتارهاي آيت الله بهشتي پيرامون موضوعات و مسائل مختلف است . از آن جا كه آيت الله بهشتي در گفتارهاي خود مسائل و موضوعاتي كه درآن زمان مطرح بوده است مورد بحث قرار داده است با مطالعه اين گفتارها ضمن آشنايي با مسائل تاريخ انقلاب در آن زمان با ويژگي هاي خط اصيل انقلاب و دشمني هايي كه با آن وجود داشته است نيز آشنا مي شويم . پايان بخش جلد هفتم شامل اندرزهايي است كه آيت الله بهشتي حدود بيست روز پيش از شهادت ارائه كرده اند. آيت الله بهشتي در بخشي از اين اندرزهاي سودمند گفته اند : ... مسئله انضباط است يك مقدار هم بايد روي انضباط تكيه كنيد هر كار دسته جمعي انجام ميدهيد همراه باشد با انضباط تشكيلاتي بچه مسلمانها به انضباط يك مقدار كم بها ميدهند حالا كي مي آيد كي ميره حالا فلان كسي فلان كار را كرده بايد با اوخوش رفتاري كنيم رودربايستي كنيم اينها گاهي ناجور از آب درميايد بايد يك مقدار به انضباط و نظم بيشتر بها بدهيم امانظم فرعوني نه زيرانظم هم گاهي فرعوني و طاغوتي است . هيتلر خيلي كارش منظم بود ولي نظمش طاغوتي بود نه الهي . همينطور استالين نظم ما بايد نظم الهي باشد نظم سازنده نظم نوراني ولي به نظم وانضباط بها دهيد بحمدالله حالادارد شروع مي شود كه كليه انجمنهاي اسلامي در همه سازمانها با همديگر پيوند داشته باشند و مربوط بشوند يك نيروي بزرگ تشكيل بدهند.
شناسائي و كشف استعدادها و عناصر مدير و بدرد بخور كه بتوانند پستهاي كليدي موثر را با لياقت اداره كنند اين خيلي مهم است .گاهي ما يك فرد متدين و خوبي را مي گذاريم راس كاري ولي چون توانائي اش ضعيف است اثر بدي مي گذارد مي گويند آدم كم تواني آدم ضعيفي است . مديريتش ضعيف است . اين نتيجه مطلوبي نمي دهد شما بايد بگرديد عناصري را كه مي توانند از برادرها و خواهرها در كارها مدير باشند و مسئوليت يك جاي 5 نفري 10 نفري 50 نفري را بعهده بگيرند . شما بايد مديرهاي مومن و متعهد 10 سال آينده را كشف كنيد و بسازيد هم كشف كنيد و هم بسازيد و به اين اهميت بدهيد.
معلوماتتان را ببريد بالا مطالعاتتان بايد مطالعات اسلامي باشد مطالعات فني هم بايد باشد. هر كدام از شما وظيفه شرعيتان هست كه در هفته يك مقدار روي رشته خاص خودتان مطالعه فني بكنيد وظيفه ديني شما هست بطوري كه كارداني و كارآئي فني شما روبه افزايش پيگير و مستمر باشد...
جلد هشتم و نهم از مجموعه « جاودانه تاريخ » شامل مقالات و سخنراني هاي حجت الاسلام والمسلمين مسيح مهاجري (مدير مسئول روزنامه جمهوري اسلامي ) پيرامون افكار و شخصيت شهيد مظلوم بهشتي است . در فهرست جلد هشتم و نهم عناوين ذيل به چشم مي خورد :
حيات علمي و ارزشي شهيد مظلوم بهشتي نگاهي به حيات سياسي و اجتماعي شهيد مظلوم آيت الله بهشتي ولايت فقيه از ديدگاه شهيد مظلوم بهشتي مديريت و رهبري از ديدگاه شهيد مظلوم آيت الله بهشتي خطوط كلي اقتصاد اسلامي از ديدگاه شهيد مظلوم آيت الله بهشتي شخصيت معنوي شهيد مظلوم آيت الله بهشتي نقش عنصر جهل در فاجعه كربلا مظلوميت بهشتي و عبرت هاي تاريخي آزادي و آزادانديشي شهيد مظلوم آيت الله بهشتي شهيد بهشتي قامت استوار اصول گرايي و ...
رهبر معظم انقلاب : شهيدبهشتي مجموعه اي از خصلت هاي پسنديده و نيك بود و من شخصا خودم تا به حال فردي مثل آقاي بهشتي در گذشته و حال نديده ام . به طوركلي آقاي بهشتي فردي اعجاب انگيز بود و توانايي هاي فردي وافري داشت
آيت الله هاشمي رفسنجاني : در تاريخ اسلام از ائمه معصومين كه بگذريم شخصيتي مانند دكتر بهشتي خيلي كم داريم
او مجتهد فقيه فيلسوف مكتب شناس سياست دان سخن دان سخنران اهل قلم و نويسنده مدير و مدبر و به چهار زبان زنده روز عربي فارسي انگليسي و آلماني تكلم مي كرد
آيت الله بهشتي : روش من در برخورد با شايعات خونسردي و بي اعتنا بودن نسبت به شايعات است . مسلم است افرادي كه مسئوليت هاي موثري در انقلاب دارند هر قدر صادقانه تر كار كنند و هرقدر مصالح اين ملت را بيشتر رعايت كنند و خود بخود هر قدر با دشمنان اسلام و كشور بيشتر درگير بشوند بيشتر در معرض اين توطئه ها قرار مي گيرند و اين مساله را سالهاست كه تجربه كرده ام