اكرم همتيان
صداقت واژه اي زيبا و دلنشين است كه همه انسانها به آن علاقمند بوده
و حاكميتش را درهمه ابعاد آرزو دارند. صداقت درگفتار و راستي در كردار
اوصافي هستند كه اگر در جامعه جاري شوند آلودگي و بي اعتمادي را
زمين گير كرده و به جاي آن پاكي و صفا را برقرار مي سازند.
صدق و راستي نكته مهمي در زندگي افراد است و مي تواند سرمنشا و
عامل تعيين كننده اي براي ساير اعمال نيز به حساب آيد
به همين خاطر
پروردگار عالم هم خودش را با اين ويژگي معرفي فرموده :
« ولقد صدقكم الله وعده ... » (1 ) و هم رسولان و رهبران دين خود را به
تخلق و تاسي به اين امر مهم توصيه كرده و فرموده است دائما بگوئيد « رب
ادخلني مدخل صدق و اخرجني مخرج صدق و اجعل لي من لدنك سلطانا
نصيرا » (2 ) .
تا اينكه از پشتوانه قدرتي مطمئن و بزرگ مانند پروردگار بهره مند بوده و
پيروزي و نصرت شما تضمين گردد.
خداوند درجاهاي مختلف قرآن
پيامبران را به عنوان افرادي صديق و
مطمئن معرفي نموده كه همگي دلالت بر حساسيت اين رفتار كليدي در
زندگي رهبران است . به عنوان مثال در باره حضرت ابراهيم (ع ) مي فرمايد :
« واذاكر في الكتاب ابراهيم و انه كان صديقا » (3 ) اما وفاي به پيمان و صدق
دروعده يكي از جلوه هاي مهم صداقت است كه بايد همواره در روابط
اجتماعي انسانها متداول بوده و تحكيم آن با همت آحاد جامعه بويژه
مديران آن دنبال شود و آنچه در اسلام مورد تصريح و تاكيد قرار گرفته است
وجوب وفاي به عهد در تمام پيمان هااست كه ميان افراد با يكديگر و يا افراد
با پروردگار بسته مي شود
به اين شكل كه تمام پيمان هاي الهي و انساني اعم
از عقيدتي
سياسي
اقتصادي
اجتماعي و مانند آنها در همه حال محترم
بوده و بايستي مطابق قرار عمل گردند.
امام صادق (ع ) مي فرمايد : « سه چيز است كه خداوند به هيچ كس اجازه
مخالفت به آن را نداده است . اداي امانت در مورد هر كس
خواه نيكوكار
باشد
خواه بدكار
نيكي به پدر ومادر
خواه نيكوكار باشد
خواه بدكار
وفاي به عهد در باره هر كس
خواه نيكوكار باشد
خواه بدكار » (4 ) بي شك
وفاي به عهده از اساسي ترين بخش هاي زندگي دسته جمعي به حساب آمده
و استمرار آن باعث سامان دهي مراودات اجتماعي و جلوگيري از قرباني
شدن روابط انساني مي گردد. به همين جهت در منابع اسلامي اصرار
فوق العاده اي روي اين مسئله صورت گرفته تا از هرج ومرج تعاملات و
تسري بي اعتمادي و انقراض اطمينان كه يكي از بزرگترين چالش هاي
اجتماعي است جلوگيري گردد. از امام علي (ع ) نقل شده است « ان الله
الاالعمل الصالح ولاتقبل الله الاالوفا بالشروط والعهود : خداوند چيزي جز
عمل صالح از بندگان خود نمي پذيرد و جز وفاي به عهد
شروط را قبول
نمي كند » (5 ) همچنين امام علي (ع ) درنامه 53 نهج البلاغه كه خطاب به
مالك اشتر نوشته است مي فرمايد : « اگر پيمان بين تو و دشمن منعقد گرديد
يادر پناه خود او را امان دادي برعهده خويش وفادار باش و بر آنچه به عهده
گرفتن امانت دار باش و جان خود را سپر پيمان خود گردان
زيرا هيچ يك از
واجبات الهي همانند وفاي به عهد نيست كه همه مردم جهان با تمام
اختلافاتي كه در افكار و تمايلات دارند در آن اتفاق نظر داشته باشند
تا
آنجاكه مشركين زمان جاهليت به عهد وپيماني كه با مسلمانان داشته وفادار
بودند . » (6 )
در واقع وعده هاي صادقانه جويباري از سرچشمه صداقت عام بوده كه
اگر در زندگي انسانها جاري شود تمام ابعاد حيات آنها را صفا بخشيده و
اجتماع آنان را از بي اعتمادي هاي ويرانگر نجات مي بخشد پس بايد بندگان
متعهد با توسل به پروردگار و خودسازي مستمر در جهت رسيدن به اين
جايگاه مهم همت گماشته و از هيچ تلاشي فروگزار ننمايند. معمولا از
هنگامي كه تعهد سپرده مي شود تا زماني كه به عمل متصل مي گردد
جريان هاي زيادي پيش آمد مي كند كه ممكن است سود و زيان هاي مالي
قابل توجهي راعايد كرده يا به تاراج ببرد و يا امتيازات به ظاهر با ارزش را
توليد و يا فدا نمايد كه همه اينها مي تواند در انصراف و يا انحراف رفتار
پيمان دهندگان موثر بوده و آنها را به عدول از قرارها سوق دهد
به همين
خاطر وعده ها هميشه بايد مستحكم و نفوذناپذير باشد تا در شرايط مختلف
دچارخدشه و خلل نگردد. در عهد و پيمان بايستي هميشه راسخ بود و هرگز
نبايد شدت و يا قوت و ضعف طرف مقابل در آن تاثير بگذارد
مهم مردانگي
و پايبندي مومنان به تعهداتشان است تا با وسوسه هاي شيطاني دچار تزلزل
نگرديده و از قواره تقواپيشگان خارج نگردد
چرا كه مومنان واقعي كساني
هستند كه « لاماناتهم وعهدهم راعون » (7 ) . بايد دانست كه گره خوردن وفاي
عهد با اعمالي مانند نماز و زكات و صبر ونيكوكاري چيزي جز اين نيست كه
اين عمل شاخصي گويا و پرچمي عيان براي معرفي بندگان برجسته و صالح
است تا اينكه همگان بدانند كه نيكوكاري فقط روي به سمت راست وچپ
گرداندن و عبادات ممتد وبي اثر نيست بلكه ويژگي ديگري نيز به نام وفاي به
عهد نيز وجود دارد كه مقربين رامعرفي كرده و آنها را در خطه دينداران
واقعي قرار داده است .
« ليس البر ان تولو وجوهمكم قبل المشرق و المغرب ولكن البر من امن بالله و
اليوم الاخر و الموفون بعهدهم اذا عاهدوالله » (8 )
مهم هماهنگي بين گفتار و عملكرد است و هيچ گاه نبايد اين دو مقوله
حتي يك قدم باهم فاصله داشته باشند و از آن مهم تر بايد عقيده اي راسخ و
مطمئن نيز بر آنها سايه افكنده باشد تا مدلي مناسب از يك انسان متعهد كه
كردار آن مبتني بر صداقت و راستگويي باشد ارائه گردد. يقينا آنكه درانجام
رسالت خويش راستگوتر از همه است پروردگار عالم است كه هيچ گاه در
وعده هاي او تخلف ديده نشده و هميشه اصدق الصادقين بوده است كه
بايستي بهترين سرآمد براي رهبران جامعه باشد « و من اصدق من الله
حديثا(9 ) تخلف در وعده ها انسانها را به خطرانداخته و حتي دين آنها را با
اشكال جدي روبرو مي نمايد
تاجايي كه پيامبر اكرم (ص ) فرمود : « لادين
لمن لاعهدله : هركس عهد و پيمان ندارد دين ندارد » (10 ) بايد دانست ارزش
اجراي پيمان ها بستگي به زمان اجراي آنها دارد
زيرا اگر تعهدي به اجرا
درآيد ولي در زمان آن تعلل يا تاخيري ايجاد شود اعتبار خود را از دست
داده و از اثر واقعي آن كاسته مي شود. اصولا زمان تعهدات جزئي از
معاهده اي است كه به صورت شفائي يا كتبي منعقد مي گردد و به همين خاطر
براي آن بايستي ارزش خاصي قائل شد و به تحقق آن وفادار بود.
پي نويسها :
1 ـ آل عمران
آيه 152
2 ـ اسرا
آيه 80
3 ـ مريم
آيه 41
4 ـ اصول كافي
جلد 2
5 ـ سفينه البهار
جلد 2
6 ـ نهج البلاغه
نامه 53
7 ـ معارج
آيه 32
8 ـ بقره
آيه 177
9 ـ نسا
آيه 87
10 ـ بحارالانوار
جلد 16
*****
ايمان و مومن
|
حضرت علي (ع ) :
سه چيز از گنجهاي ايمان است : پنهان ساختن مصيبت
صدقه پنهان
و مخفي كردن بيماري .
زينت ايمان به پاكيزگي باطنها و كار نيك در ظاهر است .
شرافت مومن به ايمان او
و عزت و بزرگي اش به اطاعت و
فرمانبرداري او از خداوند متعال است .
از بهترين اندوخته ها
ايمان راستين و به كار بستن خوبيهاست .
رستگار گشت آن كس كه ايمانش راست و درست بود
و هدايت گشت
آن كس كه اسلامش نيكو بود.
به رستگاري نرسد
مگر آن كس كه به شرايط ايمان عمل نمايد.
دليل بر ايمان شخص
تسليم به فرمان خدا و اطاعت از فرمانهاي
اوست .
ايمان و عمل دو برادر همزاد و دو يار جدا نشدني هستند
خداوند هيچ
كدام از اين دو را بدون ديگري نمي پذيرد.
شخص با ايمان
زيرك و عاقل است .
مومن
پر كار و كم لغزش است .
دنيا
زندان مومن و مرگ
ارمغانش و بهشت جايگاهش مي باشد.
براي مومن سه نشانه است : راستگويي
يقين و كوتاهي آرزو.
دنيا براي مومن ميدان خودسازي است
كار و كوشش
همتش
و
مرگ
ارمغانش
و بهشت
پايان مسابقه اش مي باشد.
مومن وقتي كه مي نگرد پند گيرد و چون خاموش نشيند مي انديشد و
هنگامي كه سخن گويد به ياد خدا باشد و چون روزي اش مي رسد شكر
كند
و اگر مبتلا به بلا شود صبر كند.
مومن بر جان خويش امين است و بر هواي نفس و احساس خود
غالب و پيروز است .
منش مومن پارسايي و همتش دينداري اوست
اندك خواهي اش
سربلندي او و جديتش براي آخرت است . كارهاي پسنديده اش فراوان و
جايگاهش رفيع و نجاتش نزديك است .
برترين مومنان در ايمان
كسي است كه گرفتن و عطايش
خشم و
خشنوديش براي خدا باشد.
مومن در شادماني سپاسگزار
در گرفتاري بردبار و در آسايش از خدا
ترسان است .
مومن كسي است كه كسبش پاكيزه
اخلاقش نيكو
باطنش درست
باشد
زيادي مالش را انفاق كند و از صحبت زياد خودداري نمايد
مردم از شر او در امان باشند و به مردم انصاف بدهد.
*****
جهاد اكبر يا مبارزه با نفس
|
قدرت الله عفتي
كتاب جهاد اكبر يا مبارزه با نفس
بخش هايي از بيانات شيوا و سازنده
امام خميني (ره ) در مسائل اخلاقي
لزوم تهذيب نفس
خودسازي و تعليم
و تربيت است كه در نجف اشرف
در زمان تبعيد براي طلاب و علماي علوم
ديني در مناسبتهاي مختلف و فرصتهاي مناسب چون شروع سال تحصيلي
حلول ماه مبارك رمضان و غيره
برحسب نيازهاي حوزه علميه و طلاب
علوم ديني ايراد نمودند و حجه الاسلام و المسلمين سيدحميد روحاني آن را
گردآوري و تنظيم نمود و قبل از چاپ به محضر امام خميني (ره ) بردند و
امام خميني (ره ) آن را ملاحظه و مطالعه نمودند.
اين كتاب ارزشمند بارها در ضميمه ي كتاب ولايت فقيه به چاپ رسيده
است و براي اولين بار در ذي الحجه 1392 قمري 1334 شمسي به صورت
مستقل در 90 صفحه و با مقدمه اي 23 صفحه اي چاپ شد كه در آن مقدمه
ناشر كتاب آرزو مي كند جامعه روحانيت و ملت اسلام در پرتو راهنمائيهاي
خردمندانه و رهبري ارزنده و مدبرانه ي قائد عظيم الشان اسلام
آيت الله العظمي خميني كه مجددا قرن ما و از ذخائر گرانبها و ارزنده ي
پروردگار مهربان است
از اين نابساماني
سرگرداني
ذلت و استعمار زدگي
رها شده
زنجيره سياه استعمار را پاره كرده
استقلال
آزادي
مجد و
عظمت از دست رفته ي خود را بازيابد.
آنچه در اين كتاب بيشتر از همه جلب نظر مي كند
سيماي مرد الهي و
عارفي روشن ضمير و معلم فرزانه اي است كه در ميدان مبارزه با نفس (جهاد
اكبر)
در صحنه ي پيكار با ستمگران (جهاد اصغر) از پيشتازان بوده و با
موفقيت از اين دو ميدان بيرون آمده است .
اين اثر با وجود حجم كم
داراي عمق و ژرفا مي باشد و در زمينه هايي
چون نياز حوزه هاي علميه به كسب فضائل و ترك رذائل
مسئوليت خطير و
سنگين علما و فضلا و طلاب علوم ديني
رسالت حوزويان در مقابل توطئه ي
دشمنان دين و استعمارگران
ضرورت آموختن معارف علوم معنوي
انتظار
مردم از روحانيت
خطر دين سازان حرفه اي در كسوت روحانيت
دعوت به
تهذيب و خودسازي
ضرورت همپايي علم و اخلاق
آموزش و پرورش
خطر جدايي تعليم و تزكيه
خطر دنياگرايي و توجه به دعا و نيايش و نقش
سازندگي آن بويژه مناجات شعبانيه و آداب ضيافه الله در ماه مبارك رمضان
اشاراتي دارد.
اين كتاب ارزشمند از سال 1361 به بعد توسط چند انتشارات چندين
بار چاپ شده است كه بعضي از آنها عبارتند از : در سال 1361 با نام جهاد
اكبر در 59 صفحه توسط بنياد بعثت
و بانام مبارزه بانفس از سوي انتشارات
پيام آزادي در 67 صفحه و از سوي انتشارات اميركبير در 64 صفحه
از
سوي انتشارات طه قزوين با شرح و پاورقي سيداحمد فهري در 159 صفحه
در سال 1372 موسسه تنظيم و نشر آثار امام نيز اين كتاب را در خرداد
ماه به تعداد 300 نسخه چاپ كرد و در بهار سال 1373 در پانصد نسخه كه
همراه با مقدمه 5 صفحه اي به چاپ رساند كه در چاپ آخر علاوه بر
پاورقي
توضيح هاي برگزيده اي از بيانات امام خميني پيرامون مبارزه با
تساويل نفساني را نيز در بردارد.
اين كتاب ارزشمند كه در اصل به زبان فارسي است
به زبانهاي
ايتاليايي
استانبولي
آذري كريل
عربي با سه ترجمه ي مجزا در تهران و
بيروت به چاپ رسيده است .
منابع :
1 ـ سيماي امام خميني از محمدرضا اكبري
2 ـ حديث بيداري از حميد انصاري
3 ـ كتابشناسي حضرت امام خميني از مهدي فهيمي
4 ـ فقهاي نامدار شيعه از عبدالرحيم عقيقي بخشايشي
5 ـ فرازهاي فروزان از غلامرضا گلي زواره
6 ـ كتابشناسي موضوعي امام خميني (ره ) از آقايان نادر پور
محمدي و
عاليخاني
7 ـ چهل مقاله از رضااستادي
8 ـ ماخذشناسي امام خميني از كيومرث اميري
9 ـ چاپهاي مختلف كتاب جهاد اكبر يامبارزه با نفس
| | |