اوجگيري خشونت و ناهنجاري در ورزشگاهها
مجيد زندي
فوتبال ازجمله ورزش هايي است كه هيجان آن براي تماشاچي بيشتر از بازيكن است زيرا بازيكن در متن قرار دارد درحاليكه تماشاچي حركت هاي مجموعه اي از 23 نفر را زير نظر مي گيرد و يك لحظه از تعقيب توپ غافل نمي شود .
اما مساله اي كه مايه نگراني است استفاده كاذب از اين هيجان و كشاندن آن به سمت خشونت است كه بعضا از مستطيل سبز خارج شده به جمعيت تماشاگر و حتي خارج از ورزشگاه و به سطح معابر شهرها كشيده مي شود و همه ساله عده فراواني قرباني خشونت در فوتبال در اقصي نقاط جهان مي شوند و اخبار آن حوادث در رسانه ها به كرات مطرح مي گردد.
متاسفانه عرصه ورزش فوتبال باشگاهي وحتي ملي ما نيز از اين عارضه ناهنجار اخلاقي ـ ورزشي خالي نيست و در آخرين مورد آن كه با پايان مسابقات ليگ برتر باشگاههاي كشور هم همراه گشته ناهنجاري تماشاگران بازي پيروزي تهران و سپاهان اصفهان در مسابقات جام حذفي باشگاههاي كشور بوده است كه طي آن علاوه بر آسيب رسيدن به چندين هزار صندلي و تجهيزات ورزشگاه آزادي تخريب اموال عمومي و شخصي را در بيرون ورزشگاه به همراه داشته است .
سئوال اصلي اين است كه چه عوامل و دلايلي باعث بروز و تشديد خشونت و درگيري فيزيكي در عرصه فوتبال مي شود كه آثار و تبعات وسيع اجتماعي و حتي سياسي هم در سطح كشور دارد
ريشه خشونت در ورزشگاهها و ورزش فوتبال به عوامل بسياري خصوصا ناهنجاريهاي اجتماعي جامعه بازمي گردد به همين دليل نمي توان صحنه هاي ورزش را خارج از شرايط اجتماع ارزيابي كرد زيرا ورزشگاهها بخشي از اجتماع محسوب مي شوند و خشونت هاي فوتبال اگرچه سابقه قديمي دارد اما اكنون به واسطه تدوين آئين نامه هاي متعدد انضباطي در سطح جهان تا حد بسيار وسيعي مانع از بروز صحنه هاي غيراخلاقي در زمين فوتبال و ميان تماشاچي ها شده اند.
اكنون خشونت ها و فحش هاي حاكم در محيط هاي ورزشي حتي به قول خشونت گرايان مدرن مدرن تر شده است . اين خشونت اگرچه در محيط ورزشگاه حالت انفجاري به خود مي گيرد اما اگر قرار باشد از آن به عنوان معلول بايد بپذيريم علت بسياري از اين خشونت ها ريشه در بيرون ورزشگاه و حتي درون چمن سبز بازي فوتبال هم دارد. اين خشونت همانند خشونت هاي جامعه بايد به صورت ريشه اي مورد بررسي قرار گيرد در حاليكه عده اي مي خواهند با ناديده گرفتن عوامل ايجادكننده اين خشونت ها بسياري از زنجيره هاي تعهدآور سازمانها فدراسيون ها كميته ها رسانه ها خصوصا تلويزيون مجريان و گزارشگران مسابقات بسيار كم اثر معرفي نمايند.
در كشور ما هميشه منظر مي مانيم كه حوادث خطرناكي ايجاد شود و جان عده اي از تماشاچيان و حتي مردم عادي خارج از ورزشگاه به پاي بي مسئوليتي مجريان فدا شود آنگاه با دستپاچگي به دنبال معلول ها و يا متهم كردن افرادي دون پايه مي روند كه دست او هم از همه جا كوتاه است ! به هر حال چه باب طبع عده اي باشد يا نباشد بسياري از عوامل اصلي بروز خشونت ها و صحنه هاي غيرورزشي در ورزشگاهها معلول بي برنامگي و ناواردي مسئولان در سطح مديريت كلان است كه متاسفانه كمتربه آن توجه مي شود.
در صحنه هاي ورزشي مدت هاست شاهديم افرادي به كار گمارده مي شوند كه داراي سابقه فعاليت اجرايي ورزشي نيستند و به مدت روابط سياسي در مسند فعاليت مديريت ورزشي قرار مي گيرند كه ضعف در مديريت و عملكرد خود را به صورت پله اي در ورزشگاه تحميل مي كنند زيرا بنابه دلايل متعدد ورزشكار و تماشاچي متوجه ضعف ها در عملكردها مي شود و در نهايت با تلنگري كينه ها و عقده هاي در سينه مانده خود را يا به همنوع و يا به محيط ورزشگاه و متاسفانه حتي خارج از آن و در سطح شهر خالي مي كند.
به راستي آيا همچنانكه ورزش ها را از كشورهاي ديگر وارد مي سازيم نمي خواهيم آئين نامه هاي اجرايي آن را هم وارد سازيم چرا در عرصه فوتبال در يك باشگاه پيشرفته اروپايي يك مربي بيش از 20 سال در مسند كار مي ماند ولي در كشور ما مربي نمي داند يك روز بعد در كارش باقي مي ماند يا خير چرا در اين عرصه از نظر طرفداران استفاده نمي شود و طرفداران به دليل مخالفت با مربي يك تيم پرطرفدار تا اين حد فحش و ناسزا در محيط هاي ورزشي فرياد مي زنند كه در بسياري موارد منجر به بروز درگيري فيزيكي بين تماشاچيان و حتي بازيكنان مي شود.
به هرحال آنچه كه بيشتر مايه نگراني است . بي توجهي به اين مساله در سطح كلان ملي است كه در اين باره آقاي عبدالرحمن شاه حسيني رئيس كميته انضباطي فدراسيون فوتبال در گفت وگو با گزارشگر ما ضمن تاييد افزايش جو خشونت در ورزشگاههاي فوتبال و حتي در ميان بازيكنان و تماشاچيان مي افزايد : افزايش سطح خشونت در فوتبال اكنون به مرحله خطرناك رسيده كه شديدا جاي نگراني دارد و زنگ خطر را براي مسئولان به صدا درآورده است .
وي ادامه مي دهد : آنچه كه بيشتر خطرناك شده اين است كه دامنه خشونت از محدوده جغرافيايي استاديوم عبور كرده و به بيرون از استاديوم رسيده است كه اين مساله از لحاظ حقوقي و قضايي عناوين مجرمانه جديدتري به خود مي گيرد كه بايد آن را در قالب برخورد با ارازل و اوباش ارزيابي كرد.
وي مي افزايد : مشكل كهنه عرصه ورزش ايران اين است كه برنامه ها مديران را حركت نمي دهد بلكه اين افراد هستند كه به ميل خود كاري را بدون كارشناسي انجام مي دهند و پس از مدت كوتاهي مدير بعدي مي آيد كه مي خواهد مشكلات گذشته را كه باب ميل او نيست برطرف سازد و هم براي آينده طرحي بريزد كه اهداف او و تيم سياسي همراه او را اجرايي سازد.
آقاي شاه حسيني ادامه مي دهد : حداقل در دو سه سال اخير شاهد هستيم كه تا چه حد تغيير و تحولات گسترده مديريتي خصوصا در عرصه فوتبال كشور پديد آمده است . وي ادامه مي دهد : علاوه بر مشكل مديريتي ضعف امكانات هم مشكل ساز شده است در حاليكه اگر 120 هزار نفر يا 80 هزار نفر از مردم را در يك محوطه اي جمع كنيم كه مسابقه اي را تماشا كنند هنگامي كه قصد دارند از خانه خود خارج شوند بايد براي آنها امكانات فراهم كنيم تا پس از تماشاي مسابقه كه به خانه هاي خود مي رسند آرامش اوليه خود را حفظ كنند.
وي مي گويد : جواني كه از جنوب شرق تهران براي عزيمت به ورزشگاه آزادي حركت مي كند و يا جواني كه از شهرستانهاي دور و نزديك به تهران مي آيد و حتي شبي را در اطراف ورزشگاه و در ميان خاروخاشاك به صبح مي رساند بايد براي آرامش او برنامه ريزي مناسبي داشته باشيم در حاليكه همه ميدانيم در تمامي مراحل رفت وآمد تهيه بليط انتظار در گرما و سرما سرويس هاي بهداشتي نمازخانه قيمت بليط غذا و دهها مورد ديگر تا زمان شروع مسابقه دچار مشكل مي شود و حوان را به مرز انفجار مي رسانيم آنوقت از او مي خواهيم مراقب رفتارش هم باشد!
رئيس كميته انضباطي فدراسيون فوتبال ادامه مي دهد : البته اين مشكلات نمي تواند توجيه گر رفتار مجرمانه فرد باشد زيرا هر فردي مسئول رفتار خودش است و اگر تحمل مشكلات را ندارد نبايد بيايد اما مي خواهم بگويم استاديومها هم بايد براي پذيرايي مناسب از ميهمانان خود همانند استاديوم هاي نوين همه نوع امكانات رفاهي را فراهم كنند تا تماشاچي آسيب روحي نبيند زيرا او براي تفريح آمده است .
وي يكي از عواملي ديگر درگيريهاي تماشاچيان را ضعف سيستم شماره گذاري بليط و صندلي معرفي مي كند و مي افزايد : براساس گزارش هاي متعددي كه به ما مي رسد برخي از درگيريها ريشه در عدم رعايت نوبت و مالكيت صندلي و جا دارد در حاليكه امروزه اين مساله در عرصه فوتبال حرفه اي كاملا حل شده است .
وي مي افزايد : عمده ترين درگيريها ميان دو تيم مطرح استقلال و پيروزي است كه متاسفانه يكي از عوامل تنش زا در اين زمينه عدم مشخص بودن مالكيت آن تيم ها است كه دعواي مديران به سطح تماشاگران هم كشيده ميشود در حاليكه اين دو تيم به عنوان مهمترين تيم باشگاهي در سطح كشور حتي در حد تيم هاي شهرستاني هم انسجام مديريتي و مالكيتي ندارند.
رئيس كميته انضباطي فدراسيون فوتبال مي گويد : براساس بررسي هاي آماري تنها حدود 4 هزار نفر از 100 هزار نفر تماشاگر دچار تخلف ميشوند كه 4213 صندلي را در جريان بازي پيروزي و سپاهان تخريب كرده اند اما بقيه تماشاچي ها در عين تحمل مشكلات با متانت و اخلاق صحنه ورزشگاه را ترك مي كنند و به منازل خود بازي مي گردند.
آقاي شاه حسيني ادامه مي دهد : مشكل ما همين تعداد محدودي هستند كه نمي توانيم آنها را تماشاگر فوتبال معرفي كنيم بايد با چنين متخلفاني به شديدترين حالتي برخورد شود و مانع از حضور آنها در ورزشگاه شد زيرا گزارش هاي بسيار نااميد كننده اي مبني بر استعمال مواد مخدر و مواد روانگردان در جايگاه مخصوص تماشاگر به ما رسيده است . كه چنين افرادي يقينا با برنامه و هدايت جريانهاي مخرب به محيط ورزشگاهها وارد ميشوند.
وي ضعف دوربين ها را از ديگر مشكلات ورزشگاهها و محيط بيرون آن ارزيابي مي كند و مي افزايد : استاديومي همانند آزادي بسياري از مشكلات امنيتي را با خود دارد كه سال گذشته در بازي ايران و ژاپن منجر به فوت تعدادي از تماشاگر هم شده است اما هنوز مشكلات آن حل نشده است .
وي با انتقاد از رسانه ها نسبت به دامن زدن به هيجان كاذب و دروغ پردازي مي گويد : به نظر من نحوه نظارت بر عملكرد رسانه هاي ورزشي در حد زير صفر است زيرا مطالبي را با خيالپردازي و غير واقع منتشر مي سازند كه خود عامل تشنج محسوب مي شود اما از سوي هيچ دستگاه نظارتي نسبت به آن برخورد نمي شود در حاليكه براي روزنامه هاي سياسي مدعي العموم اقدام مي كند.
رئيس كميته انضباطي فدراسيون فوتبال كارشكني در احكام اين كميته را يكي ديگر از عوامل تشديد خشونت ها ارزيابي مي كند و مي افزايد : وقتي اين كميته كه كار تخصصي انجام مي دهد حكمي را صادر مي كند مسئولان اجرايي فوتبال در ساير بخش ها نبايد به خود اجازه دهند نسبت به تغيير آن حكم اقدامي انجام دهند زيرا در تمام دنيا كميته انضباطي داراي استقلال كامل است مگر اينكه برخلاف قانون كشور عمل كرده باشد.
وي ادامه مي دهد : ما حكم مي دهيم اما كميته استيناف بدون استدلال از عفو و تخفيف و تعليق استفاده مي كند كه آثار اجتماعي بسيار مخربي در عرصه فوتبال كشور بر جاي گذاشته كه باعث شده متخلفان در همه رده هاي باشگاهي و تماشاچي جري شوند و يقين كنند با حمايت هاي سياسي مي توانند هنجارهاي اجتماعي را بشكنند.
همچنين سيد جلال يحيي زاده فيروزآباد عضو كميسيون فرهنگي مجلس هم درباره عوامل بروز خشونت در صحنه هاي ورزشي به خصوص فوتبال به گزارشگر ما مي گويد : من يكي از اصلي ترين عوامل را ضعف عملكرد باشگاهها مي دانم كه فقط عنوان فرهنگي ورزشي را يدك مي شكند اما فقط در زمينه پرداخت دستمزدهاي كلان به مربيان و بازيكنان پول هزينه مي كنند.
وي ادامه ميدهد : متاسفانه اكنون ما حركاتي را از فوتباليست ها و تماشاگر نماهايي كه آبروي همه تماشاگران خوب را مي برند مشاهده مي كنيم كه حتي در دوران طاغوت هم چنين وضعيت دور از شان محيط هاي ورزشي و ورزشگاهها نمي ديديم كه خسارت معنوي براي كشور محسوب مي شود.
عضو كميسيون فرهنگي مجلس مي افزايد : البته ما باشگاههاي موفق فراواني در شهرستانها داريم كه جو ورزشگاه آنها به شدت تحت تاثير فرهنگ خوب ورزشي قرار دارد و تماشاگران را به شدت در مسير تشويق هاي فرهنگي و احترام به طرف مقابل سوق دادند و اين فرهنگ سازي بايد در تمامي سطوح سازمان تربيت بدني فدراسيون ها داوران مربيان و بازيگران و در نهايت تماشاگران ريشه دار شود.
وي پس از اشاره به ضرورت فرهنگ سازي در عرصه فوتبال براي رعايت اصول اخلاق و روح بازي جوانمردانه مي افزايد : امروزه در تمام دنيا امري كاملا پذيرفته شده است كه اگر بازيكني به هر دليلي بر خلاف آيين نامه هاي انضباطي عمل كرد او را مواخذه مي كنند و به هيچ وجه هم در جريمه هاي خود كوتاه نمي آيند.
وي ادامه مي دهد : چرا بايد در كشور ما بازيكني خطايي ضدارزشي در محيط ورزش مرتكب شود و حكمي صادر شود اما حكم آن پيش چشم همه بازيكنان ديگر تغيير كند كه نشان مي دهد ما حتي در حد آئين نامه هاي روز دنيا هم عمل نمي كنيم و گذشت هاي بي موردي را نشان مي دهيم كه باعث تخريب محيط ورزشي مي شود در حاليكه در ساير كشورها گردن كلفت ترين افراد و باشگاهها را بخاطر تخلف به شدت تنبيه و از انجام بازي محروم مي كنند و هيچ وساطتي نيست و اگر هم باشد پذيرفته نمي شود.
آقاي يحيي زاده ادامه مي دهد : در كشوري همانند ايتاليا كه حتي نخست وزير براي خود باشگاه دارد اگر باشگاهش تخلف كند به شديدترين حالت محروم مي شود ولي در كشور ما با چند تلفن سياسي بزرگترين تخلفات اخلاقي و ضدارزشي باشگاهي و بازيكنان بخشيده مي شود تا حدي كه ديگر سنگ روي سنگ بند نمي شود.
وي مي گويد : چرا با بازيكني كه با حركت ضدورزشي خود به كل ملت ايران بي احترامي مي كند و تصوير او از تلويزيون سراسري جمهوري اسلامي هم پخش مي شود برخورد جدي نمي شود كه اين حركات و آن بخش هاي بي مورد ورزش را از درون نابود مي سازد. ما كشوري هستيم كه ادعاي اخلاق اسلامي و پورياي ولي داريم نمي گوئيم مانند بزرگان عمل كنند حداقل همانند ساير كشورها باشند كه در اين مسايل تابع قانون و آئين نامه هستند.
وي درباره حوادث اخير ورزشگاه آزادي هم مي افزايد : ركورد خشونت و آسيب رساندن به خودروها و در يك بازي بسيار معمولي بسيار مايه تاسف است كه عده اي از تماشاگرنماها حيثيت همه طرفداران يك تيم را خدشه دار مي سازند در حاليكه اين افراد معدود بايد از حضور در صحنه هاي ورزشي محروم شوند.
عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي خسارت به صندلي ورزشگاه و شيشه اتوبوس را تنها خسارت چندين ميليون توماني ظاهري ارزيابي مي كند و نسبت به بدآموزي اين كار مي افزايد : اگر نتوان آن را كنترل كرد بايد قبول كرد كه تبعات منفي چنين كاري در جامعه غيرقابل محاسبه است .
وي ضمن درخواست از قوه قضائيه نيروي انتظامي فدراسيون فوتبال براي برخورد با تماشاگرنماها مي افزايد : بخاطر 500 نفر تماشاگرنماها ترس و دلهره در دل ساير تماشاگران مي افتد و كار به جايي مي رسد كه مربي يك تيم كه خود سالها در محيط هاي ورزشي حضور داشته و حتي سرمربي بوده رسما اعلام نمايد از آوردن فرزند خود به محيط ورزشگاه بخاطر تبعات منفي اخلاقي و تربيتي آن خوف دارد.
وي ادامه مي دهد : اكنون كه دوماه تا آغاز دور جديد ليگ برتر فرصت هست همچنانكه از سرمربيان دعوت مي شود كه آيين نامه ها را رعايت كنند از همه باشگاهها و بازيكنان هم تعهداتي گرفته شود كه اصول اخلاقي را رعايت كنند ضمن آنكه باشگاهها نسبت به تماشاگران خود هم وظيفه دارند و بايد همه با هم پاسخگو باشند.
اكنون دوماه تا آغاز مرحله جديد بازيهاي ليگ برتر فرصت هست در اين دوماه نبايد خود را فريب دهيم و تلاشي براي تغيير شرايط انجام ندهيم زيرا خرد كردن شيشه ماشين هاي مردم در بزرگراه تهران ـ كرج كاري نيست كه بتوان آن را با ورزش و جامعه ورزشي هماهنگ ارزيابي كرد. هتك حرمت به خانواده هايي كه اصلا از بازي خبر ندارد و به عنوان مسافر يا ميهمان در همان تقارن زماني به تهران مي آيد و در مسير راه گرفتار خلافكاران مي شوند كه عنوان تماشاچي فوتبال را بر خود مي گذراند و دچار اعمال مجرمانه اي مي شوند كاري نيست كه نتوان از آن به خوشباوري گذشت بايد رويه برخورد با آنها تغيير كند اين يك تكليف براي دستگاههاي امنيتي انتظامي و قضايي است كه بدانند شرايط ورزشگاهي همانند آزادي به هيچ وجه در شان ورزش در جمهوري اسلامي ايران نيست .
اين مساله بايد در سطح كلان ملي مورد بررسي مجدد و آفت زدايي قرار گيرد يعني بدانند مساله فراتر از ورزش است كه مي تواند آبروي نظام و كشور را برده و كسي قادر به جمع آوري دامنه آن نشود.
به هرحال فوتبال ورزش مناسبي براي ايجاد هيجان و سرگرم كردن جوانان است اما اگر به حال خود رها نشود و كارها با برنامه و به صورت اصولي اجرا نگردد به ضد ورزش تبديل مي شود كه هشدار دهنده است .
اكنون به واسطه ضعف هاي فراوان مديريتي و اجراي و ضعف برنامه ريزي براي فرهنگ سازي خشونت ها در ورزشگاهها به تعبير خود خشونت گرايان مدرن تر شده و در محيط هاي ورزشي حالت انفجاري به خود گرفته است
عده اي مي خواهند با فردي جلوه دادن خشونت در ورزشگاهها آن را به هيجان فوتبالي مرتبط سازند در حاليكه در اين باره زنجيره اي از ضعف هاي سازمانها فدراسيون ها و باشگاهها و كميته هاي ورزشي رسانه ها خصوصا راديو و تلويزيون و مطبوعات ورزشي و بازيكنان نقش اصلي را ايفا مي كنند كه در نهايت از طريق تماشاگر به اوج مي رسد.
آقاي شاه حسيني رئيس كميته انضباطي فدراسيون فوتبال : وقتي عده اي از تماشاگرنماها كه با آبروي همه تماشاچيان فهيم بازي مي كنند و در سكوهاي ورزشگاه مواد مخدر و قرص هاي روان گردان مصرف مي كنند بايد مسئولان را نگران كند كه برنامه هاي هدايت شده اي براي تخريب محيط هاي ورزشي در حال شكل گيري است كه زنگ خطر را به صدا درآورده است
سيدجلال يحيي زاده عضو كميسيون فرهنگي مجلس : باشگاههاي ورزشي ـ فرهنگي ما فقط عنوان فرهنگي را با خود يدك مي كشند در حاليكه فرهنگ سازي و رعايت حرمت ورزشگاهها بايد يكي از اصلي ترين وظايف تبليغي و اجرايي باشگاهها باشد
