مجيدزندي
بدون اغراق بايد گفت كه بسياري از مردم نمي دانند در نزديكي محل سكونت آنها مرقد مطهر امامزاده يا امام زاده هايي قراردارد كه حضور در صحن و بارگاه آنها تقويت كننده ايمان و آشنايي با تلاش هاي آنها براي رواج مذهب شيعه در سرزمين ايران است . امامزاده هايي كه بسياري از آنها به دست حكماي ظلم و ستم به شهادت رسيدند و هدفي جز اعتلاي آرمانهاي اجداد صالحين (ع ) خود نداشتند.
اين بزرگواران چون از سلاله پاكان هستند همجواري با آنها ارزش معنوي فراواني دارد و فوايد روحي بسياري براي آدمي به ارمغان مي آورد و خوشبختانه بقاع متبركه اين امامزاده ها درگوشه گوشه سرزمين ايران فراوان است و هميشه ميعادگاه ارادتمندان به خاندان عصمت و طهارت (ع ) بوده است .
اين روزها كه تقريبا امتحانات دانش آموزان به اتمام رسيده است پركردن اوقات فراغت يكي از دغدغه هاي اصلي خانواده ها هم محسوب مي شود و به نظر مي رسد حضور خانوادگي در جوار اين بزرگواران در روزهاي تعطيل كه به دليل نزديكي به محل زندگي با كمترين هزينه ها هم قابل انجام است برنامه بسيار مفيدي هم براي غني سازي اوقات فراغت و هم براي تجديد ارادت به خاندان ائمه اطهار(ع ) محسوب مي شود ضمن آنكه اين بقاع متبركه خود ميراث گرانبهاي معماري و تاريخي كشور هم به شمار مي رود و با خود تاريخ روشني از قرن هاي گذشته سرزمين ما دارد.
همچنانكه اشاره شد سرزمين ايران به واسطه آنكه روزگاري مامن نوادگان رسول گرامي اسلام (ص ) بوده اين امامزادگان به واسطه تبليغات مذهبي و مخالفت با امويان و عباسيان و ساير امراي ظالم در سراسر بلاد اسلامي تحت تعقيب بودند و با توطئه هاي مختلفي بعضا به شهادت مي رسيدند.
اگرچه مزار اين امامزادگان به نوعي در سراسر كشور پراكنده است اما در استانهايي همانند گيلان مازندران و تهران به واسطه قرارگرفتن در حاشيه جنوبي و شمالي سلسله جبال البرز بيشتر است و حتما تعجب خواهيد كرد اگر بدانيد در شهري همانند تهران حدود 50 امامزاده مدفون هستند كه تنها معدودي از آنها همانند شاه عبدالعظيم حسني (ع ) كه با چهار واسطه به امام حسن مجتبي (ع ) مي رسند بيشتر از بقيه براي مردم شناخته شده است و بسياري ديگر در حاشيه هياهوي شهري مظلوم مانده اند.
البته جايگاه و مكان و موقعيت جغرافيايي امامزاده ها هم نقش موثري در جذب زائر دارد تاحدي كه دو برادر بزرگوار امام رضا(ع ) كه يكي در تجريش و ديگري در روستاي جوستان طالقان هر دو در استان تهران مدفون هستند يكي داراي معروفترين بقعه در ميان امامزاده هاست در حاليكه بقعه برادر ديگر امام رضا(ع ) در طالقان به هيچ وجه در شان آن بزرگوار نيست .
به همين دليل در راستاي جلب توجه بيشتر مردم براي حضور در اين بقاع متبركه در اين شماره گزارش قصد دارم حداقل به چند امامزاده سري بزنم و با يادآوري نام آن بزرگواران حضور آنها را در نزديكي خود گوشزد كنم اگر چه انتخاب اين امامزاده ها به معني بالاتر معرفي كردن جايگاه يكي بر ديگري نيست بلكه صرفا زمينه و فرصت حضور راعامل تعيين كننده مي دانم كه با همكاري اداره اوقاف استان تهران به اطلاعات تكميلي دست يافتم . حضور در صحن و حرم امامزاده ها و ديدن گريه زائران كه هريك بخاطر حاجتي مي آيند واقعا اثرگذاراست خصوصا دوراني كه گريه كردن بسيار سخت شده ديدن اين صحنه ها تلنگري با ارزش براي هر دلشكسته اي محسوب مي شود.
امامزاه سيداسماعيل (ع )
امامزاده سيداسماعيل را يكي از امامزاده هاي مظلوم شهر تهران مي دانم كه زائر كمي دارد. مزار اين امامزاده در خيابان شهيد مصطفي خميني خيابان و ميدان سيداسماعيل قرار دارد كه خوشبختانه پس از پاكسازي محدوده از حضور دست فروشان و دوره گردان اطراف حرم شرايط بهتري گرفته است اما آنچه كه واضح است امامزاده سيداسماعيل اكنون بخاطر تغيير بافت مسكوني به تجاري و مهاجرت ساكنان آن محدوده به ساير نقاط شهر زائر كمتري دارد.
امامزاده سيداسماعيل از اعقاب امام علي النقي (ع ) است . بقعه آن يكي از قديمي ترين بقاع متبركه تهران محسوب مي شود و دري چوبي مربوط به قرن نهم هجري دارد كه نشان مي دهد آنزمان هم كه تهران نامي در شهرهاي كشور نداشت اين امامزاده مورد نظر اهل دل بوده است .
امامزاده سيد اسماعيل از امامزاده هاي محدوده مركزي و اطراف بازار محسوب مي شود.
امامزاده زيد(ع )
يكي از معروفترين بقاع متبركه محدوده بازار تهران كه با امامزاده سيداسماعيل فاصله چنداني ندارد امامزاده زيد است . صحن وبارگاهي كه علاوه بر اثرات مذهبي داراي خاطرات فراواني از تاريخ سياسي تهران حداقل در دوران مشروطيت و بست نشيني علما با خود دارد.
مرقد مطهر امامزاده زيد كه بنا بر روايت مشهور فرزند امام زين العابدين (ع ) است كه به سرزمين ري آمده بود در انتهاي جنوبي بازار بزازان يا بازار امير ميان چهارسوق كوچك و فرش فروش ها واقع است كه البته بجز ايام تعطيل كه با بستن بازار مزار اين امامزاده از زائر خالي مي شود در بقيه روزهاي هفته خصوصا هنگام نماز ظهر زائران فراواني دارد و در نماز جماعت آن بسياري از بازاريان شركت مي كنند.
درب ورودي آن در بازار خياط ها قرار دارد و به حياط كوچكي باز مي شود كه در دوران پهلوي اول بخاطر حساسيت هاي سياسي موجود بخشي از فضاي 30000 متر مربعي مربوط به امامزاده را به ساخت مدرسه اختصاص دادند تا از اين طريق از تعداد تجمع كنندگان و متحصنين سياسي خصوصا ياران شهيد مدرس كم نمايند. اگرچه ساخت همين مدرسه تاكنون نيز مايه اختلاف باقي مانده كه اميدواريم در نهايت به مالك اصلي آن كه آستان مقدس امامزاده زيد است بازگردد.
البته مي توان يادآور شد لطفعلي خان زند كه در 22 سالگي بدست آقامحمدخان قاجار به قتل رسيده بود در جوار امامزاده زيد مدفون است و آن نيز بخشي از تاريخ سياسي ايران در دوران زنديه و قاجاريه محسوب مي شود.
بقعه امامزاده صالح (ع )
بقعه امامزاده صالح (ع ) فرزند بزرگوار حضرت امام موسي كاظم (ع ) در حوالي ميدان تجريش يكي از معروفترين بقاع متبركه مناطق شمالي شهرتهران است . اصل بنا متعلق به قرن 7 و 8 هجري قمري است كه اكنون بواسطه تعمير و بازسازي به يكي از زيباترين بقاع متبركه با گنبدكاشيكاري و صحن و رواق آئينه كاري تبديل شده است .
البته گنبد كاشي و نقاشي هاي داخل حرم مربوط به دوران قاجار است لكن در راستاي طرح جامع عمران گنبد جديدي بر فراز گنبد قبلي و نيز مناره اي در مقابل آن احداث شده است .
واقعا در هياهوي زندگي مدرن شهري صحن و سراي امامزاده صالح (ع ) به پناهگاهي براي عاشقان و دلدادگان ائمه اطهار(ع ) تبديل شده است زيرا زائراني از تمام مناطق تهران و حتي ساير استانها بلكه شيعياني از عراق و پاكستان بحرين و افغانستان براي زيارت به اين مكان مقدس مي آيند و اين صحن و بارگاه اكنون پس از حرم عبدالعظيم (ع ) بيشترين زائر را دارد.
در وسط حرم مطهر ضريح نقره اي و در داخل آن ضريح چوبي قديمي قرار دارد و اكنون با انجام فعاليت هاي گسترده عمراني امكانات مناسبي براي زائران فراهم آمده است .
امامزاده قاسم (ع )
آستانه مقدس امامزاده قاسم (ع ) كه از نوادگان حضرت امام حسن مجتبي (ع ) مي باشد. علاقمندان به معنويت و طبيعت مي توانند براي زيارت آن بزرگوار به روستاي ييلاقي گلاب دره بالاتر از تجريش بروند.
مساحت بقعه آن بزرگوار حدود 6000 مترمربع برفراز تپه اي مشرف به روستا قرار دارد و قديمي ترين آثار اين بقعه مربوط به زمان صفويه است و در زمان قاجار نيز اصل بنا توسعه داده شد. قسمت اصلي بقعه مشتمل بربنايي هشت ضلعي است كه آن را از آثار تاريخي كشور مربوط به قرن هفتم هجري مي دانند كه بخش دروني حرم را تشكيل مي دهد. گنبد پيازي شكل پوشيده از كاشي هاي آبي رنگ بر بلنداي آن خودنمايي مي كند.
صندوق چوبي مرقد داراي تاريخ 963 هجري است كه به زمان طهماسب اول صفوي بازمي گردد طرح جامع عمراني بناي بقعه در سالهاي اخير تصويب گرديده و بازسازي آن در حال اجراست .
اين بقعه داراي دو شبستان خواهران و برادران به طور جداگانه و داراي امكانات رفاهي مناسب از قبيل زائرسراست بقعه مزبور البته جزو آثار ملي هم به ثبت رسيده است .
امامزاده قاسم (ع ) از عموزادگان حضرت عبدالعظيم (ع ) بوده و صاحب كرامات بسياري مي باشد و در شجره او قاسم بن حسن بن زيدبن امام حسن بن علي بن ابيطالب (ع ) ذكر شده است .
امامزاده عزيز(ع )
در دامنه تپه هاي شمال شرقي اوين و در مجاورت روستاهاي اوين ودركه برفراز تپه اي كه اكنون از لحاظ جغرافيايي درداخل دانشگاه شهيد بهشتي قرارگرفته و در ميان درختان سرسبز و در محيط باصفا بقعه و زيارتگاهي خوش منظر و زيبا متعلق به امامزاده عزيز(ع ) از نوادگان امام موسي كاظم (ع ) قرار دارد.بناي اصلي آن قبر كوچك مستطيلي متناسبي با سقف گنبدي بيضي شكل است كه مربوط به دوران قاجاريه مي باشدامادر سالهاي بعد در دو طرف شرق و غرب اين بقعه متبركه دو اتاق ساده افزودند وايوان پهن و وسيعي هم با جرزهاي سنگي و نرده چوبي ساده در دو قسمت جنوب بقعه مشرف به قريه اوين احداث شده است .
مشاهده دانشجويان دانشگاه كه براي زيارت آمده اند بسيار دلنشين و زيبا جلوه مي كند و دانشجوياني كه بعضا زير سايه سار درختان به مرور درسهاي دانشگاهي مشغول هستند. بنابر زيارت نامه موجود ايشان عموي گرامي امامزاده مطيب (ع ) است كه مزار آن بزگوار نيز در ميدان عطاالدين خيابان شهيد كچوئي قراردارد.

البته همچنانكه اشاره شد تمامي بقاع متبركه امامزادگان در سراسر سرزمين ايران از شمال مركز جنوب و غرب و شرق كشور كه جاي آن در اين گزارش خالي است مورد توجه عموم ملت است و اشاره فوق به برخي از امامزادگان بخاطر در دسترس بودن مطرح شده است كه همه اين بقاع متبركه مي تواند محفل با ارزش از حضور خانواده ها خصوصا جوانان و نوجوانان فارغ از درس و مدرسه و امتحانات باشد. يقينا هيچگاه معرفي همه امامزاده ها در بضاعت ما نخواهد بود اما هدف يادآوري و توجهي به اين مساله است كه بهترين عرصه ها براي خودسازي و توجه جوانان و نوجوانان به معنويت و كسب فضايل اخلاقي و آرامش روان در هياهوي آهن و سيمان و دود شهري شلوغ مثل تهران همين آستانه متبركه امامزادگان شريف مي باشد كه از سلاله پاكان و داراي كرامات فراوان هستند كه از هرجهت معدن فيض هم محسوب مي شوند.
حضور در حرم مطهر امامزاده ها كه در محدوده محل زندگي ما هم قراردارد علاوه بر تفريح معنوي از لحاظ روحي نيز بسيار با ارزش و اثرگذاراست زيرا ديدن گريه هاي معنوي زائران در دوران حاكميت زندگي ماشيني و هياهوي آهن و فولاد تلنگري با ارزش محسوب مي شود كه در جاي ديگر كمتر مي توان نمونه آن را سراغ گرفت
علاوه بر آثار معنوي حاكم بربقاع متبركه اين اماكن ميراث گرانبهاي تاريخي سياسي و حتي معماري و هنري كشور هم معرفي مي شوند كه حوادث قرن هاي گذشته اين سرزمين را در خود جاي داده اند