برخي هنر خوشنويسي را هنر قدسي يا هندسه روحاني ناميده اند
براي آنكه نقش قلم را بيابيم و ام الخطوط و يا قلم الجناح را بشناسيم لازمست قدري درباره زبان و خط و نقشي كه در زندگاني
بشر داشته و دارد كنكاش كنيم .
خط و زبان دو پديده اساسي در زندگي انسانهاست كه براي برقراري ارتباط و تبادل افكار در ميان آدميان به كار
مي رود.
خداوند بزرگ طبع و سرشت آدمي را زيبا آفريده است و پس از خلقت اين موجود فرموده است : فتبارك الله احسن الخالقين .
اين امر سبب شده است كه از همان ابتدا در زبان
زيبا سخن گفتن و در خط قواعد زيبا نوشتن مورد توجه قرار
بگيرد.
نكته مسلم از نظر محققان آنست كه خط از آغاز پيدايش خود در طي قرون و اعصار به تدريج تحولات و دگرگونيهاي پياپي
ديده و راههاي صعب العبور را پيموده تا به صورت كنوني دردسترس ما قرار گرفته است . و اين موضوع وابسته به تغييرات و
تحولات تاريخ بشري و احتياجات و رويدادهاي مهم از قبيل : تاسيس تمدنها و روي كار آمدن سلسله ها و انقراض سلسله هاي
ديگر مهاجرتهاي اقوام
روابط تجاري بين آنها و ظهور اديان و كتابهاي مقدس بوده است .
مرحله نقش يا تصوير
در اين مرحله انسان قديم
شكل و ظاهر اشيا را كشيده و مقصود خود را بيان كرده است .
دوره علامت و رمز
دوره اي كه يك تصوير نشان دهنده مفهومي خلاصه شده از يك اتفاق بوده است . در اين دوره انسان گامي در جهت تكامل
خط برداشته است .
دوره هجائي
در اين دوره عملا كتابت خط آغاز شد
از نمونه هاي اين خط
خط عيلامي و بابلي قديم است كه اين دوره مي تواند نمونه اي
پيشرفته از دوره رمزگرايي تلقي گردد.
دگرگوني صوتي
انسان با ايجاد هماهنگي بين صوت و شكل از حرفهايي كه به عنوان رمز و علامت بوده و تلفظ مي كرده براي خط بهره گرفته
است .
دوره هجائي الفبائي
بشر در اين دوره براي هر صدا يا هراسي علامت و نشان ويژه اي را وضع كرده است .
خط ميخي
اين خط را كه خط هجائي هم مي توان ناميد داراي سه وشش هجا بوده است .
براي نوشتن آن از ميله آهني كوچك شبيه به ميخ استفاده مي شد
اين خط را برلوحه هاي گلي حك مي كردند.
قابل توجه اينكه تمام سنگ نبشته هاي عصر هخامنشي با اين خط مي باشد.
خط مصري هيروگليفي (هيراتيقي
ديموتيقي )
در سلسله اول فراعنه مصر
دو خط هيروگليفي و هيراتيقي معمول بوده است .
هيروگليفي خاص كاهنان و خدام ديني و هيراتيقي مخصوص كارگزاران ديواني و منشيان بوده است و بر كاغذي كه از
پاپيروس تهيه مي كرده اند نوشته شده است .
خط كنعاني
فنيقيها براي رفع احتياجات بازرگاني و ثبت دادوستدها و تنظيم دفاتر تجارتي الفبائي را اختراع كردند
كه به دليل سهولت و
آساني اين الفبا در ساير كشورها نيز مورد اقتباس ديگران نيز قرار گرفت .
از جمله خطوط معروفي كه از اين خط گرفته شده عبارتند از :
1 ـ آرامي 2 ـ عبري قديم 3 ـ يوناني 4 ـ لاتيني 5 ـ سرياني 6 ـ مسند 7 ـ سلنسكريت و ...
خط آرامي
اين خط تا آخر دوران ساسانيان خط معمول در ايران بوده است .
به دليل كثرت استعمال اين خط به جاي خط ميخي فنيقي
در امپراطوري هخامنشي و كشورهاي قلمرو رواج يافت و خطي
بين المللي شد.
در ابتدا وسيله كار در امور بازرگاني بود و بعدها وسيله انتقال ادبيات و در آخر به صورت لغت و زبان حضرت مسيح گرديد و
الفبائي هم كه امروز اعراب دارند از دل آن به وجود آمده است .
انواع خط آرامي
هندي ـ فارسي
عبري ـ سرياني
نبطي و...
خط عبري
خط قديم تورات بوده كه از خط فنيقي گرفته شده است .
خط سرياني
اين خط اصلاح شده خط آرامي است كه در قرن دوم ميلادي نشر يافته است .
خط كلدانيان مسيحي
شاخه اي از سرياني است كه مي گويند باقيمانده خط آرامي است و با خط نبطي تا حدودي شباهت دارد.
نيم نگاهي گذرا بر خط و خوشنويسي ايران زمين
در ابتداي ظهور اسلام
زبان و خط ايراني
پهلوي بوده است كه آنرا فارسي ميانه مي ناميدند.
خط پهلوي
خطي را كه ايرانيان در عصر اشكاني و ساساني به كار مي برند و تا چند قرن بعد از اسلام نيز در برخي ولايات به كار رفته
است خط پهلوي مي نامند.
بخش عمده اي از ادبيات فارسي ميانه با خطوط پهلوي نگاشته شده است .
پس از استيلاي اعراب بر ايرانيان و با نفوذ معنوي آنها
خط و زبان عربي به واسطه سهولت آن به سرعت در ايران ترويج
يافت .
خط مسند
اين خط مانند خط عربي از راست به چپ نوشته مي شود و گاهي به روش لاتين خوانده مي شود. خط مسند به مرور زمان به
خط جزم حيري و انباري تبديل شد و با تصرفاتي كه در آن انجام شد به خط كوفي معروف گرديد و دو خط نسخ قديم و كوفي به
اين ترتيب پديد آمد.
در بسياري از كشورهاي عربي خط كوفي خط رسمي آنها بوده است .
خط كوفي
خط كوفي به دو دسته بزرگ تقسيم مي شود :
1 ـ خط كوفي مشرقي 2 ـ خط كوفي مغربي
خط كوفي ايران شيوه اي مختلط از تمامي اين شيوه هاست .
خط كوفي در پيدايش سلسله خطوط اسلامي مرتبه اول را دارد
ولي امروزه به لحاظ استعمال در مرحله آخر قرار گرفته
است .
خط محقق
ريشه خط محقق به خط كوفي مي رسد.
خط ريحان
ريشه اين خط نيز به خط كوفي مي رسد
خط ريحان خطي شكوهمند
وزين ودرشت اندام با فواصل منظم و بدون تداخل
مي باشد و از خطوط اصيل اسلاميست .
ثلث و فروع آن
از ثلث به ام الخطوط (مادر خط ها) نام برده شده است كه از مشكل ترين و سخت ترين خطوط است كه بر دو نوع مي باشد.
ثلث ثقيل وقتي است كه قلم مايل به فربهي و پرباشد و ثلث خفيف وقتي كه قلم به باريكي و لاغري مي گرايد.
توقيع و رقاع ; اين خطوط پس از ثلث به وجود آمد.
رقاع خطي است نرم كه حركت قلم در گردش آن آزادتر از ثلث است و در توقيع تمام آن دور است .
غبار
اين خط را بدانجهت غبار گويند كه بسيار ريز و ضعيف نوشته مي شود
از خط غبار در نامه اي كه مي نوشتند و به بال كبوتران
مي بسته اند استفاده مي كردند به همين دليل آنرا (قلم الجناح ) هم مي گفته اند.
مسلسل
سيماي اين خط نشانگر اين است كه پايه و اساس آن خط ثلث يا توقيع است .
نسخ
پس از گسترش فتوحات توسط اعراب
بغداد پايتخت اسلام و مركز دولت اعراب قرار گرفت و خط بديع و منسوب آن شهر
به سوي شرق و غرب انتشار يافت .
به مرور زمان خط به صورت فن و هنر درآمد كه نهاد و حقيقت آن جمال و زيبائي است و خطاط را فنان مي ناميده اند.
به همين دليل براي خط قواعدي وضع شد و اسلوبها شكل گرفت كه هدف از تمام آنها وصول به حد كامل زيبائي است .
در حدود قرن هفتم ايرانيان نوعي خوشنويسي براي خط پارسي به وجود آوردند كه نام آن را تعليق گذاشتند.
تعليق
خط تعليق براساس حروف عربي به وجود آمده است و در حدود قرن ششم و هفتم هجري رواج داشته است . و در طي قرون
هفتم و قرون هفتم و هشتم هجري باز هم بنابه احتياج به سهولت و تندنويسي در نوشتن و كثرت كتبات در دربارها سبب گرديد
قلمي جديدتر به وجود بيايد كه به صورت شكسته تعليق درآيد كه ترسل ناميده شده است .
محمدحسن اصغرنيا
*****
موبايل هاي عكاس
|
امروزه گوشي هاي موبايل دوربين دار به يكي از وسايل معمول زندگي روزمره تبديل شده اند. با گذشت يك دهه از اختراع گوشي هاي
موبايل دار
مردم توانسته اند با استفاده از آنها لحظات مهمي از زندگي شخصي يا وقايع مهم تاريخ را ثبت كنند و با به اشتراك گذاشتن آنها
در سايت هاي اشتراك عكس مثل فيلكر
سايت هاي اشتراك ويديو مثل يوتيوب و يا در وبلاك هاي شخصي خود
آن لحظات را براي
هميشه جاودانه كند. مراسم اعدام صدام حسين را به ياد بياوريد كه چگونه يك ويديو كه توسط يكي از حضار گرفته شده بود
ميليون ها
تماشاگر پيدا كرد . در سال 2005 ميلادي عكس هايي كه مردم از بمب گذاري هاي لندن گرفته بودند و در سايت فيلكر گذاشته مي شدند
توجه رسانه هاي سنتي را به خود جلب كردند. بعد از اختراع گوشي هاي موبايل دوربين دار
خريداران به جز كيفيت تماس با گوشي
موبايل به فاكتورهاي ديگري هم براي خريد اهميت مي دهند. مدير عامل شركت موتورولا در گفتگويي گفته است كه شركتش توانسته
بيش از هر شركت توليد كننده دوربين
گوشي موبايل دار بفروشد . برآورد مي شود كه در سال 2006
460 ميليون گوشي موبايل داراي
دوربين فروخته شده است و تخمين زده مي شود ميزان فروش اين گوشي ها در سال 2010 به يك ميليارد دستگاه برسد .
در منابع مختلف
مخترع موبايل دوربين دار
فيليپ كان معرفي شده است . وي در سال 1952 در فرانسه به دنيا آمد . تحصيلاتش را
در رياضيات در نيس فرانسه به پايان رساند. اما علاوه بر رياضيات
در هنرستان هنرهاي زيباي سوئيس مطالعاتي در زمينه موسيقي هم
و power tenchnologies
starfish soflware داشته است . از سال 1982 تا به حال
كان چهار شركت كامپيوتري تاسيس كرده است :
. اما در مورد موضوع يعني داستان اختراع گوشي موبايل دوربين دار : ايده يك پارچه سازي lighsurf technologies
borlandfull
گوشي دوربين با موبايل با وسايل ديگر و مهيا كردن امكاناتي براي اشتراك عكس با ديگران البته يك چيز تازه نبود و پيش از اينكه به
به نمايش گذاشته Mac world فكر كان برسد
چندين كمپاني به اين فكر افتاده بودند : در سال 1995 شركت اپل وسيله اي در نمايشگاه
دوربين و موبايل به حساب مي آمد . يا شركت المپيوس هم در سال 94 دوربيني درست كرده بود كه PDA بود كه تركيبي از يك
مي توانست از طريق موبايل عكس ها را منتقل كند . اما نخستين موبايل مجهز به دوربين در سال 1997 توسط همين آقاي كان ساخته
شد. در همين سال كان شركت استادفيش را تاسيس كرد كه فعاليتش در زمينه نرم افزارهاي گوشي همراه بود. نخستين نمونه تجاري
نام داشت و به وسيله آن مي شد از j - sh 40 موبايل دوربين دار به وسيله شارپ ژاپن ساخته شد و كان با آن همكاري داشت . اين گوشي
طريق اينترنت
عكس راارسال كرد. اما داستان اين اختراع هم شنيدني است : در واقع فكر اصلي اختراع موبايل دوربين دار در اتاق انتظار
يك بيمارستان بود! هنگامي كه سونيالي ـ براي وضع حمل به بيمارستان آمده بود و درحال گذراندن ساعات زايمان خود بود كه هيجده
ساعت به طول انجاميد
كان مجبور شد روي نيمكت بنشيند و انتظار بكشد. وي لپ تاب
موبايل و دوربينش را همراه آورده بود. با
ديدن تجهيزاتش ناگهان به اين فكر افتاد كه چقدر مسخره است كه براي به اشتراك گذاشتن عكس ها با دوستانش مجبور باشد مراحل
كردن به دوستانش را انجام دهد
خوب مي شد اگر با فشار يك دكمه mail طولاني عكس گرفتن
ارسال به هارد كامپيوتر و بعد
مي توانست عكس گرفته و همزمان آنرا به گوشي ديگران ارسال كند. در همان حال كه خانم لي مشغول زايمان بود كان روي ايده اش
مشغول به كار شد
سخت افزار وسايل را دستكاري كرد و كدنويسي را هم شروع كرد. وقتي دخترش به دنيا آمد او توانست عكس وي را
به صورت بيسيم به دوستانش بفرستد. نخستين بار شركت موتورولا علاقه پيدا كرد كه استارفيش را بخرد و بخت آنرا داشت كه نخستين
شركت باشد كه گوشي موبايل دوربين دار به بازار مي فرستد. اما در آن زمان شركت مدير عامل جديدي پيدا كرده بود و دوره آشفته اي را
را ايجاد كرد و با همكاري شارپ نخستين نسل Lightsurf سپري مي كرد و درحال كار روي پروژه اي ناموفق بود . پس كان شركت جديد
گوشي هاي موبايل دار را روانه بازار كرد.
جورج اورول در رمان 1984 مي گويد كه مردم مجبورند به خاطر نظارت هميشگي دوربين هاي دولت ها
رفتار دلخواه دولت ها را
داشته باشند. ولي گويا اين روزها مردم بايد مواظب دوربين هاي ساير شهروندان باشند كه در بسياري موارد در حكم يك دوربين
جاسوسي هستند.در واقع اين مردم هستند كه جاي دولت ها را گرفته اند. همچون ساير پديده هاي فناوري اين دوربين ها
كاربردي متضاد
پيدا كرده اند. درعين حال كه امروزه اين دوربين ها كه وضوحي چند مگاپيكسلي يافته اند
نقش زيادي در پيشگيري از جرم
روزنامه نگاري شهروندي وفعاليت هاي تجاري ايفا مي كنند
مي توانند تهيه كننده حريم شخصي و كپي رايت باشند و متاسفانه به عنوان
يك وسيله مدرن چشم چراني هم مورد استفاده قرار گيرند . در ژانويه 2007 در نيويورك شهردار برنامه اي را اعلام كردكه براساس آن
شهروندان مي توانند صحنه اي را كه از جنايت با دوربين موبايل گرفته اند مستقيم به شماره تلفن پليس بفرستند. در ايالات متحده بردن
گوشي دوربين دار به اماكني چون مدرسه
پنتاگون
تئاتر و موزه ها ممنوع است . عربستان سعودي نيز اوايل از ورود اين گوشي ها ممانعت
كرد اما بعدها ورود آنها را آزاد كرد. در كره جنوبي و ژاپن نيز اين گوشي ها بايد به نوعي طراحي شوند كه هنگام گرفتن عكس صداي قابل
شنيدني را از خود خارج كنند.
|
