علي معصومي (وزوايي )
« تقوا » از مفاهيمي است كه غالبا از زواياي تنگ نارسا و ناقص به آن نگريسته مي شود و معمولا ابعاد همه جانبه اين مفهوم بنيادي در نظر نمي آيد. نگرش سطحي و نارسا به تقوا در حالي صورت مي گيرد كه در فرهنگ قرآني و ديني ما تقوا به عنوان يك مفهوم بسيار محوري بنيادي و همه جانبه مطرح است و كرامت انسان و اصل انسان بودن انسان با اين مفهوم سنجيده مي شود.
تقوا علاوه بر اينكه مفهوم و كاركرد اخلاقي دارد از كاركردهاي تربيتي مديريتي اجتماعي سياسي فرهنگي و اقتصادي نيز برخوردار است . به همين دليل است كه هرگاه امام خميني در اين زمينه ها سخن مي گويد به جايگاه تقوا در زمينه هاي مذكور نيز مي پردازد و تاكيد مي فرمايد كه مديريت و سياست و فرهنگ و اقتصادي كه در آن تقوا نباشد نه تنها مفيد نيست بلكه بسيار زيانبار است .
كسي كه به تقواي واقعي مي انديشد پيش از هر چيز در هر زمينه اي احساس مي كند كه تكليفي بردوش او سنگيني مي نمايد و بي مسئوليت نيست . چنين شخصي هم نسبت به خودش و چگونگي استفاده از وجود خودش مي انديشد و هم اينك به سرنوشت جامعه خويشان دوستان و به طور كلي نسبت به سرنوشت دين و ميهن خود احساس مسئوليت مي كند. چنين شخصي اگر حوزه كاري خودش را به عرصه اقتصادي مخصوص و محدود كند در همين عرصه به طور دائم از يك سو به كاركردن بيشتر و توليد بيشتر مي انديشد و از سوي ديگر سعي مي كند نه تنها هيچ حقي از كسي ضايع نشود بلكه بخشي از درآمد خود را نيز در اختيار نيازمندان جامعه قرار مي دهد و تكليف شرعي و اخلاقي خود را در عرصه فعاليت هاي اقتصادي به انجام مي رساند تا فعاليت اقتصادي سالم و اندوخته اي پاك داشته باشد.
شخص تقوا محور اگر به عرصه فعاليت هاي سياسي كشانده شود در اين عرصه نيز از يك سو با نهايت توان خود كار مي كند از سوي ديگر دائما به تقواي سياسي مي انديشد تا براي رسيدن به قدرت و يا حفظ قدرت مجبور به بي اعتنايي به حقوق ديگران نشود. چنين شخصي در جريان فعاليت هاي سياسي خود نه تهمت مي زند نه دروغ مي گويد نه براي رسيدن به اهداف خود ديگران را تخريب مي كند نه كارديگران را كوچك و حقير جلوه مي دهد و نه اينكه در كار خود بزرگنمايي مي نمايد و... شخص تقوا محور در هر زمينه ديگري هم كه وارد شود با همين روش به پيش مي رود و هرگز در اعمال و رفتار خود نگاهش را از معيار و ترازوي تقوا برنمي دارد.
تاريخ نشان داده است كه پيروزي واقعي و ماندگار هميشه نصيب افراد و جريان ها وجوامعي بوده است كه به تقوا در رفتار و گفتار و امور نظري توجه داشته اند.
اگر بخواهيم در كل تاريخ بشر موفق ترين انسان ها را بشناسيم و اسامي آن ها را فهرست كنيم قطعا نام هاي پيامبران و صالحان كه متقي ترين هادر ميان بشر بودند درصدر فهرست قرار مي گيرند زيرا پيامبران و صالحان ماندگارترين و عميق ترين و گسترده ترين تاثير فكري و فرهنگي و رفتاري را بر جوامع انساني گذاشته اند. متقيان واقعي به اين علت همواره پيروز هستند كه هم كارها و مسئوليت ها و تكاليف فردي و اجتماعي خود را به خوبي و در نهايت دقت و با استفاده از نهايت توان و كارآيي خود انجام مي دهند و هم اينك جامه تنگ خودپرستي ها و خودخواهي ها را دريده اند و دركارهاي خود رضايت خداوند و خدمت به مردم را همواره در نظر دارند.
امام خميني موفق ترين انسان عصر حاضر است زيرا با كم ترين امكانات بزرگترين و گسترده ترين تاثير را بر جوامع روزگار ما گذاشت . امام خميني قيام خود را به تنهايي آغاز كرد و چون تقوا بر تمام وجود ايشان حاكم بود پيروزي هاي بزرگ نيز دست آورد پيروزي هايي كه حتي بعد از رحلتشان نيز پي در پي نصيب ايشان و نصيب راهي كه ايشان آغاز كردند مي شود و انقطاعي در آن نيست . بدين جهت مي گوييم امام خميني قيام خود را به تنهايي آغاز كرد كه ايشان همانند بسياري از جريان هاي ديگر در ا بتداي كار با جمعي ننشت تا برنامه ريزي كند و تشكيلات ويژه اي تاسيس نمايد و براي هريك از كساني كه با آن ها نشست و جلسه تشكيل داده بود رياستي معاونتي و.... تعيين نمايد تا طبق مسئوليت هايي كه هريك از اعضاي تشكيلات برعهده گرفته بودند به طرف مقصد حركت نمايد بلكه امام خميني پيش از هر چيز به عنوان يك مسلمان و يك عالم مسئول احساس تكليف كرد تا حركتي را آغاز نمايد. بعدا از آنكه امام خميني شخصا و با تشخيص خود حركتي را آغاز كرد به تدريج ديگران نيز به او پيوستند و جمع كوچكي از ياران امام و پيروان راه ايشان پديد آمد. اين جمع كوچك به تدريج بزرگ و بزرگتر شد و سرانجام به جايي رسيد كه همه ملت مسلمان ايران پيرو راه امام خميني شدند. در همين مرحله بود كه امام خميني توانست با ياري و همكاري ملت ايران بزرگترين انقلاب تاريخ معاصر را پديد آورد و به عموم مسلمانان و مستضعفان جهان نيز راه غلبه بر ستمگران را نشان بدهد.
همان طور كه اشاره شد يكي از مهم ترين دلايل موفقيت امام خميني و يكي از مهم ترين عاملي كه سبب شد پيروان راه امام خميني به تدريج افزايش يابند و افكار ايشان در محدوده اي تنگ زنداني نشود برخورداري امام خميني از تقواي واقعي و تقوا به مفهوم وسيع آن بود يعني تقوايي كه از يك سو آميخته با همه ارزش هاي ناب اسلامي و اخلاقي و عرفاني است و از سوي ديگر با مقاومت مبارزه حركت . تعهد و مسئوليت و استفاده از همه توان براي رسيدن به هدف از خود گذشتگي و ده ها عنصر ديگر عجين مي باشد.
اگر بخواهيم براي تمام زندگي و رفتار سياسي و اجتماعي و فرهنگي و مبارزاتي امام خميني يك جمله كلي بسازيم يكي از بهترين جملات اين است كه امام خميني با رفتار خود نشان داد كه تقوا كليد پيروزي كليد غلبه بر همه مشكلات و بهترين راه براي رسيدن به قله كرامت و عزت است . بنابر اين در ديدگاه امام خميني تقوا علاوه بر همه مزايايي كه دارد روش و دستورالعمل پيروزي و راه رسيدن به اوج كرامت و عزت نيز مي باشد زيرا طبق تصريح خداوند در قرآن كريم كرامت ثمره تقواست .
امام خميني در باره معياربودن تقوا چنين مي فرمايد :
ان اكرمكم عندالله اتقيكم خداي تبارك و تعالي به طبقات نگاه نمي كند كه اين طبقه بالاست اين نخست وزير است اين اعليحضرت همايوني است اين نمي دانم چه است اين سردار است . نزد خداي تبارك و تعالي اينها هيچ مطرح نيست . در اسلام تقوا مطرح است . آنكه تقوا دارد هر كه تقوايش زيادتر است . پيش خدا كرامتش زيادتر است . آن كارمندي كه در كارمندي اش تقوا دارد آن نخست وزيري كه در نخست وزيري اش تقوا دارد تقواي سياسي دارد آن وزرايي كه تقوا دارند در كارهايي كه مي كنند متقي هستند با خدا هستند آن رئيس جمهوري كه تقوا دارد الهي است اينها كريمند. و اگر خداي نخواسته تقوا در كار نباشد همه از نظر خدا منفي اند. آن روزي كه برملت تقوا پيدا بشود ملت برومند است كريم است پيش خدا « اكرم » است ان اكرمكم عندالله اتقيكم استثنا ندارد. پيغمبراكرم براي اينكه اتقاي ناس بود اكرم ناس بود. اميرالمومنين براي اينكه بعد از رسول الله اتقي الناس بود اكرم ناس بود. نسب و سبب اين حرفها توي كار نيست تقوا در كار است . تقوا داشته باشيد تا بر همه مشكلات غلبه بكنيد. با خدا باشيد و از هيچ چيز باك نداشته باشيد . اتكال به خدا بكنيد و از هيچ چيز نترسيد . (صحيفه امام جلد 6 ص 314 )
اكنون كه به تازگي هجدهمين سالگرد ارتحال جانگداز امام خميني را پشت سر نهاده ايم اميد است بار ديگر بر نگرش ها و روش هاي امام خميني براي دستيابي به عزت كرامت و پيروزي تامل نماييم و بدانيم كه اگر مي خواهيم ميهن اسلامي را به موفقيت هاي بيشتر برسانيم اگر مي خواهيم انقلاب اسلامي و نظام مقدس اسلامي را از آفت ها و آسيب هاي بسيار فراوان درامان نگه داريم و اگر مي خواهيم واقعا در راه امام خميني گام برداريم بدون ترديد بايد به تقوا به مفهوم ناب و وسيع آن توجه عملي و عيني نماييم و از غوغاگري ها تلاش هاي بي حاصل براي منكوب اين و آن و ده ها روش ناصواب و ويران گرديگري كه با راه امام خميني مناسبتي ندارد بپرهيزيم و بدانيم كه اگر همانند امام خميني واقعا به تقواي ناب يقين قلبي و توجه عملي و عيني داشته باشيم به خودي خود و به طور طبيعي پيروز خواهيم شد و به نياز به هيچ روش ديگر نيست .
امام خميني : در اسلام طبقات مطرح نيست بلكه تقوا مطرح است . هركس كه تقوايش زيادتر است نزد خدا كرامتش هم زيادتر است . اگر تقوا در كار نباشد همه از نظر خدا منفي هستند. آن روزي كه ملت متقي بشود آبرومند و كريم مي شود. پيامبر براي اينكه اتقاي ناس بود اكرم ناس هم بود. تقوا داشته باشيد تا بر همه مشكلات غلبه كنيد
تقوا علاوه بر اينكه مفهوم و كاركرد اخلاقي دارد. از كاركردهاي تربيتي مديريتي اجتماعي سياسي فرهنگي و اقتصادي نيز برخوردار است . به همين دليل است كه هرگاه امام خميني در اين زمينه ها سخن مي گويد به جايگاه تقوا در زمينه هاي مذكور نيز مي پردازد و تاكيد مي فرمايد كه مديريت و سياست و فرهنگ و اقتصادي كه در آن تقوا نباشد نه تنها مفيد نيست بلكه بسيار زيانبار است
يكي از مهم ترين دلايل موفقيت امام خميني و يكي از مهم ترين عاملي كه سبب شد پيروان راه امام خميني به تدريج افزايش بايد و افكار ايشان در محدوده اي تنگ زنداني نشود برخورداري امام خميني از تقواي واقعي و تقوا به مفهوم وسيع آن بود يعني تقوايي كه از يك سو آميخته با همه ارزش هاي ناب اسلامي و اخلاقي و عرفاني است . و از سوي ديگر با مقاومت مبارزه حركت تعهد و مسئوليت و استفاده از همه توان براي رسيدن به هدف از خودگذشتگي و ده ها عنصر ديگر عجين مي باشد
امام خميني با رفتار خود نشان داد كه تقوا كليد پيروزي كليد غلبه بر همه مشكلات و بهترين راه براي رسيدن به قله كرامت و عزت است . بنابراين در ديدگاه امام خميني تقوا علاوه بر همه مزايايي كه دارد روش و دستورالعمل پيروزي و راه رسيدن به اوج كرامت و عزت نيز مي باشد زيرا طبق تصريح خداوند در قرآن كريم كرامت ثمره تقوا است