ذهن انسان همواره در مسير كنجكاوي و جستجوگري شتاب مي گيرد و با عطش خاصي در پي يافتن حقايق برمي آيد. اين كنجكاوي و كاوش و تلاش درون مايه شخصيت آدمي مي باشد و نيازي است كه از ژرفاي جانش برمي خيزد و او با اين نياز زنده است و تنفس مي كند و حيات خاك را با تمام فراز و فرودها و آميزه اندوه و سرورها و آسايش و سختي ها سپري مي سازد.
روحيه كنجكاوي و حقيقت جويي انسان او را به « پرسش گري » متمايل مي سازد و تحقق اين شيوه و روش در همه ابعاد و جلوه هاي آن زمينه ساز دست يابي او به « حقيقت » مي گردد.
پرسش گري از اهميت خاصي برخوردار مي باشد و هرگونه رشد و پويايي از آثار و پي آمدهاي ذهن و فكر كنجكاو و پرسشگر آدمي محسوب مي شود و او در مسير يافتن پاسخ هاي مطلوب خويش است كه به مراتب مختلف دانش و بينش دست مي يابد.
در كنار اصل پرسش گري مسئوليت « پاسخ گويي » قرار دارد و اين مسئوليت بسيار حساس و حياتي و راهگشا به سوي پيشرفت و بالندگي مي باشد.
اگر در هر عصر و زمانه اي پرسش هاي اقشار مختلف مردم جامعه به ويژه « جوانان » پاسخ داده نشود و براي آنان اقناع كامل ذهني و فكري به وجود نيايد چه جاي انتظار تحقق باورهاي پاك و سالم و ارزش هاي والاي الهي و قوانين جامع و حياتبخش اسلام باقي مي ماند
تعاليم و معارف اسلامي و آموزه هاي ارزشمند اين آئين حياتبخش به زيبايي هرچه تمام تر به اصل پرسش گري و مسئوليت حساس و حياتي پاسخگويي هاي مناسب و اقناع كننده تصريح دارند.
در فرهنگ پربار و غني فاطمي ـ كه تجلي گاه انديشه و تفكر و معارف جامع اسلامي مي باشد ـ برخي از اين آموزه ها و تعاليم را در سيره و روش علمي و عملي حضرت فاطمه زهرا(س ) مشاهده مي كنيم كه نمونه ذيل يكي از آن هاست .
زني به حضور حضرت زهرا(س ) رسيد و چنين عرض نمود :
« من مادر ناتواني دارم كه نسبت به احكام نمازش دچار شبهه و اشتباه شده است و مرا به نزد شما فرستاده تا پرسش هاي او را پاسخ گوئيد. »
حضرت فاطمه زهرا(س ) با چهره گشاده و مهربان آماده پاسخگويي به پرسش هاي زن مي گردد. او اولين پرسش خويش را مطرح مي كند و حضرت فاطمه (س ) پاسخ مي دهد. سئوال دوم را مي پرسد و زهراي مرضيه (س ) جواب مي دهد. پرسش سوم را نيز مطرح مي كند و پاسخ مي گيرد. اين پرسش و پاسخ ده بار ادامه يافت تا اين كه زن در موضع خجالت و شرمندگي افتاد و عرض كرد :
« اي دختر رسول خدا ديگر بس است و شما را بيشتر از اين به رنج و زحمت دچار نكنم »
حضرت فاطمه زهرا(س ) فرمود :
« هرچه مي خواهي بپرس . »
و سپس زن پرسش كننده را مخاطب قرار داد و فرمود :
« آيا اگر كسي اجير شود كه بار سنگيني را به پشت بامي برساند و صدهزار دينار اجرت بگيرد اين كار بر او سخت مي آيد »
زن در پاسخ عرض كرد : « نه » .
آنگاه حضرت زهرا(س ) فرمود :
« من براي پاسخ به هر يك از اين سئوالات بيش از آن چه كه بين زمين تا عرش خدا پر از مرواريد و جواهر شود مزد و پاداش مي گيرم بنابراين سزاوارتر به اين هستم كه اين كار براي من سنگين و سخت نباشد. من از پدرم حضرت رسول (ص ) شنيدم كه فرمود : « همانا دانشمندان شيعه ما در روز قيامت در حالي سر از قبر برداشته و محشور مي شوند كه به اندازه علم و دانش و كوششي كه در راه ارشاد بندگان خدا داشته اند بر قامتشان خلعت هاي كرامت و بزرگواري افكنده مي شود. »
در اين مواجهه زيبا و عبرت زاي علمي و ارشادي و اخلاقي حضرت فاطمه زهرا(س ) تعمق مي ورزيم :
1 ـ حضرت زهراي بتول (س ) براي تلاش هاي علمي در جنبه ها و جلوه هاي مختلف از جمله پذيرش مراجعه كنندگان پرسش گر و پاسخ به سئوالات آنان ارزش و اعتبار خاصي قائل است و اين عمل را بسيار گرامي مي دارد و به همان اندازه كه براي عبادت خدا و خلوت با حضرت محبوب ازلي و ابدي و تهجد و ذكر و نماز و اشك نياز اهميت قائل است مواجهات و پاسخ گويي هاي علمي را نيز داراي منزلت و ارزشمندي مي داند كه اين عمل نيز « عبادت خدا » محسوب مي شود و راهي است مطمئن و هموار به سوي تقرب به درگاه حضرت پروردگار.
2 ـ حضرت فاطمه زهرا(س ) اخلاق و رفتار و منش زيباي اسلامي را در مواجهه علمي با زن پرسشگر به ظهور و بروز درمي آورد و فضايي پاك و معطر از جاذبه هاي اخلاقي مي آفريند تا به اين وسيله مراجعه كننده به سهولت و بدون احساس تنگنا و رنج پرسش هاي خود را مطرح نمايد.
در اين مواجهه « خوشرويي و نرمخويي » ـ كه يكي از جلوه هاي مهم و نقش آفرين « اخلاق اسلامي » مي باشد ـ در سيره و روش حضرت زهراي بتول (س ) به تجلي درمي آيد و آن بانوي پاك و وارسته و متخلق به تمام صفات و فضايل بزرگ و ارزش هاي والاي اخلاقي و رفتاري با چهره گشاده و باز و روحيه پرنشاط با زن پرسشگر مواجه مي شود و به اين طريق اهميت اخلاق حسنه و از جمله خوشرويي را در پاسخگويي به پرسش گران آشكار مي نمايد.
3 ـ حضرت فاطمه (س ) در اثر تكرار سئوالات پرسشگر نه تنها احساس كسالت و رنج نمي كند و خويشتن را خسته و رنجور جلوه نمي دهد بلكه پس از آن كه پرسش هاي متعدد مراجعه كننده ده بار استمرار مي يابد و زن به خجلت و آزرم دچار مي شود و تصميم به قطع سئوالات مي گيرد از او مي خواهد كه به پرسش گري خويش ادامه دهد و به شرمندگي نيفتد و به فكر رنج و سختي هاي ناشي از آن كه متوجه پاسخ دهنده است فرو نرود.
اين حالت خاص و ارزشمند نيز الگوي همه كساني است كه در مسير رشد و هدايت توده هاي مردم قرار دارند و خود را در پاسخگويي به پرسش هاي آنان مسئول مي دانند.
4 ـ حضرت زهراي مرضيه (س ) اجر و پاداش الهي و معنوي پرسش به پاسخ هاي مردم را بسيار شگفتي زا و گسترده و وصف ناپذير مي داند تا به اين وسيله جايگاه و نقش حياتي « مسئوليت پاسخ گويي به سئوالات » را بنماياند و دست اندركاران اين امر را در هر عصر و زمانه اي نسبت به ارجمندي كار و مسئوليتي كه به عهده گرفته اند واقف و آگاه گرداند و به معرفت و شناختي برساند تا در هيچ شرايطي از پذيرش پرسش كنندگان و ارائه پاسخ هاي دقيق و مناسب به آنان امتناع و خودداري نورزند.
5 ـ حضرت فاطمه (س ) به جايگاه و نقش ارزشمند و آگاهي بخش دانشمندان و متفكران اسلامي تصريح مي كند و اين حقيقت را مطرح مي نمايد كه بين تلاش هاي علمي و ارشادي عالمان ديني و مقام و منزلتشان در سراي جاويدان پيوند و ارتباطي معقول برقرار مي باشد به اين ترتيب كه به هر ميزان و كميت و كيفيتي كه كوشايي هاي علمي آنان در مسير هدايت و ارشاد مردم از جمله پاسخ گويي به پرسش هايشان به ظهور و عينيت درآيد در آخرت بر قامت هايشان خلعت هاي كرامت و بزرگواري مي نشيند.
اين تعابير و عبارات نشان مي دهد كه در هر عصر و نسل مسئوليت انديشمندان و عالمان ديني بسيار محوري و بنيادي مي باشد و آنان بايد مرجع اقشار مختلف مردم به ويژه جوانان و دانشجويان باشند و نيازهاي فكري آنان را تامين نمايند و از جمله در پاسخ گويي به شبهات و پرسش هايي كه مطرح مي كنند با سعه صدر و ملايمت و خوشرويي و نشاط و پرهيز از هرگونه مواجهات مبتني بر تنگ حوصلگي و رنجوري و دلمردگي عمل نمايند تا به اين وسيله همه زمينه ها براي كسب شناخت هاي جامع نسل جوان نسبت به تعاليم و معارف و قوانين اسلام و عمل دقيق به آنها و نيز پايبندي به ارزش هاي والاي اخلاقي و رفتاري و تربيتي اين دين مبين و زندگي ساز فراهم آيد.
فرهنگ غني و تحول زا و راهگشاي « فاطمي » اينگونه براي « اصل پرسش گري » و « مسئوليت پاسخ گويي » ارزش و اهميت قائل است و همه انديشمندان و عالمان اسلامي را در همه اعصار و زمان ها از سطح انديشي نسبت به اين موضوع حياتي بازمي دارد و به عمق انديشي و تلاش هاي دقيق و جامع علمي و عملي براي ايجاد زمينه هاي بالندگي و پويايي و رشد و پيشرفت جامعه ترغيب مي نمايد.
وظيفه و مسئوليت تامين نيازهاي فكري و رفع شبهات اعتقادي و ايجاد معرفت و بينش هاي جامع و حركت آفرين ديني در همه ابعاد و جلوه ها از جمله پاسخگويي هاي مناسب و دقيق و علمي به پرسش هاي جوانان و دانشجويان به انديشمندان و عالمان اسلامي محدود نمي شود بلكه همه متوليان فرهنگي و مراكز علمي و آموزشي و پژوهشكده ها و سازمان هاي تبليغي و رسانه هاي گروهي يعني صدا وسيما و مطبوعات را فرامي گيرد و براي همه آنها « تعهد » ايجاد مي نمايد.
همچنين وظيفه و مسئوليت تامين نيازهاي اعتقادي و فكري و پاسخگويي به پرسش ها در روش « مستقيم » و با ايجاد « ارتباط كلامي » محدود و محصور نمي شود بلكه با تهيه آثار مناسب و جذاب غيرمستقيم نيز مي توان به اين وظيفه عمل نمود كه از آن جمله است : توليد برنامه هاي نوين راديويي و توليد سريال هاي تلويزيوني كه در فيلمنامه هاي آن و در طي مسير مختلف تحقق قصه ها و داستان ها و حوادثي كه بايد به طور طبيعي در متن اين گونه آثار تعبيه گردد نيازهاي فكري نسل جوان با پردازش هاي خاص هنري قابل طرح مي باشد.
تهيه و چاپ و نشر آثار مكتوب با طرح پرسش ها و پاسخگويي دقيق به آنها نيز در مجموعه تلاش هاي علمي و عملي غيرمستقيم قرار دارد كه بايد از اهميت و نقش ارزنده و تاثيرگذار آن غفلت نورزيد.
يكي از مشخصه هاي بارز اين آثار بايد وجود ادبيات روان و قابل هضم براي نسل جوان باشد. اين مشخصه اگرچه در پاسخ گويي به پرسش هاي گوناگون از جمله پرسش هاي مربوط به مسائل اعتقادي عبادي احكام اخلاق تربيت و تاريخ اسلام حائز اهميت مي باشد لكن در مسائل حساس و پرپيچ و خم « فلسفي » و « عرفاني » ـ كه موضوعات سخت و سنگين و عميقي را در دل خود جاي داده اند ـ اهميت خاص و ويژه اي مي يابد كه به هيچ وجه نبايد از ديد و نگرش دقيق نويسندگان و پژوهندگان آثار مكتوب ديني دور بماند.
كنجكاوي و كاوش درون مايه شخصيت آدمي مي باشد و نيازي است كه از ژرفاي جانش برمي خيزد و او با اين نياز زنده است و تنفس مي كند و حيات خاكي را با تمام فراز و فرودها و آميزه اندوه و سرورها و آسايش و سختي ها سپري مي سازد
اگر در هر عصر و زمانه اي پرسش هاي اقشار مختلف مردم جامعه به ويژه « جوانان » پاسخ داده نشود و براي آنان اقناع كامل ذهني و فكري به وجود نيايد چه جاي انتظار تحقق باورهاي پاك و سالم و ارزش هاي والاي الهي و قوانين جامع و حياتبخش اسلام باقي مي ماند
حضرت زهراي بتول (س ) براي تلاش هاي علمي در جنبه ها و جلوه هاي مختلف از جمله پذيرش پرسشگران و پاسخ به سئوالات آنان ارزش و اعتبار خاصي قائل بود. حضرت فاطمه (س ) در مواجهه با پرسش كنندگان فضاي معطري از جاذبه هاي اخلاقي مي آفريد تا به اين وسيله مراجعه كنندگان به سهولت و بدون احساس تنگنا و رنج پرسش هاي خود را مطرح نمايند. همچنين آن بانوي مطهر در اثر تكرار سئوالات پرسشگران هرگز احساس كسالت نمي كرد و خويشتن را خسته و رنجور جلوه نمي داد و اين پرسش كنندگان بودند كه در اثر كثرت و فزوني سئوالات خود و سعه صدر زهراي بتول به خجلت و آزرم مي افتادند!
وظيفه و مسئوليت تامين نيازهاي اعتقادي و فكري نسل جوان در روش « مستقيم » و با ايجاد « ارتباط كلامي » محدود و محصور نمي شود بلكه با تهيه آثار مناسب و جذاب غيرمستقيم همچون برنامه هاي نوين راديويي و سريال هاي تلويزيوني كه مسائل مختلف فكري در متن داستان هاي فيلم با پردازش هاي خاص هنري قابل طرح باشد مي توان به اين هدف نائل آمد