تقديم به همه رزمندگان عرصه نبرد و تلاشگران امروز
سلام بر تو اي خرمشهر! سلام بر تو اي شهر خون ! سلام بر تو اي مرز جنون ! درود بر تو اي ميعادگاه عاشقان دلپاك ! درود بر تو اي خوشبوترين خاك و درود بر تو اي جلوه اي از افلاك !
خرمشهر اي خاك ملكوتيان زمين ! اي بام پرواز كبوتران عاشق و اي دشت غنچه هاي سرخ شقايق ! از كجايت سخن گويم كه سخنت را هزاران بار شنيده ام اما هنوز در حيرتم حيرت از آن همه صبر آري ! آن همه صبر و شكيبايي كه تو زينب آسا در برابر آن همه داغ كوچك و بزرگ كردي و زير و زبر نشدي .
براستي چگونه تاب آوردي كه پيش چشمانت لاله ها و غنچه ها را با گلوله پرپر كنند و تو با چشم خود تنها نظاره گر باشي !
چگونه سنگيني قامت خونين آن سرو قامتان را بر سينه خود تحمل كردي !
ميدانم آري مي دانم كه فرياد مي زدي اما صدايت را كسي نميشنيد. ضجه مي زدي و اشكهايت را كسي نمي ديد صداي تو فرياد آن شهيدي بود كه در هنگام شهادت نواي الله اكبر سر مي داد.
و اروند گوشه اي از اشك چشم تو بود كه هرازگاهي با خون عزيزي خونرنگ مي شد تو سكوي پرواز بودي پرواز پرستوهاي عاشقي كه به عشق آن معبود ازلي و دفاع از ملت و ميهن خود بار مي بستند. از خاك و افلاك سفر مي كردند و از هر چه داشتند حذر مي كردند نقطه پيوند زمين با آسمان يا بهتر بگويم پيوند زمينيان با آسمانيان !

شهر من اي شهر پيكر سوخته
باغ و بستانت سراسر سوخته

روي دشت سينه خونين تو
سرو پژمرده صنوبر سوخته
نغمه هايت بر گلو خشكيده است
مثل پروازي كه در پر سوخته
فداي نخل هاي بي سرت ! به قربان زمين از آتش خاكسترت ! چه زخمهايي نشسته بر پيكرت و چه گلهايي كه خفته در برت ! ياد آور زماني كه جهان آرا آن مظهر عشق و شهادت با قامتي خونين بر سينه ات تكيه داد و داغش جگرت را آتش زد. ياد آن مسجد گلگون را كه چه كبوتراني از بامش تا آسمان پرواز كردند و دگر بار بازنگشتند.
اي خاك هر گوشه ات را بنگرم داغي تازه در دلم تازه مي شود و تصوير لاله اي چشمم را باراني مي كند!
آري ! سالگرد آزادي تو سالگرد آزاد شدن هزاران پرنده عاشق از قفس اين دنياست تو يك شهر نبودي كه آزاد شده اي تو يك كشور بلكه يك عقيده بودي كه حصار زندانيت را مرغاني عاشق با پرواز خود به آسمان بردند و تو را از بند آن رها كردند.
شهر من اگرچه اكنون سالهاست از آزاديت مي گذرد و تو اكنون استوار و پا برجا ايستاده اي خاطراتت هنوز در يادها فراموش نشده و ذكر حماسه هاي سرخت در خاطر سبز عاشقان جاري است .
اكنون نام تو يادآور صبر استقامت رشادت و شهادت است نام تو با ياد لاله هايت پيوندي ناگسستني پيدا كرد.

پيكرت صد چاك از تير بلا خاك تو خاك كربلا اي شهر من لحظه آزاديت را كي ز خاطر برم باد يادت جاودان در يادها اي شهر من مردمان گرم جوش و مهربانت را بگو باز خرم ميشود شهر شما اي شهر من جلوه گاهت تا قيامت جلوه آيينه باد تا شود روشن ز رويت چشم ما اي شهر ما.
ثسيد عبدالعزيز آبشاري

اقدامات دشمن براي حفاظت از خرمشهر به روايت اسناد دشمن
مقدمه :
فتح خرمشهر به عنوان بزرگترين پيروزي سياسي ـ نظامي جمهوري اسلامي ايران در سال دوم جنگ از اهميت بسياري برخوردار بود. در اين عمليات 5400 كيلومتر مربع از سرزمين هاي اشغالي آزاد شد و دشمن متجاوز براي اجتناب از تلفات بيشتر و حفظ ارتش خود و همچنين حفظ بصره با سرافكندگي بسيار از خاك ايران عقب نشست . در واقع مقاومت دشمن در خرمشهر كه موجب زمين گير شدن نيروهاي عراقي و در نتيجه فتح خرمشهر به دست رزمندگان اسلام شد شكست و هزيمت را براي عراق به ارمغان آورد.
بدون ترديد دشمن با وجود وضعيت نامطلوبي كه با آن رو به رو بود به دليل اهميت منطقه خرمشهر تلاش مي كرد اين منطقه را به عنوان تنها برگ برنده حفظ كرده و جنگ را آبرومندانه تمام كند ضمن اينكه از احتمال سقوط بصره نيز نگران بود.
در چنين وضعيتي و به موازات تلاش رزمندگان اسلام براي آزادسازي خرمشهر دشمن تلاش هاي مضاعفي را براي آمادگي نيروهاي خود جهت حفظ خرمشهر انجام داد به همين دليل دشمن به اين عمليات به لحاظ مكان و تااندازه اي در مورد زمان غافلگير نشد.
در اينجا براي اثبات اهميت اين عمليات و فتح خرمشهر توسط رزمندگان پرتوان اسلام ترجمه سند ابلاغيه فرماندهي لشكر 11 عراق به يگانهاي تابعه و مستقر در منطقه كه ماموريت حفاظت و پدافند از خرمشهر را برعهده داشتند را ارائه مي نمائيم .
طرح نبرد پدافندي براي محور لشكر 11 پياده
لشكر 11 پياده و نيروهاي تحت امر آن از رود كارون و شهر خرمشهر داخل تا سيلبند شماره 1 پدافند كرده و مانع عبور دشمن (ايران ) به كناره نزديك رود شوند.
الف ) تمامي پرسنل تيپها و يگانهاي موجود بايستي تا آخرين فشنگ و آخرين سرباز از امتداد رود كارون و كناره نزديك منطقه ممتد از شمال سيلبند شماره 1 تا جنوب غربي منطقه بندر خرمشهر در كنار اروندرود پدافند كرده و شعار همه بايد پايداري در شكست دادن دشمن و جلوگيري از عبور او باشد.
ب ) هنگاميكه دشمن با تجمع خودآماده هجوم ميگردد توپخانه مناطق تجمع و راه هاي نقل و انتقالش را گلوله باران كند به طوري كه بيشترين تعداد ممكن از نفرات وتجهيزاتش نابود شود تا عمليات او مختل و تجمع نيروهايش شكست خورده و بزرگترين خسارتهاي ممكن بر آنها وارد گردد.
ج ) هنگام آغاز حمله دشمن توپخانه بايد به اجراي برنامه آتش بپردازد و مناطق تجمع و محل يگانها و مناطق گسترش واحدها و راه هاي پيشروي دشمن را گلوله باران كند بطوريكه بيشترين مقدار ممكن از مهمات و تجهيزاتش نابود شده و با وارد نمودن تلفات جاني او را فلج نمايد و تا حد توان از اجراي حمله دشمن جلوگيري شود.
د) به هنگام شروع آتش تهيه دشمن (در صورت بكارگيري آن ) بايستي توپخانه پشتيباني عمومي توپخانه دشمن را خاموش كند.
هـ) تمامي يگانها و نيروهاي احتياط موجود در لشكر در حال آماده باش باشند.
وـ در خلال آتش تهيه دشمن نيروها به پناه گاهها و سنگرها بروند بطوريكه قادر به ديده باني ومراقبت دشمن باشند و تيراندازي از سنگرها و دريچه هاي آتش طوري باشد كه حفاظت نيروها را تامين كند.
ز) هنگام شروع حمله و تلاش براي گذشتن از رودخانه به انهدام دشمن پرداخته و تمام سلاحهاي پشتيباني تيپ ها و يگانها نيز در كار توپخانه مشاركت داشته باشد و دشمن را در كناره دو رود منهدم كنند.
ح ) درخلال عبور دشمن از رود يگانها بايد او را منهدم كنند و در مناطقي كه مهمات آتشزا موجود مي باشد به آتش زدن كارون اقدام شود تا مانع رسيدن دشمن به كناره نزديك رود گردد و اگر دشمن توانست از رود عبور كند او را در كناره نزديك رود منهدم كنند.
ط ) چنانچه دشمن بتواند مواضع گردانهاي خط مقدم را بشكند وآنها را پشت سر بگذارند بايستي نيروي پاتك كننده گردان براي انهدام و عقب راندن دشمن دست به پاتك بزنند.
ي ) در صورت موفقيت پاتك گردان لازم است موضع پدافندي از طرف گردان تقويت شود.
ك ) در صورتيكه گردان قدرت پاتك نداشته باشد تا رسيدن نيروهاي احتياطي تيپ همان نيروها بايستي مواضع خودشان را نگه دارند تا از گسترش حمله و پيشروي دشمن جلوگيري به عمل آيد.
ل ) لازم است كه گروهانهاي موجود در جناحها حمله دشمن را تثبيت و محدود كنند تا گروهانهاي عقبي به انهدام دشمن بپردازند و جلوي او را گرفته و مانع از پيشروي او به جلو شود.
م ) نيروي پاتك كننده تيپ بايد بر مواضعي كه دشمن بدانجا رسيده جهت انهدام و راندن دشمن و براي ممانعت از گسترش حمله اش پاتك كند.
ن ) در صورت عدم توانايي تيپ براي پاتك و عقب راندن دشمن تا انجام پاتك به وسيله نيروهاي احتياطي همان نيروها دشمن را محاصره كرده و از گسترش حمله اش جلوگيري كنند.
س ) نيروهاي احتياطي لشكر 11 عبارتند از :

1 ) تيپ 33 نيروي مخصوص
2 ) گردان تانك القعقاع منهاي يك گروهان تانك بعلاوه يك گروهان كماندويي
3 ) چهار گروه موشكي هوت
4 ) نيروهاي علي كه متشكل از 2 گروهان كماندويي و 2 گروه موشكي ميلان مي باشد.
ع ) در صورت حمله دشمن به خرمشهر :
1 ) تيپ 33 نيروي مخصوص بعنوان اولويت اول بكار گرفته خواهد شد و طبق برنامه پيش بيني شده براي اين منظور اقدام به پاتك خواهد كرد.
2 ) نيروي قعقاع بعنوان اولويت دوم براي شهر خرمشهر بكار گرفته مي شودو نيروي علي بعنوان اولويت سوم جهت انهدام دشمن و ممانعت از هرگونه موفقيت او در شهر بكار گرفته خواهد شد.
3 ) در حالتيكه نيروهاي احتياط لشكر وارد عمل مي گردند مراتب به آگاهي قرارگاه سپاه برسد . در صورتيكه تيپ 33 نيروي مخصوص توان انهدام و به عقب راندن دشمن را داشته باشد نيروهاي احتياطي (دو نيروي القعقاع و علي ) به تقويت وضعيت بپردازند.
4 )اگر تي 33 نيروي مخصوص توانايي عقب راندن و انهدام دشمن را نداشت تا زماني كه نيروهاي احتياطي (القعقاع و علي ) براي انهدام و عقب راني دشمن وارد عمل شوند دشمن را محاسبه و از گسترش حمله او جلوگيري نمايد.
5 ) لازم است در صورت وارد عمل نمودن نيروهاي احتياطي براي خرمشهر مسئله تامين نيروهاي احتياطي ديگر (نيروهاي پاتك كننده . تيپ هاي 44 و 48 و 501 ) و جمع آوري آنها توسط لشكر مربوط جهت استفاده بموقع از آن پيش بيني شود.
6 ) در صورت روشن بودن وضعيت و شناخته شدن جهت هاي حمله دشمن مي توان گردانهاي تيپهاي ياد شده در بند (و) را كه در عقب مي باشند به جلو كشيد.
ف ) هنگام حمله دشمن به يگانهاي ما در خارج خرمشهر
1 ) بر اساس پيشرفت وضعيت و شناخت مقاصد دشمن و جهتهاي اصلي حمله نيروي القعقاع بعنوان اولويت اول براي انهدام دشمن در محورتي 48 و 44 و در صورت عدم توانايي آن نيروي گد علي بعنوان اولويت دوم بكار گرفته شود. و اگر اين نيرو هم توان انهدام دشمن را نداشت دشمن رادر محور تيپي كه در آن نفوذ شده محاصره و از پيشروي او جلوگيري نمايند.
2 ) تيپ 33 نيروي مخصوص بعنوان اولويت دوم براي انهدام دشمن در طول محورهاي تيپها بكار گرفته مي شود.
3 ) اگر دشمن در يك زمان به محور دو تيپ حمله كند نيروي القعقاع براي پاتك در محور يكي از تيپها و نيروي علي جهت پاتك در محور ديگر و تيپ ديگر و تيپ 33 ن . م بعنوان اولويت دوم براي انهدام دشمن در محوري كه مورد تهديد و خطر واقع شد بكار گرفته شود.
ص ) لازم است هيئت ستاد لشكر اخبار لازم را در مورد دشمن از نظر نيرو امكانات سلاح و جهت هاي حمله را به جناب فرمانده تقديم كند تا بر اساس آن تصميمات لازم از طرف فرماندهي جهت وارد عمل كردن نيروهاي احتياط اتخاذ گردد.
ق ) در همه حالات قرارگاه سپاه را از وضعيت مطلع كرده و هنگاميكه نيروهاي احتياطي وارد عمل شده ولي توانايي انهدام دشمن را نداشتند درخواست دخالت براي خاتمه دادن به وضعيت بر حسب تصميم فرماندهي سپاه بر اساس اخبار ارسالي از لشكر مي باشد.
ر) در همه حالات اگر دشمن موفق به رخنه در يكي از موقعيتها شود در يگانهاي تيپ لازم است كه موقعيتهاي خود را براي جلوگيري از گسترش حمله و توقف دشمن تعديل كرده و شرايط مناسب را براي نيروهاي پاتك كننده جهت انهدام دشمن تهيه نمايند.
ش ) جهت پشتيباني نيروهاي پاتك كننده (تي 33 نيروي مخصوص القعقاع علي ) و مقابله با راهكارهاي مورد انتظار واحتمالي دشمن در هر شرايطي توپخانه طرح آتش تهيه نمايد.
ت ) لازم است جهت انهدام دشمن كه ممكن است در كناره نزديك رود جاي پايي كسب كند و يا براي پشتيباني نيروهاي پاتك كننده پشتيباني نزديك هوايي درخواست شود.
ث ) در همه حالات جهت انهدام نيروي زرهي و زدن نيروهاي عقبي (پشت سر زرهي ) و سرپلهايي كه ممكن است موفق به تشكيل آن شود لازم است هليكوپتر درخواست شود.
فرمانده لشكر 11 پياده
سرتيپ ستاد سيدمحمد فتحي
تهيه و تدوين : مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه
منبع : كتاب گزيده اسناد عمليات بيت المقدس ـ آرشيو اسناد مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه