آزمون پايان سال دغدغه هاي ذهني دانش آموزان ثبت نام و شهريه نگراني اوليا
مجيد زندي
اين روزها آخرين روزهاي سال تحصيلي براي دانش آموزان محسوب مي شود كه از طرف مدرسه و اوليا تحت فشار شديدي قرار دارند تا درس هاي خود را مرور و براي آزمون پايان سال از هر جهت آماده باشند. اينكه تا چه حد شيوه هاي تدريس برنامه ريزي امتحان و عملكرد مدارس استعدادهاي دانش آموزان را شكوفا يا سركوب مي كند مساله بسيار مهمي است كه با افت تحصيلي در ميان دانش آموزان ظاهر مي شود موضوعي كه اين روزها در كنار آغاز ثبت نام براي تغيير مقطع جلوه هاي خاصي پيدا كرده است .
افت تحصيلي و بي تفاوتي به درس و مدرسه اگر چه ريشه هاي متعددي در مدرسه و اجتماع و خانواده دارد اما آنچه كه مايه نگراني است نتيجه نهايي و خروجي اين عارضه در سطح مدارس كشور است تا حدي كه براساس آمارهاي رسمي 25 تا 30 درصد افت تحصيلي در مقاطع مختلف خصوصا مقطع متوسطه اعلام شده است .
اين وضعيت سبب شده تا حتي وزارت آموزش و پرورش براي جلوگيري از تبعات بسيار منفي افت تحصيلي يك ميليارد تومان هزينه را فقط براي جبران افت تحصيلي در پايه اول متوسطه اختصاص دهد تا با برگزاري كلاس هاي تقويتي و فوق برنامه بخشي از مشكلات را برطرف سازد.
افت تحصيلي بيشتر در مناطق محروم و حاشيه شهرها نمود دارد اما كارشناسان عوامل متعددي نظير افت طبيعي تغيير مقطع از دبستان به راهنمايي و راهنمايي به دبيرستان افت سطح گيرايي افراد با گذر از دوران كودكي و نوجواني و رسيدن به سطح جواني افزايش حجم كتاب ها و تعداد درس ها و مشكلات شخصي و اجتماعي و خانوادگي و درك جديد نوجوانان از زندگي را از جمله عوامل طبيعي افت موقتي تحصيلي ارزيابي مي كنند.
مساله ديگري كه در اين روزها ذهن خانواده ها خصوصا دانش آموزان كلاس هاي پنجم دبستان و سوم راهنمايي و... را مشغول داشته ثبت نام تغيير مقطع تحصيلي از دبستان به راهنمايي و از راهنمايي به متوسطه است و عليرغم ممنوعيت دريافت شهريه در مدارس دولتي اين شهريه به نامها و از طريق مختلف و پنهاني دريافت مي شود و بسياري از خانواده ها از ترس اينكه موفق به ثبت نام فرزندان خود نشوند به اين خواسته مديران مدارس گردن مي نهند و بنا به اعلام آموزش و پرورش كه تنها 20 درصد كشفيات محسوب مي شود براي ثبت نام در سال تحصيلي جاري 13 تن از مديران مدارس عزل و 47 نفر ديگر تذكر كتبي و درج در پرونده دريافت كرده اند .
همچنانكه اشاره شد باتوجه به اينكه خانواده از طرح شكايت درباره دريافت پنهاني شهريه خودداري مي كنند اين نحوه تخلفات در مدارس كمتر از طريق قانوني قابل پيگيري است و آگاهي خانواده ها از حقوق قانوني خود ابزار بسيار مناسبي براي جلوگيري از بروز تخلف از سوي مسئولان مدارس و احقاق حق اوليا محسوب مي شود.
اينكه از طريق مجاري رسمي نسبت به نظارت جدي و ويژه بره مراحل ثبت نام از دانش آموزان در سطح مدارس دولتي و غير انتفاعي مطرح مي شود سخني است رسمي اما آنچه كه در اجرا خانواده ها با آن مواجه مي شوند موضوعي است كه نمي توان انكار كرد كه امروزه دريافت وجه از خانواده ها به صورت آشكار و غير مستقيم به يكي از عادي ترين مسايل هنگام يا پس از ثبت نام و در طول سال تحصيلي درآمده و به دليل حجم گسترده مدارس نظارت بر عملكردها تقريبا غير ممكن شده است تاحدي كه بعضا خانواده هايي در گفت و گو با گزارشگر ما اعلام مي دارند كه مدرسه از تحويل كارنامه ترم اول بخاطر عدم پرداخت پول خودداري كردند و اجراي اصل 30 قانون اساسي كشور كه دولت ها را موظف مي سازد وسايل آموزش و پرورش رايگان را براي همه ملت تا پايان دوره متوسطه فراهم سازد و وسايل تحصيلات عالي را تا سر حد خودكفايي كشور به طور رايگان گسترش دهد همانند بسياري ديگر از قوانين چندان مورد توجه قرار نمي گيرد.
اين موضوعات اكنون موضوعات روز و مبتلا به آموزش و پرورش است كه نتايج خود را در ماه جاري كه ماه پاياني سال تحصيلي است آشكار خواهد كرد و اگر چه طرحي در دست اجراست كه براساس دستورالعمل شوراي عالي آموزش و پرورش مناطقي از كشور كه دانش آموزان در آن مناطق بيشترين افت تحصيلي را داشته اند بايد شناسايي شوند تا براي دانش آموزان اين مناطق كلاس هاي ويژه برگزار شود.
در اين ميان وظيفه اصلي آموزش و پرورش صرفا برگزاري كلاس هاي تقويتي نيست بلكه شناخت مجموعه اي از عوامل كه باعث افت تحصيلي مي گردد موضوع بسيار مهمي است كه كمتر در نظام آموزش و پرورش ما به آن توجه مي شود.
به هر حال علاوه بر آغاز ثبت نام در برخي از مقاطع كه از ارديبهشت آغاز شده ثبت نام در مدارس دولتي مقطع متوسطه هم از 15 تير آغاز مي شود درباره راههاي مقابله با مشكلات موجود در زمينه تحصيلي دانش آموزان مسايل مخصوص به علل افت تحصيلي نحوه ثبت نام دريافت شهريه انجام آزمون هاي غير قانوني و تعيين شرط معدل در برخي از مدارس دولتي و غيرانتفاعي سقف شهريه در مدارس غيرانتفاعي علل وقوع حوادث ناگوار در اردوهاي تابستاني و بسياري از موضوعات ديگر آقاي عباس رهي مشاور وزير و مدير كل دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات آموزش و پرورش در گفت و گو با گزارشگر ما به سوالات موجود اوليا و دانش آموزان در اين زمينه پاسخ گفت .
وي درباره افت تحصيلي دانش آموزان مي گويد : افت تحصيلي بيشتر در مدارس حاشيه شهرها و مدارسي مشاهده مي شود كه از نارسايي نيروي تخصصي انساني و ضعف امكانات آموزشي دارند. آموزش و پرورش هم در سالهاي اخير باتوجه به توصيه هاي مقام معظم رهبري به خصوص در ملاقات سال گذشته كه فرمودند « عدالت آموزش را رعايت كنيد » به دنبال آن هست كه امكانات را چه از نظر آموزشي همانند تجهيزات و سرانه دانش آموزي و نيروي تخصصي به شكلي عادلانه توزيع كند.
آقاي رهي ادامه مي دهد : متاسفانه ريشه بسياري از اين نارسايي ها در شهرهاي برخوردار از امكانات آموزشي در خانواده هاست زيرا پدران و مادران اين دانش آموزان تمام آرمانها و آرزوهاي خود را از فرزندان خويش مطالبه مي كنند و شرايط را به گونه اي سخت و طاقت فرسا مي سازند كه دانش آموزان درس خواندن را سخت تر از هر كار ديگري مي دانند.
مشاور وزير آموزش و پرورش مي گويد : فراهم كردن شرايط مناسب براي مطالعه خصوصا در ايام امتحانات از وظايف اصلي اوليا و مربيان دانش آموز است تا با كسب آرامش امتحانات را با موفقيت به اتمام برسانند.
وي ادامه مي دهد : قطعا توجه به معلم از لحاظ روحي و مادي در مقابله با افت تحصيلي دانش آموزان هم اثر فراواني دارد معلمي كه از معيشت بهتر و روحيه و انگيزه بيشتري برخوردار باشد مي تواند تلاش و همت بيشتري را براي پيشرفت تحصيلي و پرورشي دانش آموزان صرف نمايد.
اقاي رهي درباره انجام آزمون انتخابي در مدارس خصوصا مدارس غير انتفاعي مي گويد : اگر دولت (مدارس دولتي ) خداي نخواسته به بعضي از مدارس توجه بيشتر كند كه به اين مي گويند تبعيض اما اگر مردم مي خواهند در مدارس سرمايه گذاري كنند و از امكاناتي كه خودشان دارند استفاده كنند نمي توانيم نام آن را تبعيض بگذاريم .
وي ادامه مي دهد : البته آزمون هاي انجام شده در سطح مدارس غير انتفاعي براساس ضوابطي است كه آموزش و پرورش اجازه مي دهد. دستور العمل ثبت نام هم هر ساله از حوزه معاونت مشاركت هاي مردمي ابلاغ مي شود اگر اين مدارس آزمون مي گيرند از امكانات دولتي هم استفاده نمي برند.
آقاي رهي مي افزايد : البته به مدارس غيرانتفاعي اجازه داده شده تنها 50 درصد دانش آموزان خود را انتخاب كنند و 50 درصد مابقي دانش آموزان را بايد از مجاور مدرسه كه شرايط لازم را دارند ثبت نام كنند چون اصل مالكيت و سرمايه گذاري شخصي است اجازه بازگشت سرمايه هم به آنها داده شده است .
وي درباره شايعه طرح تعيين شرط معدل براي ثبت نام در مدارس دولتي هم مي گويد : اگر هر يك از مردم نام مدرسه اي دولتي را بياورند كه شرط معدل براي ثبت نام قرار داده باشد همه مسولان مدرسه را عزل مي كنيم زيرا دستورالعمل وزير ممنوعيت گذاشتن شرط معدل براي مدارس دولتي است . به مدارس غيرانتفاعي شاهد استعدادهاي درخشان اين اجازه داده شده اما براي مدارس دولتي مطلقا ممنوع است
وي مي افزايد : همچنين باتوجه به اينكه تعداد هنرستان هاي كار و دانش و فني و حرفه اي معدود است و دانش آموزان فراواني هم متقاضي ثبت نام هستند با شرايط خاصي به آنها هم اجازه داده شده با ضوابط دانش آموزان را انتخاب كنند.
وي درباره ميزان شهريه مدارس غيرانتفاعي هم توضيح مي دهد : تعيين شهريه در اينگونه مدارس مراحلي را طي مي كند ابتدا موسس يا موسسين مدارس غيرانتفاعي ميزان خدماتي را كه به دانش آموزان مي دهند به عنوان پيشنهاد تعيين شهريه به اداره آموزش و پرورش ارائه مي دهند و اين فعاليت ها به صورت ريز در طرح پيشنهاد مي شود آنگاه آموزش و پرورش در تركيب بسيار مناسب شامل رئيس منطقه معاون آموزش و برنامه ريزي كارشناس بازرسي حراست غيرانتفاعي و دوره آموزشي با حضور نماينده موسسين درباره شهريه پيشنهادي بحث بررسي و تصويب مي كنند كه پس از ابلاغ به مدرسه بايد در معرض ديد اوليا قرار گيرد.
مديركل دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات آموزش و پرورش درباره موضوعي همانند گراني شهريه مدارس غيرانتفاعي هم مي گويد : درباره كف و سقف دريافتي در مدارس غيرانتفاعي آموزش و پرورش نظر دارد زيرا كم يا زياد گرفتن شهريه نبايد عامل تبليغ باشد بلكه آنچه كه امكانات در اختيار دانش آموزان قرار مي دهند بايد اعلام نمايند زيرا مدارسي هم بوده اند كه با كم گرفتن شهريه از خدمات آموزشي خود كم كرده بودند كه با آنها هم برخورد شده است . اما درباره سقف هم در هيچ مدرسه اي سقف باز براي دريافت شهريه وجود ندارد و يا برخي از اين مدارس كه سقف 3 تا 5 ميليون توماني در مقطع پيش دانشگاهي مطالبه كرده بودند آموزش و پرورش سال گذشته با آنها برخورد كرده است .
مساله ديگري كه اين روزها جزوي از برنامه ريزي برخي از مدارس درآمده كه بايد پس از اتمام امتحانات انجام دهند برگزاري اردوهاي دانش آموزي در تابستان است كه توجه به جوانب موفقيت آميز بودن اين طرح بسيار ضروري است . اردو يكي از سيستم هاي مهم آموزش و پرورش براي دانش آموزان مي باشد فوايدي كه در اردو وجود دارد در حد كلاس هاي درس و بلكه بيشتر است زيرا اردوها محلي براي آموزش به شكل عملي است كه در گروه همسالان انجام مي شود. در اردوها دانش آموزان بسيار تربيت پذير مي شوند زيرا در اردوها دانش آموزان با بسياري از راههاي پذيرش مسئوليت هاي اجتماعي آشنا مي شوند. تقسيم كار در اردوها از جمله شيرين ترين خاطرات دانش آموزان و لذت بردن از فعاليت هاي جمعي محسوب مي شود زيرا دانش آموزان با ساير همسالان خود فعاليت اجتماعي را در اردوها تمرين مي كنند.
دانش آموزان در اردوها بسياري از مهارت هاي زندگي خصوصا كمك به همنوع تقسيم امكانات و غذا نجات جان بيماران و... را مي آموزند كاري كه به ندرت در سطح مدرسه و خانه بروز و ظهور مي يابد.
در اردوها دانش آموزان رفتار مربيان و معلمان را با نگاهي خارج از كتاب و كلاس درس مي آموزند كه اتفاقا در همين اردوهاست كه معلمان و مربيان نيز با ويژگي هاي شخصيتي دانش آموزان خود بيشتر آشنا مي شوند و دانش آموزان گوشه گير و افسرده شناخته شده و نسبت به درمان آنها قدمهاي مناسبي برداشته خواهد شد. علاوه بر آن در همين اردوهاست كه دانش آموزان شاخص كه قدرت رهبري و فرماندهي را دارند شناخته مي شوند اين كار خود زمينه مناسبي براي نتيجه بخشي شدن فعاليت هاي پرورش مربيان محسوب مي شود تا مانع از بروز ناهنجاريهاي رفتاري در ميان دانش آموزان شوند.
اگر دقت كرده باشيم برخي از دانش آموزان از مدرسه و كتاب متنفر هستند اما همين دانش آموزان شيفته اردو و برنامه هاي اردويي مدارس هستند در حاليكه در آنجا هم فعاليت هاي فرهنگي و آموزشي تداوم مي يابد.
اين ويژگي هاي اردو متاسفانه در سالهاي اخير به واسطه حوادثي همچون غرق شدن دانش آموزان در استخرها و رودخانه ها برق گرفتگي تصادف ناشي از ضعف ايمني خودروهاي مورد استفاده در انتقال دانش آموزان به مراكز اردويي و... باعث نگراني برخي از خانواده ها شده است در حاليكه اردوهاي سالم همانگونه كه مطرح شده در ارتقا مهارت و وضعيت آموزشي و پرورشي دانش آموزان بسيار موثر و مفيد است در پاسخ به اين سئوال كه آيا مي توانيم به دليل ضعف عملكرد آموزش و پرورش دانش آموزان را از اردوها محروم كنيم
و يا با توجه به حوادث پيش آمده در اردوهاي تابستاني سال قبل درباره ضوابط قانونمند براي كاهش حوادث ناگوار در اردوهاي تابستاني چه كارهاي پيشگيرانه اي بايد انجام داد آقاي رهي با اظهار تاسف از وقوع حوادث ناگوار در برخي از برنامه هاي اردويي دانش آموزان ادامه مي دهد : اين حوادث نسبت به سالهاي گذشته بسيار كمتر شده زيرا آموزش و پرورش در يكي ـ دوسال اخير اردوها را به شدت كنترل كرده است .
وي مي افزايد : براساس دستورالعمل جديد آموزش و پرورش در خصوص اردوها اعلام شده كه روساي آموزش و پرورش مناطق بايد قبل از آغاز برنامه اردويي دانش آموزان نمايندگان ويژه اي براي بازرسي به محل اردو اعزام كنند و تا مكان اردوها شناسايي نشود مديران مدارس اجازه ندارند دانش آموزان را به اردو ببرند زيرا بايد جا و مكان و امنيت محل اردو كاملا تاييد شده باشد.
آقاي رهي ادامه مي دهد : در اين دستورالعمل اعلام شده كه براي كليه دانش آموزاني كه قرار است به اردو بروند و همچنين همكاران فرهنگي بايد قبل از اردو 15 ساعت برنامه آموزش گذاشته شود تا دانش آموزان و معلمان با برخي موارد آشنا شوند.
وي درباره وسايل نقليه براي انتقال دانش آموزان به اردو هم مي گويد : به روساي مناطق ابلاغ شده كه وسايل نقليه كمك هاي امدادي و اوليه مربيان و غذا و خوراك دانش آموزان قبل از اردو كنترل شود اتوبوس و ميني بوس حامل دانش آموزان بايد بيمه نامه و برگه معاينه فني داشته باشد و در صورت امكان معلمي كه با مسايل پزشكي و كمك هاي اوليه آشنا هست دانش آموزان را همراهي نمايد.
وي ادامه مي دهد : به اوليا دانش آموزان هم توصيه مي كنم در روزهاي تعطيل فرزندان خود را به طور مستمر به درس وادار نكنيد بلكه روزهاي تعطيل را حيات خلوت و زنگ تفريح دانش آموزان قرار دهيد يعني اگر دانش آموزي دوساعت درس خواند اجازه نيم ساعت استراحت و تفريح را حتما به او بدهيد اگرچه بهتر است اين استراحت و تفريح با مشاركت اوليا باشد.
لازم به يادآوري است شماره تلفن 82282238 تا پاسي از شب پاسخگوي شكايات مردمي است و همچنين تلفن مستقيم 88800215 و نمابر 88805528 دفتر مديركل ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات از آموزش و پرورش آماده دريافت و بررسي شكايات اوليا و دانش آموزان است .
همچنانكه اين روزها امتحانات پايان سال دغدغه ذهني دانش آموزان است ثبت نام در مقاطع بالاتر آزمون ورودي شهريه هاي آشكار و پنهان مدارس غيرانتفاعي و دولتي دغدغه هاي اصلي والدين محسوب مي شود
براساس اصل سي ام قانون اساسي تهيه امكانات لازم براي تحصيل رايگان از وظايف دولت هاي اعلام شده است اما مردم بخشي از هزينه هاي تحصيل را مي پردازند در چنين شرايطي آنها انتظار دارند زمينه ها به گونه اي فراهم شود كه ديگر گرفتاري خاصي به نام « ثبت نام دانش آموزان » نداشته باشند
آقاي رهي مديركل دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات آموزش و پرورش : اگر مردم نام مدرسه اي دولتي را اعلام كنند كه براي ثبت نام شرط معدل قرار داده يا شهريه دريافت مي كند. همه مسئولان مدرسه عزل خواهند شد
افت تحصيلي بيشتر در مدارس حاشيه شهرها و مناطقي مشاهده مي شود كه مدرسه ها كمبود نيروي تخصصي و امكانات آموزشي دارند
