خواجوي كرماني در سال 753 در كرمان بدنيا آمد او از
بزرگزادگان كرمان بود كه سفرهاي فراوان به حجاز و شام و
بيت المقدس و عراق عجم و مصر و فارس و بعضي بنادر در خليج
فارس كرد و در اين سفرها توشه ها از دانش و پژوهش آموخت
خواجوي كرماني از عارفان بزرگ و شاعران برجسته ايران در قرن 8
هجري است به سبب انتساب وي به فرقه مرشديه نسبت مرشدي به
او داده اند تخلص او در همه اشعارش خواجو است او از
پيشرفته ترين شاعران قرن 8 به حساب مي آيد وي بدان جهت كه از
بزرگان و خواجگان كرمان بود تخلص خواجو را براي خود برگزيده
بود. اين كه دو شاعر پرآوازه يعني سعدي و حافظ پيش از خواجو و
پس از وي ظهر كرده و او را در ميان گرفته اند از جهت الهام گيري و
الهام بخشي براي اين شاعر بزرگ كرمان در خور توجه شايان است
اما به لحاظ آنكه مقام و منزلت ادبي و شاعرانه وي در برابر دو
چهره اي درخشان ادب پارسي رنگ باخته است در مجموع
مي تواند براي نام و آوازه ي او ناخجسته باشد. اين عارف كرماني كه
درغزل از سعدي پيروي مي كرد و سخن حافظ طرز غزل او را داشت
به دليل هنر غايي هايش در عالم شعر به نخل بند شاعران شهرت
يافت . معناي خوش و اسلوب دلكش بويژه در غزل از ويژگي هاي
شعر اوست و بدان جهت است كه حافظ غزل سرائي خود را برطرز
خواجو بنيان مي نهد و مي گويد (دارد غزل حافظ طرز سخن
خواجو) برخي غزل هاي حافظ در جواب غزل هاي خواجو است و
برخي با تغيير قافيه بهمان وزن و رديف و مضمون خواجو است .
خواجو به روش ادباي زمان خود از اكثر علوم مطلع و در بعضي
مانند نجوم و هيثيت قسجه بود. توانايي وي در سخنوري در همه
اشعارش اعم از قصايد و غزل ها و مثنويات و تركيبات و غيره
پديدار است .
مجموعه ادبيات وي در حدود چهل و چهار هزار بيت است و
او از جمله شاعراني است كه در زمان حياتش به جمع آوري آثارش
اقدام شد فهرست كتب متعدد خواجو از اين قرار است .
1 ـ ديوان : شامل قصايد
غزليات
قطعات
ترجيحات
رباعيات كه
بر روي هم به دو قسمت صنايع الكمال و بدايع الجمال تقسيم
مي شود. قصايد خواجو در مدح و وعظ و بيان مناقب بزرگان دين
است .
2 ـ شش مثنوي به وزنهاي گوناگون كه در سرودن آنها به نظامي
و فردوسي نظر داشته و به هر حال استادي و زبردستي و توانائي
انديشه و نيز ابتكار وي در همه آنها آشكار است . شرح آنها چنين
است سام نامه
منظومه ايست حماسي و عشقي كه مانند همه
منظومه هاي مشابه آن به تقليد از شاهنامه فردوسي ساخته شده و
راجع است به سرگذشت سام نريمان و عشق ها و جنگ ها و
ماجراهاي او.
هماي و همايون : منظومه ايست در عشق شاهزاده اي نوروزنام با گل
دختر پادشاه روم و خواجو اين مثنوي را نظيرسازي در برابر خسرو
و شيرين نظامي سروده است .
گل و نوروز : مثنوي عاشقانه ايست در داستان عشق همايون با هماي
دختر فخور چين .
روضه الانوار : منظومه ايست كه شاعران را به پيروي از منظومه
مشهور مخزن الاسرار نظامي و به همان روش ساخت و درآن
مباحثي از اخلاق و عرفان را مطرح كرده و نيز وصف حالي از خود
تا آنجا كه معتكف درگاه مرشد خويش گرديده بود. آورده است .
كمال نامه : منظومه ايست عرفاني در دوازده باب به وزن و
سيرالعبادالي المعاد
سنائي و به پيروي از سبك آن مشتمل به گفت
و گوهائي با عناصر و ارواح و عقول و جز آنها.
گوهرنامه يا گهرنامه
3 ـ آثار منثور : علاوه بر ديوان و منظومه ها از خواجو آثاري هم به
نثر موجود است . كه مهمترين آنها سه مناظره است به
نام هاي (رساله الباديه ) در مناظره ني و بوريا
و سبع المثاني ) در
مناظره شمشير و قلم و مناظره ي (شمس و سحاب ) كه هر سه با
نثري مزين و آميخته به شعر فارسي نوشته شده اند.
بخشي از قصايد خواجو در توحيد و نعمت و منصبت
معصومين
بخشي در زهد و پند و پاره اي هم به انضمام بيش تر
قطعاتش در برگيرنده مطالب و مسائل اجتماعي و انتقادي است .
ديدگاه انتقادي او نسبت به فلسفه هستي و بي ثباتي دنيا در اشعارش
جلب نظر مي كند. او در قصيده به سنائي و در غزل عموما به سعدي
نظر دارد. سبك غزل سرائي خواجو در ديوان حافظ بارندي و كمال
هنرمندي به اوج تعالي و زيبايي رسيده و در واقع به نام خواجوي
شيراز ثبت شده است . خواجو به سال 750 هـ . در شيراز بدرود
حيات گفت و در تنگ الله اكبر مشرف به دروازه قرآن فعلي شيراز به
خاك سپرده شد.
در مجموع خواجوي كرماني مثل انبوهي از هم روزگاران خود
به شيوه گذشتگان بوده ولي در اين تقليد به سراغ متوليان ادب
منظوم فارسي رفته است . در قصيده از سنائي
در غزل از سعدي و
در حماسه از فردوسي تقليد كرده است . و در داستان غنائي نظامي
را سرمشق خود قرار داده ولي روي هم رفته در برابر اين حريفان
نتوانسته است آن چنانكه بايد بدرخشد. با اين همه
خواجو را بايد
شاعري با نصيب و در زمانه ي خود موفق به حساب آوريم .
بي عشق مسخر نشود ملك حقيقت
كان چيز كه جز عشق بود عين مجاز است
منابع مطالعاتي :
تذكره شاعران كرمان از حسين بهزادي اندوهجردي
شعر فارسي از آغاز تا امروز از پروين شكيبا
صد شاعر از خسرو شافعي
نوشته هائي از تاريخ ادبيات ايران از دكتر محمد جعفر ياحقي
*****
خبرهاي ادبي ـ هنري
|
دايره المعارف آثار عكاسان شهيد
جانباز و ايثارگر وارد مرحله چاپ
شد
دايره المعارف عكاسان شهيد
جانباز و ايثارگر كه تاكنون مراحل
تدوين را مي گذراند
وارد مرحله چاپ شد.
به گزارش ستاد خبري نمايشگاه و مسابقه سراسري عكس
« خرمشهر
حماسه مقاومت »
دايره المعارف عكاسان شهيد
جانباز و
ايثارگر كه دربرگيرنده آثار 95 عكاس (هر عكاس بين يك تا هشت عكس
دارد) از آثار به جا مانده از عكاسان شهيد
جانباز و ايثارگري است كه
به همت معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگي بنياد شهيد و امور
ايثارگران و اداره كل انتشارات و تبليغات بنياد شهيد و امور ايثارگران
چاپ مي شود.
اين مجموعه همزمان با نمايشگاه و مسابقه سراسري عكس
« خرمشهر
حماسه مقاومت » به علاقمندان ارائه خواهد شد كه
مخاطبان ضمن آشنايي با زندگينامه و آثار آن عكاسان كه عمدتا با
موضوع خرمشهر و دفاع مقدس است نيز آشنايي پيدا مي كنند.
36 نفر از اين هنرمندان كه آثارشان در اين دايره المعارف به چاپ
مي رسد
عكاسان شهيد و بقيه جانباز و ايثارگر هستند.
برخي از عكاسان جانباز كه آثارشان در اين كتاب ثبت خواهد شد
عبارتند از : « محمود بدرفر »
« رضا برجي »
« احمد بنا كاشاني »
« احمد
ناطقي »
« كورش سيد ابوطالب امام »
« سعيد صادقي »
« محمود
ظهيرالديني »
« عزيزالله نعيمي »
« جاسم غضبان پور »
« كمال الدين
شاهرخ »
« حسين شيرزادي »
« علي فريدوني »
« اميرعلي جواديان »
و....
همچنين اسامي برخي از عكاسان شهيد نيز بدين شرح است : « امير
حلم زاده » « محمدحسين قريب »
« داريوش گودرزي كيا »
« عليرضا
برادران »
« ابوالقاسم بوذري »
« رسول كاظم نژاد »
« محمد كربلايي
احمد » و « حسين آذرنيا »
يادآوري مي شود كه نمايشگاه و مسابقه
سراسري عكس « خرمشهر
حماسه مقاومت » از سوم خرداد ماه سال
جاري همزمان با بيست و پنجمين سالگرد فتح خرمشهر در موسسه
فرهنگي هنري صبا به مدت 25 روز برگزار خواهد شد . علاقمندان براي
و www.akkasee.com كسب اطلاعات بيشتر مي توانند به سايت هاي
مراجعه و يا با شماره تلفن 88306827 www . shahed . isaar . ir
تماس بگيرند.
مسابقه دانسته هاي نوجواني
دانسته هاي نوجواني
عنوان مسابقه اي است براي كساني كه از
فرهنگ
جمعيت
نيازها و دنياي نوجواني و نوجوانان ايراني سخن
بگويند و مطلب بنويسيد.
به گزارش روابط عمومي مركز فرهنگي هنري نوجوانان
مركز
فرهنگي هنري نوجوانان در فصل اول نوجواني
بهار 86 مسابقه ي
دانسته هاي نوجواني را اجرا مي كند. در اين مسابقه دختران
پسران
مادران و پدرها از دنياي نوجواني سخن مي گويند و مطلب مي نويسند و
پيرامون دنياي نوجواني
آمار جمعيت نوجوانان ايراني
نيازهاي آنها
مطالب و تحقيقشان را به مركز نوجوانان ارسال مي كنند.
علاقه مندان مي توانند آثار و مطالب و انديشه هاي خود را از طريق
ارسال كنند . شايان ذكر است
بهترين www.noni.com سايت
دانسته ها ضمن دريافت جوايز در نشريات تخصصي نوجوان چاپ
خواهد شد.
نشاني : منطقه 11 ـ ميدان قزوين ـ خ مرادي ـ مركز فرهنگي هنري
نوجوانان 1 شماره تلفن : 55409549 تماس حاصل نمايند .
فيلم آموزشي شام
سرزمين خاطره ها
فيلم آموزشي « شام سرزمين خاطره ها » با موضوع آشنائي با اماكن
زيارتي سوريه در نگارخانه پايگاه اطلاع رساني حج قابل مشاهده است .
به گزارش پايگاه اطلاع رساني حج
فيلم توسط نشر مشعر وابسته به
حوزه نمايندگي ولي فقيه در امور حج و زيارت توليد شده
است .
براساس اين گزارش
اين فيلم در قالب يك لوح فشرده 60 دقيقه اي
و به صورت كاملا بديع و مستند عرضه شده است .
در اين فيلم
به بررسي اماكني همچون ; دمشق
مسجد اموي
حلب
مسجد الحسين (ع )
مقبره حضرت رقيه و حضرت زينب (س )
قبور مدفون در قبرستان باب الصغير
حجربن عدي
صالحيه و بارگاه
حضرت هابيل
شيخ شهاب الدين سهروردي و.... مي پردازد.
استفاده از اين فيلم به زائران بارگاه حضرت زينب (س ) توصيه
مي شود.
علاقمندان جهت تهيه فيلم مي توانند به مركز موسسه نشر مشعر در
سراسر كشور مراجعه نمايند.
قابل دسترسي www.hajj.ir پايگاه اطلاع رساني حج با نشاني
مي باشد.
منتخب شعر 30 شاعر معاصر ايران در كويت منتشر مي شود
گزينه شعر 30 شاعر معاصر ايران با ترجمه « موسي بيدج » به زبان
عربي در دانشگاه كويت منتشر مي شود.
« موسي بيدج » مترجم ادبيات عرب در گفت و گو با ستاد خبري
سراي اهل قلم
با بيان اينكه در گزينش و ترجمه اين كتاب
گشودن
چشم اندازي هرچند محدود از شعر معاصر ايران براي مخاطب عرب
زبان را هدف قرار داده است
گفت : « اين كتاب به واسطه حمايت و
پيشنهاد خانم سميرا ارشدي
مدرس زبان و ادبيات فارسي دانشگاه
كويت به آن كشور فرستاده شده كه قرار است به زودي چاپ و منتشر
شود. »
بيدج كه در روزهاي آينده به دعوت يك موسسه فرهنگي تركيه به
نمايندگي از خانه شاعران ايران در شب شعر بين المللي استانبول
شركت خواهد كرد
درباره هدف و برنامه هاي خود در اين سفر گفت : « در
اين شب شعر
تعداد قابل توجهي از شاعران عرب حضور دارند كه
اميدواريم زمينه مساعدي براي گفت و گو و همكاري هاي مشترك ميان
شاعران فارسي و عرب پديد آورد. »
بيدج افزود : « در يك دوره زماني بلند مدت ميان شعر ايران و اعراب
فاصله افتاد و تعداد محدودي از شاعران عرب به جامعه ادبي ايران
معرفي شدند. اين شعر مي تواند زمينه اي باشد تا مخاطبان ايراني با
شاعران و نويسندگان بيشتر و متنوع تري آشنا شوند. »
اين مترجم با اشاره به اينكه توجه بيش از اندازه چند دهه اخير
مترجمان ايراني به ادبيات غرب يكي از دلايل ناآشنايي ايرانيان با
ادبيات عرب است گفت : « در مقابل نيز عرب ها
شاعران معاصر ايران از
نيما به بعد را نمي شناسند در صورتيكه آشنايي خوبي با شاعران
كلاسيك به ويژه خيام
حافظ و مولانا دارند. »
*****
زلف مرتب
|
بيا حبيب كه روزم هميشه طي شده در تب
چه ناله ها كه زهجرت كنم سراسر هر شب
بيا كه ياد تو كردم ز خورد و خواب فراموش
چقدر ناله زنم از فراق روي تو كوكب
براي چند نگاهي گرم رخت بنمايي
ز مهر روي تو سوزد حسود مسجد و مكتب
گر آن متاع لبت بر بهاي خون بفروشي
شوند مشتري آن فرشتگان مقرب
به يك نگاه دلم شد اسير طره ي زلفت
چگونه دل برهانم ز دام زلف مرتب
چه كرد نرگس مستت به حال عاشق بيدل
كه گشت شهره ي شهر و به بي قرار ملقب
چو خواستم بنويسم زحال اين دل محزون
سرشك چشم عجين شد به خون و گشت مركب
بهروز مرادي آراني
*****
در تاريكي شب
|
كاش مي شد دردها را لمس كرد
كاش مي شد عينكي برچشم ها زد تا
بتوان غصه ها را
در اعماق دل ها ديد و باز شناخت . هلال نازك ماه را
روي موهايم مي گذارم تا درخشندگي اش
برق اشك هايم را كمرنگ كند.
ببين پيراهنم از جنس شقايق هاي آسماني ست و دستهايم بوي گل
مريم را مي دهند! امشب در انتظار عنايت خدا نشسته ام . با يك سجاده
نور و يك دنيا تنهايي و قلبي شكسته كه سوغات آورده ام . اي منشا
نيكي ها! براي رسيدن به تو نيازي به جاده هاي زميني نيست . يك آيينه و
قدري نور خورشيد كافي ست . براي رسيدن به تو بايد از هزار چشمه
وضو گرفت و هزار بار
روي سجاده اي از شعر ناب عشق
نماز خواند.
مدام گل هاي ياس را مي بويم . در اتاق كوچك من همه اشيا شاعرند و
تو را دوست دارند. پرده ها و چراغ ها بوي شعر ميدهند و ستاره ها
هر
شب براي تماشاي آن ها از آسمان به زمين مي آيند. شبي بسوي بارگاهت
مي آيم و سكوت شيشه ايم را مي شكنم . شبي ستاره ها را مهمان خود
مي كنم . به همه مي گويم : بياييد و تماشا كنيد. كه من چگونه از لاله زار
ازليت خدا
به سبزترين بهار رسيده ام . در سكوت
در گنگي نامفهوم و
در تاريكي و هم انگيز خيالاتم
بدنبال تو مي گردم تا تصويري ابدي از تو
و روشنايي ات
بر لوح قلبم ثبت كنم . تو زيباترين ترانه بر لب رودي و
سپيدترين شكوفه بر تن درخت سيب .
چنديست حتي نسيم هم بوي آلاله هاي دشتهاي دور دست را برايم
نمي آورد. در آسمان شب
مهتاب
براي ستاره هايش لالايي مي خواند.
شب است و من دركشاكش امواج دريا
چشم براه وعده ديدار هستم بياد
مهرباني هايت به ياس ها و اطلسي ها سلام مي كنم و نگاهم به نگاه
ستاره هاي چشمك زن آسمان گره مي خورد و احساس مي كنم سوار بر
اسبي تندرو بسوي افق مي تازم .
در دشت سبز نياز
با شقايقي عاشق
همكلام مي شوم . سكوت شب
را هياهوي باد در هم مي شكند.
خدايا! وقتي بتو مي انديشم در آسمان چشمانم
ستارگان توبه
مي درخشند و در اقليم قلبم جوانه هاي اميد مي شكفند.
آري
از كوچه هاي ديدار تا قله هاي وصال راه درازيست كه بايد
باعشق پيمود. من سلام مي كنم به همه افق هاي روشن فردا و به همه
دست هايي كه مهربانند و مهربانان را دوست دارند تا با ياد تو به اوج
آسمان سفر كنم و به ستاره ها بوسه بزنم و در آغوشي پر مهر عاطفه مامن
گزينم .
بيژن غفاري ساروي
| | | |