كتاب 22 جلدي « سيره مبارزات امام خميني (س ) در آينه اسناد » به
روايت ساواك كه حاوي نكات دست اول و بسيار ارزشمند تاريخي است با
تلاش چندين ساله محققان موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام
خميني (س ) تدوين و همراه با تصاوير اسناد به زيور طبع آراسته شد و
خوشبختانه هم زمان با بيستمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران براي
استفاده علاقه مندان
پژوهشگران
دوستداران تاريخ اسلام و ايران به سير
مبارزاتي ملت حق جو وظلم ستيز اين مرز و بوم در معرض فروش قرار
گرفت . در بخشي از ديباچه اين كتاب كه به قلم حضرت حجت الاسلام
والمسلمين حاج حسن خميني فرزند دانشمند و برومند يادگار حضرت
امام (ره ) نگاشته شده است چنين آمده است :
سنگ بناي اين مجموعه ارزشمند را پنج شنبه
هفده شهريور هزار و
سيصد و شصت و هفت هجري شمسي بنا نهادند كه انديشه تابناك يكي از
بنيان گذاران آن
هويت بيداري اسلامي است و صداقت و فداكاري ديگري
از عوامل اصلي توفيق انقلاب شكوهمند ملت ايران است .
در آن روز يادگار امام عظيم الشان عليهماالرحمه
در نامه اي به محضر
امام خميني (س )
از بنيان گذار جمهوري اسلامي ايران در خصوص تنظيم
ونشر آثارامام
استفسار مي نمايد. در آن نامه ـ كه علت اصلي تشكيل موسسه
تنظيم و نشر آثار امام خميني (س ) است ـ به امور مختلفي اشاره شده است
كه از آن جمله پرونده هاي امام در ساواك مي باشد. يادگار امام مي نويسند :
مسئله ديگر... پرونده هاي حضرت عالي در ساواك است (كه الان در
اختيار وزارت اطلاعات مي باشد) و يك نسخه از آن را اينجانب در اختيار
دارد. لازم است به اطلاع حضرتعالي برساند كه تنها پرونده هاي جنابعالي در
سازمان امنيت شاه در تهران چهل و هشت جلد است كه تقريبا هر جلد
حدود پانصد صفحه مي باشد كه انتشار آن بدون شك پرده از مسائل بسياري
برمي دارد و طبيعي است كه يكي از گرانقدرترين اسناد انقلاب اسلامي است .
حضرت امام در پاسخ به اين نامه مهم مي نويسد :
بسم الله الرحمن الرحيم
فرزند عزيزم
احمد
حفظه الله تعالي و ايذه
از آنجا كه شما را بحمدالله تعالي در مسائل سياسي و اجتماعي
صاحب نظر مي دانم و در تمام فراز و نشيبها در كنار من بوده اي و هستي و با
صداقت و كياست امور سياسي و اجتماعي اينجانب را متصدي هستي
لهذا
شما را براي تنظيم و تدوين كليه مسائل مربوط به خود ـ كه بسا در
رسانه هاي گروهي اختلافات و اشتباهاتي رخ داده است ـ انتخاب مي نمايم .
و از خداوند متعال
كه حاضر و ناظر است
توفيقات شما را خواستارم . اميد
است با صرف وقت و دقت نظر اين امر را به پايان برساني .
والسلام عليكم
پنجشنبه 17 شهريور 26
67 محرم الحرام 1409
روح الله الموسوي الخميني
مجموعه اي كه در دست داريد
حاصل تلاشي است چندين ساله كه
اينك به بار نشسته است تا پس از انتشار اسناد شهرباني (5 جلد) توسط
موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني
گام مهم ديگري در ايفاي رسالت اين
موسسه برداشته شود.
بي شك هويت انقلاب اسلامي
انديشه خميني كبير است و تاريخ آن
چنان با زندگاني او آميخته است كه جز با رصد خورشيد او نمي توان آسمان
پرستاره انقلاب اسلامي را به نظاره نشست و چنانكه نمي توان آينده انقلاب
را به بي چراغ افكار و سيره او در نورديد
هرگز نمي توان گذشته نهضت
اسلامي را بدون شناختن بنيانگذار آن به تحليل نشست و در اين ميان
سند ـ
اگر چه هرگز آينه تمام نماي حقيقت نيست ـ اما در بازنمايي حقيقت نقشي
ممتاز دارد.
و چه درس آموز است طنز تاريخ . مجموعه اي كه روزي به دست عوامل
رژيم طاغوت گرد آمد تا شعله فروزان انقلاب اسلامي را خاموش كند
امروز
شمعي است كه مي توان در پرتو آن فراز و فرود آن روزگاران را به تماشا
نشست و امروز آنچه را براي فرو خفتن خورشيد گرد آورده بودند
مي توان
براي بازشناختن آن به كار بست .
گفتني است جلد 22 كتاب اختصاص به نمايه اشخاص و اعلام و اماكن
دارد و اسامي كليه كساني كه به نحوي در ارتباط بانام حضرت امام
خميني (س ) دستگير و زنداني شده و در اسناد ساواك نام آنها برده شده درج
گرديده است .
*****
علل نگراني غرب از انقلاب اسلامي
|
قسمت اول
علوم سياسي
شماره 36 فصلنامه « علوم سياسي » با عناوين زير منتشر شده است :
جهاني شدن و اسلام
فقه روابط بين الملل
جهاني شدن و سرانجام نزاع
گفتمان ها
جهاني شدن و اصلاح طلبي
اهداف تجاوز 2006 اسرائيل به
خاك لبنان
امكان يا امتناع دولت بزرگ اسلامي
علل نگراني غرب از
انقلاب اسلامي
جمهوري اسلامي و سازمان هاي بين المللي
اسلام و غرب
و رسانه ها
روابط خارجي جمهوري اسلامي ايران و فرانسه
آشفتگي
معنايي تروريسم
انديشه سياسي ابن رشد
سياست و ديانت در ديوان اقبال
و...
در ذيل
بخشي از مقاله علل نگراني غرب از انقلاب اسلامي را براي
بهره برداري خوانندگان درج مي كنيم . نويسنده مقاله مذكور نفيسه فاضلي نيا
مي باشد.
با نگاهي به اثرات علايق ژئوپلتيك در رفتار ابرقدرت ها سبب به ايران
قبل از انقلاب اسلامي درمي يابيم كه موقعيت ژئوپلتيك ايران تا مقطع بيشتر
با تاكيد بر متغيرهاي مطرح در نظريات سنتي ژئوپلتيك
ارزيابي مي شد. در
اين راستا سياست هاي آمريكا در منطقه بر مسائل امنيتي تاكيد داشتند و
ژئوپلتيك منطقه از اين جهت كه منابع انرژي را براي كشورهاي غربي تامين
مي كرد
حائز اهميت بود.
در نظريات كلاسيك ژئوپلتيك
ژئوپلتيست ها تاكيد بسياري بر فاصله
فضا و مرزها داشتند
يعني ارزش هايي كه در پديده تكنولوژي نظامي آن
دوره حائز اهميت بودند
ولي در سده حاضر
ديگر قدرت نظامي
شاخص
قدرت رهبري براي كشورها در صحنه بين المللي نيست
زيرا در حال ورود به
عصري هستيم كه نزاع مستقيم
فرصت بروز نمي يابد و فاكتورها و متغيرهاي
جديد
روش ما را در ارزيابي موقعيت هاي ژئوپلتيكي تعيين مي كنند.
در حال حاضر
توجه به عوامل فرهنگي و اعتقادي در امر ژئوپلتيك .
حيطه هاي ديگري از هم نشيني جغرافيايي را مطرح كرده است . تا پيش از
انقلاب اسلامي
دين اسلام تنها يك دين فاقد كاركردهاي سياسي محسوب
مي شد
اما انقلاب ايران جنبه هاي بالقوه سياسي آن را بالفعل ساخت و تفكر
شيعي با انسجام ساختاري در ايران نشان داد كه توانايي به ظهور رساندن
يكي از بزرگ ترين انقلاب هاي تاريخ را دارد. اين توانايي باعث شد كه
بسياري از نهضت هاي رهايي بخش و جنبش ها توجه خود را به ايران و اسلام
معطوف كنند.
به اين ترتيب نقش حساس اسلام در صحنه سياست بين المللي باعث
شد كه ژئوپلتيك كشورهايي كه تمام يا اكثريت جمعيت آنها مسلمان بودند
در نگرشي مجدد ارزيابي شود. اين امر در جايي اهميت خاص مي يافت كه
پيوستگي جغرافيايي و جايگاه خاص و ويژه اين حيطه از جهان به لحاظ
دسترسي به عظيم ترين منابع نفتي خودنمايي مي كرد و پديده اي به نام جهان
اسلام را مطرح مي ساخت .
در اين چهارچوب
موقعيت حساس ژئوپلتيك جهان اسلام و جمعيت
بيش از يك ميليارد نفري مسلمان در جهان
صاحب نظران و سياست مداران
غرب را وادار ساخته تا در حوزه ژئوپلتيك به اسلام
خصوصا عنصر تشيع
بپردازند.
از منظر جغرافياي سياسي
پيدايش نهضت هاي اسلام به منزله يكي از
عوامل متغير ژئوپلتيك موجب افزايش حساسيت ها در مورد ديگر عوامل
ثاتب آن شده است . از اين منظر باتوجه به مرام و ايدئولوژي خاص
جنبش هاي اسلامي
دست يابي آنها به منافع نفتي
قدرت سياسي مناطق
حساس و ترانزيت جغرافيايي
اهميت ژئوپلتيك آنها را چند برابر مي كند و
به همين دليل غرب تلاش مي كند تا مانع چنين رويدادي شود كه از نظر آنها
تهديد جدي به شمار مي آيد.
باتوجه به مطالب فوق مي توان علل نگراني از انقلاب اسلامي در منطقه
را براساس رابطه متقابل ساختار (موقعيت ژئوپليتيكي شيعيان ) و كارگزار
(ايدئولوژي انقلابي تشيع ) و تاثير آن بر منافع غرب در منطقه تحليل و
بررسي كرد.
انقلاب اسلامي و تاثير آن بر كارگزاران سياسي
براي بررسي جايگاه و اهداف هر تحول و انقلاب ايدئولوژيك
اولا
بايد مكتب حاكم بر انقلاب را باتوجه به روح و عمق و كليت آن بازشناخت و
ثانيا به تلقي افرادي كه با تكيه بر آن قيام كرده اند
توجه داشت . از طرفي
ايدئولوژي به منزله نوعي نقشه و راهنما براي كارگزاران محسوب مي شود و
كنش و رفتار دولت ها را هدايت مي كند و نيروي محركه كنش سياسي توده ها
و كارگزاران سياسي به شمار مي رود.
باتوجه به مطالب فوق به نظر مي رسد
فهم انقلاب اسلامي ايران نيز كه
اساسا هويت ديني دارد
بدون شناخت ايدئولوژي تشيع كه نقش ايدئولوژي
انقلاب را ايفا كرد
و هم چنين درك نقش امام خميني (ره ) به عنوان
ايدئولوگ و كارگزار اصلي انقلاب اسلامي و تفسير وي از آموزه هاي تشيع
ميسر نيست . باتوجه به نقش و اهميت ايدئولوژي در رفتار و كنش كارگزاران
مي توان گفت تشيع ويژگي هاي ايدئولوژي انقلابي را داشت و توسط
ايدئولوگ انقلاب اسلامي توانست هم نظم موجود را زير سئوال ببرد و هم
نظام مطلوب جايگزين را نه تنها براي ايران بلكه براي ساير كشورها پي ريزي
كند.
پتانسيل دروني اسلام شيعي و وجود عواملي در داخل اين مذهب
امكان ارائه تفسير مكتبي از آن را ممكن ساخت و از طرفي وجود عناصري
زمينه هاي هژمونيك شدن آن را آسان كرد; ازجمله اين موارد مي توان به
عدالت اجتماعي و امامت انسان صالح و توانايي بالقوه باز تفسير يا تفسير
ايدئولوژيك در تشيع بود. به دليل وجود مفاهيمي مانند تقيه
شهادت
غيبت
انتظار
منجي گرايي و...
امكان انتقال تفسير مكتبي به پيروان
و
تسهيل روند پذيرش آن با شكل گيري عامل اجتهاد
نقش قابل توجه امام در
مقام ايدئولوگ و معمار انقلاب اسلامي و مهم تر اين كه تشيع مكتبي
توانست در روند بسيج منجر به انقلاب
كاركردهاي معمول يك ايدئولوژي
را به نحو مطلوب انجام دهد
يعني در انتقال آگاهي سياسي براي صف آرايي
نقد ترتيبات اجتماعي موجود براي زير سئوال بردن وضع موجود
ارائه
مجموعه جديد ارزش ها و طرح كلي جامعه مطلوب و... و بالاخره موفقيت
در توجيه پيروان
مبني بر اين كه بر حقانيت و عقلانيت مبتني است
موفق
شد و اين موفقيت در انجام كاركردهاي معمول ايدئولوژي در روند انقلاب به
شكلي مطلوب به هژمونيك شدن آن انجاميد.
به اين ترتيب با توجه به مبادي نظري اعتقادي شيعه مي توان گفت :
تشيع
دكترين ها
نظريه ها
آموزه ها
و مفاهيم و نمادهايي داشته كه با ارائه
قرائت هاي راديكال از آن يا دست كم با به حاشيه راندن قرائت هاي
محافظه كارانه و به متن آوردن قرائت هاي انقلابي
ايدئولوژيك شده است .
نقش امام خميني در روند ايدئولوژيك شدن تشيع
در فرايند انقلاب اسلامي
اسلام شيعي به مثابه ايدئولوژي راهنماي
عمل و رهايي ساز جلوه گر شد. در اين راستا نقش امام خميني به عنوان
ايدئولوگ انقلاب اسلامي برجسته است .
مهم ترين اقدام امام در اين زمينه
ايجاد تغييرات اساسي در تفكر
اجتهادي شيعه نسبت به سياست بود. مبناي اين تغييرات تفسير جديدي بود
كه امام از مفاهيم
آموزه ها و نمادهاي اسلام شيعي انجام داد. بر مبناي اين
مكتب
اهداف اصلي جنبش هاي اسلامي و انقلاب اسلامي ايران عبارتند
از :
.1 استقرار حاكميت اسلام و حفظ وحدت جهان اسلام ;
.2 مبارزه با دشمنان اسلامي
استعمارگران سرزمين هاي اسلامي ;
.3 مبارزه با ظلم
سلطه و استعمار در سطح جهاني ;
.4 كمك به نهضت هاي اسلامي
انساني و رهايي بخشي در سطح جهان ;
.5 استقرار صلح و آرامش در جهان از راه براندازي ظلم
سلطه و استعمار
و...
به اين ترتيب
انقلاب اسلامي به عنوان يك انقلاب ايدئولوژيك و با
جهان بيني نشات گرفته از مكتب اسلام
نه تنها در بعد ملي احياگر برنامه ها و
نظريات خاص اسلام براي حكومت و دولت مداري است
بلكه در بعد
جهاني نيز با توجه به جهان شمولي مكتب اسلام
افكار و نظريات خاصي
دارد.
امام خميني
خواهان عدالتي جهاني بود و اعتقاد داشت كه فقط نظم
جهاني اسلامي مي تواند چنين عدالتي را فراهم آورد. امام خميني كاملا
تاكيد مي كرد كه مقصد اسلام . عرضه عدالت براي همه عالم و نه صرفا براي
ايران يا براي جهان اسلام است .
اسلام خاص يك مملكت
چند مملكت
يك گروه يا حتي مسلمين
نيست . اسلام براي بشر آمده است
اسلام به بشر خطاب مي كند و تنها بر
حسب مورد مومنيني را خطاب مي سازد. اسلام مي خواهد همه بشر را زير
چتر عدالت خود بياورد.
از اين رو انقلاب اسلامي با توجه به ايدئولوژي جهان شمول خود
احياي هويت واحد اسلامي و مبارزه با ناسيوناليسم و برقراري اتحاد جهان
اسلام در برابر غرب را هدف خود قرار داد. بر همين اساس از نظر
كارگزاران انقلاب اسلامي
وطن اسلامي توسعه مي يابد و در
نهايت كل جهان را برمي گيرد واز آن جا كه برنامه اسلام نجات
انسان هاست
لذا در اين راستا اولين قدم
بحث صدور انقلاب
است و به اين ترتيب صدور انقلاب به مفهوم صدور ارزش ها
آرمان ها و تجربيات انقلاب اسلامي همچون استقلال
نيل به
خصلت هاي انساني
خودكفايي و حمايت از مستضعفان
ايجاد عدالت اجتماعي و... در دستور كار انقلابيون قرار گرفت .
از ديدگاه امام
اعتقاد به اسلام و ارزش هاي متعالي آن
مترادف با احساس مسئوليت دائمي نسبت به سرنوشت كليه
انسانهاست ... امام
انقلاب اسلامي را الگوي ارزش هاي
مطلوب مردم ستم ديده مي دانستند و معتقد بودند انقلاب
اسلامي از آن جهت كه معرف آرمان هاي مردم محروم و
مسلمانان مظلوم است
مورد پذيرش آنها قرار خواهد گرفت و
مشي خود را بر نفي ظلم و ظالم پذيري
نفي سلطه
سلطه گري
و نفي سكوت و برخورد انفعالي قرار دادند. ايشان انقلاب
اسلامي را به منزله امري عملي و تحقق پذير به دنيا صادر
كردند.
بااين اوصاف به نظر مي رسد هيچ جنبه ديگري از انقلاب
اسلامي به اندازه مسئله صدور انقلاب و تهديد ثبات منطقه و
امنيت منافع غرب
ترس دولت هاي غربي و دولت هاي دست
نشانده آنها را در منطقه برنيانگيخته است . به عبارت ديگر
رويكرد انقلاب نظام اسلامي ايران به مثابه الگويي براي ديگر
جنبش هاي اسلامي در سراسر جهان اسلام بوده است . در اين
ميان انقلاب اسلامي بيش از هر كشور ديگري در كشورهاي
حوزه خليج فارس و خاورميانه
سرمنشا تحولات دامنه دار از
درون وبيرون گرديد.ايده هاي انقلاب اسلامي به تدريج در
منطقه خاورميانه گسترش يافت و موجب بي ثباتي هاي داخلي
در بسياري از كشورها گرديد.
انقلاب اسلامي در عرصه داخلي با تلاش براي تغيير بافت
فرهنگي و اعتقادي جامعه
رو در روي نظام هاي ارزشي
وارداتي قرار گرفت و بادعوت براي بازگشت به اسلام راستين
موفق به تجديد رفتار دولت مردان و تغيير در سياست ها و
اقدامات حكومت و ايجاد تحول در نظام ارزشي و مقابله
باجريان هاي فكري
عقيدتي ضدديني در جامعه اسلامي
ايران شد.
انقلاب اسلامي در مورد اصلاح سياسي ـ اجتماعي نيز
چالشي همه جانبه را براي رفع توهم جدايي دين از سياست
در عرصه هاي نظري و عملي آغاز كرد و آن را منوط به تاسيس
حكومت اسلامي دانست . كارگزاران انقلاب اسلامي
ادبيات
سياسي و ساختار سياسي اي را پيشنهاد كردند كه قرائتي
دموكراتيك ومردمي از حكومت اسلامي را در قالب جمهوري
اسلامي عرضه مي كرد.
به اين ترتيب اندكي پس از پيروزي انقلاب اسلامي يك
روند فراگير
سراسر جهان اسلام را فرا گرفت و نه فقط
مسلمانان را بلكه تمام مستضعفان جهان را به حركت درآورد.
از اين رو غرب
وقوع انقلاب ايران در منطقه را تهديدي براي
نظام جهاني و منافع ابرقدرتها تلقي مي كند. از طرفي با توجه به
اين كه اصولا تهديد نظامي از سوي جهان اسلام هيچ گاه مد
نظر سياستمداران غرب نبوده است
به نظر مي رسد يكي از
علل نگراني غرب از انقلاب اسلامي در منطقه به آموزه هاي
ايدئولوژيكي ـ فرهنگي اسلام بر مي گردد كه در انقلاب
اسلامي نمود عيني يافت . فوازي جرجيس به اين موضوع
چنين اشاره كرده است :
اگر چه تهديد نظامي از سوي جهان اسلام از پايان قرن
هفدهم متوقف شده بود
چالش فكري و مذهبي اسلام
همچنان بر تصور بسياري از مردم غرب سايه افكنده است .
درچنين فضايي به دلايلي آموزه هاي ايدئولوژيكي تشيع از
حساسيت بيشتري براي غرب برخوردار است
چرا كه تشيع
بااعتقاد به غاصبانه بودن حاكميت غير معصوم هرگونه تسلط
غيرمسلمان بر مسلمان را جايز نمي داند. از اين رو اعتقاد به
همين باور اساس استعمار را به چالش مي كشد. دراين ميان
غرب از آموزه هاي تشيع ايراني بيشتر احساس خطر مي كند به
طوري كه آمريكا مطرح كرده كه هراس اش از ايدئولوژي
اسلام انقلابي ايران است . زبان انقلاب ايران خطرناك است
چون فهم رايج از نقش آرام خاموش مذهب در سياست را
هدف قرار ميدهد.
تحليل انقلاب اسلامي در سطح كلان نشان ميدهد كه
انقلاب ايران اساسا در تعارض با نظام بين الملل رخ داد و
ارزش ها و هنجارهايي را مطرح نمود كه با منافع قدرت هاي
حامي حفظ وضع موجود تعارض داشت . از طرفي تحقق
حاكميت تشيع در ايران
افق هاي تازه اي به روي شيعيان جهان
گشود و شيعيان به عنصري تاثيرگذار در تحولات منطقه اي و
جهاني تبديل شدند. نهضت حزب الله لبنان
تجلي عيني
انديشه هاي سياسي امام خميني بود كه نخستين پيروزي
مسلمانان و اعراب را در برابر اسرائيل محقق ساخت و بدين
ترتيب راه پيروزي را به همه مسلمانان نماياند.
انقلاب اسلامي وتاثير بر شيعيان
عده اي از صاحب نظران غربي معتقدند
حساسيت
آموزه هاي ايدئولوژيكي شيعه زماني بيشتر خواهد شد كه
موقعيت ژئوپلتيكي شيعه هم در نظر گرفته شود. ژئوپلتيك
شيعه به مفهوم امتداد جغرافياي سياسي شيعه در كشورهاي
مختلف خاورميانه بزرگ با هارتلند ايران است . در واقع
كمربندي از تشيع
حيات اقتصادي
استراتژيكي و تاريخي
اسلام را در بر مي گيرد و بخش هايي از لبنان
سوريه
عراق
عربستان
كويت
بحرين
ايران
افغانستان
پاكستان و
هندوستان را مي پوشاند. اين كمربند كه در كشورهاي مختلف
به اكثريت و اقليت شيعه تقسيم مي شود
خود دنيايي است كه
تاثيرات گوناگون در آن به سرعت انتقال مي يابد.
از طرفي با توجه به خصوصيات ژئوپلتيكي كشورهاي واقع
در حوزه ژئوپلتيك شيعه
ساختار طبيعي و انساني ژئوپلتيك
شيعه
صفاتي را به آن بخشيده كه به منزله يك واحد كاركردي
فعال و موثر در نظام جهاني عمل مي كند. صفاتي نظير منابع
جمعيت
طرز قرارگيري
موقعيت جغرافيايي و نظاير آن
منطقه را در مسائل مهم جهاني نظير انرژي
عمليات و راهبرد
نظامي
انديشه ديني
امنيت بين المللي
تجارت جهاني و...
درگير نموده است .
براي مثال شيعيان خليج فارس در منطقه بسيار حساسي از
نظر جغرافياي سياسي قرار دارند. خليج فارس به منزله
مهم ترين و بزرگ ترين مخزن نفتي جهان نقش تعيين كننده اي
در سرنوشت اقتصادي جهان دارد. بااين حال اهميت اين
منطقه صرفا در وجود منابع گسترده نفتي ومعدني آن خلاصه
نمي شود و نقش سياسي منطقه خليج فارس با توجه به اهميت
ايدئولوژيكي
ارتباطي
ژئواكونوميك و ژئواستراتژيك آن
متبلور وآشكار است .
امام خميني خواهان عدالتي جهاني بود و اعتقاد داشت كه فقط نظم
جهاني اسلامي مي تواند چنين عدالتي را فراهم آورد. امام خميني كاملا
تاكيد مي كرد كه مقصد اسلام
عرضه عدالت براي همه عالم و نه صرفا براي
ايران يا براي جهان اسلام است
| |