نمره نمايشگاه بيستم كتاب « بيست » نمي شود
ث به انگيزه برگزاري بيستمين نمايشگاه بين المللي كتاب ـ مصلي تهران
مجيد زندي
به نقل از معصومي گفته شده كه « كتاب بوستان دانشمندان » است
محتواي اين سخن باحضور در شبستان هاو رواق هاي پي درپي مصلاي بزرگ
تهران كه امسال به محل برگزاري بيستمين نمايشگاه بين المللي كتاب تبديل
شده
بيشتر آشكارمي شود كه نه تنها كتاب بوستان اهل فكر و انديشه است
كه حتي نمايشگاه عرضه كتاب هم چنين حالتي به خود مي گيرد.
اغراق نخواهد بود اگر بگويم در نمايشگاه اگر با هر فردي برخورد كنيد يا
استاد دانشگاه است يا دانشجو يا روحاني است يا طلبه يا پزشك است و يا
مهندس و... به هر حال مصلي ياهمان نمايشگاه بين المللي كتاب تهران اين
روزها(12 تا 22 ارديبهشت )
به محل مراجعه اهل كتاب
اهل فكر و انديشه
تبديل شده است .
حضور گسترده جوانان مايه اميدواري است و اگر اين حجم
مراجعه كنندگان به نمايشگاه را كتابخوان معرفي كنيم مايه مباهات كشور
است تاحدي كه ركورد استقبال مردم هر سال نسبت به سال گذشته شكسته
مي شود و امسال با توجه به نزديكي مصلي به مركز شهر و سهولت در رفت و
آمد
تعداد مراجعه كنندگان به مراتب از سال قبل بيشتر هم خواهد
شد.
اتفاقا حضور ناشران وكشورهاي خارجي هم باعث رونق بيشتر
نمايشگاه بين المللي كتاب تهران شده است به گونه اي كه 2500 ناشر از
ايران و 66 كشور جهان كتاب هاي خود را در اين نمايشگاه عرضه كرده اند .
البته همان حضور در نمايشگاه كتاب در مصلي
با ترافيك شديدي
مواجه شديم
همان ترافيكي كه در سالهاي گذشته نقطه ضعف نمايشگاه
بين المللي تهران بود كه سبب شد برگزاري بسياري از نمايشگاهها در محل
دائمي ممنوع شود.
نمايشگاه بيستم عليرغم اينكه در محدوده طرح نوبتي خودروها قرار
دارد
باعث ترافيك سنگين در خيابانهاي شهيدبهشتي
شهيد قنبرزاده
ومحدوده شمالي بزرگراه رسالت فراوان شده است و آنهايي كه از مترو
استفاده مي كنند آسانتر وسريعتر به نمايشگاه مي رسند چرا كه در دو ضلع
شمالي و جنوبي مصلي دو ايستگاه مترو قرار دارد كه رفت وآمد
بازديدكنندگان را آسان كرده است .
به هر حال كتاب بهترين وسيله براي ارتباط افكار و انديشه ها محسوب
مي شود و همين ويژگي باعث شده كه نمايشگاه بين المللي كتاب تهران كه
امسال با ارزش معنوي نماز در مصلاي تهران هم ادغام شده
ميعادگاه
حقيقي توليدكنندگان فكر و انديشه و ميعادگاه فرهيختگان شده
است .
برپايي نمايشگاه كتاب در محل مصلي همچنين باعث آشنايي بيشتر
جوانان بامصلاي بزرگ و زيباي تهران شده و همين هماهنگي را به فال نيك
مي گيرم و سري در ميان سرهاي بازديدكنندان از نمايشگاه مي شوم . ساعتي
پس از سرگرم شدن با عناوين مختلف كتاب و دست به جيب شدن هاي
مكررباب گفت و گو را با برخي ديگر از افراد حاضر در نمايشگاه باز مي كنم .
درون شبستان هنگامي كه از لابه لاي غرفه ها مي گذرم
هنگامي كه
چشمانم به انبوهي كتاب ها عادت كرده تلاش مردي را مي بينم كه پي در پي
به معرفي كتاب ها مشغول است و مشتريان هم گرد او را گرفتند و از هر دري
سخن مي گويند. آقاي مجيد ميردشتي مدير انتشارات ميردشتي در باره
شرايط جديد و مكان نمايشگاه بين المللي كتاب تهران مي گويد : اگر امكانات
اينجابراي نمايشاه كتاب آماده شود
جاي مناسبي براي برگزاري هميشگي
نمايشگاه بين المللي كتاب است اما شرايط حال حاضر به گونه اي است كه ما
درنمايشگاه قبلي راحت تر بوديم زيرا امكانات فراهم نيست
سالن ها مرتب
نيست وحتي آنهايي كه از ما آدرس مي گيرند نمي توانند غرفه ها را پيداكنند
در حاليكه در محل دائمي نمايشگاهها وقتي سالن مشخص مي شدغرفه با
شماره مورد نظر زودتر پيدا مي شد اكنون در يك شبستان چندين برابر
سالن هاي نمايشگاه غرفه هاي تودرتو ايجاد شده است .
وي ادامه مي دهد : البته به دليل مركزيت بيشتر مصلي و دسترسي مردم به
مترو و امكانات حمل ونقل
اين مكان مزاياي فراواني دارد كه در صورت
انضباط بهتر در اجرا به محل مناسبي براي نمايشگاهها در خواهد آمد كه
نياز به كار فراوان دارد كه به نظرم مي رسد اگر قرار بود اينجا مي آمديم
مجريان برگزاري نمايشگاه مي بايست يكي دو سال براي ساماندهي كارها
برنامه هاي مدوني داشته باشند و نقاط ضعف را برطرف
مي ساختند.
آقاي ميردشتي مي گويد : فضاي نمايشگاهي فضاي مخصوص است و
نمي توان هر سالن را نمايشگاه محسوب كرد زيرا حضورناشران خارجي در
اين نمايشگاه وجود نارسايي ها را دو چندان آشكار مي سازد كه در شان كشور
ما نيست .اين ناشر در باره قيمت كتاب در سال جاري هم مي گويد : چون
قيمت كاغذ به تازگي آزاد شد هنوز در قيمت كتاب اثرنگذاشته اگر چه به
دليل استفاده از كاغذ كلاسه در چاپ كتابهاي ما
روي كارما اصلا اثر
نخواهد گذاشت زيرا ماقبلا نيز اين كاغذها را به صورت آزاد خريداري
مي كرديم
اثر منفي آزادسازي قيمت كاغذ بيشتر روي كتاب هاي دانشگاهي
كه با كاغذهاي معمولي چاپ مي شوند ايجادمشكل خواهد كرد.در محوطه
نمايشگاه كتاب چه درون شبستان ها و چه سالن كتاب هاي غربي و لاتين اگر
چه اقوام و قوميت هاي مختلف ايران از ترك ولرو بلوچ و فارس با لباس
رسمي كشور تردد مي كنند اما لباس هاي محلي نيز جلوه بارز افرادي است كه
از سيستان و بلوچستان
تركمن صحرا
كردستان و... آمده اند
هموطناني كه
هنوز در لباس سنتي خود پايدار مانده اند البته حضور اساتيد و طلبه هاي
حوزه هاي اهل سنت بندرتركمن و در مجموع هموطنان ما از استان گلستان
در سال جاري گسترده تر از سال گذشته است هنگامي كه به جمعي از اين
افراد نزديك مي شوم يكي از اين طلبه ها خود را چوگان معرفي مي كند و
مي گويد : براي خريد كتاب آمده ايم زيرا اينجاكتاب ها را آسانتر در يك جا
مي بينيم و انتخاب مي كنيم . آقاي اسماعيل داودي از حوزه علميه عرفاني
عرفان آباد گنبد يكي ديگراز اين طلبه هاست كه به همراه اساتيد خود از گنبد
آمده است او هم مي گويد : فعلا كتاب ها را انتخاب مي كنيم تابا ارزيابي
قيمت ها در مجموع كتاب هاي مورد نياز طلبه ها را خريداري نمائيم .وي
سقف خريد خود را 100 تا 120 هزار تومان اعلام مي كند و مي افزايد : بيشتر
به دنبال كتب فقهي مي گردم .وي مي افزايد : البته قيمت كتاب ها نسبت به سال
گذشته گرانتر شده و با اينكه سال قبل هزينه كفاف دو ـ سه روز گشتن در
فضاي نمايشگاه را مي داد امسال بعيد مي دانم به يك روز و نصف برسد!وي
كه جواني خوش صحبت تر از بقيه طلبه ها نشان مي دهد در باره اهميت كتاب
و كتابخواني هم مي گويد : البته ما نبايد به كتاب به عنوان يك ابزار و وسيله
براي زيبايي فقه كتاب حوزه و دانشگاه و يا حتي منزل و مدرسه نگاه كنيم
امروز جوانان ايراني بيش از كتاب به تلويزيون
كامپيوتر
سينما و حتي
خيابانگردي بيشتر اهميت مي دهند و مي بينم كه از كتاب بيزار هستند
اسماعيل مي افزايد البته اين مشكل را بيشتر در نظام آموزش و پرورش
مي بينم كه چون كودك و نوجوان در مرحله ي آغاز زندگي به خواندن كتاب
مجبور مي شود و علت كار به او بيان نمي شود به نوعي از همان كودكي از
كتاب متنفر مي شوند و هنگامي كه از مدرسه خارج مي شوند از كتاب
خواندن هم فرار مي كنند اما اگر جوان و نوجوان ما باور داشته باشد كه در
مسير علم و دانش و دين و عقيده هنگامي به ترقي مي رسد كه كتاب و انديشه
ديگران در اختيار آنها باشد در غيراينصورت جز فرسوده كردن جسم خود
دراين دنيا كار ديگري انجام نمي دهند.هرقدمي كه در فضاي نمايشگاه كتاب
برمي داريم حداقل 100 كتاب خود را به رهگذران معرفي مي كنند از امور
جنگ و دفاع گرفته تا فلسفه و روانشناس
دين و باورهاي مذهبي
علوم
اجتماعي
حقوق و قوانين فضايي
جغرافيا
تعليم و تربيت
كودكان
اقتصاد
بازرگاني
پزشكي
رياضيات فيريك
مهندسي
زمين شناسي
محيط
زيست
ورزش
كامپيوتر
سرگرمي
صنايع دستي
نقاشي
گرافيك
ادبيات
رمان
قصه
گرفته تا هنر آشپزي و سفره آرايي و تزئين داخل ساختمان و
عتيقه ها و كلكسيون
شيشه
سراميك
طراحي پارچه
طراحي لباس و
هزاران عنوان كتاب ديگر كه اگر قرار باشد در باره همه بگوئيم حداقل به
وسعت مصلي و نمايشگاه كاغذ مي خواهيم !به همين دليل است كه حضور
1829 ناشر ايراني با 123 هزار 768 عنوان كتاب در بخش داخلي و 740
ناشر از 66 كشور جهان مفهوم واقعي عرضه انديشه را در نمايشگاه كتاب به
خود مي گيرند و با حضور در محيط مصلي به خوبي در مي يابيم كه چه
ارتباطي بين آدمهاي دنيا با كتاب و كتاب با همه ملت ها دارد كه در قالب آن
دور هم جمع مي شوند و زير يك سقف قرار مي گيرند.خانم اربابي كه علاقه
فراواني به مطالعه كتب تاريخي دارد هم در شبستان مصلاي بزرگ تهران به
گزارشگر ما مي گويد : كارمند هستم و امروز را به همراه همكارم مرخصي
گرفتم تا به ديدار كتاب هاي مورد علاقه بيايم .وي مي افزايد : من در منزل
كتاب فراوان دارم و امروز هم با مشاهده قيمت كتابهاي چاپ جديد به
ارزش واقعي كتاب هايي كه دارم بيشتر پي مي برم زيرا قيمت هاهر سال
افزايش مي يابد اما آن كس كه عاشق كتاب و مطالعه آن است واقعا به قيمت
آن نمي نگرد بلكه بخاطر محتواي كتاب دست به جيب مي شود و به هر قيمتي
كه شده كتاب هاي مورد علاقه را خريداري مي كند.
وي مي افزايد : البته افزايش قيمت كتاب در كاهش شمار اهل كتاب موثر
خواهد بود زيرا اكنون يك جلد كتاب تاريخي 15 هزار تومان قيمت دارد و
يك دوره كتاب 10 جلدي 160 هزار تومان قيمت گذاري شده كه كمتر فردي
پيدا مي شود كه قدرت خريد چنين كتابهايي را داشته باشد.
وي مي گويد : حساسيت كتاب به دليل تعيين خطوط فرهنگي جامعه
بسيار زياد است و دولت و وزارت ارشاد بايد در اين زمينه كاري كنند كه
كتاب گران نشود و در اين زمينه مي توانند كاغذهاي ارزانقيمت و حتي كاهي
را در اختيار ناشران قرار دهند كه كتاب هاي مورد علاقه مردم با كمترين
قيمت ممكن به دست اهل فكر و انديشه برسد.
از ديگر جلوه هاي نمايشگاه امسال كتاب
حضور گسترده مردم
كشورهاي همسايه خصوصا از هند
پاكستان
عراق
كشورهاي عربي
آسياي
ميانه و افغانستان است كه نمايشگاه كتاب تهران را به نمايشگاه اقوام ملل
تبديل كرده است . اين حقيقت هنگامي آشكار مي شود كه در غرفه كتاب هاي
عربي و لاتين حاضر شوي
جمعيت انبوهي كه هر لحظه به شمار بازديد
كنندگان از نمايشگاه اضافه مي شوند.
آشفتگي در غرفه بندي و پيدا كردن نشاني غرفه ها يكي ديگر از مشكلاتي
بود كه بازديد كنندگان گرفتار آن بودند تا حدي كه در روزهاي اول و دوم
برخي از غرفه ها هنوز به چيدن كتاب ها مشغول بودند و به برخي از غرفه ها
هنوز كتابي نرسيده بود.
خانم تكتم حايري دانشجوي سال آخر ميكروبيولوژي دانشگاه الزهرا
هم در اين باره به گزارشگر ما مي گويد : اطلاع رساني براي خريد كتاب هاي
يارانه اي بسيار بد انجام مي شود و تا دانشجويان حركتي را آغاز كنند مهلت
ثبت نام تمام مي شود و به نظرم در اين زمينه رانت هاي خاصي وجود دارد كه
مسئولان بايد با آن مبارزه كنند.
وي كه امسال موفق نشد سهميه 400 هزار ريالي دانشجويي سطح
كارشناسي شود ادامه مي دهد : با آنكه بسياري از كتاب هاي دانشجويي چاپ
اول نيست
خريد
كارت خريد كتاب خارجي فقط براي كتب چاپ اول
است كه به درد دانشجويان نمي خورد درحاليكه سال گذشته دلار 250
تومان محاسبه مي شد ولي گراني كتاب و كمبود كتاب و نبود كتابخانه هاي
واقعي در سطح مدارس و دانشگاهها را از جمله مشكلات دانشجويان
علاقمند به مطالعه مي داند و مي افزايد : با اين شرايط انجام تحقيقات به روز
براي دانشجويان بسيار مشكل است و هرقدر دانشجويان بخاطر وجود اين
مشكلات از كتاب بيشتر فاصله بگيرند بيشتر به زيان جامعه تمام مي شود كه
متاسفانه مسئولان كمتر به اين مسايل توجه نشان مي دهند.
از دور به كتابي در نمايشگاه خيره مانده است و همانند مادري كه مراقب
كودك نوپاي خويش است منتظر مي ماند تا دستي از سوي بازديد كننده اي
دراز شود كتاب نوشته او را دردست بگيرد و احيانا دست به جيب شود.
آقاي عليپور محقق و مهندس مكانيك و مواد درباره وضعيت چاپ
كتاب به گزارشگر ما مي گويد : پس از آزاد شدن قيمت كاغذ
ناشران علاقه اي
به چاپ اول از خود نشان نمي دهند و اشتياق آنها به سمت كتابهايي است
كه نويسندگان آن مرده باشند و در اين دنيا نباشند به همين دليل ما هم بايد
هزينه تحقيق را بپردازيم و هم هزينه چاپ كتاب را درحاليكه درگذشته چاپ
كتاب آسانتر بود و ناشران با علاقه بيشتري كتاب چاپ مي كردند.
وي مي افزايد : متاسفانه در كشور ما ناشران براي افلاطون و سقراط و
هزاران هزار نويسنده مرده غربي بيشتر اهميت قايل هستند و فكر مي كنم
نويسنده اي در كشور ما معروف خواهد شد كه خود نباشد و ورثه اش مجوز
چاپ صادر كنند!
وي كه علاقه اي به ادامه انتقادهاي خود ندارد از وزارت ارشاد
مي خواهد حمايت هاي خود را از اهل قلم و انديشه بيشتر كند تا حداقل
بخشي از هزينه هاي چاپ كتاب كه كمك به فرهنگ جامعه و توسعه اقتصادي
و اجتماعي هم محسوب مي شود
از طرف دولت تامين گردد.
خانم نجمه احمد پيري دانشجوي سال آخر الهيات هم از افزايش قيمت
كتاب و اطلاع رساني ضعيف براي رسيدن به غرفه ها و خستگي بيش از اندازه
بازديد كنندگان سخن مي گويد و مي افزايد : وقتي كه كتاب 300 صفحه اي
لاتين با ارز آزاد 45 هزار تومان و 48 هزار تومان قيمت گذاري مي شود چند
درصد از دانشجويان قدرت پرداخت چنين پول گزافي را براي يك كتاب
دارند اگرچه اين خانم دانشجو از سرگرداني در محدوده نمايشگاه سخن
مي گويد اما جلوه هاي بارز نمايشگاه امسال ادغام زيبايي هاي هنري و
معماري اصيل ايراني و اسلامي يا زيبايي هاي فكر و انديشه در قالب كتاب
است كه فراوان در رواق هاي نمايشگاه و مصلي مي توان از آن سراغ گرفت .
خانم هدايتي يكي ديگر از دانشجويان رشته هواشناسي است كه
مي گويد : من از طريق اينترنت عنوان كتاب
ناشر و محل ناشر را پيدا كردم
اما هنگام مراجعه به نمايشگاه بخاطر مشكلات اطلاع رساني هنوز موفق به
پيدا كردن محل غرفه عرضه كننده كتاب مورد نظر نشدم .
وي مي افزايد : آدرس غرفه ها به صورت ادغام حروف الفباي لاتين و
مردم را سردرگم كرده است و هرقدمي F و 20 E اعداد فارسي است كه 15
كه بر مي داريم بايد نگاهي به ليست غرفه ها و اعداد و حروف آن داشته باشيم
تا حدي كه از خريد كتاب پشيمان شدم .
غرفه ناشران كشور عراق يكي از مظلوم ترين غرفه ها محسوب مي شود
زيرا اگرچه حجم بسيار كمي از كتب در آن به نمايش گذاشته شده اما در كنار
آن نمايشگاهي از عكس فجايعي كه هر روز در عراق اتفاق مي افتد هم در
معرض ديد بازديد كنندگان قرار داده شده
تصاويري كه حاكي از انفجار و
مرگ و مجروحيت مردم عراق به دست متجاوزان غربي است .
در كنار آن غرفه كتاب ناشران لبناني پررونق تر است كه علاوه بر تصاوير
متعددي از سيدحسن نصرالله دبيركل حزب الله
عكس او و صنايع دستي
لبنان نيز به فروش مي رسد
صنعتي كه ادغامي از خط و نگارش و حكاكي و
قلمزني و نجاري است .
گشتن همه سالن ها خسته كننده است و كار يك روز و دو روز نيست
علاوه بر شبستان ها و رواق هاي مصلي
سالن هاي متعددي همچون سالن
پروفسور حسابي
دكتر كاظمي
رودكي
مولوي
سالن خليج فارس
ناشران
دانشگاهي
ناشران گروه كودك
آموزش
سراي اهل قلم
فعاليت هاي
فرهنگي وزارتخانه ها و سازمانها و تلاش مستمر اورژانس و بخش اينترنت
واطلاع رساني از ديگر بخش هاي نمايشگاه بين المللي كتاب تهران است .
درباره اطلاع رساني لازم است بگويم اگرچه به دليل جابجايي نمايشگاه
امسال مشكلاتي براي بازديد كنندگان ايجاد شده
اما
داير شدن سيستم
اطلاع رساني تلفن كتاب در نمايشگاه از كارهاي نويي است كه براي اولين بار
در كشور انجام مي شود.
در اين طرح
به صورت رايگان اطلاعات كتاب هاي منتشر شده در ايران
از سال 1357 تاكنون به اطلاع تماس گيرندگان شماره تلفن 9009000
مي رسد بدون آنكه مبلغي براي مكالمه خود پرداخت كنند يعني افراد با
استفاده از تلفن منزل خود مي توانند به طور رايگان اطلاعاتي را همانند نام
كتاب
نويسنده كتاب
نام ناشر و تاريخ انتشاردريافت كنند.
با اين اميد كه نمايشگاه كتاب تهران
مكاني دائمي همچون نشر آفتاب
براي خود داشته باشد كه چون شهركي يا حداقل همانند ميدان مادر ميوه و
تره بار شود تا همه كارهاي مربوط به چاپ و نشر و عرضه كتاب به طور
دائمي در آن انجام گيرد از مصلي خارج مي شوم .
حضور گسترده جوانان در مصلاي تهران و نمايشگاه بين المللي كتاب
تهران مايه اميدواري است كه مي تواند پيوند مباركي محسوب شود
همان ترافيكي كه سالها در محل دائمي نمايشگاههاي بين المللي تهران
بوده
اين روزها در محدوده مصلي هم ديده مي شود
آقاي ميردشتي ناشر : مصلي محل مناسبي براي برگزاري نمايشگاه كتاب
است اما اكنون امكانات لازم فراهم نيست و دو ـ سه سال برنامه ريزي و كار
لازم است تا به استاندارد مطلوب برسد
افزايش قيمت كتاب باعث شده تا بسياري از علاقمندان نتوانند كتاب هاي
مورد نظر خود را خريداري نمايند
حضور بيش از 2500 ناشر از ايران و 66 كشور جهان با حدود 200 هزار
عنوان كتاب از ويژگي هاي بارز نمايشگاه بيستم محسوب مي شود
