« نگرشي بر اصول و مباني مديريت نظامي جمهوري اسلامي ايران در هشت سال دفاع مقدس »
كتاب « نگرشي بر اصول و مباني مديريت نظامي جمهوري اسلامي ايران در هشت سال دفاع مقدس » اثري پژوهشي و علمي در زمينه دفاع مقدس مي باشد كه توسط دو تن از محققان ارشد رشته مديريت (آقاي علي احسان نيكجو و سركار خانم زهره آقابابايي ) تدوين و تاليف شده است .
اين اثر تحقيقي در 576 صفحه و 12 فصل مي باشد كه به تشريح و تبيين مباحث مديريتي مرتبط با اداره امور جنگ و دفاع مقدس پرداخته است . چاپ اول اين كتاب در ديماه سال 1385 توسط انتشارات نقش بيان و با حمايت بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي ]با همكاري عصر فرزانگان [ دفاع مقدس منتشر شده است .
همچنين در اين اثر مقدمه اي با قلم سردار غلامعلي رشيد كه از فرماندهان دوران دفاع مقدس مي باشد در ارتباط با اين كتاب به نگارش درآمده است .
اين كتاب بطور مشخص به بررسي و تجزيه و تحليل موضوعاتي از قبيل (برنامه ريزي سازماندهي تصميم گيري رهبري و هدايت چگونگي هماهنگي بين نيروهاي عمل كننده تعيين و اجراي استراتژي و تاكتيك هاي نظامي رزمندگان ايراني شناسايي و خنثي سازي استراتژي دشمنان چگونگي ارائه خدمات پشتيباني ـ رزمي تبيين نقش معنويت و اثرات آن در پيروزي ها و همچنين به بيان دستاوردها و پيامدهاي دفاع مقدس و...) پرداخته است .

كتاب يادشده مختصات يك اثر خواندني و مفيد را براي عموم علاقمندان به موضوعات دفاع مقدس (بويژه دانشجويان ) دارد. يادآوري مي شود; آگاهي يافتن از موضوعات مهم مربوط به تاريخ معاصر كشور ايران اسلامي ـ صرف نظر از مباحث مديريتي ـ براي كليه مديران كاركنان و دست اندركاران اداره امور كشور در بخش هاي مختلف مفيد و موثر مي باشد. فلذا مطالعه و بهره برداري از اين اثر منحصر به رشته و تخصص خاصي نيست .
پيش نياز
كتاب پيش نياز حاوي 118 خاطره از رزمندگان دفاع مقدس در دو بخش اخلاص و حرف آخر در 138 صفحه و به قلم مهدي دهقان نيري منتشر شده است .
بخش اول اين كتاب (اخلاص ) شامل 68 داستان كوتاه در 68 صفحه مي باشد كه نويسنده با بهره گيري از فنون داستان نويسي به گونه اي بسيار دل نشين و خواندني خاطرات را بصورت داستان كوتاه تنظيم نموده است .
در بخش دوم بنام حرف آخر همانطوري كه از نام آن پيداست نويسنده خاطراتي را كه به نحوي به موضوع اخلاص فداكاري و ايثار مرتبط بوده را به صورت داستان كوتاه درآورده است لحظات شهادت و طريق وصل و حالات آنها كه در اين بخش به آن پرداخته شده است مضمون اين داستانهاي كوتاه مي باشد.
كوتاهي داستانها به حدي است كه هر يك در يك صفحه مي آيد و خواننده با توجه به تنوع موضوعات هيچگاه از مطالعه كتاب خسته نمي شود و از نكات مثبت و تاثيرگذار آن بهره مي برد.
اين كتاب با حمايت بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس استان همدان و همكاري كنگره سرداران و اميران و 8000 شهيد استان همدان منتشر شده است .

بررسي اجمالي روند جنگ در سال 1366
اشاره
در سال 1366 تحولات و دگرگوني هاي اساسي از نظر نظامي و سياسي در جنگ بروز كرد و درنتيجه پايان عمر آن را نزديك نمود بنا به اهميت وقايع اين سال در روند 8 سال دفاع مقدس مقاله حاضر به بررسي اجمالي حوادث جنگ در سال 1366 پرداخته است .
از فروردين 1366 تا فروردين 1367 ـ به جز عمليات كربلاي 8 كه ادامه عمليات كربلاي 5 به شمار مي رفت ـ تمام عمليات هاي جمهوري اسلامي درمناطق كوهستاني شمال غرب انجام شد . در اين مقطع بيش از 55 عمليات ايذايي كوچك محدود وبزرگ صورت گرفت . كه در ميان عمليات هاي انجام شده در شمال غرب عمليات هاي كربلاي 10 نصر 8 بيت المقدس 2 و والفجر 10 نسبت به ساير عمليات ها مهم تر بودند و آثار آنها تعيين كننده تر تلقي مي شد . در عمليات هاي سال 1366 رزمندگان اسلام شهرهاي ماووت حلبچه خرمال سيدصادق چند قريه و ده ها ارتفاع مهم منطقه را به تصرف در آوردند و يا بر آنها مسلط شدند. از نظر كمي در اين سال جبهه خودي بيشترين عمليات را انجام داد كه سهم قرارگاه رمضان در انجام تك هاي ايذايي و كمك به عمليات محدود و بزرگ سپاه قابل توجه بود.
جنگ شهرها و نفت كش ها
هم زمان با بروز تحولات درجبهه هاي نبرد جنگ شهرها و جنگ نفت كش ها نيز آغاز شد . با شروع عمليات كربلاي 8 در 18 فروردين 1366 و در جريان عمليات كربلاي 10 در 25 فروردين تا 10 ارديبهشت 1366 و نيز هم زمان باعمليات نصر 4 و 5 در تابستان اين سال جنگ شهرها به طور متناوب ادامه يافت . پس از اين زمان تا شهريور ماه اين جنگ به طور پراكنده استمرار پيدا كرد. مسئله تازه در حملات عراق توسعه دامنه جنگ شهرها به مناطق كردنشين اين كشور بود كه از نظر مقامات عراقي به دليل همكاري با نيروهاي ايراني و كردهاي معارض مستحق تنبيه بودند. اوج اين رفتار. بمباران گسترده شيميايي اكراد عراق در حلبچه بود كه موجب حيرت و واكنش بين المللي شد. هم زمان با اين فاجعه و در جريان عمليات والفجر 10 عراق از هشتم اسفند 1366 حملات هوايي و موشكي خود را عليه تهران و ساير شهرهاي ايران وسعت بخشيد و جنگ شهرها يك بار ديگر ميادين نبرد را تا حدودي تحت الشعاع خود قرار داد. ايران نيز در سطح محدودتر بغداد و برخي شهرهاي عراق را مورد حمله قرار داد. اين حملات تا دوم فروردين 1367 ادامه يافت . مرحله آخر جنگ شهرها از 21 فروردين 1367 آغاز شد كه در 31 فروردين 1367 به پايان رسيد .
تقويت ارتش عراق از سوي ابرقدرتها
مسئله مهم ديگر در سال 1366 تشديد تلاش قدرت هاي بزرگ براي مسلح كردن ارتش عراق بود كه با توجه به برتري ايران در صحنه نبرد موازنه تسليحاتي را به نحو قابل ملاحظه اي به نفع اين كشور تغيير داد. از سلاح استراتژيك كه در اين سال به عراق داده شد مي توان ازهواپيماهاي پيشرفته ميگ 29 و ميگ 31 نام برد كه در جنگ شهرها توانايي و برتري عراق را بيش از پيش افزايش دادند . بر پايه اخبار منتشر شده عراق 25 فروند ميگ 29 از شوروي دريافت كرد علاوه بر اين ميزان ارسال سلاح از اتحاد جماهير شوروي به عراق كه از سال 1986 ميلادي آغاز شده بود . تا اوايل سال 1988 ميلادي به 9 3 ميليارد دلار رسيد . همچنين شوروي تعداد قابل ملاحظه اي موشك دوربرد نيز به عراق تحويل داد. اين سلاح ها ـ به غير از انبوه تانك نفربر قبضه هاي توپ هلي كوپتر و... ـ ارتش عراق را پس از هفت سال جنگ به مراتب بيش از شروع جنگ توانمندتر ساخته بود. اخبار غير آشكار نيز حاكي از آن بود كه عراق در آستانه دست يابي به بمب اتمي است . همچنين در زمينه تهيه سلاح هاي شيميايي . حمايت بي دريغ كشورهاي اروپايي از عراق موجب شد كه بغداد مهلك ترين مواد شيميايي را در زرادخانه هاي خود انبار كرده و از آنها در ميدان نبرد استفاده كند.
بن بست در جبهه هاي جنوب
افزايش قابل ملاحظه توان تسليحاتي عراق بن بست ادامه جنگ در جبهه جنوب و يك نواختي ارتش عراق در نحوه مقابله با حملات ايران نگراني فرماندهان را برانگيخت . در نظر فرماندهان جنگ اين خطر وجود داشت كه عراق به شيوه غلط خود در پاسخ به حملات ايران پي خواهد برد و در آن زمان توان جبهه خودي قادر به مقابله با دور جديد حملات اين كشور نخواهد بود. زيرا شكاف ميان توانايي دو طرف در صحنه نبرد قابل ترميم نبود. اساسا توان نظامي ايران به دليل آن كه بر پايه استراتژي جنگ تا يك پيروزي برجسته نظامي استوار بود لذا سازمان مهندسي لجستيك و... به طور موردي و در صورت نياز تقويت مي شد; بنابر اين جمهوري اسلامي تنها قادر بود در شرايطي كه عراق در لاك دفاعي قرار دارد با شناخت نقاط ضعف دشمن و با استفاده از اصل غافل گيري ابتكار عمل را به دست گيرد.
در خصوص اين وضعيت فرمانده وقت سپاه مي گويد :
« بعد از عمليات كربلاي 5 ما يك بازنگري در خودمان كرديم و ديديم چند ضعف اساسي در ما پيدا شده است . اولين ضعف زمين گير شدن بخش قابل توجهي از نيروها در فاو شلمچه جزاير مجنون و... بود. لشكرها و تيپ ها هر كدام تا دو محور خط پدافندي داشتند دوم . تجربه نشان داده بود كه سياست و استراتژي سپاه براي كشاندن امكانات كشور به جنگ شكست خورده است . سوم دست ما در جنوب براي دشمن كاملا رو شده بود. يعني غافل گيري تقريبا به يك داستان تبديل شده بود. »
فشارسياسي بر ايران
در سال 1366 و پس از پيروزي ايران در شلمچه (عمليات كربلاي 5 ) فشار سياسي عليه ايران در سطح بين المللي و باهدف پايان دادن به جنگ به گونه اي بي سابقه افزايش يافت . قطعنامه 598 طرح تحريم تسليحاتي ورود ارتش آمريكا به خليج فارس و مانند آن پيامدهاي اين فشار بودند كه هدف از آنها پايان دادن به مسئله جنگ بود.
جرج شولتز وزير خارجه آمريكا در مورد اقدامات آمريكا اظهار داشت :
« آمريكا در رابطه با جنگ عراق و ايران و قطعنامه 598 به شدت فعاليت مي كند در عين حال در خليج فارس هم به وظايف خود عمل مي كند وحضور فعال دارد. »
مسئله مهم در افزايش فشار سياسي مواضع جديد برخي كشورها (سوريه و ليبي ) بود كه از آغاز جنگ از ايران پشتيباني مي كردند بر پايه اخبار به دست آمده پس از عمليات كربلاي 5 سوريه به طور رسمي اعلام كرد كه اگر ايران بصره را تصرف كند با همه جهان عرب طرف است . حافظ اسد رئيس جمهور اين كشور به آقاي ولايتي گفته بود :
« شما اصلا به سمت بصره نرويد و برگرديد. »
از سوي ديگر قذافي رئيس دولت ليبي اعلام كرد
« اگر ايران بخواهد به يك قدرت استعماري در خليج فارس درآيد ليبي عليه آن وارد جنگ مي شود. »
كشورهاي عرب خليج فارس مواضع شديدتري اتخاذ كردند. و حمايت هاي سياسي نظامي و اقتصادي به عراق را افزايش دادند. بروز چنين شرايطي حاكي از آن بود كه فرصت جنگ عراق و ايران پايان يافته است و اين نزاع پس از حدود هشت سال در آستانه تعيين سرنوشت قرار دارد.
ورود مستقيم آمريكا به جنگ ايران
در اين ميان رفتار خصمانه ايالات متحده آمريكا به شدت افزايش يافته و اقدامات نظامي اين كشور ـ پس از درگيري هاي محدود نظامي در اواسط سال 1366 ـ بار ديگر از سر گرفته شد . اين بار برخورد رزم نام « ساموئل رابرتز » با مين در 25 فروردين 1367 بهانه اقدامات نظامي شد . مقام هاي آمريكايي اعلام كردند يك اقدام نظامي احتمالي را در پاسخ به انفجار مين بررسي مي كنند . اين اقدام در 29 فروردين 1367 تحقق يافت و طي آن ناوهاي آمريكا سكوهاي نفتي رشادت سلمان مبارك و ناوهاي ايراني سهند و جوشن را مورد حمله قرار دادند. همچنين در اين روز نيروهاي هوايي ـ دريايي آمريكا رزم نام سبلان را بمباران كردند.
هم زمان با حمله نظامي آمريكا در خليج فارس . ارتش عراق نيز در 29 فروردين 1367 در منطقه فاو ـ كه چسبيده به خليج فارس است ـ به مواضع رزمندگان حمله كرد. اين حمله در شرايطي انجام شد كه بيشتر نيروهاي ايران در شمال غرب مستقر بوده و به تازگي عمليات والفجر 10 را در حلبچه به پايان رسانده بودند. بدين ترتيب فاو سقوط كرد و در اثر آن روند حملات ارتش عراق ادامه يافت . و حوادث جنگ به گونه اي پيش رفت كه باعث پذيرش قطعنامه 598 از سوي جمهوري اسلامي ايران در تاريخ 85 4 27 گرديد .
خوانندگان گرامي جهت آگاهي بيشتر مي توانند از كتب « روزشمار جنگ جلد 52 » و « تنبيه متجاوز » از انتشارات مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه بهره مند گردند.
تهيه و تدوين :
مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه
مسئله مهم در سال 1366 تشديد تلاش قدرت هاي بزرگ براي مسلح كرن ارتش عراق بود كه باتوجه به برتري ايران در صحنه نبرد موازنه تسليحاتي رابه نحو قابل ملاحظه اي به نفع اين كشور تغيير داد
پس از پيروزي ايران در شلمچه (عمليات كربلاي پنج ) فشار سياسي عليه ايران در سطح بين المللي و با هدف پايان دادن به جنگ به گونه اي بي سابقه افزايش يافت

عكسهاي ارائه نشده عكاسان پيشكسوت حوزه عكاسي جنگ جمع آوري و در بخش ويژه نمايشگاه عكس « خرمشهر حماسه مقاومت » در معرض ديد عموم قرار خواهد گرفت .
به گزارش ستاد خبري نمايشگاه و ستاد خبري « خرمشهر حماسه مقاومت » ضرورت جمع آوري و آرشيوكردن عكسهاي عكاسان پيشكسوت جنگ كه ارائه نشده اند اما هر يك از آنها سندهاي ارزشمندي از آن دوران به شمار مي آيند دبيرخانه برگزاري نمايشگاه و مسابقه « خرمشهر حماسه مقاومت » را بر آن داشت كه به جمع آوري اين آثار پرداخته و آنها را در بخش ويژه اي در معرض ديد عموم قرار دهد.
از ديگر اهداف اين حركت تبادل تجربه عكاسان جوان و مخاطبان نسل پس از جنگ با عكاسان جنگ و آثار به جامانده از آن دوران است .
دبيرخانه نمايشگاه در نظر دارد از فرصتهاي باقي مانده تا پايان مهلت ارسال آثار به نمايشگاه (27 فروردين ) استفاده بيشتري برده و عكسهاي باقي مانده را نيز تا حد ممكن جمع آوري كند.
اين عكسها همزمان با نمايشگاه عكس « خرمشهر حماسه مقاومت » كه از روز سوم خرداد مصادف با سالروز آزادسازي خرمشهر در تهران افتتاح مي شود به نمايش درمي آيد. اسامي تعدادي از هنرمنداني كه براي اين بخش آثارشان به دبيرخانه رسيده اين گونه است : اميرعلي جواديان جهانگير رزمي بهمن جلالي جاسم غضبانپور محسن راستاني سعيد صادقي مرحوم كاوه گلستان و بيش از 60 عكاس شهيد و جانباز است .
گفتني است تعداد قابل توجهي از عكسهاي عكاسان جنگ در اختيار آرشيو روزنامه ها مجلات و رسانه هايي هستند كه قابل دسترس عكاسان آن آثار نيست كه در صورت همكاري جدي تر اين مراكز امكان جمع آوري و ساماندهي اين عكسها فراهم خواهد شد.
علاقمندان براي كسب اطلاعات بيشتر مي توانند به سايت مراجعه نمايند . WWW.akkasee.com