بازي دوباره تاكسيمترها
مجيد زندي
هرگاه قرار باشد در شهر تهران درباره تاكسي ها تصميمات جديدي
اتخاذ شود و يا اختصاصا كرايه ها افزايش يابد ناگهان بازي تكراري
تاكسيمترها آغاز مي شود
بازي مخصوصي كه حداقل در دو دهه اخير گوش
مسافران و رانندگان تاكسي از هياهو و تبليغات آن پر است و به نوعي براي
همه تكراري شده است .
بازي جديد نيز از روز پانزده فروردين ماه و درست يك روز پس از
بازگشت مسافران نوروزي در شهر تهران آغاز شد و از آن تاريخ تاكسيراني به
مردم اطلاع داد كه اگر ديديد راننده اي از تاكسيمتر استفاده نكرد و يا اقدام به
اخذ كرايه اضافه بدون توجه به مصوبه شوراي شهر نمود
شكايت خود را از
يا پيام كوتاه به سازمان تاكسيراني اعلام كنيد تا در اسرع ) SMS (طريق
وقت رسيدگي شود! همان روز مشخص بود كه بزودي تصميمات جديدي
اتخاذ خواهد شد چون يكي ديگر از هشدارهاي تاكسيراني مربوط به عدم
افزايش كرايه ها بوده است تا به نوعي حاكميت خود را براي اعلام نرخ هاي
جديد اعلام كند.
اتفاقا همينطور هم شد و چند روز پس از هشدار تاكسيراني به راننده هاي
تاكسي
فرمانداري تهران با هماهنگي شوراي شهر برچسب جديد سال 86
را اعلام و ميان تاكسي هاي خطي توزيع كرد و به دنبال آن هم با افزايش
قيمت كرايه تاكسي هاي گردشي آنها را ملزم نمودند كه حتما از تاكسيمتر
استفاده كنند. جالب اينكه چون راننده هاي تاكسي هم مي دانند هدف
تاكسيراني خدمتي به آنهاست « چشم » جانانه اي گفتند زيرا علاوه بر
خودشان
تاكسيراني هم مي داند تاكسيمترها فقط درجه و نشاني براي تاكسي
بودن خودروهاي مسافربر است و به نوعي اين تاكسيمترها براي تاكسي ها
هويتي شناخته شده مي آورد كه در ايام خاصي براي افزايش كرايه ها مفيد و
موثر است . پس از ابتداي ارديبهشت هر سال
آزادي مطلق براي دريافت
كرايه ها حاكم است البته استثنايي هم هست كه اگر راننده اي با انصاف و سر
به راه باشد كه مسافران را سوار كند در غير اينصورت اين تصميم براي
قاطبه رانندگان محترم تاكسي كه به دنبال مسافران دربستي مي روند
لازم الاجرا نمي باشد!
تصميمات جديد براي افزايش نرخ كرايه تاكسي هاي خطي و گردشي از
بيست و سوم فروردين ابلاغ شد و بنا به گفته مسئولان تاكسيراني امسال
كرايه ها فقط بين 10 تا 12 درصد افزايش دارد و دريافت وجهي اضافه بر آن
خلاف مقررات و مصوبات است .
براساس مصوبه شوراي شهر و تاييد فرمانداري تهران كرايه تاكسيهاي
خطي در خطوط شهري هم با نرخ زير 5 هزار ريالي
25 تومان
خطوط 5 تا
9 هزار ريالي
50 تومان و خطوط با نرخ 9 هزار ريال و بيشتر 100 تومان
افزايش يافته است .
براساس اين تصميم ورودي تاكسي هاي نارنجي هم 100 تومان و تا
500 متر مسافت ثابت و از 500 متر تا 7 كيلومتر
هر كيلومتر 45 ريال و
سپس هر 7 كيلومتر به بعد 35 ريال به نرخ كرايه اضافه مي شود . اين نرخ ها از
ساعت 24 تا 5 بامداد نيز 20 درصد افزايش مي يابد .
اين نحوه عملكرد و تصميمات ممكن است ضرورت كاري سازمان
تاكسيراني باشد به هر حال نماينده تاكسي داران است اما مساله اصلي اين
است كه با گران شدن نرخ تاكسي ها تعداد مسافران آنها هم كاهش خواهد
يافت و هجوم مردم به سمت اتوبوس و مترو بيشتر و درآمد رانندگان تاكسي
عليرغم افزايش قيمت ها تفاوتي با سال گذشته نخواهد كرد.
همچنين دستاويز قرار دادن تاكسيمتر براي افزايش قيمت كرايه ها آفت
ديگري در ساختار تاكسيراني است در حاليكه بخاطر تفاوت ماهيت و شيوه
كار تاكسي ها در ايران
تاكسيمترها به ابزاري ناكارآمد تبديل شده و مردم و
تاكسيداران هم علاقه اي به هماهنگي با آن ندارند.
آقاي مجتبي صابري راننده تاكسي نارنجي در تهران در اين باره به
گزارشگر ما مي گويد : فكر نكنيم استفاده از تاكسيمتر به ضرر راننده تاكسي
است اما مشكل ما اين است كه مردم به كرايه هاي عرفي بيشتر پاسخ مي دهند
تا كرايه هاي دقيق مسافتي و ساعتي . زيرا در شهر پرترافيكي چون تهران
تاكسيمتر در بسياري مواقع به نفع راننده كار خواهد كرد ولي چون مردم
نمي پذيرند راننده مجبور است هميشه كرايه ثابتي بگيرد كه حق و ناحق
خواهد شد ولي چاره اي هم غير از آن نيست .
وي ادامه مي دهد : مشكل ديگر تاكسيمترها
نبود پول خرد همراه مسافر
است كه اگر تاكسيمتر كرايه اي را 215 تومان تعيين كند راه حلي براي راضي
كردن مسافر وجود ندارد و راننده حوصله درگيري با مسافران را ندارد و اگر
قرار باشد در طول روز با 5 نفر از چنين مسافراني درگير شود بايد تاكسي را
كنار بگذارد.
آقاي صابري مي گويد : مسافران فكر مي كنند تاكسي يك وسيله دولتي
است و همانند اتوبوس شركت واحد اگر بليت هم ندادند طوري نيست و
بعضا حتي فكر مي كنند علاوه بر دولتي بودن تاكسي
هزينه ها و لوازم و
لاستيك چرخ تاكسي ها هم از طرف دولت تامين مي شود و گاهي در
صحبت هاي خود اين طعنه را هم به ما مي زنند! به همين دليل براي هر چيزي
در سطح شهر هزينه مي كنند اما علاقه اي به هزينه كردن بابت حمل و نقل
ندارند.
اين راننده تاكسي با 17 سال سابقه كار مي افزايد : البته اين يك مشكل
تاريخي در كشور ماست زيرا حداقل از 50 سال پيش كه تاكسي در كشور
فعال شده
مردم با كمترين قيمت سوار آن شدند و هنوز هم انتظار دارند
حقوق آنها اضافه شود اما كرايه تاكسي ثابت بماند.
وي ادامه مي دهد : متاسفانه مسافران فكر مي كنند ما درآمد ميليوني
داريم و مي خواهيم از حق و حقوق آنها به جيب بزنيم در حاليكه كرايه
تاكسي در كشور جزو پايين ترين فعاليت هاي خدماتي محسوب مي شود.
وي ادامه مي دهد : ساماندهي وضع تاكسي ها فقط تعيين كرايه ها نيست
سازمان بايد با راهنمايي رانندگي هم هماهنگي هايي انجام دهد تا از اين طريق
هم رانندگان تاكسي مورد حمايت باشند تا با آرامش بيشتري كاركنند كه
علاوه بر مشكلات آب و هوايي و آلودگي هاي محيطي
گرفتاريهاي خاصي
كه پليس براي رانندگان تاكسي بوجود مي آورند كم شود زيرا پرداخت درآمد
يك روز كار بابت جريمه براي هر راننده اي سكته آور است .
آقاي سلطان محمدي از رانندگان تاكسي خطي خيابان حجاب ـ وصال
شيرازي هم در اين باره مي گويد : خوشبختانه طرح برچسب قيمت كرايه ها
در تاكسي هاي خطي طرح موفقي بوده و تا حدود زيادي مشكلات ما راحل
كرده است . به نظرم اگر شيوه اي طراحي شود كه بجاي تاكسيمتر در
تاكسي هاي چرخشي خود مردم كرايه هاي خود را محاسبه كنند اثر گذارتر
خواهد شد تا اينكه راننده تاكسي قيمت تمام شده را به اطلاع مسافران
برساند.
وي گراني قيمت بيمه تاكسي ها را از مشكلات عمده تاكسيداران مي داند
و مي افزايد : مي خواهيم تاكسي را بيمه كنيم شركت بيمه مي گويد چون
تاكسي است بايد 30 تا 40 هزار تومان حق بيمه بيشتري نسبت به ساير
سواريها بپردازيد ـ چون احتمال تصادف تاكسي ها بيشتر است ـ اما از آن
طرف اگر تصادف كنيم مجبوريم جريمه بپردازيم .
وي ادامه مي دهد : بيمه ها از اين طريق به دو صورت نسبت به
تاكسي داران اجحاف مي كنند هم پول اضافه اي مي گيرند و هم تعهدات
كمتري نسبت به بقيه در اختيار آنها مي گذارند در حاليكه تاكسيراني يك كار
خدماتي در دنياست و در ساير كشورها دولت ها بيمه ها را مجاب مي كنند كه
تاكسي ها را ارزانتر بيمه كنند و امكانات بيشتري در اختيار آنها قرار دهند تا
بتواند كار خود را ادامه دهند.
آقاي سلطان محمدي كه تاكسي سواري پيكان هم دارد مي گويد : من در
سال جاري 196 هزار تومان بابت بيمه پرداخت كردم ضمن آنكه در سه سال
گذشته تصادف نداشتم و تازه به من تخفيف هم خورده است !
وي مشكل « پول خرد
را يكي ديگر از مشكلات راننده هاي تاكسي
مي داند و مي افزايد : هنگامي گرفتن اسكناس 5000 توماني از مسافر
پذيرفتني است كه كرايه تاكسي 500 تومان باشد در حاليكه ما بايد 4900
تومان به او بازگردانيم اما اگر قرار باشد همين اسكناس را براي خرد كردن به
گدايي بدهيم او 200 تومان از اصل پول كم مي كند و بقيه را به ما
مي پردازد!
ابراهيم كه علاقدار به اعلام نام فاميل خود ندارد و در مسير انقلاب ـ امام
حسين فعاليت مي كند هم به گزارشگر ما ميگويد : در آمد يك راننده تاكسي به
اندازه حقوق يك كارگر و كارمند نيست زيرا شما سراغ نداريد راننده تاكسي
را كه با اين كار به ثروت و سرمايه رسيده باشد و خانه هاي آنچناني براي
خود تهيه نمايد . زيرا حقوق 300 هزار توماني به هر حال براي اكثر
كارمندان و كارگران هست اما يك راننده تاكسي اگر در روز 8 ساعت كار كند
و بابت هر ساعت در بهترين شرايط 2 هزار تومان درآمد داشته باشد هر روز
15 هزار تومان در آمد خواهد داشت كه در ماه 450 هزار تومان مي شود .
وي ادامه مي دهد : اين 450 هزار تومان همه پولي است كه يك راننده از
اين راه درمي آورد در حاليكه علاوه بر قيمت اصلي خودرو و پولي كه ابتدا
براي آن پرداخت كرده
و يا احيانا اگر بتواند پولي را براي خريد تاكسي ديگر
در 5 سال بعد كنار بگذارد
هزينه هاي سوخت و استهلاك خودرو كه همه
رانندگان خودرو در كشور با آن آشنا هستند مانده اي بيشتر از 200 تا 300
هزار تومان براي رانندگان تاكسي نمي گذارد.
آقا ابراهيم ادامه مي دهد : همه ما مجبوريم كه به اين كار مي پردازيم و
كارها از سر ناچاري است و اگر كسي بخواهد كرايه اضافي از مسافران بگيرد
يا نميتواند و يا اگرهم دريافت كند مسافر ناراضي است و اين پول را
نمي تواند به درستي در زندگي خود هزينه نمايد.
وي مي گويد : در حاليكه كارمندان و كارگران بيمه هستند و هم 8 ساعت
كار شسته و آماده انجام مي دهند و در دود و دم و آلودگي هوا و آلودگي
صورتي تهران هم گرفتار نيستند ضمن آنكه جريمه دم به دم برادران پليس
هم گرفتاري روزانه رانندگان تاكسي است .
وي به عنوان نمونه ادامه مي دهد : چندي پيش در مقابل خيابان فلسطين
در يك روز باراني قصد داشتم خانمي را كه كودكي در بغل و چتري در دست
داشت سوار كنم و تا اين خانم بتواند سوار شود و مقداري طول كشيد كه
همان لحظه مامور راهنمايي و رانندگي 12 هزار تومان جريمه را روي شيشه
خود روي من قرار داد در حاليكه اصلا به عواطف انساني يك راننده تاكسي
در اين زمينه توجه نكرد و به اعتراض من هم با عنوان « قانون » پاسخ گفت در
حاليكه در گذشته پليس مراعات حال رانندگان تاكسي را مي كردند زيرا
فعاليت آنها خدماتي است و ممكن است مادر
فرزند و خانم يك پليس هم
از تاكسي ها استفاده كنند.
در اين زمينه مهندس حسين تيموري كرماني مديرعامل سازمان تاكسيراني
شهر تهران هم در گفتگو با گزارشگرما درباره ضروري يا غيرضروري بودن
استفاده از تاكسيمتر در تاكسي ها مي گويد : از سال 1340 يعني 45 سال پيش
كه نصب تاكسيمترها آغاز مي شود از روز اول هم بحث ها درباره آن بوده كه
نحوه كار چگونه باشد كه آن زمان به نتيجه نرسيده بود زيرا تاكسيمترها براي
تعيين زمان و مسافت طي شده هزينه ها را به طور دقيق محاسبه مي كند كه
اين كار از عهده افراد خارج است .
وي ادامه مي دهد : مشكل ما اين است كه فرهنگ عمومي عليرغم 45
سال فعاليت تاكسيمتر هنوز از طرف مردم پذيرفته نشده و از سال گذشته
طرحي را آغاز كرديم كه هر ساله اطلاعات تاكسيمترها را تنظيم كنيم كه اين
كار از شهريور سال گذشته آغاز شده كه خوشبختانه در دفاتر پايانه هاي
مسافري
راه آهن
فرودگاهها و براي تاكسي هاي گردشي در سطح شهر
اجرايي شده و به نتيجه خوبي هم رسيده است .
مديرعامل تاكسيراني شهر تهران ادامه مي دهد : خوشبختانه از ميان 4
هزار راننده تاكسي گردشي به صورت غير محسوسي تحقيق به عمل آمد كه
46 درصد از راننده ها استارت تاكسيمتر را زدند . اما مشكلي كه اينجا وجود
داشت اين بود كه برخي از مردم مايل نبودند كرايه ها را براساس تاكسيمتر
پرداخت كنند در حاليكه اطلاعات موجود در تاكسيمتر همه مسايل را درنظر
گرفته است .
وي با اشاره به ضرورت فرهنگ سازي از سوي رسانه ها و اينكه خود
مردم هم بايد مشاركت فعال داشته باشند مي افزايد : قصد داريم در يك پروژه
سه ساله شرايط تبليغي را به مرحله اي برسانيم كه مردم هم در اين زمينه به
كمك ما آمده تا فرهنگ استفاده از تاكسيمتر جا بيفتد و راننده و مسافر به
حقوق واقعي خود برسند.
وي استفاده از كارت هاي اعتباري تاكسي را از ديگر اهداف سازمان
تاكسيراني شهر تهران عنوان مي كند و مي افزايد : در اين روش ديگر نيازي به
پرداخت وجه نقد به راننده تاكسي نيست بلكه سيستم مكانيزه قيمت ها را
محاسبه و از كارت مسافر كم مي كند كه قاضي اختلاف راننده و مسافر
دستگاه تاكسيمتر خواهد شد.
آقاي تيموري كرماني ادامه مي دهد : خوشبختانه تلاش هاي ما در نگاه
رانندگان موثر واقع شد در حاليكه در گذشته خود راننده ها هم علاقه اي به
استفاده از تاكسيمتر نداشتند.
وي با رد اين نظريه كه تاكسيراني
از تاكسيمترها به عنوان ابزاري براي
گران كردن كرايه ها استفاده مي برد هم مي گويد : به هيچ وجه ما نمي خواهيم از
ابزاري كه خود از آن كمك مي گيريم بر ضد خود استفاده نمائيم اين
تاكسيمترها فقط براي آگاهي مردم از تعيين نرخ واقعي كرايه هاست كه امكان
آن از سوي مردم غيرممكن است و رسيدن به يك تفاهم دوطرفه اگرچه بسيار
سخت اما ممكن است ولي ما مصمم هستيم به اين تفاهم دوطرفه دست
يابيم .
به هرحال تداوم چرخه نامناسب كرايه ها و كاهش مسافران تاكسي
رانندگان بسياري را به سراغ مسافران دربستي مي برد كه از اين طريق هم آفت
جديدي در بدنه تاكسيراني شكل مي گيرد.
همچنانكه اشاره شد فرهنگ استفاده از تاكسي در كشور ما با تمام مناطق
دنيا تفاوت دارد زيرا در ايران تاكسي به عنوان يك وسيله نقليه عمومي
لوكس محسوب نمي شود بلكه در يك خط شناخته شده در رفت و آمد است
كه شرايط هماهنگي تاكسي ها با مردم و ساختار شهري هم بسيار متفاوت
است . اما آيا اين طرح سازمان تاكسيراني مي تواند موفق باشد يا خير همانند
عمر 45 ساله تاكسيمتر بايد منتظر ماند و ديد كه آيا تاكسيمتر كماكان به
ابزاري ناجور در وسايل رانندگان تاكسي باقي خواهد ماند !
اگر تاكسيمتر به عنوان ابزاري براي افزايش قيمت كرايه ها استفاده شود نه
تنها به اهداف واقعي استفاده از تاكسيمتر نخواهيم رسيد بلكه مردم بيشتر از
آن فاصله مي گيرند و همانند گذشته به عنوان يك وسيله اضافي در تاكسي ها
باقي خواهد ماند
يك راننده تاكسي : ما كرايه اضافي از مردم دريافت نمي كنيم اما شرايط به
گونه اي است كه مردم تاكسي را وسيله اي دولتي مي دانند و هيچگاه از تعرفه
كرايه ها راضي نخواهند بود
مهندس تيموري كرماني مديرعامل سازمان تاكسيراني شهر تهران :
براساس تحقيق نامحسوسي كه از 4 هزار راننده تاكسي گردشي در تهران به
عمل آمد 46 درصد از راننده ها با حضور مسافر تاكسيمتر را فعال
كردند
طرح استفاده از كارت اعتباري تاكسي از برنامه هاي تاكسيراني است كه با
محاسبه كرايه از طريق تاكسيمتر
هزينه ها هم بدون دخالت راننده و مسافر
از كارت اعتباري كم مي شود
