ناباروري زوج ها با پوشش بيمه اي قابل درمان است
مجيد زندي
وقتي از تلويزيون خبري را مي شنود كه مي گويد زني در تهران پس از 30
سال نازايي 3 قلو به دنيا آورد و پس از تحمل مشكلات فراوان درماني به هر
حال طعم شيرين مهر مادري را چشيد اشك از چشمانش جاري مي شود و به
فكر فرو مي رود كه آيا ممكن است او نيز روزي مادر شود
يا وقتي در كوچه و خيابان كودكي با صداي معصومانه
مادر خود را
صدا مي زند
با شنيدن واژه « مادر » آه از نهادش بلند مي شود و خيره خيره به
كودك همراه مادر جوان مي نگرد و در دل مي گويد آيا روزي او نيز مي تواند
فرزند داشته باشد
آيا آنچنان كه در كشور ما از امكان 95 درصدي درمان
نازايي سخن گفته مي شود
مي تواند سود ببرد و محفل خانوادگي خود را گرم
ببيند.
در سويي ديگر وقتي مردي را مي بينيم كه با افسوس به فرزندان رشيد
ديگران مي نگرد و حتي آنها را در آغوش مي كشد و از خداوند مي خواهد
فرزندي به او عطا كند تا بعد از خود يادگاري در اين جهان داشته باشد و....
اين مسايل بخشي از مشكلات تعداد فراواني از زوج ها در كشور ما را تشكيل
مي دهد كه حتي عليرغم امكان درمان نازايي در كشور
قدرت پرداخت
هزينه هاي گزاف آن را ندارند.
پس اغراق نخواهد بود اگر بيماران مربوط به نازايي چه در ميان مردان و
يا زنان را جزو مظلوم ترين بيماران نام گذاريم زيرا ساير بيماران در بيان
مشكلات خود آزادتر هستند اما اين دسته از بيماران بايد مشكلات
مخصوص به خود را هم پشت سر بگذارند و چه بسا در زندگي زناشويي آنها
هم تزلزل ايجاد مي شود . مشكلي كه براي 2 تا 3 ميليون زوج نابارور در كشور
وجود دارد و چندين ميليون خانواده و افراد را درگير كرده است .
فرض كنيد فردي داراي بيماري كليه
معده
و.... باشد فرد يا خانواده
مي پذيرند و با آن كنار مي آيند و تكليف زوج يا زوجه مشخص است اما
تكليف اين دسته از بيماريها مشخص نيست و هر ميزان كه از زمان درمان هم
سپري مي شود
استرس ها نيز افزايش مي يابد. تحمل اين مشكل در اوايل
ازدواج چندان مشكل نيست اما آندسته از بيماراني كه به دهه 30 يا 40
مي رسند حرف و حديث فاميل و آشنا را هم بايد تحمل كنند كه عده اي از
روي دلسوزي و عده اي ديگر از روي ترحم و حتي حسادت دخالت هاي بي
جايي در زندگي اين دسته از زوج ها انجام مي دهند كه در بهترين شرايط هم
يكي از طرفين را از تحمل و عادي جلوه دادن بيماري خارج مي سازد و مسير
زندگي آنها را منحرف مي سازند.
مشكلي ديگر كه اين دسته از بيماران دارند اين است كه چون داروها به
صورت آزاد تهيه مي شود دولت و سازمانهاي بيمه گر حمايتي هم از اين افراد
به عمل نمي آورند. زيرا علاوه بر گراني قيمت اين داروها
در زمانهاي
طولاني مدت هم بايد مصرف شود تا اثرگذار باشد كه بعضا مصرف يك دارو
براي اثربخشي از يك ماه به چند سال هم مي رسد در اختيار بيمار قرار
مي دهد و بيماري كه نخواهد مابه التفاوت ها را بپردازد مجبور است فرصت
فراواني را براي تهيه دارو از داروخانه هاي خاص صرف نمايد.
به هر حال علاوه بر 2 تا 3 ميليون زوج در كشور كه دچار بيماري
ناباروري يا نازايي هستند
همه ساله حدود 100 هزار زوج هم به اين تعداد
اضافه مي شوند ضمن آنكه اعلام امكان درمان قطعي اين دسته از بيماران
بسياري از زوج هاي فاقد فرزند را روانه مراكز درماني نازايي مي كند اما به
سد بسيار بلندگراني و عدم پوشش بيمه اي برخورده نااميد به منازل خود باز
مي گردند.
افزايش مشكلات روحي و رواني و استرس نارسايي هاي مادرزادي
آلودگي هوا
اعتياد به موادمخدر و يا روانگردان
مصرف سيگار و مشروبات
الكلي
مصرف غذاهاي صنعتي
افزايش سن ازدواج
باقي مانده سموم و كود
شيميايي مصرف در محصولات كشاورزي
و افزايش بيماريهاي مقاربتي و
ژنتيكي از جمله عواملي است كه در كشور ما باعث افزايش شمار زوج هاي
نابارور و نازا شده است .
در اين ميان آمارهايي هم حاكي از آن است كه در كشور ما حدود 40
درصد علت جدايي زن و شوهر به دليل ناباروري است و همين دليل
مي تواند منجر به ضرورت تغيير رويكرد دولت و بيمه ها براي حمايت
جدي تر در تامين هزينه دارو و درمان اين دست از بيماران در كشور شود.
در اين بين بسياري از بيماران وقتي با گره هاي پي در پي هزينه هاي
درمان اين بيماران مواجه مي شوند در نيمه راه
درمان را رها مي كنند و همه
هزينه هايي كه تا آن مرحله انجام داده اند به زيان فرد بيمار و در مجموع كل
كشور با از دست رفتن سرمايه هاي ملي هدر مي رود زيرا اكثر قريب به اتفاق
داروها و تجهيزات مخصوص مبارزه با نازايي با هزينه هاي گزاف از خارج
وارد مي شود.
اما تحمل اين مشكل براي خانمها به خاطر طبيعت مادرانه آنها بسيار
مشكل تر است بخصوص زماني كه مشكل از طرف مرد باشد. اتفاقا عكس
قضيه هم صادق است كه منجر به ازدواج دوباره مرد مي شود و در هر صورت
مشكلات خانوادگي را تشديد مي كند. در كنار آن يكي از صحنه هاي عجيب
كه در مراحل درمان مشاهده مي كنيم تفاوت شديد قيمت داروها در
داروخانه هاست . داروخانه اي كه در محدوده پزشكي متخصص قرار دارد
قيمت داروهايش بعضا تا 100 هزار تومان نسبت قيمت همان دارو در
داروخانه هاي تحت نظر دولت گرانتر است و كنترلي هم براي آن نيست زيرا
آن داروخانه براي پاسخگويي به نياز بيمار و سودي هم كه برايش مي ماند
حتي داروها را با ارز آزاد خريداري و در اختيار بيماران قرار مي دهد. بيماري
كه نسخه 186 هزارتوماني رادر دست دارد در گفتگو با گزارشگر ما مي گويد :
دكتر در نسخه ام 3 عددآمپول و سه بسته قرص نوشت كه حجم آن در يك
دست جا مي گيرد ولي 186 هزار تومان پول براي آنان پرداخت كردم .
وي كمبود پزشكان متخصص در اين زمينه را يكي ديگر از مشكلات اين
دسته از بيماران مي داندو مي افزايد : بسياري از بيماران از شهرستانهاي دور
براي درمان خود به تهران مي آيند و با ماندن در مسافرخانه ها
با ازدحام
جمعيت بيمار در بيمارستانهايي همانند شريعتي و ميرزاكوچك خان
مي شويم تا حدي كه پزشك هر 10 نفر از بيماران را در يك مرحله وارد اتاق
و آنها را معاينه مي كند.
وي ادامه مي دهد : پزشكان بيمارستانها عملا نمي رسند كه حرف و درد
دل بيماران را بشنوند و فقط با مشاهده پرونده بر اساس همان به درمان ادامه
مي دهند. در حاليكه بيماران فرصت سخن گفتن درباره نتيجه و عوارض
داروها راهم ندارند.
اين بيمار پيشنهاد مي كند بيمارستاني تخصصي براي بيماران ناتواني و
نازايي ايجاد شود تا كارها به صورت تخصصي تردر يك مركز انجام شود.
وي مي گويد : اين مشكلات حتي درمطب شخصي پزشكان هم وجود
دارد كه برخي از پزشكان تا ساعت 2 نيمه شب بيمار مي پذيرند زيرا مي دانند
برخي از بيماران از شهرستانهاي دور مي آيند و چاره اي جز پذيرش آنها
ندارند.
وي مي افزايد : متاسفانه در بعضي موارد با بيماري مواجه شديم كه
دكتري با تشخيص اشتباهي مشكلات او را حادتر ساخته و درمان چنين
بيماراني هم با مشكل مواجه شده است .
يكي ديگر از هموطنان كه براي مبارزه با اين نوع بيماري همسر خود
سالها تلاش و هزينه صرف كرده است نيز به گزارشگر ما مي گويد : ظاهرا
قسمت ما نيست فرزند داشته باشيم و درمان راهم رها كرديم زيرا الاذن 30
سال است به دنبال درمان هستم كه نشد.
وي مي افزايد : تنها در دو سه سال گذشته 2 ميليون و 300 هزار تومان
در بيمارستان ميرزاكوچك خان و شريعتي هزينه كردم و تاكنون هم 300
آمپول استفاده كرد كه فايده نداشت .
وي مي افزايد : تمام پرونده ها و نسخه ها را براي دريافت حق بيمه به
تامين اجتماعي بردم و آنها هم پس از تشكيل جلسه اعلام كردند كه هيچ پولي
به من نمي رسد چون اين نوع درمان و داروهاي آن خارج از تعرفه بيمه است .
وي ادامه مي دهد : سال پيش از بهزيستي كودكي را براي سرپرستي به
خانه آورديم كه متوجه شديم فلج است و نمي توانيم از او نگهداري كنيم كه
آن طفل را هم به بهزيستي باز گردانديم و الاذن هم با سرنوشت خود كنار
آمديم ولي در دل آرزوي داشتن فرزند داريم زيرا آنقدر براي درمان هزينه
كرديم كه از همه چيز متنفر شدم زيرا هر جا كه مي رويم اولين مساله براي
آنها پول است زيرا فكر مي كنند چنين آدمهايي به آساني پول صرف مي كنند.
درباره عوامل ايجاد عارضه نازايي وراههاي درمان و همچنين نحوه
همكاري شركتهاي بيمه خانم دكتر مرضيه آقاحسيني جراح و متخصص
زنان و زايمان و دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران هم به گزارشگر ما
مي گويد : به هر حال مجموعه اي از عوامل در نازايي نقش دارند كه نسبت آن
به خانمها و آقايان 50 * 50 است در آقايان عوامل نداشتن اسپرم
حجم كم
و كم تحركي و ضعف و نارسايي اسپرم و يا به دليل بيماريهاي خاص از قبيل
اينكه بيضه ها در كودكي بالا رفته باشد و پائين نيايد كه در سن بلوغ
اسپرم هاي با كيفيت ندارند. در خانمها هم علت نازايي متفاوت است
مي تواند فاكتور رحمي باشد; يا بسته بودن لوله هاست
اشكالات تخمك
گذاري و يا مجموعه اي از اشكالات مشترك بين خانم وآقا باعث ناباروري
مي شود.
وي درباره عوامل محيطي هم مي گويد : آلودگي هاي صنعتي شكل غير
طبيعي به اسپرم مي دهد ودر بخش سقط مكرر آلودگي هاي محيط زيستي
مطرح است ولي چون نمي توان نسبت تحمل هر فرد به اين آلودگي را تعيين
كرد آمار دقيق وجود ندارد ولي به تدريج آلودگي ها باعث شده كه در
پستانداران خصوصا انسان ميزان اسپرم سالم كمتر شود كه خود آن مي تواند
براي آقايان و خانمها ناباروري ايجاد كند.
خانم دكتر آقاحسيني درباره درمان نازايي با طب سنتي هم مي گويد :
ممكن است اين داروها وقت مريض را تلف كند اما تاثيري در تشديد
ناباروري بيماران ندارد و ممكن است دراين راه تلف كردن زمان بيمار موثر
باشد زيرا هر قدر سن بيمار افزايش يابد قدرت باروري هم كمتر مي شود و
ممكن است بعضا داروهايي هم باشد كه اثر مثبت داشته باشد ولي اثرات
منفي آن هنوز تحقق نداشته است .
دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران درباره اثر استرس و فشار عصبي در
بي اثر كردن درمان ناباروري هم ميگويد : همه خانمهاي نازايي كه باآنها سرو
كار داريم اين مساله استرس را مطرح مي كنند وقتي كه مدتي مي گذرذد و از
درمان نتيجه نمي گيرند دچار استرس مي شوند ولي چون نسبي است عامل
تعيين كننده ندارد چون استرس مساله كيفي است نه كمي زيرا ممكن است
مريضي بگويد تا حدودي استرس دارد ولي در دل او استرس بسيار بيشتري
نسبت به بيمار ديگري باشد كه كمتر پنهان مي كند ولي به هر حال استرس اثر
دارد ولي آنچنان نيست كه شرط نهايي باشد.
خانم دكتر آقاحسيني ادامه مي دهد : البته ما براي كاهش استرس پيشنهاد
مشاوره روانپزشكي مي كنيم كه متاسفانه بسياري از بيماران استقبال نمي كنند
درحاليكه اگر آن ها از نظر فكري توجيه شوند روند درمان آن ها آسانتر
خواهد شد ولي معمولا در مراكز نازايي كشور مشاوره روانپزشكي نداريم .
وي درباره شرايط حمايتي بيمه ها از ناباروري هم مي گويد : درمان نازايي
قبلا در تمام دنيا به گونه اي بود كه بابت نازايي دولت ها و بيمه ها هيچ پولي
پرداخت نمي كردند زيرا معتقد بودند فرد نابارور و نازا بيمار نيست ما
حمايت هاي خود را براي سلامتي جسم بيمار هزينه مي كنيم ولي شنيدم
اخيرا در دنيا قانون جديدي براي بيماران نازا تصويب كردند تا دولت ها و
شركتهاي بيمه اي بخشي از هزينه ها را تقبل كنند. اما در كشور ما چون
خانواده نقش اصلي را در جامعه دارد و استحكام خانواده ها هم در عمده
موارد به داشتن فرزند است بايد بيمه ها روشي داشته باشند كه بتوانند
بيماران از آن استفاده كنند تا از اين طريق بخشي از مشكلات اين دست از
خانواده ها كه بعضا به جدايي و طلاق هم كشيده ميشود حل شود.
وي ادامه مي دهد : به عنوان نمونه بيمه وزارت دفاع به گونه اي است كه
بيماران مي توانند براي دو تا سه دوره از روش هاي پيشرفته درمان نازايي
استفاده كنند و هزينه درمان و دارو از اين طريق پرداخت مي شود و بيماران
آنها هم از استرس كمتري براي درمان مراجعه مي كنند و يا در برخي از
شركتهاي خصوصي اين كار معمول شده است ولي سازمان خدمات درماني
و تامين اجتماعي كه عمده مردم ما را تحت پوشش دارند هيچ هزينه اي چه
در بخش درمان و چه دارو تقبل نمي كنند در حاليكه عمده طبقات محروم و
مستضعف جامعه هم تحت پوشش اين بيمه ها قرار دارند.
وي مي افزايد : بعضا خانمي مراجعه مي كند كه خانواده پدري و حتي
برادران او اين هزينه هاي گزاف را تقبل مي كنند زيرا شوهر آن خانم قدرت
تامين هزينه هاي گزاف اين نوع درمان را ندارد. البته اگر به اين صورت هم ما
بگوييم كه بيمه ها و دولت همه هزينه ها را قبول كنند درست نيست زيرا
تجربه گذشته نشان مي دهد برخي از افراد با دريافت داروهاي اضافي از
پزشكان
آن را در بازار آزاد به فروش مي رسانند زيرا يك آمپول اين بيمار 18
هزار تومان قيمت دارد.
وي مي گويد : البته اين دليل هم نمي تواند مانع حمايت بيمه ها شود
بيمه ها مي توانند با پزشكان معتمد خود در مراكز خاصي قرار داد امضا
كنند
بيماران پرونده دارويي داشته باشند و تعداد مصرف دارو هم مشخص
باشد و يا حتي پوكه داروهاي مصرفي را دريافت كنند تا هم براي بيمه شونده
نفع داشته باشد و همه شركت هاي بيمه گر زيان نبينند.
وي درباره بيماران شهرستاني هم مي گويد : اكنون مراكز نازايي در
سراسر ايران
فلوشيت تربيت مي كنند يعني افرادي تربيت مي شوند كه به
مراكز استانها بروند و مراكز نازايي و ناباروري ايجاد كنند به همين دليل
اكنون در بسياري از مراكز استانها
بخش هاي بسيار خوبي براي درمان
نازايي داريم .
در اين زمينه همچنين دكتر محمد رضا نوروزي رئيس هيات مديره
انجمن باروري و ناباروري ايران به گزارشگر ما مي گويد : با پوشش بيمه اي
درمان ناباروري بسياري از مشكلات خانوادگي 2 تا 3 ميليون نفر از زوج هاي
نابارور حل مي شود اما عليرغم مشكلاتي كه در كشور ما در اين زمينه
مشاهده مي كنيم كه خانواده هاي فراواني را متلاشي كرده
هنوز درمان اين
بيماري در نگاه شركتهاي بيمه گر
بيماري لوكس تلقي ميشود كه علاقه اي به
حمايت از خود نشان نمي دهند چون مي پندارند اين بيماري خطر جاني براي
افراد ندارد.
وي ادامه مي دهد : ما در اين زمينه سالهاست كه موثرترين راه حل را
پوشش بيمه اي مي دانيم اما هنوز گامهاي عملي از سوي شركتها در اين زمينه
برداشته نشده است .
دكتر نوروزي با بيان اينكه از 750 هزار ازدواج سالانه در كشور حدود
15 درصد زوج ها نابارور هستند
مي افزايد : چون لوازم و تجهيزات و
داروهاي درمان اين بيماران از خارج وارد مي شود و گران و پر هزينه است .
بيمه ها هم نمي توانند پاسخگوي مناسبي باشند كه لازم است دولت در اين
زمينه خود به عنوان يك هدف اسلامي و ملي وارد عمل شود.
دكتر نوروزي در ادامه هزينه هاي بيمه اي هر دوره درمان را يك تا دو
ميليون تومان مي داند و مي افزايد : چون درآمد مردم پائين است قادر به
پرداخت اين رقم نيستند و تامين اين هزينه براي بسياري از زوج ها مشكل
است . ضمن آنكه هر دوره درمان تنها 30 تا 40 درصد شانس موفقيت دارد .
رئيس انجمن باروري و ناباروري كشور ادامه مي دهد : كشور ما يكي از
5 ـ6 كشور موفق دنيا در درمان بيماري ناباوري است و در سطح خاورميانه
هم كشور ديگري همپاي ايران نيست ولي در سال تنها 10 هزار نفر از 2 تا 3
ميليون زوج نابارور مراجعه مي كنند و درمان مي شوند كه نشان مي دهد
بسياري از مردم توانايي هزينه درمان هاي پيشرفته را ندارند.
دكتر نوروزي ادامه مي دهد : در كشور ما علاوه بر مشكل هزينه اي مشكل
فرهنگي هم وجود دارد كه ضروري است خانواده ها با اصلاح فكر خود به
عنوان يك بيماري قابل درمان نگاه كنند و از وارد ساختن فشار روحي و
رواني به اين زوج ها جدا پرهيز نمايند.
وي مي افزايد : پيشنهاد ما هم اين است كه بيمه ها اين بيماري را قابل
درمان بدانند و آن را تحت پوشش بيمه اي قرار دهند يا زوج ها را از ابتدا
تحت آزمايش قرار دهند اگرچه بيمه ها هم مي توانند شرط دو تا سه دوره
درمان پيشرفته ناباروري را تحت پوشش قرار دهند تا مشكل اين بيماران
حل شود.
به نظر مي رسد دولت و سازمانهاي بيمه گر بايد با نگاهي شرعي اخلاقي
و اجتماعي براي كمك به درمان اين بيماران همت كنند زيرا همچنانكه امكان
علمي و تخصصي آن در كشور فراهم شده
امكانات بيمه اي براي تامين
تجهيزات و داروهاي نسبتا گرانقيمت اين بيماري هم فراهم شود. همه
مي دانيم كه بيمه هاي پايه در كشور ما از سرانه يارانه اي سود مي برند و بايد
اين مشكل 2 تا 3 ميليون زوج را در كشور به هرنحو ممكن برطرف سازند .
خوشبختانه ديدگاههاي مثبتي در كشور در سطح دولت و سازمانها براي
حل اين مشكل وجود دارد اما هنوز آن اراده محكم براي اجرايي كردن اين
خواسته ديده نشده كه اميدواريم اين اراده از صورت بالقوه به فعل درآيد.
علاوه بر اينكه 2 تا 3 ميليون زوج نابارور در كشور داريم همه ساله حدود
100 هزار زوج هم به اين تعداد اضافه مي شوند و عليرغم اعلام اين مساله
كه در كشور امكان 95 درصدي براي درمان ناباروري وجود دارد اما هنگامي
كه اين بيماران به ديوار بسيار بلند گراني و عدم پوشش بيمه اي سازمانهاي
بيمه گر برمي خورند
نااميد به منازل خود باز مي گردند
افزايش مشكلات روحي
رواني و استرس
نارسايي هاي مادرزادي
آلودگي هوا
اعتياد به مواد مخدر و يا روانگردان
مصرف سيگار و مشروبات
الكلي
مصرف غذاهاي صنعتي
افزايش سن ازدواج
باقي مانده سموم و كود
شيميايي در محصولات كشاورزي و افزايش بيماريهاي مقاربتي و ژنتيكي از
جمله عواملي است كه در كشور ما باعث افزايش شمار زوج هاي نابارور و
نازا شده است
خانم دكتر مرضيه آقاحسيني جراح و متخصص زنان و زايمان : چون در
كشور ما حفظ بنيان خانواده بسيار مهم است و بعضي از طلاق ها به دليل
مشكل ناباروري و نازايي است
دولت و بيمه ها بايد راه حل مناسبي براي
حمايت از اين بيماران اتخاذ كنند
دكتر محمدرضا نوروزي رئيس انجمن باروري و ناباروري ايران :
موثرترين راه به نتيجه رسيدن درمان اين دسته از بيماران پوشش بيمه اي
دارو و درمان است اگرچه هنوز گامهاي موثري از سوي بيمه تامين اجتماعي
و خدمات درماني در اين زمينه برداشته نشده است
