ث پيام حضرت آيت الله حاج شيخ جعفر سبحاني به كنگره سراسري امام حسين (ع ) و مقاومت در قم
در نظام اسلامي پس از مقام « نبوت » و « رسالت » مقام ديگري به نام « امامت » وجود دارد كه قرآن در مواردي به آن اشاره نموده است مسلما مقام امامت غير از مقام نبوت است « نبي » انساني است كه پذيراي « وحي » و پايه گذار دين و آيين است درحالي كه امام پذيراي « وحي » نيست و پايه گذار دين نمي باشد ولي به جز « وحي » كليه وظايف « نبي » را دارا بوده و در معني « امامت » استمرار وظايف « نبوت » مي باشد.
نبي خاتم (ص ) همانند ديگر پيامبران و رسولان الهي اصول و كلياتي را از نظر عقيده و احكام عملي بيان كرده است ولي تفسير و تبيين اين اصول را برعهده كسي نهاده است كه جانشين وي باشد در اين صورت نظام « امامت » حافظ دين و شريعت پس از رحلت پيامبر اكرم (ص ) خواهد بود.
در ميان متكلمان اسلامي در مورد شيوه امامت دو نظريه است :
.1 امامت پس از درگذشت پيامبر(ص ) يك منصب الهي است كه بايد به وسيله پيامبر(ص ) آن هم با الهام از وحي الهي تعيين شود.
.2 خلافت از مناصب عادي است كه مردم بايد آن را پديد آورند اكنون بايد ديد دلايل قرآني و روايات پيامبر(ص ) كدام يك از دو نظر را تاييد مي كند
با توجه به دلايل سه گانه كه اكنون بيان مي كنيم مي توانيم نظر نخست را از متن آيات قرآن و روايات پيامبر و خاندانش جستجو كنيم .
هرگاه جايگاه امامت و نظام ولايي مشخص شد طبعا انتخاب كننده آن نيز روشن خواهد شد. نظام ولايي براي اين است كه امور زير را انجام دهد :
الف : استمرار بخشيدن به وظايف نبوت
.1 امام بايد مجملات آيات و احكام ناگفته اسلام و حوادث نوظهور را بيان كند.
.2 امام بايد محور حق بوده و با مراجعه به او حقايق روشن شود و در نتيجه از تحريف دين اختلاف و تفرقه در امت جلوگيري شود.
.3 احكام اسلام را به صورت واقعي و دور از هر نوع افراط و تفريط اجرا كند.
مسلما انجام دو وظيفه نخست نياز به علم گسترده و تربيت غيبي دارد تا بتواند پاسخگوي احكام و حوادث نوظهور باشد كه در عصر پيامبر(ص ) رخ نداده است و همچنين از ظهور انشعابات و فرقه هاي گمراه در امت جلوگيري مي كند چنان كه تا خود پيامبر(ص ) در قيد حيات بود اين دو وظيفه را به طور كامل انجام داد.
ناگفته پيداست يك فرد عادي با علم و دانش محدود و بينش متوسط نمي تواند به اين دو وظيفه بزرگ جامه عمل بپوشاند.
و اما وظيفه سوم مسلما تنها يك فرد معصوم مي تواند احكام اسلامي را بدون كم و زياد و دور از اشتباه و عادلانه اجرا نمايد.
اين امور سه گانه ايجاب مي كند كه جايگاه نظام ولايي را تنصيصي بدانيم و هرگز در اختيار مردم ندانيم .
از اين جهت پيامبر گرامي (ص ) در دوران بعثت خود به صورت تلويح و تصريح جايگاه نظام ولايي را روشن كرده و در آغاز بعثت كه نبوت خود را مطرح كرد امامت علي (ع ) را نيز روشن ساخت و فرمود : « ان هذا اخي و وصيي و خليفتي فيكم » . (1 )
هنگامي كه به تبوك مي رفت علي (ع ) را جانشين خود قرار داد و فرمود : « انت مني بمنزله هارون من موسي الاانه لانبي بعدي » . (2 )
و در روز غدير به طور رسمي اميرمومنان را در يك اجتماع بزرگ معرفي كرد و اين حديث به صورت متواتر سينه به سينه نقل شده است و از افتخارات آن امام بزرگوار است كه پيامبر(ص ) در حق او فرمود : « من كنت مولاه فعلي مولاه » . (3 )
ب : محاسبات سياسي و اجتماعي
محاسبات سياسي و اجتماعي ايجاب مي كرد كه پيامبر(ص ) رهبر پس از خود را معرفي كند زيرا دولت جوان اسلام از سه سو تهديد مي شد :
.1 از شرق به وسيله امپراتوري ايران .
.2 از غرب به وسيله امپراتوري روم .
.3 از درون به وسيله منافقان و قدرت هاي قبيله اي .
يك سياستمدار عاقل تا چه رسد به نبي بزرگوار اسلام كه به بقاي دولت جوان اسلامي علاقه مند بود طبعا در چنين شرايطي براي بقاي آن طرحي مي ريزد و رهبر پس از خود را مشخص مي كند تا پيروانش پس از درگذشت وي گرفتار دو دستگي و پراكندگي و تهديدهاي دروني و بيروني نشوند.
ج : دوازده خليفه در لسان رسول گرامي (ص )
پيامبر گرامي (ص ) در احاديث فراواني به دوازده جانشين خود اشاره نموده و حديث « الائمه اثناعشر » از جمله رواياتي است كه همگان آن را نقل كرده اند و حضرتش چنين فرمود : « لايزال الاسلام عزيزا الي اثني عشر خليفه » . (4 )
اكنون بايد ديد اين دوازده خليفه اي كه پيامبر از آنان نام مي برد و عزت اسلام را در پيروي از آنان مي داند كدامند
آيا اين تعداد در ميان خلفاي بني اميه و بني عباس پيدا مي شوند !
همه اينها گواه بر آن است كه نظام سياسي اسلام پس از رحلت پيامبر(ص ) به وسيله اهل بيت او و دوازده خليفه از همان خاندان برپا خواهد ماند.
در پايان از اداره كل اوقاف و امور خيريه استان قم و بالاخص از حجه الاسلام جناب آقاي هاشمي تشكر مي نمايم كه اين فرصت را به اينجانب دادند تا با اين برگ در شمار علاقه مندان اين همايش درآيم .
جعفر سبحاني
قم ـ موسسه امام صادق (ع )
16 بهمن 1385
پي نوشت ها :
.1 مسند احمد : ج 1 ص 195 (اين مرد برادر من و وصي و جانشين من در ميان شما است » .
.2 صحيح مسلم ج 7 ص 120 باب فضايل علي (تو برادر و وصي من مانند هارون براي موسي هستي جز آن كه پيامبري بعد از من نيست ).
.3 الغدير ج 1 (هر كه من رهبر اويم علي رهبر اوست ) .
.4 صحيح بخاري ج 9 ص 11 ; صحيح مسلم ج 6 ص 3 كتاب اماره (نظام اسلامي تا دوازده رهبر و جانشين پيامبر قدرتمند خواهد بود)

پس از يك دوره تلاش فشرده همايش كنگره بزرگ و سراسري امام حسين (ع ) و مقاومت از سوي معاونت فرهنگي سازمان اوقاف و امور خيريه و به همت اداره كل اوقاف و امور خيريه استان قم صبح روز چهارشنبه هجدهم بهمن ماه گذشته در تالار دارالشفاي حوزه علميه قم برگزار شد.
از ويژگي هاي اين كنگره حضور آيت الله العظمي نوري همداني و نمايندگان بيوت آيات عظام : فاضل لنكراني مكارم شيرازي بهجت و جوادي آملي بود. همچنين معاون فرهنگي سازمان اوقاف و امورخيريه كشور تني چند از مسئولاني استاني طلاب اساتيد و دانشجويان علاقمند به مقوله ي وقف و فرهنگ عاشورا در همايش حضور داشتند.

دبير كنگره و مديركل اوقاف و امور خيريه استان قم در آغاز اين مراسم ضمن خيرمقدم تسليت ايام سوگواري سيد و سالار شهيدان و گرامي داشت ياد امام راحل و فجرآفرينان انقلاب اسلامي بااشاره به اهداف برگزاري اين كنگره گرفت : « استفاده بهينه از موقوفات در محرم و صفر در راه تبيين نهضت امام حسين (ع ) و بزرگ داشت مقام والاي ايشان تبيين نقش وقف در گسترش فرهنگ عاشورا و تبيين الگوي عملي از ياوران امام حسين (ع ) ازجمله مهم ترين اهداف برگزاري اين كنگره است . »
حجت الاسلام والمسلمين هاشمي با بيان اين كه سي كنگره با عنوان امام حسين (ع ) و مقاومت در سراسر كشور برگزار مي شود افزود : « اولين كنگره با ارسال 105 مقاله در جوار بارگاه امام رضا(ع ) برگزار شد كه با توجه به فرصت كوتاهي كه پس از فراخوان داشتيم 72 مقاله نيز به دبيرخانه ي قم ارسال شد كه پس از تشكيل كميته ي علمي و بررسي آثار 12 مقاله انتخاب شد.

همچنين در اين مراسم حجت الاسلام والمسلمين سيداحمد خاتمي امام جمعه ي موقت تهران به تبيين ابعاد مختلف اعتقادي اجتماعي سياسي عاطفي عقلاني و حماسي نهضت عاشورا پرداخت و گفت « هر يك از اين ابعاد آموزه هاي بسياري در خود دارد كه باعث شده اين نهضت در همه ي دوران زنده بماند و سرفصل و الگوي بسياري از انقلاب ها در طول تاريخ قرار گيرد. »
وي با بيان اين كه بعد حماسي قيام عاشورا نبايد كم رنگ جلوه داده شود افزود : « ما در ارتباط با قيام عاشورا تنها گرفتار دروغ و غلو از سوي برخي مداحان نيستيم بلكه بخش مهم اين تحريفات زدودن بعد حماسي از نهضت كربلاست چرا كه شهادت در متن دين ما قرار دارد و از ارزش هاي والاي اسلام است . »

اين استاد حوزه به تبيين شاكله ي مقاومت در اين نهضت پرداخت و تصريح كرد : « تفسير صحيح از زندگي غيرت ديني تكليف مداري دين مداري حضور آگاهانه و داوطلبانه در كربلا شاكله ي مقاومت نهضت عاشورا را تشكيل مي دهد » .
وي ادامه داد : « انقلاب ما نيز با رسيدن به تفسير صحيحي از زندگي شكل گرفت همان چيزي كه دشمن از آن واهمه دارد و سعي مي كند زندگي حيواني و لذت هاي دنيوي را به عنوان زندگي آرماني معرفي كند. »

حجت الاسلام والمسلمين سيداحمد خاتمي تصريح كرد : « زندگي عقيده ي حق و جهاد در راه عقيده ي حق است كه بايد مراقب بود تا دشمن با تفسير نادرست از زندگي انقلاب ما را به بيراهه نكشد » .
وي بااشاره به غيرت ديني در نهضت عاشورا تاكيد كرد : « شاكله ي ديگر مقاومت غيرت ديني بود كه امام از آغاز حركت از مدينه به مكه تا كربلا و عاشورا از آن سخن مي گفت و اين غيرت نه به معناي خشونت بلكه به معناي احساس مسئوليت است . »

عضو مجلس خبرگان رهبري در ادامه خاطرنشان كرد : « تكليف مداري شاكله ي سوم مقاومت است كه امام خميني (ره ) نيز از ابتداي حركت انقلاب اسلامي تا پيروزي و زمان ارتحال با تكيه بر اين محور حركت كرد تا اينكه امروز بعد از 28 سال همچنان سربلند و قدرتمند به راه خود ادامه مي دهيم چرا كه در « تكليف مداري » شكست افسردگي و نااميدي راه ندارد و براي حفظ دين بايد هزينه كرد. »
آيت الله رضا استادي امام جمعه ي موقت قم نيز در اين كنگره بااشاره به ابعاد مختلف قيام امام حسين (ع ) گفت : « يك بعد قيام امام حسين (ع ) بعد شيعي آن است كه همان حقيقت اسلام است و امام حسين (ع ) نيز براي اصل و حقيقت اسلام قيام كرد » .
وي با بيان اينكه نبايد تنها به ظاهر واقعه ي عاشورا پرداخت تصريح كرد : « بايد هدف امام حسين (ع ) را بررسي كرد و اين هدف را شعار عزاداران و سينه زنان امام حسين (ع ) قرار دهيم . »
آيت الله استادي بااشاره به حديث ثقلين به شباهت هاي قرآن و قيام امام حسين (ع ) پرداخت و افزود : « اين نهضت شباهت هاي بسياري به قرآن دارد و امام حسين (ع ) هم در مسائلي با قرآن شباهت دارد. »
وي ادامه داد : « قرآن هميشه زنده و گوياست و قيام سيد و سالار شهيدان (ع ) نيز هرگز از بين نمي رود و اين حادثه همچون قرآن گويا و براي همه ي بشريت قابل بهره برداري است . »
آيت الله استادي بااشاره به نقش آفريني قرآن و تحول بخشي نهضت عاشورا افزود : « دشمنان اسلام با قرائت قرآن و يا عزاداري مخالف نيستند بلكه با پيام و روشنگري آن دو مخالف اند و خود نيز اذعان دارند تا زماني كه قرآن و عاشورا در ميان مسلمانان ايران زنده است نمي توان انقلاب اسلامي را شكست داد. »
وي ادامه داد : « دشمن با عبادات ساكت و صامت مخالفتي ندارد همچنانكه نمازهاي پانصد هزار نفري در ديگر كشورهاي مسلمان اقامه مي شود بدون آنكه كسي مخالفت كند. اما همين دشمن تبليغات رسانه اي و اينترنتي گسترده اي در جهت مخالفت با نمازجمعه ي ايران به راه انداخته است چرا كه آنها با نمازي كه مردم را بيدار كند مخالف هستند. »
وي از واقعه ي كربلا به عنوان قطعه اي از تاريخ ياد كرد و افزود : « قيام عاشورا نه تنها براي مسلمانان بلكه براي بشريت نيز توفيقات بسياري به همراه داشته است و همه مي توانند از آن بهره گيرند; به شرطي كه از آموزه هاي آن به درستي استفاده كنند. »
اين استاد حوزه از انقلاب اسلامي ايران به عنوان مولود نهضت عاشورا نام برد و خاطرنشان كرد : « امام خميني (ره ) با تكيه بر فرهنگ و نهضت عاشورا توانست انقلاب اسلامي را به ثمر رساند.
در ادامه برنامه هاي اين كنگره دو مقاله با نام هاي « اثرگذاري الگوي مقاومت حسيني بر مبارزات شيعيان در تاريخ » و « اصول و مباني نهضت عاشورا از نگاه فلسفي و عقلاني » توسط آقايان غلامحسين اعرابي و محمدجواد رودگر قرائت شد كه اين دو مقاله از ابتدا جهت قرائت در كنگره در نظر گرفته شده بود و در كنار آثار برگزيده مورد تقدير قرار گرفتند. سپس دو تن از جانبازان سرافراز دفاع مقدس و فرزند برومند يكي از شهيدان گران قدر به عنوان نمادهاي مقاومت استان قم تجليل شدند.
بخش پاياني كنگره نيز تقدير از پديدآورندگان 12 مقاله برتر بود .