روسها; باز هم باج خواهي
بسم الله الرحمن الرحيم
سرنوشت توافقات ايران و روسيه درخصوص جدول زماني براي تكميل و راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر براثر بهانه جوئي هاي طرف روسي در هاله اي از ابهام قرار گرفته است .
پيش از اين قرار بود طرف روسي طي روزهاي اخير سوخت هسته اي مورد نياز جهت راه اندازي نيروگاه بوشهر را به ايران منتقل كند و طي چند ماه آينده نيز راه اندازي نيروگاه اتمي به نتيجه برسد. طرف روسي ادعا كرده است كه هنوز مبالغ مورد نظر به حساب شركت « اتم استردي اكسپورت » پرداخت نشده اما واقعيت چيز ديگري است . با اينكه جمهوري اسلامي ايران مطابق توافقات فيمابين به تعهدات مالي خود عمل كرده است لكن طرف روسي مرتبا بهانه جوئي مي كند و خواستار آنست كه بعلت تغيير نحوه پرداخت ارزي ايران از دلار به يورو توافقنامه جديدي بين طرفين به امضا برسد كه همين امر مستلزم صرف وقت بيشتر و در واقع فرصتي براي دفع الوقت توسط طرف روسي است .
اگرچه 97 درصد كار ساخت نيروگاه بوشهر به انجام رسيده است اما اگر طرف روسي به تعهد خود عمل نكند و سوخت هسته اي مورد نياز را تامين ننمايد در ميدان عمل نميتوان از اين نيروگاه بهره برداري نمود.
وزير امورخارجه كشورمان در اين زمينه تصريح مي كند كه پرداخت هاي جمهوري اسلامي ايران حتي از ميزان توافق شده هم جلوتر است بنابر اين هيچگونه مشكل مالي ميان ايران و روسيه درخصوص تكميل نيروگاه بوشهر وجود ندارد. وي افزود : ما اميدواريم كه روسيه براساس تعهدات خود بطور جدي به آخرين نكته فني بپردازد و سيستم سردكننده ها را نهائي كند. با اينهمه طرف روسي در خلال مذاكرات مسكو نكات تازه اي را مطرح كرده و خواسته هاي جديدي دارد. براساس مذاكرات هيئت ايراني طرف روسي اعلام داشته است كه پول كافي براي اتمام كار را در اختيار ندارد و درخواست پول بيشتر و پرداخت مالي زودتر از موعد مقرر را مطرح مي كند. البته روشن است كه اينهم يك بهانه است ولي ايران براي اثبات حسن نيت خود و همچنين بمنظور حذف چنين بهانه اي آمادگي خود را براي پرداخت بيشتر و حتي زودتر از موعد مقرر اعلام داشته است لكن روسها هم بايستي برنامه اي مدون و شفاف براي راه اندازي نيروگاه تا شهريور 1386 ارائه كنند و به تعهدات خود براي ارسال سوخت به نيروگاه در ماه جاري عمل نمايند.
« سرگئي نوويكف » سخنگوي آژانس انرژي هسته اي روسيه ادعا مي كند كه تاخير در تحويل سوخت نيروگاه بوشهر بعلت اختلافات مالي بوجود آمده و ممكن است در برنامه راه اندازي نيروگاه بوشهر اثر بگذارد ولي شواهد و قرائن موجود نشان مي دهند كه مسكو با اين رفتار دوگانه اش در واقع از يكطرف خود را با روند عملكرد 1 +5 هماهنگ مي كند و از طرف ديگر بعنوان مجري طرح راه اندازي نيروگاه بوشهر چنين وانمود مي سازد كه گويا از تعهداتش تخطي نكرده و اگر مشكلي وجود دارد مسئوليت آن متوجه طرف ايراني است كه گويا پرداخت هاي لازم را انجام نداده است . با وجود اين مذاكرات مسكو تكليف همه چيز را روشن كرد و طرف روسي با درخواست پرداخت بيشتر و حتي زودتر از موعد مقرر نشان داد كه نه تنها اهداف سياسي خاصي را دنبال مي كند بلكه حتي درصدد سواستفاده هاي مالي از همين موقعيت است كه منافع مالي بيش از ميزان مقرر را براي خود تضمين كند. در اين زمينه نكات مهمي به ذهن مي آيد كه نبايد از كنار آنها به سادگي گذشت و از آنها غافل شد.
1 ـ اين پديده يكبار ديگر نشان مي دهد كه مواضع مسكو هم در چنين مقولاتي بويژه هرچه به زمان مقرر براي بهره برداري از نيروگاه اتمي بوشهر نزديكتر مي شويم تدريجا رنگ مي بازد و چندان قابل اعتماد نيست . مسكو در زمان امضاي قرارداد مدعي شده بود كه تحت تاثير هيچ فشاري قرار نخواهد گرفت و با استحكام راي به تعهدات خود عمل خواهد كرد لكن در ميدان عمل شاهد اجراي بدون قيد و شرط تعهدات مسكو نبوده ايم . همين امر نشان دهنده آنست كه مسكو شريك قابل اعتمادي براي فعاليتهاي هسته اي ما نيست .
2 ـ رفتار اخير مسكو در قبال نيروگاه اتمي بوشهر در عرف ديپلماسي معني خاصي را در ذهن ها تداعي مي كند كه به آن « باج خواهي » مي گويند. اين رفتار قابل اعتمادي براي يك شريك مدعي همكاري همه جانبه نيست و بما هشدار مي دهد كه دستكم از اين پس در تنظيم قراردادهاي جديد با مسكو اين مسئله را مدنظر قرار دهيم و مطمئن باشيم كه تعهدات مسكو تاريخ مصرف معيني دارد و حتي امضاي قرارداد هم بدان معني نيست كه مسكو تا پايان كار پايبند تعهداتش خواهد ماند.
3 ـ هيئت ايراني براي پايان دادن به اين پرونده و يكسره شدن تكليف نيروگاه اتمي بوشهر اعلام آمادگي كرده است كه درخصوص پرداخت بيشتر و زودتر از موعد تصميم گيري و اقدام كند ولي اين نكته بويژه با در نظر گرفتن پيشنهاد مسكو براي احداث نيروگاههاي اتمي ديگر براي ايران بايستي مدنظر قرار گيرد كه مسكو ابتدا پيشنهادات ظاهرا پرجاذبه اي را مطرح مي كند لكن در قدمهاي بعدي باج خواهي كرده و ما را در مقابل عمل انجام شده قرار مي دهد و باعث مي شود كه يك طرح اتمي به چند برابر قيمت پيشنهادي اوليه تمام شود و درعين حال باز هم تضميني وجود ندارد كه اساسا به بهره برداري برسد چون روسها ثابت كرده اند كه به انجام تعهدات خود پايبند نيستند.
4 ـ روسها قبلا نيز در اجراي همين قرارداد مرتكب خلف و عده و باج خواهي شده بودند. اين اولين بار نيست كه در زمينه قرارداد نيروگاه اتمي بوشهر با تعلل روسها مواجه ميشويم . اصرار روسها بر باز گرداندن پس ماندهاي سوخت نيروگاه بوشهر خواسته اي برخلاف صريح قرارداد اوليه بود ولي آنها با توجه به شرايط خاصي كه براي پرونده اتمي ايران پيش آمد فرصت طلبي كرده و براي تحميل اين خواسته غيرقانوني خود پافشاري نمودند. اكنون باز هم مسكو باج خواهي مي كند تا علاوه بر سودجوئي هاي مادي امتيازاتي را نيز از طرفهاي آمريكائي و اروپائي دريافت كند. اما چنان امتيازاتي هرچه باشد قطعا آنقدر ارزش ندارد كه در جهان چنين تلقي واحدي ايجاد شود كه روسها قابل اعتماد نيستند و در فرصتهاي مناسبي باج خواهي مي كنند!
