انقلاب اسلامي و صدور ارزش هاي فرهنگي
قسمت دوم وپاياني
محمد سالار
2 ـ معرفي و تبيين فرهنگ و تمدن ايران اسلامي
يكي از ابزارهاي كارآمد در معرفي فرهنگ و تمدن ايران اسلامي به منظور ترسيم چهره ي واقعي ايران اسلامي و زدودن زنگارها و تحريفات گسترده ي ناشي از شبيخون فرهنگي غرب استفاده مطلوب از رسانه هاي جمعي و بهره گيري از شبكه هاي اطلاع رساني بين المللي است .
شناخت زبان ابزار و شيوه هاي موثر در گسترش و توسعه ي روابط و مناسبات فرهنگي با كشورها در جهت معرفي مباني اهداف مواضع و دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران لازم و ضروري مي باشد.
ميراث گرانقدر فرهنگ و تمدن ايراني همه ي انديشمندان و صاحبان فكر و ادب را به اعجاب و شگفتي واداشته و در برابر آن سرتسليم فرود آورده اند.
اظهارنظرها و ارزيابي بسياري از متفكران و بزرگان علم و هنر كه از گوشه و كنار جهان به ايران اسلامي سفر كرده اند خود شاهد صادقي است بر اين مدعا.
دكتر حنا الفاخوري نويسنده اديب و انديشمند برجسته مسيحي لبنان و صاحب بيش از يكصد اثر در زمينه هاي ادبيات تاريخ و فلسفه كه تحت تاثيرعميق فرهنگ و تمدن ايران قرار گرفته طي اظهار نظري در باره دستاوردهاي فكري ادبي انقلاب اسلامي مي گويد :
« من درباره ي تاريخ ايران در دوره هاي قديم و جديد بسيار شنيده بودم و آثار ادبيان و دانشمندان ايراني را فراوان خوانده ام بسيار انديشيدم تا از فرصتي كه براي ديدار از جمهوري اسلامي ايران به من عطا شده است استفاده كنم و با آثار مهد علم و دانش آشنا شوم حال اين را با چشم خود ديدم و با بينايي و قلب مشاهده و درك كردم ... من خود را همراه فردوسي در شاهنامه مي بينم و به بهشت هنرهاي دستي و ادبي و نقاشي ونقش و نگارها وارد مي شوم و با عمر خيام در رباعياتش و با كمال الدين اصفهاني با اشعارش و با احساسش و با عرفان حافظ همراه هستم با تامل مي نگرم در دست هاي زيبانگار كه جهاني زيبا را بنيان گذاشته اند و عقل هايي كه تخيل و نوآوري مي كردند و به زبان هايي كه آموختند و پرورش دادند و به جهان ميراثي گرانبها را ارزاني داشتند من غرق در دريايي از شگفتي هستم .من از زماني كه به تامل در دنياي عرب و پيرامون آن و عوامل موثر در آن پرداختم باعث افتخارم بود كه از شايستگي ملتي غني و آگاه بهره مند شوم . در كارهايم هميشه خود را در مقابل ايران و گرايش ايراني به هر سمت كه مي نگريستم مي ديدم تاثير ايراني و كار ايراني و نبوغ ايراني به طور كامل گويا است بخصوص در زبان عربي در نوشته هاي خود در فلسفه و زبان تلاش كرده ام اين تاثير را بگويم . هويدا كردن اين شايستگي نه از روي تعصب بلكه به سبب حقيقت يابي و التزام به علم بود . » 15
درجهت معرفي فرهنگ و تمدن ايران و انقلاب اسلامي آگاه ساختن جهانيان با مفاهيم ذيل لازم و ضروري است :
معرفي شخصيت و سيره ي نظري و عملي حضرت امام (ره )
شناساندن اصول و مباني انقلاب اسلامي به جهانيان
معرفي تحولات معنوي فكري و اجتماعي ملت مسلمان ايران در پرتو انقلاب اسلامي .
نماياندن ارزش هاي اصيل انقلاب و معرفي و تببين فرهنگ ايمان و ايثار و شهامت .
معرفي و احياي آثار شخصيت هاي اسلام شناس و ايران شناس
معرفي فرهنگ هنر ادبيات شعر انقلاب اسلامي .
سينما و تلويزيون به عنوان يكي از موثرترين بسترهاي معرفي فرهنگ و هنر نقش بسيار مهمي دارند. به ويژه سينماي ايران كه در اين سال ها به سرعت رشد كرده و با پرداختن به موضوعات و مضامين انساني جاي خود را در ميان ملل مختلف باز كرده است . سينماي پس از انقلاب اسلامي يكي از توان مندترين سينماهاست و موفقيت آن در عرصه ي جهاني مديون سادگي اخلاص و جنبه هاي ظريف انساني و ذاتي و در واقع بيان جنبه هاي مثبت بشري است .
3 ـ فرهنگ و تمدن حقيقي در پرتو انقلاب اسلامي
تمدن ها و فرهنگ ها داراي خصوصيات وويژگي هاي عمومي بوده و جريان هاي آن بيانگر خدمات مشترك و ارزش هاي تمامي بشريت است .
اصل گفتگوي فرهنگ ها تمدن ها در نظر دارد تا ملت ها با اديان و فرهنگ هاي مختلف از طريق گفتمان هنر ادبيات مراودات علمي به شناخت يكديگر بپردازند و وجوه اشتراك بين خود را دريابند و ديوارهاي بي اعتمادي وبدبيني ناشي از سوتفاهمات را فرو ريزند و با حفظ اصول فرهنگي خويش نقاط اشتراك موجود را تقويت كنند و همان نقاط اشتراك را مبنا و پايه ايجاد و گسترش روابط قرار دهند و بدون آنكه فرهنگي بخواهد خود را بر فرهنگي ديگر مسلط يا تحميل كند صرفا با اتكاي به اشتراكات و مراودات صحيح فرهنگي به اصل همزيستي مسالمت آميز و صلح پايدار دست يابند.
آقاي صبحي الجابي پژوهشگر و نويسنده ي سوري درخصوص تاثير و بازتاب جهاني فرهنگ و تمدن انقلاب اسلامي اظهار مي دارد :
« انقلاب اسلامي فرهنگ و تمدن حقيقي را براي جهانيان به ارمغان آورد. اين تمدن در تمام زمينه هاي سياست حقوق بشر و اخلاق با فرهنگ و تمدن غرب تفاوت اساسي دارد به هر حال هركس فرهنگ انقلاب اسلامي را الگوي خود قرار دهد حتما پيروز خواهد شد. طرح گفتگوي تمدنها نشانه ي حضور ايران در سطح جهاني وپاسخي به جنگ تمدنها است كه صهيونيست ها آن را در آمريكامطرح كردند . » 16
4 ـ تقويت وحدت امت بزرگ اسلامي
يكي از بركات انقلاب اسلامي ايران تحكيم اخوت اسلامي و ايجاد و تقويت وحدت در ميان مسلمانان بوده است . اين انقلاب با طرح مجدد قرآن و با الهام از سيره ي شريف نبوي شالوده ي وحدت اسلامي الگوي همبستگي و وحدت مسلمانان را پايه ريزي كرد.امام خميني (ره ) از همان آغاز پيروزي انقلاب اسلامي مردم مسلمان جهان را به يكپارچگي و وحدت در برابر حاكمان جور و دشمنان اسلام دعوت نمودند و سند عزت و پايداري ملل مسلمان را وحدت كلمه و توحيد كلمه مي دانستند. در يكي از بيانات ايشان چنين مي خوانيم :
« اي مسلمانان جهان كه به حقيقت اسلام ايمان داريد!
بپاخيزيد و در زير پرچم توحيد و در سايه تعليمات اسلام مجتمع شويد ودست خيانت ابرقدرتان را از ممالك خود و خزائين سرشار آن كوتاه كنيد و مجد اسلام را اعاده كنيد و دست از اختلافات و هواهاي نفساني برداريد كه شما داراي همه چيز هستيد . » 17
ايجاد زمينه ي مناسب براي تقريب مذاهب و ساماندهي وحدت در ميان مسلمانان از طريق تاسيس مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي كه به ابتكار مقام معظم رهبري صورت گرفت در جهت گسترش و توسعه ي مفاهيم نظري و عملي وحدت و همزيستي اسلامي موثر بوده است .
برگزاري همايش هاي وحدت اسلامي در گوشه و كنار دنيا چاپ ونشر هزاران عنوان كتاب روزنامه نشريه حول محور وحدت اسلامي و حمايت و پشتيباني از ملت مظلوم و ستمديده جهان بويژه مردم مظلوم فلسطين نشانگر حمايت جمهوري اسلامي ايران از منافع كشورها وملتهاي اسلامي وحفظ ارزشهاي الهي و انساني در سطح جهاني است .
اسامه ابوحمدان نماينده ي جنبش مقاومت اسلامي فلسطين (حماس ) در لبنان انتفاضه ي مردمي فلسطين را يكي از ثمرات انقلاب اسلامي در ايران مي داند ودر اين باره مي گويد :
« با پيروزي انقلاب اسلامي مهمترين خواسته مسلمانان در قرن بيستم تحقق يافت . مسلمانان جهان انقلاب اسلامي را الگو و سرمشق خود مي دانند و باور دارند كه نظام اسلامي در تمامي دورانها قادر است حكومت تشكيل دهد.انقلاب اسلامي مايه ي مباهات و افتخارملت فلسطين است . مردم مسلمان ايران كه قدرتمندترين پايگاه استكبار جهاني و رژيم صهيونيستي را در منطقه فرو ريختند ملت فلسطين را به گرفتن حقوق از دست رفته ي خود اميدوار ساختند . » 18
5 ـ معرفي چهره ي اصيل تشيع و احياي فرهنگ اهل بيت (ع )
يكي از ويژگيهاي انقلاب اسلامي پيروي و تبعيت از مكتب اهل بيت عصمت و طهارت در اوان پيروزي و تداوم انقلاب مي باشد. راه پرعظمت و پرفروغ ائمه معصومين (ع ) همواره سرمشق والگوي ملت بزرگ ايران در طول مبارزات با رژيم ستم شاهي و استمرار نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران بوده است .
ترويج فرهنگ ناب محمدي (ص ) و تبيين چهره تابناك تشيع باحفظ اصول وحدت و پرهيز از ايجاد حساسيتها و مقابله با هر گونه تفكرنفاق افكنانه يكي از ثمرات ارزشمند اين انقلاب است . امام بزرگوارمان چنين حركتي را از سال 42 براي مشتاقان هموار نمودندو هم اكنون شعاع عزت و سربلندي اش سراسر گيتي را پرتو افكنده است .
پيروي از فرهنگ جهاد و شهادت آزاديخواهي و ظلم ستيزي امامان شيعه خصوصا درس عزت و افتخاري را كه حسين بن علي (ع ) در صحراي كربلا به انسانها آموخت از آثار وبركات انقلاب اسلامي است كه امروز ميليونها نفر در گوشه وكنار دنيا به آن چشم دوخته اند و بدان تاسي مي جويند.
امام راحل (ره ) در وصيت نامه ي الهي ـ سياسي خويش مي فرمايند :
« ما مفتخريم كه مذهب ما جعفري است كه فقه ما درياي بي پايان است يكي از آثار اوست وما مفتخريم به همه ي ائمه ي معصومين ـ عليهم صلوات الله ـ و متعهد به پيروي آنانيم . ما مفتخريم كه ائمه ي معصومين ماـ صلوات الله و سلامه عليهم ـ در راه تعالي دين اسلام و در راه پياده كردن قرآن كريم كه تشكيل حكومت عدل يكي از ابعاد آن است در حبس و تبعيد بسر برده و عاقبت در راه براندازي حكومت هاي جائرانه و طاغوتيان زمان خود شهيد شدند . » 19
« يكي از خصلت هاي ذاتي تشيع از آغاز تاكنون مقاومت و قيام در برابر ديكتاتوري و ظلم است كه در تمامي تاريخ شيعه به چشم مي خورد هرچند كه اوج اين مبارزات در بعضي از مقطع هاي زماني بوده است . انقلاب مشروطيت جنبش كودتا و... قابل اهميت فراوان است . تاسيس حوزه ي علمي ديني در بيش از نيم قرن اخير در شهر قم و تاثير اين حوزه در داخل و خارج كشور ايران و نيز تلاش روشنفكران مذهبي در داخل مراكز دانشگاهي و قيام سال 42 ـ41 ملت ايران به رهبري علماي اسلام كه تا امروز ادامه دارد همه عواملي هستند كه اسلام شيعي را در سطح جهاني مطرح مي كند20.
6 ـ ترويج و گسترش زبان و ادبيات فارسي
زبان فارسي تنها مختص ايرانيان نيست بلكه به عنوان سرمايه ي جهاني و زبان گوياي انقلاب اسلامي از جايگاه رفيع و بالايي برخوردار است . زبان فارسي به لحاظ معاني عميق و ژرف و ريشه هاي تاريخي و الفاظ سليس و شيرين مشتاقان و علاقمندان بسياري را به خود جلب كرده است تا جايي كه شهره و آوازه ي زبان و ادب فارسي و اشعار بديع و نغز و پرمغز شاعران نامدار ايراني چون حافظ سعدي عمر خيام جلال الدين رومي و ابوالقاسم فردوسي و... و شرق تا غرب عالم را فراگرفته و همه را شيفته و مجذوب خويش ساخته است .
رهبر معظم انقلاب اسلامي در يكي از بيانات خويش به سابقه ي ديرينه ي زبان فارسي و اهميت آن اشاره نموده و مي فرمايند :
« از آن زماني كه ادبيات ايران از غرب استانبول تا شرق آسيا را دربرمي گرفت چندان زماني نگذشته است . زبان فارسي زبان ديواني كشور عثماني بود و تا اقصي نقاط هند و چين زبان مذهبي اداري ادبيات و هنر محسوب مي شد . » 21
شعر و غزل سراي بزرگ ايران شمس الدين محمدخواجه حافظ شيرازي در يكي از غزليات معروف خويش كه به سلطان غياث الدين شاه فرمانرواي مسلمان و فارسي دوست بنگال در قرن هفتم هجري اهدا كرده است به سابقه ي نفوذ زبان فارسي و فرهنگ تمدن اسلامي در بنگال اشاره مي كند و مي گويد :
ساقي حديث سرو و گل و لاله مي رود
وين بحث با ثلاثه غساله مي رود
شكر شكن شوند همه طوطيان هند
زين قند پارسي كه به بنگاله مي رود
حافظ ز شوق مجلس سلطان غياث دين
غافل مشو كه كار تو از ناله مي رود
خوشبختانه پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز اقدامات مهم و اساسي در راه رشد و تعالي زبان و ادب فارسي برداشته شده و بسياري از مراكز و بنيادهاي تحقيقي و پژوهشي در اين خصوص تاسيس گرديده است . اين نشان دهنده ي اين واقعيت است كه انقلاب اسلامي در جهت پيشرفت و ترقي فرهنگ و ادب فارسي اهميت ويژه و فوق العاده اي قائل بوده و مي باشد.
حضرت آيت الله خامنه اي رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار با گروهي از مسئولان هنرمندان و نويسندگان بر ضرورت فراگيري درست زبان فارسي در انتقال پيام انقلاب اسلامي فرمودند :
« امروز به بركت انقلاب اسلامي در نقاطي از جهان زبان فارسي به عنوان زبان دوم و يا زبان دانشگاهي مورد توجه قرار گرفته است و حتي در مناطقي از جهان مانند جزيره العرب بسراي از افراد توانسته اند از طريق راديو و تلويزيون ايران به تدريج زبان فارسي را فرابگيرند و با آن تكلم كنند. همچنين مسلمانان با آموختن زبان فارسي پيام اسلام را از انقلاب مي گيرند و غير مسلمان نيز با فراگيري زبان فارسي مي خواهند پيام نو را از امام و پدر اين انقلاب دريافت كنند . » 22
همچنين در ديدار با مسئولان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي از زبان فارسي به عنوان يكي از كانال هاي مطمئن فرهنگي ياد مي كنند و در زمينه ي ترويج اين زبان مي فرمايند :
« من معتقدم يكي از كانال هاي كاملا مطمئن فرهنگي ما زبان فارسي است كه بايد بتوانيم آن را تامين و پشتيباني كنيم تا اين زبان رواج پيدا كند . » 23
مطالبي كه از نظر خوانندگان محترم گذشت گوشه هايي از ويژگيها و خصوصيات فرهنگي انقلاب اسلامي در عرصه ي جهاني بود. انقلابي كه با همت و تلاش آحاد ملت بزرگ ايران به رهبري امام خميني (ره ) و با نثار هزاران هزار شهيد گلگون كفن به پيروزي رسيد تجسم اخلاق و ايمان و بهترين ارزشهاي الهي و فرهنگي بود كه امروز در سرتاسر گيتي تاثير و بازتاب هاي مطلوبي را به دنبال داشته است . فرهنگ بيداري اسلامي عزت خواهي فرهنگ ايثار و شهادت فرهنگ اتكاي به نفس و مقاومت توكل به ذات اقدس الهي همه و همه از دستاوردهاي ارزشمند انقلاب اسلامي محسوب مي شوند كه پرداختن به هر يك از اين ارزش هاي والا مثنوي هفتاد من كاغذ شود.
پي نوشت ها :
.15 چشم انداز ارتباطات فرهنگي فروردين 82 ص 60
.16 روزنامه كيهان شماره ي 16440 ص 16
.17 صحيفه نور ج 13 ص 83 مورخ 1359 6 21
.18 روزنامه كيهان مورخ 77 11 10
.19 صحيفه نور ج 21 ص 171
.20 صحيفه نور ج 4 ص 188
.21 روزنامه كيهان پنجشنبه 1377 2 24
.22 روزنامه كيهان پنجشنبه مورخ 1377 2 24
.23 بيانات مقام معظم رهبري مورخ 80 11 17
يكي از بركات انقلاب اسلامي ايران تحكيم « اخوت اسلامي » و ايجاد و تقويت « وحدت » در ميان مسلمانان است . اين انقلاب با الهام از قرآن و تبعيت از سيره شريف نبوي شالوده وحدت اسلامي و الگوي همبستگي و اتحاد مسلمانان را پايه ريزي كرد
حضرت امام خميني :
اي مسلمانان جهان كه به حقيقت اسلام ايمان داريد. بپاخيزيد و در زير پرچم توحيد و در سايه تعليمات اسلام مجتمع شويد و دست خيانت ابرقدرتان را از ممالك خود و خزائن سرشار آن كوتاه كنيد و مجد اسلام را اعاده كنيد و دست از اختلافات و هواهاي نفساني برداريد كه شما داراي همه چيز هستيد
ترويج فرهنگ ناب اسلام محمدي (ص ) و تبيين چهره تابناك تشيع يكي از ثمرات ارزشمند انقلاب اسلامي است . حضرت امام خميني اين راه را براي مشتاقان هموار نمود و هم اكنون انوار عزت آن بر سراسر گيتي پرتو افكنده است
