كتاب « گروه ابوذر نهاوند به روايت اسناد ساواك » را مركز بررسي اسناد
تاريخي وزارت اطلاعات منتشر كرده است . در بخشي از مقدمه كتاب مذكور
درباره پيش زمينه شكل گيري گروه انقلابي ابوذر چنين مي خوانيم :
قيام خونين پانزدهم خرداد 1342 به رهبري امام خميني (ره ) نقطه
عطفي در مبارزات ملت ايران و سرفصل جديدي در تحولات سياسي كشور
بوجود آورد. در واقع اين حادثه عظيم پايه گذار دوران جديدي در شيوه
مبارزاتي كشور بود كه تا آن زمان در تاريخ ايران بي سابقه بوده است .
در ابتداي دهه چهل رژيم شاه با حمايت هاي همه جانبه آمريكا
به اين
نتيجه رسيده بود كه براي جلوگيري از رشد فزاينده مبارزات مردم ايران
با
ايجاد رعب و وحشت عمومي از طريق به راه انداختن كشتارها و
دستگيري هاي دسته جمعي
از هم پاشيدگي و مسخ احزاب و گروههاي
سياسي و يا با دستگيري و تبعيد شخصيت هاي سياسي و مذهبي
خواهد
توانست جريان رو به رشد مبارزه را متوقف و حاكميت همه جانبه خود را
تثبيت كند. اما علي رغم تمام سياست هاي بي رحمانه و سركوبگرانه اي كه
اتخاذ شده بود
آنان به يك نكته اساسي كه همان مساله در نهايت موجب
سقوط رژيم و كوتاه شدن دست آمريكا گرديد
توجه نكرده بودند و آن نفوذ
و اعتقادات ديني برخاسته از فرهنگ تشيع در اعماق دل و جان مردم از
طريق يك سازمان گسترده مردمي به نام روحانيت است كه در شرايط خاصي
انسجام و شكل مي گيرد و هدايت گر جامعه به اهداف ملي و مذهبي مي گردد.
اين تشكل خودجوش در درون حوزه هاي علميه
مساجد
حسينيه ها
تكايا و مجالس قرآن و روضه شكل مي گيرد و مردم از طريق اين مراكز نسبت
به امور مذهبي و سياسي خود آگاه و متعهد مي گردند.
در جريان قيام خونين 15 خرداد
امام خميني (ره ) به عنوان مرجع و
محور اين نهضت مذهبي
رهبري مبارزه را به عهده مي گيرد و روحانيون
انقلابي در داخل و حتي خارج كشور به تبعيت از وي به پا خاسته و خطوط
كلي مبارزاتي را كه امام (ره ) تعيين كرده بود
در سراسر كشور ترويج
مي دهند.
رژيم شاه جهت جلوگيري از رشد هرچه بيشتر حركت هاي مردمي و
گسترش دامنه آن
دست به كشتار بي رحمانه اي در شهرهاي مختلف مي زند
و هزاران نفر از مردم مسلمان را به خاك و خون كشيده و امام خميني را به
تركيه تبعيد و عده زيادي از شاگردان و اطرافيان او را يكي پس از ديگري
دستگير مي نمايد.
از آن پس كارشناسان امنيتي ـ سياسي ايران و آمريكا تصور مي كنند
ايران به جزيره ثبات و امن براي اهداف استعمارگرانه آنان تبديل شده و
براين اساس قوانين و لايحه هاي ضدديني يكي پس از ديگري از طريق دولت
و مجلس تصويب و به اجرا گذاشته مي شود.
رژيم از غرور و طغيان سرمست و در فساد مالي
اخلاقي و سياسي غرق
بود. شاه تصور مي كرد كه كاملا بر اوضاع مسلط شده و هيچ خطري نظام
سلطنتي را تهديد نمي كند و با اطمينان خاطر در مقابل قبر كورش گفت :
كورش ! شاه بزرگ ! شاه شاهان ! شاه هخامنش !... ما اينجا در برابر آرامگاه
ابدي تو هستيم تا باشكوه بگوييم پيوسته بيارام ! زيرا ما بداريم !
لكن از طرف ديگر نيروهاي مذهبي خصوصا روحانيون كه از تبعيد رهبر
انقلابي خود و دستگيري عده زيادي از ياران و شاگردان وي به شدت
رنجيده خاطر شده بودند
به شكل هاي مختلف نام و ياد رهبر تبعيدي خود
را زنده نگاه مي داشتند. امام خميني (ره ) نيز در خارج از كشور با سخنراني
اعلاميه و پيام هاي خود به مناسبت هاي مختلف
روح تازه اي در كالبد
نيروهاي مذهبي خصوصا روحانيون دميد و با اميد و اطمينان به پيروزي
همچنان نهضت اسلامي مردم را هدايت مي كرد. هدايت هاي پيامبرگونه
امام (ره ) راهي نو در شيوه مبارزاتي انقلابيون بوجود آورد و از آن پس
فعاليت هاي فرهنگي روشنگرانه روحانيون و شخصيت هاي انقلابي در
سراسر كشور با شيوه جديد و جذابي شروع شد. مجالس مذهبي
مساجد
تكايا
جلسات قرآني و... به مراكز ترويج و انتشار نوارها
اعلاميه ها و
سخنراني هاي امام مبدل شد. از درون مراكز مذهبي فعاليت هاي سياسي
نيروهاي انقلابي عليه رژيم شكل مي گرفت . از جمله گروههاي مذهبي كه با
انگيزه هاي ديني و در پاي منابر انقلابي شكل گرفت
« گروه انقلابي ابوذر
نهاوند » بود.
عملكردهاي نادرست رژيم خصوصا حركت هاي ضد اسلامي و
سلطه جويانه آمريكائيان بر سرنوشت مردم و كشور موجب شد كه گرايش به
مبارزات سياسي و حركت هاي مسلحانه عليه رژيم روز به روز افزايش يابد و
حتي به عنوان يك ارزش در بين جامعه سياسي و مذهبي ايران مطرح شود.
علاوه بر مجموعه علل و عوامل فرهنگي
سياسي و اجتماعي كه موجب
رشد مبارزات انقلابي در سراسر كشور گرديده بود. در
شهرستان نهاوند نيز يك سري علل و عوامل خاص ديگر
دست به دست هم داد تا گروه ابوذر از بين جوانان نهاوند
شكل بگيرد.
*****
دزفول
شوش و انديمشك در جنگ
|
جلد هشتم اطلس راهنماي جنگ تحت عنوان « دزفول
شوش و انديمشك
در جنگ » را مركز مطالعات و تحقيقات جنگ منتشر كرده است . در بخشي از
مقدمه كتاب مذكور چنين مي خوانيم :
يكي از مناطق اصلي تهاجم ارتش عراق به استان خوزستان
منطقه
غرب رودخانه كرخه بود كه به دليل گستردگي زمين و عمق اهداف در اين
منطقه
دو لشكر عهده دار ماموريت در اين منطقه بودند. محور فكه ـ چنانه ـ
شوش به لشكر 1 مكانيزه ارتش عراق و محور شرهاني ـ عين خوش ـ پل
نادري (جسر نادري ) به لشكر 10 زرهي ارتش عراق واگذار شده بود . با آغاز
جنگ در 31 شهريور 1359
پس از اينكه دزفول بمباران شد
لشكر 10 با
پشت سرگذاشتن پاسگاه هاي مرزي ايران
در دومين روز جنگ به رودخانه
دويرج رسيد و به طرف عين خوش پيشروي كرد. به رغم حضور نيروهاي
تيپ 2 زرهي دزفول و يك گردان سوار زرهي ارتش به همراه يك گردان
نيروي سپاهي در اين منطقه
در چهارمين روز جنگ عين خوش اشغال شد و
روز بعد لشكر 10 به دشت عباس رسيد و در ششمين روز نيز در حاشيه
غربي رودخانه كرخه و روستاهاي آن مستقر شد و از آنجا به روي دزفول
آتش گشود. در چنين وضعيتي تعدادي از نيروهاي مردمي
سپاهي و ارتشي
با استقرار در غرب پل نادري موضع گرفتند تا از عبور قواي عراقي از اين پل
جلوگيري كنند.
لشكر 1 نيز در روز اول هجوم با مقاومت نيروهاي تيپ 37 زرهي شيراز
در فكه مواجه گرديد
ليكن پس از دو روز نبرد راه پيشروي خود را به سمت
چنانه باز كرد
اين لشكر در چهارمين روز جنگ با درهم شكستن مقاومت
مدافعان
تا نزديكي چنانه و دوسلك پيش آمد. با عقب نشيني رزمندگان
مستقر در اين منطقه ـ كه در پي اطلاع آنان از پيشروي لشكر 10 به سمت پل
نادري و بسته شدن عقبه تيپ 37 در سه راهي قهوه خانه توسط اين لشكر
انجام شد ـ لشكر 1 به طرف ارتفاعات « ابوصليبي خات » ادامه مسير داد و در
هفتمين روز جنگ به كرخه رسيد و از آنجا شوش و جاده انديمشك ـ اهواز
را زير آتش قرار داد.
با توقف ارتش عراق در غرب كرخه كه با اجراي آتش روي دزفول
شوش و انديمشك همراه بود
نيروهاي مردمي
سپاهي و ارتشي با تشكيل
جبهه هاي دفاعي در غرب كرخه و شمال دشت عباس ضمن اجراي
شبيخون هاي متعدد و واردآوردن تلفات و خسارت به قواي عراقي
در
انتظار بودند تا شرايط لازم براي اجراي عملياتي بزرگ با هدف بيرون راندن
متجاوزان از منطقه غرب كرخه فراهم آيد. پس از بركناري بني صدر از
فرماندهي كل قوا و به وجودآمدن زمينه همكاري و هماهنگي سپاه پاسداران
و ارتش جمهوري اسلامي
سلسله عمليات هايي براي آزادسازي مناطق
اشغالي طراحي شد و با اجراي طرح هاي اول و دوم
محاصره آبادان شكسته
شد و بستان آزاد گرديد. در پي آن رزمندگان با شناسايي معابر نفوذي
وضعيت نيرو
مواضع و آرايش دشمن و... به تدريج خود را براي نبرد بزرگ
فتح المبين ـ كه به آزادسازي منطقه اشغالي غرب كرخه انجاميد ـ آماده
كردند.
در اين كتاب طي پنج فصل به بيان و بررسي رخدادهاي محور دزفول
شوش و انديمشك از آغاز هجوم ارتش عراق تا پايان عمليات فتح المبين
پرداخته شده است . در فصل اول موقعيت جغرافيايي دزفول
شوش و
انديمشك تشريح گرديده است . در فصل دوم اقدامات ارتش عراق و عوامل
آن در اين منطقه قبل از شروع جنگ بررسي شده است . در فصل سوم
حوادث جنگ از آغاز هجوم ارتش عراق تا توقف آن در غرب كرخه آورده
شده است . فصل چهارم به بررسي وقايع دوره اشغال و كسب آمادگي قواي
نظامي ايران براي بيرون راندن دشمن از خاك خود اختصاص دارد. در فصل
پنجم نيز حماسه بزرگ رزمندگان در عمليات فتح المبين ـ كه به آزادسازي
منطقه اشغالي غرب كرخه انجاميد ـ گزارش شده است .
*****
دولت رسول خدا
|
كتاب « دولت رسول خدا » را صالح احمد العلي نوشته و هادي
انصاري ترجمه كرده است . اين كتاب را پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در
27 فصل منتشر نموده است . در بخشي از مقدمه كتاب مذكور
مي خوانيم :
ترديدي نيست كه هدف غايي رسول خدا(ص ) هدايت مردم به
صراط مستقيم بوده و در اين راه
از ابزارهاي گوناگون و شيوه هاي
متفاوتي استفاده جسته است . اما در مورد اين كه پيامبر(ص ) براي
پيشبرد هدف خود در به دست گرفتن قدرت سياسي وداشتن دولت با
مشخصه هاي مورد نظر خويش در مكه تلاش مي نمود
دليلي در دست
نداريم .
در مجموعه آموزه هاي اسلام
آيات قرآن
سخنان پيامبر(ص ) و
سيره و رفتار عملي ايشان در مكه
نشاني از اين هدف نمي يابيم . تعاليم
پيامبر(ص ) در دوره مكه
ارشاد مردم به آموزه هاي قرآن و تلاش براي
آگاه نمودن آنان به مباني توحيد و بطلان شرك و بت پرستي و اخلاق ها
و آموزه هاي زاييده از آيين جاهلي بود. پيامبر(ص ) حتي در سخت ترين
شرايط و بحران هايي كه گريبان گير خود و قوم اش « بني هاشم » شد
مثل
محاصره در شعب ابي طالب
هرگز براي برهم زدن نظام اجتماعي مكه از
راه ايجاد شورش توسط گروههايي از مردم هم قبيله يا هم پيمان و يا
حتي مسلمانان
عليه صاحبان قدرت
اقدامي نكرد. حتي هنگامي كه
قريشيان
ياران نزديك او و تازه مسلمانان را مورد شكنجه و اذيت قرار
دادند
براي وادار كردن ياران خود به واكنش هاي شديد از قبيل ترور
سران مكه يا ضربه زدن به استقرارو امنيت شهر مكه و ياشكستن
بت هاي مكه و هتك حرمت آنان (رفتاري كه در ميان برخي از پيامبران
پيشين مثل حضرت ابراهيم (ع ) سابقه داشت )
تلاشي ننمود
بلكه
همواره مومنان را به صبر و شكيبايي دعوت مي نمود و براي دشمنان و
كافران
هدايت و بصيرت طلب مي كرد. اين وضعيت تا هنگام هجرت هم
چنان برقرار بود و پيش از هجرت در ملاقات هايي كه پيامبر(ص )
مخفيانه
با سران مدينه در « عقبه اولي » و « عقبه دوم » داشت
هرگز
سخني از برقراري دولت به ميان نيامد. حضرت در اين ملاقات ها و در
متن عهدنامه ها
جز بر ايمان به خدا و وفاداري به پيامبر(ص ) و اين كه
او را يكي از خود بدانند
تاكيد نكرد.
پس از هجرت رسول خدا(ص ) به يثرب و استقرار در اين سرزمين
به تدريج نشانه هايي از توافق قبايل ساكن در مدينه و اطراف آن براي
اطاعت مطلق از رسول خدا(ص ) پديدار شد. از اين زمان است كه قبايل
مسلمان و غير مسلمان
در مدينه بر پذيرفتن رهبري پيامبر(ص ) اتفاق
نظر پيدا مي كنند و به تدريج تصرفات و رفتارهاي آن حضرت در
برخورد با مسلمانان بومي و مهاجر و يهوديان و پيش آمدهاي مدينه و
اطراف آن تفاوت پيدا مي كند و داراي جنبه هاي آمرانه و الزام آور و در
نهايت سياسي و حكومتي مي شود.
اين موضوع
به تدريج گسترش مي يابد و حضرت (ص ) آشكارا
متصدي مهم ترين جنبه هاي حكومت
يعني در اختيار داشتن قدرت
تصميم گيري سياسي و اعمال سياست ها
از راه جنگ
صلح نامه
پيمان
نامه و جز آنها مي گردد.
كتابي كه پيش روي خواننده گرامي قراردارد
به تفصيل به موضوع
يادشده و پي آمدهاي تشكيل حكومت پيامبر پرداخته و آن را از
جنبه هاي گوناگون مورد بررسي قرارداده است .
*****
تهذيب شرح نهج البلاغه
|
كتاب « تهذيب شرح نهج البلاغه » را كه از آثار عبدالحميد بن هبه
الله بن ابي الحديد است
به كوشش عبدالهادي شريفي به عربي توسط
انتشارات دارالحديث منتشر شده است .
كتاب نهج البلاغه از آغاز تاليف
توجه عالمان ديني و مردم متدين
و با فرهنگ را به خود جلب نمود. شايد در ابتدا براي اعراب متن بلاغي
اين كتاب بيشتر قابل توجه بود ولكن در طول زمان
اين نكته براي
ايشان ظاهر شد كه اين كتاب نه تنها شيوه بلاغت كه شيوه زندگي را
دربردارد. معارف بلند الهي از توحيد
نبوت
امامت
اخلاق
سياست و
غير اينها در لابه لاي متون اين كتاب موج مي زند. حكمت ها و ارشادات
امام علي عليه السلام گهرهاي گرانبهايي است كه با كمال دقت و
اختصار
استوارترين آموزه هاي ديني را در خود گرد آورده است .
اين خصوصيات موجب شد كه عالماني به شرح عبارات اين كتاب
همت گمارند و مفاهيم و محتويات آن را تبيين كنند. از اين ميان
شرح
ابن ابي الحديد معتزلي (586 ـ 656 ق ) از شهرت و و اهميت ويژه اي
برخوردار شد. او كه اديب و مورخ و متكلم برجسته اي بود
تمام هنر و
معلومات خود را به كار گرفت تا شرحي جامع فراهم آورد.
شرح ابن ابي الحديد
از چهار زاويه به توضيح و تبيين عبارات
نهج البلاغه پرداخته است : .1 شرح كلمات امام علي عليه السلام در
خطبه ها و نامه ها و حكمت ها; .2 رد كتاب الشافي في الامامه
تاليف
سيد مرتضي ; .3 ذكر بخش هايي از تاريخ اسلام و به خصوص تاريخ امام
علي عليه السلام ; .4 بحث هاي استطرادي لغوي و ادبي و اخلاقي و ...
غالب مراجعه كنندگان به اين كتاب
نياز خود را معطوف به زاويه
اول شرح و شناخت معاني كلمات نهج البلاغه مي بينند
در حالي كه اين
زاويه ديد به شرح نهج البلاغه در لابه لاي سه زاويه ديگر پوشانده شده
بود. در اين كتاب تمامي آنچه كه ابن ابي الحديد در جهت شرح كلمات
امام علي عليه السلام ذكر كرده
آورده اند و از ديگر مطالب تهذيب شده
است .
*****
الضعفا من رجال الحديث
|
كتاب « الضعفا من رجال الحديث » را حسين ساعدي تاليف كرده و
انتشارات دارالحديث آن را سه جلد به عربي منتشر نموده
است .
جرح و تعديل راويان يكي از مهم ترين وظايف دانش رجال است .
هر يك از جرح و نيز تعديل از اصول و ضوابطي برخوردار هستند كه
كشف و دستيابي به آنها مرهون تتبع و پژوهش در مصاديق و افراد جرح
شده و يا تعديل شده است . از اين رو مطالعه جداگانه راويان عادل
و
نيز مطالعه مستقل راويان ضعيف
نه تنها در شناخت افراد هر گروه مفيد
است
بلكه در دسترسي به اصول فوق الذكر هم بسيار كارآمد است .
هنگامي كه اين سوالات مهم رجالي مطرح مي شوند : نقش مذهب
در تعديل و تضعيف چيست در موارد تعارض جرح و تعديل رجاليان
گذشته چه كرده اند اكنون ضابطه در اين موارد چيست راويان ضعيف
از نظر جغرافيايي و ارتباط به مناطق مختلف چه خصوصياتي دارند
قطعا مطالعه استقراريي موارد هر پرسش مشكلات بحث را مرتفع
خواهد كرد.
كتاب حاضر همچون فرهنگ نامه اي تفصيلي و تخصصي درباره
راويان ضعيف
تمامي اطلاعات مربوط به هر راوي را فراهم آورده
است . اطلاعات منابع اوليه و منابع متاخر رجالي
نمونه روايات
ضعيف راوي
و نتيجه گيري نهايي درباره او از نوع مطالبي است كه
مولف در اختيار خوانندگان قرار مي دهد.
در اين مجموعه چهار صد راوي ضعيف به ترتيب الفبا معرفي
شده اند. مقدمه تفصيلي كتاب نيز به گفته هاي رجاليان گذشته در
موضوع پرسش هاي ياد شده
اختصاص يافته است .
| | | | |