مجيدزندي
شرايط امروز جهاني با توسعه ارتباطات رسانه اي و افزايش استفاده از برنامه هاي ماهواره اي و اينترنتي در ميان دانش آموزان توجه به اصل پرورش و امور تربيتي را بيش از پيش ضروري و بااهميت ساخته است ضمن آنكه خلا چند ساله در فعاليت مربيان پرورشي در مدارس اكنون آمار مصرف موادمخدر روانگردان ها و رواج سي دي هاي غير اخلاقي و حتي روابط ناسالم را در سطح مدارس و بيرون از مدرسه به شدت هشداردهنده ساخته است .
اگر چه در پديد آمدن چنين آفتي خطرناك همه نهادهاي تربيتي از خانواده گرفته تا رسانه هاي جمعي خصوصا تلويزيون و مسئولان مدرسه مقصر جلوه مي كنند اما حداقل در 25 سال گذشته حضور دلسوزانه مربيان پرورشي دركنار دانش آموزان وشنيدن درددل دانش آموزان و حل بسياري از مشكلات اخلاقي و حتي خانوادگي آنها از طريق گفت و گوو سفارش گامهاي بسيار بزرگي برداشته شد كه اين ويژگي اكنون ضرورت ارتقا جايگاه مربيان پرورشي را به شدت جلوه گر ساخته و مورد توجه قرار داده است .
واقعيت اين است كه افزايش ناهنجاريها در مدارس ريشه در خلاهاي فكري دانش آموزان دارد زيرا مربي پرورشي و امور تربيتي در حكم مهندسي فرهنگي تاكنون در كنار دانش آموزان بوده اما اين مهندسان فرهنگي با دست بسته كار مي كنند و عليرغم احيا مجدد معاونت پرورشي هنوز ابزار و امكانات مورد نياز و توجه ريشه اي به امور تربيتي نشده است و مربيان پرورشي هنوز جايگاه واقعي خود را درمدرسه نمي شناسند و سردرگم هستند و همين گره كار باعث تشديد مشكلات اخلاقي در سطح مدارس شده است .
مربيان پرورشي را همه مي شناسيم همان كساني كه براي آنها تعبير روح و روان در مدارس ياد مي شود اكنون در حد برپا كنندگان مقدمات برگزاري صبحگاه مدرسه و مجري مناسبت هاي خاص مذهبي و ايام الله اقامه كنندگان نماز جماعت در مدرسه شناخته مي شوند در حاليكه ارتباط عاطفي و مذهبي با 300 دانش آموز و در بسياري موارد بيش از اين تعداد در سطح يك مدرسه هيچگاه با فعاليت يك مربي پرورشي امكانپذير نيست . در كنار آن سيل ارسال بخشنامه ها براي انجام مسابقات اجتماعي و مذهبي اداره بسيج دانش آموزي شوراي دانش آموزي و دهها كار ديگر كه بخاطر مباني اعتقادي اين مربيان همه روزه به آنها تحميل مي شود.
درمقابل هنگام اعطاي امتيازات اين مربيان تلاشگر شرايط بحراني را مي گذرانند و در ساختار آموزش و پرورش به فعاليت هاي آنها به چشم فعاليت براي رضاي خدا نگريسته مي شود و طي سالها كمترين امتيازات را براي آنها منظور مي دارند و آنها هم بخاطر اسلام و انقلاب و با اين باور كه نهاد امور تربيتي نهادي جوشيده از بطن انقلاب اسلامي است تحمل كرده اند و دم برنياوردند.
احيا مجددنهاد امور تربيتي و معاونت پرورشي نيازمند سازندگي ريشه اي در متن مدارس هم هست و صرفا احيا بخشنامه اي هيچ مشكلي از مشكلات موجود در مدارس را كم نخواهد كرد زيرا اين نهاد با ارزش در بدنه آموزش و پرورش اكنون نيازمند تلاش تشكيلاتي دقيق و آزادي عمل افرادي است كه از آنها به عنوان آگاه ترين قوي ترين انقلابي ترين با نشاط ترين و اميدوارترين افراد در سطح مدارس ياد مي شوداما اگر اين افراد به طور دقيق و حساب شده از سوي همه كادر آموزش مدرسه و مديريت سازماني حمايت نشوند آنهانيز دچار دلسردي و گرفتار روزمرگي خواهند شد.
در اين زمينه خانم احمدي مربي پرورشي مدرسه راهنمايي جعفري منطقه 15 آموزش و پرورش به گزارشگر ما مي گويد : من با اينكه سالها تجربه مربيگري پرورشي را بر عهده دارم معتقدم كه اين طرح هم داراي نقص است و ما در شيوه جديد هم موفق نخواهيم شد زيرا به جاي احيا امور تربيتي و گماردن اين مسئوليت به عده يك فرد بايد امور تربيتي را دراختيار تعداد گسترده تري از معلمان قرار دهيم زيرا يك فرد هر قدر هم كه قدرت داشته باشد تا از طرف ساير معلمان حمايت نشود و همكاري تشكيلاتي نبيند موفق نخواهد بود زيرا اگر همه معلمان به رسالت پرورشي خود واقف نباشند دانش آموزان دچار تضاد پرورشي و تناقض گويي معلمان مي شوند و اين مشكل آسيب هاي فراوان تري را به دانش اموزان تحميل مي كند.
وي مي افزايد : اگر مي توانستيد تعليم را از تربيت جدا كنيد مي توانيد معلم را هم از مربي جدا سازيد پس مربي پرورشي به تنهايي قادر نخواهد بود بار پرورشي و تربيتي 300 تا 500 دانش آموز را در يك مدرسه متحمل شود و صد البته كم مي آورد و كارآيي لازم را نخواهد داشت .
خانم احمدي ادامه مي دهد : نبود مربي تربيتي در مدرسه هم يك ضعف بزرگ محسوب مي شود اما همه مي دانند كه تلاش هاي يك مربي راه به جايي نمي برد و فقط در حد مجري زحمتكش و برگزار كننده برنامه هاي مذهبي و عقيدتي و مسابقات و... است اما چون تنهاست آن فايده اي كه بايد داشته باشد ندارد.
وي ادامه مي دهد : همه مسئولان از سختي كار مربيان پرورشي آگاه هستند و مي دانند در 28 سال گذشته چه تلاش هاي ارزشمندي در مدارس انجام شده اما تا همه معلمان رويكرد پرورشي نداشته باشند نمي توان باور داشت كه اين اهداف محقق خواهد شد.
آقاي نظري از ديگر مربيان با سابقه پرورشي منطقه 11 هم با تاكيد بر ضرورت فعاليت مربيان پرورش به گزارشگر ما مي گويد : احيا جايگاه تربيتي در منطقه و مدارس در صورتي مفيد است كه دست مربي باز باشد و در مدرسه حضورتمام وقت داشته باشند زيرا چون بسياري از كارها خصوصا نحوه برخورد با تخلفات تربيتي و اخلاقي صرفا مي تواند با مشورت مربي تربيتي به سرانجام درستي برسد بايد وقت بيشتري براي حضور او درمدرسه تعريف شود.
وي مي افزايد : مدرسه اي كه مربي تربيتي نداشته باشد بي روح وجان است زيرا كارها در روال درست تربيتي خود پيش نمي رود و آموزش بدون پرورش لنگ است و در چند سال گذشته اين خلا به طور كامل محسوس بود تا حدي كه اسلام در بسياري موارد پرورش را برآموزش خشك و بي روح مفاهيم تجربي و ادبي و هنري ترجيح مي دهد زيرا ثمره آموزش بدون پرورش در افتادن در بي راهه است .
وي مي گويد : يك معلم در كلاس درس با باورها و اعتقادات خود و با تحليل ها و سخناني كه مي گويد شخصيت سياسي و اعتقادي آينده نوجوانان و جوانان را مي سازد و اگر بخاطر مسايل و مشكلات حادي كه اين روزها معلمان دارند مشاركت آنها را هم در اين زمينه نداشته باشيم مشكلات اخلاقي موجود در مدرسه افزايش يافته و غير قابل مهار خواهد شد.
آقاي نظري ادامه مي دهد : البته در دو ـ سه سال اخير مشكل ديگري كه براي امور تربيتي پيش آمده تعديل نيرو بوده كه در كنار فاصله ايجاد شده با برنامه هاي قبل لطمات جبران ناپذيري بر پيكر امور تربيتي وارد ساخته است و به اعتقاد من تنها ايمان و عشق به كار مربيان باقيمانده را پايدار و مستحكم نگه داشته است .
خانم جوادي يكي ديگر از مربيان پرورشي مدرسه دخترانه هاني هم در اين زمينه به گزارشگر ما مي گويد : احيا امور تربيتي در واقع كمك به احيا پرورش ديني و مذهبي در مدارس است اگر مربيان تربيتي خود عامل به گفته هاي خود باشند. خوشبختانه در بسياري از همكاران اين باور واعتقاد را سراغ داريم اما چون كارها فراوان است آنها نمي رسند همه كارها را به درستي انجام دهند و در حد يك كارگر درمدرسه به كارهاي مناسبتي و تربيتي مي پردازند.
وي مي افزايد : نكته اي كه لازم است به همكاران خود سفارش كنم اين است كه اصل بي طرفي را همانطور كه در دهه اول انقلاب اسلامي رعايت مي كردند اكنون نيز رعايت كنند زيرا اگر مسايل پرورشي و تربيتي به مسايل سياسي آلوده شود اثر تخريبي بر جاي خواهد گذاشت .
خانم جوادي مي گويد : وزارت آموزش و پرورش در اين زمينه بايد با اعتماد به مربيان تربيتي دست مربي را باز بگذارد و به شدت از سفارش و تكليف خودداري نمايد چون در سالهاي اخير اين نهاد مقدس ضربات شديدي را از بده بستان هاي سياسي خورده و براي احيا واقعي تلاش هاي طاقت فرسايي لازم است كه اميدوارم مربيان تربيتي با دلگرمي هايي كه از طرف آموزش و پرورش مي بينند خصوصا با اعلام بي طرفي محض صرفا براي رضاي خدا به رفع مشكلات تربيتي و اخلاقي نفوذ يافته در مدارس بپردازند.
وي ادامه مي دهد : متاسفانه بارواج مشكلات اخلاقي در سطحي از جامعه مدارس هم در اين زمينه آسيب پذير شدند و نمي توان صرفا با روش هاي قديمي به مشكلات امروزين مدارس رسيدگي كرد و حتي شيوه هاي سنتي اكنون نمي تواند كارآيي لازم را داشته باشد.
خانم جوادي مي گويد : وجود نهادهاي موازي هم در مدرسه يكي از ضعف هاي پيشبرد دقيق كارهاست تا حدي كه هر روز يك مسابقه يا بخشنامه به مدرسه مي رسد كه از مربيان تربيتي مي خواهند آن را اجرا كنند تا حدي كه بعضا يك سوال از دو مجراي مختلف به عنوان سوال مسابقه قرآني وارد مدرسه مي شود كه مربيان از عمل به آن دستورات درمي مانند زيرا تكرار سوالات حتي براي دانش آموزان هم آشكار است .
در پاسخ به برخي از انتقادات و ارائه راهكارهاي مربيان پرورشي مدارس آقاي سيد باقر پيش نمازي معاونت پرورشي و تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش هم در گفت و گو با گزارشگر ما مي گويد : معاونت پرورشي وزارت آموزش و پرورش مرداد ماه سال جاري براساس مصوبه قانوني مجلس شوراي اسلامي مجددا احيا و از طرف دولت هم اين قانون اواخر مرداد از سوي دولت به وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد. پس از اينكه اين قانون ابلاغ شد مجلس به وزارت آموزش و پرورش فرصت داد 2 ماه پس از ابلاغ آئين نامه اجرايي معاونت پرورشي و تربيت بدني به دولت ارائه شود آئين نامه اجرايي آن هم با مشاركت كارشناسان ذيربط تنظيم و اواخر مهر ماه به دولت تحويل شد تا پس از بررسي و تصويب در كميسيون فرهنگي دولت به هيات دولت تحويل تا آن هم تصويب شود.
وي ادامه مي دهد : ما اكنون منتظر ابلاغ آئين نامه اجرايي اين معاونت هستيم كه پس از ابلاغ كار ما رسميت مي يابد كه اين معاونت از مهر ماه سال آينده رسما كار خود را در سطح مدارس آغاز خواهد كرد و قبل از آن هم ما بايد نمودار تشكيلاتي معاونت را به تاييد سازمان مديريت و برنامه ريزي برسانيم .
آقاي پيش نمازي مي افزايد : پس از ابلاغ آئين نامه اجرايي ما مديران ستادي را منصوب مي كنيم و بعد از آن برنامه هايي كه با همكاري اساتيد دانشگاه مديران و مربيان با سابقه در دست تدوين داريم كارها رسما از مهر سال آينده شروع خواهدشد.
وي درباره رويكرد دولت نهم در زمينه احيا معاونت پرورشي خصوصا پس از سرخوردگي مربيان پرورشي در مدارس بخاطر فعاليت هاي شديد و گرفتاري با موازي كاريهاي موجود در بخش پرورش مدارس هم مي افزايد : اين مساله را مي پذيرم كه مربيان ما بخاطر حذف معاونت پرورشي تا حدودي بي انگيزه شدند آقاياني هم كه احساس كردند اين معاونت بايد حذف شود نظرشان اين بود كه امور تربيتي در شرايط فعلي پاسخگوي نيازهاي دانش آموزان و رسيدن آموزش و پرورش به اهداف خود نيست و به همين دليل معتقد بودند معاونت پرورشي و آموزشي بايد تلفيق شود چون تربيت در دل آموزش هست و اين مساله را دليل كار ادغام قرارداده بودند.
وي مي گويد : در چنين حالتي مربيان پرورشي احساس كردند در سطح مدارس نقش بيهوده اي دارند چون كار پرورشي با آموزش تلفيق شد حضور خود را بي معنا مي ديدند اما همچنان انبوهي از كارهاي مدرسه به صورت بي هدف در اختيار آنها بود كه زير نظر مدير و معاونت اموزشي موظف به اجراي آن بودند.
معاون پرورشي و تربيت بدني وزارت اموزش و پرورش ادامه مي دهد : اما در سطح جرايد متوجه شديم كه در بخش آموزش هم مشكلات فراواني داريم و روش هاي تدريس روشهاي كهنه است و با شرايط روز همخواني ندارد معلمان ما هم همانند مربيان داراي انگيزه نيستند و اين بخاطر مشكلات مالي و اقتصادي و معيشتي و جايگاه اجتماعي آنهاست چطور ما نيامديم بخاطر اين مشكلات معاونت آموزشي را حذف كنيم . اين ها همه آن دليلي است كه مي تواند پاسخي براي آن تصميم باشد اما اكنون ما به اين نتيجه رسيديم كه بايد خود را با نيازهاي روز و شرايط روز احيا كنيم و بايد نقش خود را به مقتضاي روز رقم بزنيم .
آقاي پيش نمازي مي افزايد : به همين دليل در ساختار جديد معاونت پرورشي و تربيت بدني رويكردهايي را تعريف كرديم . مثلا آمديم دامنه تفويض اختيار را در كارهاي پرورشي وسيعتر ديديم و بخشي از فعاليت ها را به آنها واگذار خواهيم كرد كه درقالب « طرح دانش آموزان ارشد » كه اكنون در قالب شوراي دانش آموزي در حال پيگيري است كه دانش آموزان برتر و ارشد را درزمينه هاي مباني ديني قرآن و سنت مورد توجه ساير دانش آموزان هستند و از سوي آنها مقبوليت دارند يار نزديك مربيان پرورش تعيين خواهيم كرد.
وي مي افزايد : درچنين شرايطي معاونت پرورشي نقش مديريت و هماهنگ كننده را دارد كه كارهاي پرورشي را به دانش آموزان ارشد تفويض مي كنند با طرح درختي مربي تربيتي ابتدا دانش آموزان ارشد را شناسايي و پس از آن بقيه دانش آموزان با دانش آموزان ارشد كار خواهند كرد.
آقاي پيش نمازي درباره دلنگراني مربيان پرورشي هم ادامه مي دهد : ما براي رفع اين نگراني درباره جايگاه آنها در مدارس مربيان پرورشي را به معاون پرورشي ارتقا داديم اكنون يك مربي تربيتي تنها ابلاغ 24 ساعته دارد كه 11 ساعت آن را بايد در كلاس درس باشد و 13 ساعت ديگر را به عنوان مربي پرورشي فعاليت كند كه 300 تا 400 دانش آموز را تحت پوشش دارد. اين كار اجحاف بزرگي در حق مربيان پرورشي محسوب مي شود. ضمن آنكه موظف هستند به تمام بخشنامه ها هم پاسخ دهند و برگزاري 23 مسابقه را در اين 13 ساعت از آنها مي خواهند درحاليكه فرد ديگي در كنار دست اين مربي هست به نام معاون مدرسه كه هيچگونه از اين فعاليت ها را انجام نمي دهد و شش روز در هفته هم مي آيد و حق معاونت هم مي گيرد و كلاس هم نمي رود اختيارات كافي هم دارد بودجه كافي هم در اختيارش هست در نبود مدير حق امضا هم دارد و... بسياري از امتيازهاي ديگر كه دراختيار او قرار مي دهند اما مربي زحمتكش پرورشي از آن محروم است .
معاون پرورشي و تربيت بدني آموزش و پرورش مي گويد : در حالي كه مربي تربيتي زحمات فراواني براي مدرسه مي كشد ما در طرح جديد. جايگاه مربي را درمدرسه ارتقا داديم و به عنوان معاون پرورشي منصوب خواهيم كرد تا بتواند از نظر سلسله مراتب كار خود را با قدرت بيشتري پيش ببرد و در كنار معاون آموزشي معاونت پرورشي هم در همان سطح و قدرت كار خواهد كرد. او ديگر براي تدريس به كلاس نمي رود و در اختيار خودش است از اضافه كار هم استفاده خواهد كرد و حق معاونت را هم دريافت مي كند و به صورت تمام وقت در مدرسه خواهد ماند.
آقاي پيش نماز درباره امور محوله به معاونان پرورشي مدارس هم مي گويد : اولين وظيفه معاونت پرورشي مشاركت دادن دانش آموزان در فعاليتهاي تربيتي و پرورشي است كه براي اين مربيان آموزش هاي ضمن خدمت مي گذاريم و جزوات آموزشي تهيه شده كه در اختيار آنها قرار مي گيرد تا با شيوه هاي جديد كارآشنا شوند.
وي مي گويد : نكته ديگر اينكه مسابقات فرهنگي و هنري ساماندهي خواهدشد و براي همين هم ستادي تشكيل شده كه ورودي مسابقات مختلف را دركنترل معاونت پرورشي قرار مي دهد تا هر نهاد و سازماني به خود اجازه ندهد مسابقه جديدي را به مدارس ابلاغ نمايد.
وي درباره مشكلات موجود در سطح مدارس خصوصاكمبود اعتبارات پرورشي هم مي گويد : بايد بپذيريم كه مدرسه يك نهاد دولتي با امكانات كم است و شرايطي هم كه در كل نظام آموزش كشورو وزارت آموزش و پرورش حاكم است اين وضعيت را ايجاد كرده كه نتواند امكانات لازم را در اختيار مدارس خصوصا در زمينه پرورشي قرار دهد.
آقاي پيش نمازي درباره وضعيت سازمانهاي موازي همكار با مربي پرورشي درمدارس از جمله بسيج دانش آموزي سازمان دانش آموزي اتحاديه انجمن هاي اسلامي دانش آموزان سازمان فرهنگي وهنري شهرداري و... نيز مي گويد : قصد داريم هيچ بخشنامه اي را بدون تاييد معاونت پرورشي براي معاونت پرورشي مدارس ابلاغ نكنيم تا آنها از تعدد بخشنامه ها در امان باشند.

ويژگي اصلي مربي تربيتي محبت و تبليغ رافت اسلامي است و هر مربي تربيتي اگر بتواند محبت و رافت اسلامي خود را به بهترين وجهي به دانش آموز ابراز كند و به آن وفادار بماند براي خود در دل دانش آموزان مقبوليت كسب خواهد كرد كمااينكه در 28 سال گذشته اين ركن اصلي رمز موفقيت بسياري از مربيان پرورشي و تربيتي بوده است كه عليرغم محدوديت شديد امكانات در سالهاي اول خصوصا درسالهاي دفاع مقدس بيشترين كارايي را داشتند اما پس از آن با بروز مشكلات مديريتي و دخالتي گرفتاريهايي براي مربيان پرورشي هم ايجاد شده كه هنوز برطرف نشده است .
در اين شرايط ممكن است نظام آموزش و پرورش نهاد امور تربيتي يا معاونت پرورشي را دوباره احيا كرده باشد اما اگر نتواند زمينه اي فراهم آورد كه مربيان بتوانند در دل دانش آموزان نفوذ كنند نمي توان انتظار داشت لايق ترين افراد هم اهداف دوره جديد معاونت پرورشي و امور تربيتي را محقق سازند.


اگر چه معتقديم مربيان پرورشي در سطح مدارس پركارترين آگاه ترين قوي ترين انقلابي ترين با نشاط و اميدوارترين افراد هستند اما اگر ساختارآموزش و پرورش نتواند به طور دقيق از آنها حمايت كند و امكانات لازم را براي آنها فراهم آورد عليرغم احيا مجدد معاونت پرورشي مربيان قادر نخواهند بود به اهداف عاليه خود دست يابند
خانم احمدي مربي پرورشي در منطقه 15 تهران : احيا دوباره امور تربيتي داراي نقص فراوان است زيرا تجربه ثابت كرده تا همه معلمان به رسالت پرورشي خود واقف نباشند از يك مربي پرورشي با 300 دانش آموز كاري ساخته نيست و بعضا دانش آموزان با مشاهده تفاوت ها ميان نظرات معلم و مربي دچار تضاد فكري مي شوند
ويژگي اصلي مربي تربيتي محبت و اخلاق اسلامي است و اگر هر مربي پرورشي بتواند محبت و رافت را به بهترين وجهي به دانش آموزان تفهيم كند براي خود مقبوليت كسب كرده كه اين مهمترين ركن موفقيت هر مربي پرورشي است
آقاي پيش نمازي معاون پرورشي و تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش : با ابلاغ آئين نامه جديد مربيان پرورشي از سال آينده به سطح معاونت پرورشي مدرسه ارتقا مي يابند و كارهاي پرورشي را با مشاركت و همكاري دانش آموزان ارشد به پيش خواهند برد