در آن مهتاب كه خورشيد پلكان شب را بالا مي آمد تاگيسوان آسمان را شانه كند خورشيد و نسيم دست در گردن هم شاپركان دلباخته را به نظاره مي نشستند. چكاوك ها كه مست از رويدن صبح بودند پيراهن سبز زمين را همسفر روياي خويشتن مي پنداشتند من تمام شعرهاي نهفته دلم را از دره هاي نااميد قلبم و از دشت ياس هاي دلم بر لب طاقچه صبح مي گذارم . يكروز كه به صفاي آيينه پرده هاي چشمانم را به نظاره مي نشستم بر آينده خاكستري ام عطر خيس گريه هايم را در لحظه هاي اهورايي نيايش نگاه مي كردم . سخت است كه كويري زير پا داشته باشي و آرزوي گلستان كني . من مشت مشت ستاره بر آسمان دلم مي پاشم تا صداقت را تاييد كنم و از ياس هاي پاك سجاده ام درستي و راستي را فراگيرم . در فرهنگ لغات ذهنم مي گردم تا واژه (بغض ) را با توسن آرزوهايم تفسير كنم . زيرا صداقت بر لب طاقچه زندگي غريب مانده است . وجودم براي نديدن ماهي هاي دريا غصه دار است و تا سرزمين دوستي فاصله زيادي دارد. شب شده است . صداي عربده سكوت از كنار ساحل ذهنم مانند تندري مي گذرد. در آسمان سبد سبد ستاره را مي بينم كه ميخواهند از آبشار تنهايي هايم نجاتم دهند. آن هابا كارواني از فرشته ها در قلب كوير زندگي ام سلام سبز باران را به من مي رسانند. آنگاه صداي نبض مهربانم از قلبم بگوش مي رسد كه از بهار زندگي به وجد آي زيرا صبح اميدت طلوع كرده و از شب ديگر خبري نيست .
بيژن غفاري ساروي ـ از ساري

افلاطون اولين كسي است كه پيرامون زيبايي شناسي هنر به بحث و جدل پرداخته و پيرامون آن نظريات خود را مطرح ساخته است . وي جداي پرداختن به فلسفه هنر سخناني در خصوص عوامل مابعدالطبيعه مطرح ساخته است .
افلاطون در زمان خود مدعي بوده كه در جهان و ساحت هستي نظمي فراحسي و اخلاق گرايانه وجود دارد و در بطن آن جاري است . با اين اوصاف افلاطون براي هنر جايگاه مستقل و ويژه اي را در نظر نگرفته است . او مي گويد هنر زماني مي تواند ارزشمند باشد كه به اين قاعده پايبند باشد و فراتر از آن نرود.
در حقيقت در جهان هستي نظمي خاص وجود دارد كه هنرمند بايد براساس ضابطه هاي مدون و مشخص در آن گستره به خلق آثار هنري مبادرت ورزد.
وي در ميان آرا و انديشه خود به مساله آرمان شهر و فرد عادلي اشاره داشته و بر اين اصل پافشاري مي كند كه فيلسوفان و دانشمندان مي بايست چون او باشند.
جداي از اين افلاطون در كتاب مشهور خود « جمهوريت » به طرح مباني اخلاقي خاصه تعليم و تربيت و جايگاه آن در وادي هنر پرداخته است . وي معتقد است جوانان حتما مي بايست تحت تعليم و تربيت قرار گيرند و نبايد به حال خود رها شوند.
افلاطون مدعي است هنر بايد آنچنان جذاب باشد كه خود جوانان در پي آن باشند و نخواهيم با تبليغات و زور آنها را به اين حيطه وارد سازيم .
وي در بخش ديگر به مقوله شعر و شاعري مي پردازد و در آنجا نيز همين مساله را پي گيري مي كند و از شاعران مي خواهد تا از قدرت تصويرسازي و تخيل خود سود جويند تا وظيفه خطر تعليم و تربيت را دنبال كنند. او در مقام ارزش گذاري وظيفه شاعران را در اين جهت بالا مي داند چرا كه معتقد است مقام مباحث اخلاقي و تربيتي حتي بسيار بالاتر از حقيقت مطلق است و از آنجايي كه شاعران آنچنان در قيد طرح حقايق محض نيستند و در عالم خيال سير مي كنند مي توانند به مسايل تربيتي توجه نشان دهند و اشعاري هدفمند و مفيد را توليد كنند.
وي در كتاب « جمهوريت » خود در بخش تقليد و محاكات به پيكره هنر دوران خود مي تازد و فرايند تقليد را چونان آينه و عملكردش مي داند. بدين ترتيب از نقاشان مي خواهد تا تصويري منطبق با اصل را پديد آورند و در تصاوير دخل و تصرفي نكنند. آنچنان كه آينه تصويري مشابه از جهان هستي را نشان مي دهد.
با تمامي اين اوصاف افلاطون سعي دارد اين نقطه نظر را ثابت كند كه شاعر نيز در پي صور خيال مي تواند باشد و نمي تواند آنچنان كه توقع مي رود حقايق را در بطن آثار خود حلاجي كند. او به شدت به شعر تقليدي انتقاد وارد مي سازد و با طرح مقوله تاثير شعر بر نفس مدعي مي شود كه اينگونه اشعار تاثير مخربي بر نفس انسان مي گذارد او حتي بر اين مساله تاكيد مي ورزد كه اينگونه اشعار مي توانند نفس مطهر و پاك را نابود سازند. از اين رو افلاطون وظيفه شاعران را بسيار سخت و پرتنش متصور ميشود و توقعات بسيار زيادي از شاعران دارد.
جداي از تمامي مسايل مطرح شده افلاطون زياد هم به عاقبت هنر خوش بين نيست و معتقد است هنر در شرايط آن روزگار توانايي تحقق آرمان ها و طرحهاي او را ندارد.
پس افلاطون خود در مقام يك قاضي مي نشيند و به طور كلي شعر را از وادي هنر اصيل جدا ساخته و دور مي اندازد. او با اين پيش قضاوت كه شعر نمي تواند آن چنان كه متوقع است اخلاق و تربيت را مطرح مي سازد ولاجرم براي نفس انسان مضر است حكم مي كند كه شعر مي بايست از گردونه هنر خارج شود. البته بايد به اين مساله توجه داشت كه در دوران افلاطون اشعار مطرح اديسه و ايلياد هومر بوده اند و آنچه او مطرح ميسازد پيرامون قالب اشعار اسطوره اي است كه هومر سرآمد آن است .
اين در حالي است كه افلاطون اشعاري كه حالت دعا و مناجات دارد را پسنديده مي داند و تنها به قالب اشعار تخيلي و دور از ذهن اسطوره اي مي تازد. او در بخش هاي پاياني كتاب خود به صراحت مي گويد كه شعر از نوع تقليدي و مغرضانه اش تنها در پي ترويج نفسانيات و لذايذ دنيوي است .
او مي گويد اگر شعر بتواند از اين قالب فعلي خارج شود و به طرح مسائل اجتماعي فلسفي تربيتي و اخلاقي بپردازد قابل تقدير است و در گونه انواع ادبي قرار ميگيرد : « عنان و اختيار خود را به دستان عشق هاي كودكانه و نسنجيده شعر نخواهم سپرد. »
جالب اين است كه افلاطون خود به اين مساله اشاره مي كند كه شعر داراي قالبي خاص است كه مي تواند بسيار بر اذهان عمومي تاثير گذار باشد و ميتواند انسان را دچار تحولات عظيم روحي كند و دگرگون سازد به همين دليل او به جوانان هشدار مي دهد كه اسير جاذبه هاي شعر زمان خود نشوند و تا به آنجا كه مي توانند از اشعار هومر فاصله بگيرند و بيشتر هم خود را مصروف فلسفه و مسايل اخلاقي و تربيتي كنند.
برخي از منتقدين معاصر نسبت به افكار و انديشه افلاطون واكنش هاي شديدي نشان دادند چرا كه افكار و آراي اين فيلسوف بزرگ را با آرا و انديشه مدرن متمايز مي بينند. در دنياي امروز كه تقدس زدايي هرج و مرج نهيليسم و... حرف اول را مي زنند يقينا افكار و آراي افلاطون بسيار مضر حتي دور از ذهن به نظر مي رسد.
افرادي چون آريس مرداك براي خدشه وارد كردن به افكار و انديشه افلاطون سعي دارند اينگونه وانمود كنند كه افلاطون مخالف زيباشناسي است . آنها اخلاق و تربيت را به طور كلي با مقوله زيبايي شناسي مغاير مي دانند. در صورتي كه بسياري از انديشمندان زيبايي ها را در همان اخلاق و تربيت مي پندارند.
يقينا مفهومي كه افلاطون از مقوله زيبايي شناسي دارد با آنچه دنياي مدرن پرتنش در ذهن خود پرورانده توفير دارد.
در دوران كنوني بي نظمي ها بي اعتقادي ها بي ايماني تناقض
فساد شهوت و... تمامي پايه هاي اصلي زيبايي شناسي به حساب مي آيند.
آنها معتقدند كه هر چيزي كه در اين دنيا حامل لذت و نفسانيات دنيايي باشد زيبايي است و براي اثبات گفته هاي خود از حربه تبليغات و سانه ها حداكثر استفاده را مي برند آنها با كمك ابزار تبليغاتي افكار و انديشه افلاطون را پوسيده جلوه ميدهند و به تمسخر آن مي پردازند.
اين در حالي است كه افلاطون هنر و شعر را به طور كامل ناديده نگرفته بلكه شرايط لازم براي مطرح شدن آن را بيان كرده است كه همان توجه به مباحث الهي اخلاقي تربيتي جامعه شناسي و به طور كلي طرح حقايق زندگي و دوري جستن از عوامل دروني و سراب ها و وهم است .