لزوم تدوين اهداف آموزش هاي عمومي
دكتر سيد ابوالقاسم حسيني استاد روان پزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد
خلاصه مقاله
انسان داراي 4 بعد زيستي روان شناختي اجتماعي و معنوي مي باشد . اين سئوال بزرگ بايد مطرح شود كه اگر انسان به هر شكل زندگي كند آيا سلامت ابعاد فوق الذكر تامين مي شود و يا براي دست يابي به سلامت هر كدام از نظام هاي فوق روش هاي اختصاصي وجود دارند
يقينا پاسخ مثبت است و انسان مجبور است براي دست يابي به سلامت نظام هاي اصلي زندگي خود از قوانين خاصي پيروي كند. در حال حاضر با توجه به اين كه بعد زيستي انسان براي او جنبه حياتي دارد قوانين دست يابي به سلامت بدني در حد نسبتا قابل قبولي تدوين شده اند و بر حسب امكانات علمي و اقتصادي هر كشور به مردم آموزش داده مي شوند. متاسفانه ابعاد ديگر چون به اندازه بعد زيستي قابل لمس نيستند نا ديده گرفته مي شوند و يا به صورت بسيار كم رنگي به آن ها پرداخته مي شود. با توجه به اين واقعيت كه ابعاد ديگر در حقيقت زير بناي جنبه هاي زيستي انسان مي باشند لازم است بيش از بعد زيستي و يا حداقل به اندازه آن مورد توجه قرار گيرند.
پيشنهاد ديگر اين است كه همان طور در دانشگاه ها اهداف كلي و اختصاصي در هر درس مورد توجه قرار مي گيرند لازم است همان الگو در آموزش هاي الزامي عمومي نيز مورد استفاده قرارگيرد.
هدف اين مقاله حساس كردن مسئولان و همه قشرهاي جامعه به همكاري در برآوردن نياز هاي فوق و لزوم اطمينان يافتن از دست يابي همه اقشار جامعه به آموزش هاي الزامي براي سلامت ابعاد وجودي آن هامي باشد.
بديهي است چنان چه اين پيام به خوبي شنيده شود لازم است بازنگري جدي نسبت به برنامه هاي آموزش وپرورش دانشگاه ها حوزه هاي علميه و وسايل ارتباط جمعي انجام شود. در اين مورد مخصوصا سيماي جمهوري اسلامي ايران مي تواند نقش ارزنده اي ايفا كند. در شرايط ايده آل مساجد و حسينيه ها نيز مي توانند مورد استفاده قرار گيرند.
امام خميني (ره )رسانه هاي عمومي كشور را به عنوان يك « دانشگاه بزرگ » مطرح ساختند. واقعا اگر اين پيام به خوبي دريافت مي شد نتايج پر باري عايد مردم ما مي گرديد و زمينه خوبي براي ارايه برنامه هاي آموزشي و فرهنگي به ساير كشورها مخصوصا كشورهاي اسلامي فراهم مي شد.
در اين كه رسانه هاي ما در ضمن بيش از ربع قرن كه از پيروزي انقلاب اسلامي مي گذرد در اين مورد موفق بوده اند يا خير خود موضوعي است كه به طور رسمي بايد مورد پژوهش و ارزيابي قرار گيرد.
وجدان آگاه مردم ما نيز ارزيابي اختصاصي خود را مي نمايد و كليه مسولان هر برنامه و در سلسله مراتب اداري اين سيستم هاي فراگير در پيشگاه خداوند نيز ارزيابي و به تناسب با خلوص نيت و ارشاد نسبت به جامعه يا خداي نا كرده در صورت جنبه هاي معكوس آن جزاي متناسب دريافت خواهند نمود كه مسير آن ها را تا ابد مشخص خواهد نمود.
چنان چه رهنمود حضرت امام (ره ) را به عنوان يك اصل تلقي كنيم بايد تمام ضوابط دانشگاهي به طور متناسب در صدا و سيما و ساير رسانه هاي ما ملحوظ شوند و اگر به هر علت نخواهند يا نتوانند اين پيشنهاد را در تمام برنامه هاي صدا و سيما پياده نمايند لااقل به صورت نمونه و آزمايشي از هر كدام از رسانه ها يك برنامه را به آموزش هاي الزامي عمومي اختصاص دهند وبرنامه پيشنهادي را در آن پياده كنند.
منظور از آموزش هاي الزامي عمومي آموزش هايي هستند كه در جنبه هاي مختلف زندگي يك انسان مورد نياز مي باشند.
اينك انسان به عنوان موجودي كه داراي جنبه هاي زيستي روان شناختي اجتماعي و معنوي مي باشد معرفي مي گردد.
يقينا هر كدام از ما در هر چهار بعد فوق نياز هاي آموزشي خاصي داريم كه در صورت يادگيري و كار برد آن ها در زندگي دنيوي و اخروي موفق خواهيم بود و در صورت عدم يادگيري و عدم كاربرد آن ها هم در دنيا و هم در آخرت زيان خواهيم كرد.
متاسفانه در حال حاضر در هيچ جا اين آموزش ها به ما ارايه نمي شوند و اميدواريم با هدايت الهي و بيداري مسولان اين آموزش ها مدون گردند و به صورت نظري و عملي تدريس شوند.
مردم ما وسايل ارتباط جمعي را مظهر و تجلي گاه تحقق فرهنگ اسلامي تلقي مي كنند كه بايد در خدمت تعليم و تربيت كليه اقشار جامعه باشد و در مجموع موجب رشد همه جانبه آن ها گردد.
از آن جا كه اين رسانه ها نقش مجتمع علمي فرهنگي و تربيتي را ايفا مي كنند
مسئوليت خطير تامين محتواي آموزشي نسل هاي امروز و فرداي جامعه را بر دوش دارند. در اين روند جوانان موقعيت شاخصي دارند زيرا اصلي ترين قشر آينده ساز رشد و شكوفايي فرهنگي اقتصادي و سياسي اين كشور خواهند بود.
وظيفه همه ما اين است كه اين محيط هاي مقدس را از هر گونه شايبه ناپاكي و مفاسد اجتماعي و آثار فرهنگ هاي منحط بيگانه پاك نماييم وبا پرداختن به امر به معروف و نهي از منكر در سالم سازي محيط دخالت كنيم . در صورتي كه اين مجاهده انجام شود دست يابي به دانشگاه سراسري و دست يابي به رشد همه جانبه دور ازانتظار نخواهد بود.
مردم ما به حق با توجه به همه مخارجي كه در اين راه پرداخته اند نمي توانند سسيتم هايي را تحمل نمايند كه به نام اسلام و انقلاب اسلامي فعاليت كنند و هنوز شوايبي از فرهنگ هاي پوچ و فاسد بيگانه در آن ها به چشم بخورد.با توجه به اين كه مهمترين سيستم وسايل ارتباط جمعي ما مستقيما زيرنظارت مقام معظم رهبري اداره مي شود و مسئول آن توسط ايشان انتخاب مي گردد بايد كليه برنامه هاي آن بايد مورد تاييد اسلام باشد و در غير اين صورت مورد خشم اسلام وپيروان آن خواهد بود.
در اين مقاله سعي خواهد شد روش تهيه برنامه را به منظور امكان ارزيابي آن ارايه شود و اميد است گوش هاي شنوايي كه همواره در اين سيستم ها وجود دارند اين پيام را عملي سازند و نگارنده نيز آمادگي دارد در اين مورد هم فكري كند.
نكته بسيار مهمي كه لازم است برآن تاكيد شود اين واقعيت است كه اينك در آموزش و پياده كردن بهداشت اين امر به ثبوت رسيده و توسط كارشناسان سازمان جهاني بهداشت اعلام شده است كه بهداشت چيزي نيست كه بتوان آن را به مردم تزريق كرد. بلكه مردم بايد در سياست گذاري برنامه ريزي اجرا و نظارت برنامه هاي بهداشتي بايد همكاري كامل داشته باشند و در غير اين صورت بهداشت فراگير نخواهدشد(1 ) . پيشنهادي هم كه به صورت اين مقاله ارايه مي گردد كوششي براي ايجاد سلامت بدني رواني اجتماعي و معنوي مي باشد و بايد از سياست فوق بهره مند شود.
هدف كلي اسلام و زمينه هاي موجود
خداوند متعال هدف قرآن را دست يابي به رشد معرفي مي كند( يهدي الي الرشد). وجود فطرت پاك در تمام انسان هاي مخاطب همه سيستم هاي تبليغي ما واز جمله رسانه ها هستند و بنا به تعبير امام خميني (ره ) و علامه طباطبايي (ره )تمام آموزش هاي الهي براي شكوفايي فطرت و دست يابي انسان به رشد مي باشند . (3 ـ2 )
آموزش هاي الزامي براي دست يابي به رشد
هر كدام از ما در رشته تخصصي خود آموزش هايي را دريافت مي كنيم و رشد نيز يك مقوله تخصصي مي باشد كه لازم است ضوابط آن تدوين و تدريس شوند. خوشبختانه هم اكنون در دانشگاه ها محتواي آموزش بر اساس اهداف آموزشي تدوين مي گردند. به اين معنا كه اهداف آموزشي تدوين مي گردند و محتواي آموزش طوري تنظيم مي شود تا اهداف آموزش را بر آورده سازد. لازم است در اين جا اهداف آموزشي به طور اجمال مطرح شوند :
بر اساس مطالب فوق هدف اصلي ما دست يابي به رشد است .ساترلند يكي از محققان روان شناسي تبليغ معتقداست : اگر كالاي شما به اندازه يك پر كاه از رقيبتان برتر باشد مطمئن باشيد كه شما برنده بازار هستيد (4 ) . حالا بايد وضع خودمان را ارزيابي كنيم .
نتيجه پذيرش اسلام رشد ابد ونتيجه كار مخالفان آن سقوط ابد است . با قدرت مي توان اعلام كرد كه فاصله نتايج بين دو طرز تفكر از بعلاوه بي نهايت تا منهاي بي نهايت مي باشد. حال بايد ببينيم چه گونه مي توانيم مردم را متقاعد كنيم تا رشد ابد را بپذيرند واز سقوط ابد فاصله بگيرند
از ديدگاه روان شناسي فرايند هاي رواني اصلي انسان به سه فرايند زير تقسيم مي شوند :
1 ـ شناخت
2 ـ عواطف
3 ـ رفتار
در حقيقت در تمام فعاليت هاي تبليغي اسلامي ما بايد بر روي سه فرايند فوق كار كنيم تا با تاييد الهي بتوانيم در اين مورد توفيق يابيم . به عبارت ديگر راهكار اقدام هاي ما بايد بر اساس اصلاح شتاخت عواطف و رفتار خلاصه شوند.
مخاطبان خود را والا ترين انسان بدانيم
شايد كليد اصلي در ارتباط با ديگران از ديدگاه روان شناسي اسلامي اين است كه ما خودمان را برتر از آن ها احساس نكنيم .بلكه بر عكس همه مردم از خودمان برتر و والاتر بدانيم .
دستور العمل زير با مختصر اختلافي توسط حضرت علي و امام رضا عليهما السلام ارايه شده است :
علي عليه السلام معيار هاي ايده آل سلامت رواني (داشتن تعقل ) رادر 10 معيار به صورت زير خلاصه مي كند :
1 ـ مردم از كفر و شرارتش در امان مي باشند .
2 ـ به نيكي وهدايتش اميدوارند .
3 ـ زيادي دارايي خود را مي بخشد .
4 ـ زيادي گفتار خود راكنترل مي كند .
5 ـ بهره او از دنيا به مقدار قوتش مي باشد .
6 ـ تا زنده است از دانش سير نمي شود .
7 ـ سختي و با خدا بودن را بر عزت و با خدا نبودن ترجيح مي دهد .
8 ـ نيكي اندك ديگران را زياد مي شمارد .
9 ـ نيكي بسيار خود را اندك مي شمارد .
10 ـهمه مردمان را از خود بهتر و خود را از همه بدتر مي داند و اين تمام مطلب است . (6 ـ5 )
ماكس ساترلند پيامي را در مورد روان شناسي تبليغ به صورت زير مطرح مي كند مصرف كننده « يك فرد ابله » نيست .او همسر شمااست . زنان ما شوهران ما و فرزندان ما جملگي در زمره مصرف كنندگانند. يك فرد مصرف كننده يك فرد كند ذهن نيست مصرف كننده من و شماييم . (7 )
به طور خلاصه لازم است با توجه به كرامتي كه همه انسان ها براساس وجود فطرت پاك در خود دارند به آن ها احترام بگذاريم و سعي كنيم بسيار مودبانه ابدي بودن آن ها را گوشزد كنيم . براي آن ها روشن كنيم كه راه دست يابي به سعادت ابدي تنها يادگيري پذيرش وپياده كردن آخرين آموزش هايي است كه توسط خداوند براي انسان ارسال شده اند و خداوند متعال در مقطع زماني كه ما در آن زيست مي كنيم جز پياده كردن دين اسلام هيچ ديني را از هيچ كس نمي پذيرد(8 ) .
لزوم مشخص كردن اهداف آموزشي
خوشبختانه هم اكنون در دانشگاه هاي كشور دروس مختلف بر اساس برنامه ريزي و مشخص كردن اهداف آموزشي مطرح مي شوند . لازم است اين روش در آموزش هاي عمومي جامعه در تمام سطوح و مخصوصا در دانشگاه سراسري صدا و سيما مورد استفاده قرار گيرد.
به منظور شروع برنامه وآشنايي گروه هايي كه كمتر با برنامه فوق كار كرده اند به طور اجمال اين روش شرح داده مي شود.يقينا براي استفاده كامل از اين برنامه به آموزش هاي گسترده تر نياز وجود دارد كه مي توان از معاونت هاي آموزشي دانشگاه ها استفاده نمود.
اهداف آموزشي
گام اول در يك برنامه ريزي آموزشي مشخص كردن اهداف آن است .در اكثر موارد نياز اجتماع مهمترين عامل تعيين كننده در انتخاب يك هدف آموزشي است . ممكن است اجتماع در زمان آموزش دانش مورد نظر برايش لازم نباشد ودر آينده بر حسب بروز شرايط اختصاصي نياز به آن احساس شود. به طور طبيعي تشخيص اين كه چه چيزي نياز اجتماع است منوط به تجربه واقع بيني و دور انديشي فراوان است .زيرا تميز نياز هاي حقيقي از نياز هاي كاذب و آگاهي از نياز هايي كه در اثر تحولات اجتماعي به وجود مي آيند كار ساده اي نيست وخود به دانش و تجربه كافي نيازمند است .
ميگر يكي از كارشناسان آموزش مي گويد « اگر مطمئن نباشيد كه به كجا مي رويد بسيار احتمال دارد كه از جاي ديگري سر در بياوريد و حتي ندانيد كه كجا هستيد (9 )
اهداف آموزشي به اهداف كلي و اهداف اختصاصي طبقه بندي مي شوند.
منظور از اهداف كلي آموزشي عبارت است از كليه فراگيري ها و توانايي هايي كه فراگيرنده در پايان دوره آموزشي خواهد داشت . اين اهداف بايد به صورت توانايي هاي فراگيرنده در پايان دوره بيان شوند . (9 )
به عنوان مثال فراگيرنده پس از مشاهده يك فيلم راجع به پيامبر اسلام (ص ) بايد بتواند وقايع كلي زندگي ايشان را بيان كند.
گام دوم پس از تعيين اهداف كلي آموزشي مشخص كردن اهداف اختصاصي مي باشد. منظور از اين اهداف اين است كه به طور دقيق وتا حد امكان به صورت عيني و قابل لمس آن چه را كه يادگيرنده در پايان دوره آموزشي بايد فرا گيرد تعريف كنيم .به عبارت ديگر اهداف آموزشي نمود هاي رفتاري دارند. كلمات زير معمولا در اين مورد به چشم مي خورند :
« بايد بتواند بيان كند شرح دهد بنويسد ترسيم كند(9 ) . »
به عنوان مثال فيلم ذكر شده در مورد پيامبر اسلام (ص )بايد به نوعي ارايه شود كه بيننده با مشاهده آن بتواند هدف اصلي پيامبر(ص ) و راهكارهاي مورد استفاده ايشان را بيان كند.موانع موجود بر سر راه و راه حل هاي اختصاصي براي مقابله با آن ها را ذكر كند. جنبه هاي عملي فيلم را كه مي تواند در زندگي هر انسان و از جمله خود او مورد استفاده ( الگو گيري ) قرار گيرد بيان نمايد.
اين مرحله از حساسيت ودشواري ويژه اي برخوردار است .
تعريف دقيق اهداف آموزشي به صورت رفتارهاي ويژه عيني امكان به كارگيري استراتژي هاي مناسب را فراهم مي آورد و به هنگام ارزيابي مي دانيم چه چيز بايد مورد بررسي قرار گيرد
به منظور فراهم كردن امكان ارزيابي اهداف اختصاصي آموزشي ارايه يك متن آموزشي ضروري است .اين متن مي تواند يك فيلم يك سخنراني لوح فشرده كتاب يا مقاله باشد. اين متن معيار ارزيابي مي باشد ولازم است حد اقل نمره قابل قبول بر اساس ارزيابي كار فراگير با اين معيار مشخص شود.
امام موسي ابن جعفر عليه السلام معيار هاي علم آموزي را به زبان ساده بيان مي نمايد كه مي تواند و بايد به عنوان دستورالعمل اساسي ما درتمام جنبه هاي آموزشي واز جمله صدا و سيما باشد :
سزاوارترين علم براي تو آن است كه كار تو جز به آن وسيله شايسته نگردد.
واجب ترين كار براي تو آن است كه نسبت به انجام آن مسول هستي .
لازم ترين علم براي تو آن است كه تو را به صلاح و فساد قلب (سازمان رواني ) تو راهنمايي نمايد.
علمي پسنديده ترين عاقبت را فراهم مي آورد كه علم تو را در حال حاضر افزايش دهد. پس به علمي كه جهلش به تو ضرري نمي رساند نپرداز واز علمي كه ترك آن جهل تو را افزايش مي دهد غافل مشو(10 ) .
در دستور العمل فوق آموزش هاي الزامي و لزوم پرداختن به آن ها مورد تاكيد قرارگرفته است .
علي عليه السلام بر لزوم افزايش آگاهي هاي ديني تاكيد مي كند و مي فرمايد : هر گاه آگاهي يافتي پس در دين خدا تحصيل دانايي كن (11 ) . علي عليه السلام از مردي كه مي خواست تجارت كند پرسيد : آيا آگاهي ديني يافته اي آن مرد پاسخ داد بعضي از جنبه هاي آن را فراگرفته ام .
ايشان با تحكم او را مخاطب مي سازد و مي گويد : واي بر تو. انسان اول بايد به فقه بپردازد و بعد تجارت را شروع كند. زيرا اگر كسي به خريد و فروش بپردازد و از حرام و حلال سوال نكند به ربا مي افتد.
برخورد عقلاني ومنطقي
علي عليه السلام علت بعثت پيامبران الهي رابه صورت زير بيان مي نمايد :
پس خداي تعالي پيامبران خود را در بين آنان بر انگيخت وايشان راپي در پي مي فرستاد تا عهد و پيمان خدا را كه جبلي آن ها بود بطلبند و به نعمت هاي فراموش شده (توحيد فطري ) را ياد آوري كنند واز راه تبليغ با ايشان گفتگو نمايند(با برهان سخن گويند) و ذخاير عقلاني آن ها را شكوفا نمايند و آيات قدرت را به ايشان نشان دهند . (13 )
طرز برخورد روش پياده كردن و اهداف كلي آموزش در فرازهاي فوق خلاصه شده اند.
به نظر مي رسد با توجه به تاكيد پيامبر اسلام (ص ) بر لزوم شناخت نفس روان شناسي اسلامي و اصول بهداشت رواني (16 ـ15 ) كه قوانين دست يابي به رشد و سعادت را به ما آموزند در مقوله آموزش هاي الزامي قرار دارند. يقينا يادگيري اصول دين واحكام عملي اسلام كه در زندگي روزمره مورد نياز مي باشند نيز در اين زمره جاي مي گيرند. در شرايط ايده آل لازم است تمام آموزش هاي الزامي توسط متخصصان رشته هاي مختلف علمي در حوزه و دانشگاه تدوين شوند و ضمن يك برنامه ريزي جامع به تمام قشرهاي جامعه آموزش داده شوند.
آموزش هاي الزامي به عنوان يك تكليف عقلي و شرعي
آموزش هاي الزامي تنها به عنوان تكليف شرعي مطرح نمي شوند بلكه جنبه عقلاني دارند. به عنوان مثال آموزش هاي قبل از ازدواج اينك به صورت آموزش هاي الزامي قبل از ازدواج در بعضي از كشور هاي جهان آموزش داده مي شوند و شركت كنندگان بعد از ديدن اين دوره مي توانند اقدام به ازدواج بنمايند.
بررسي وضع موجود
در حال حاضر در هيج كجا اين برنامه پيشنهادي پياده نمي شود ويا اجراي آن محدود مي باشد. چنان چه اين برنامه مورد تاييد قرار گيرد به منطور جبران مافات لازم است به صورت سريعي بررسي هاي مقدماتي براي تدوين اهداف كلي و اختصاصي در رشته هاي مورد نياز انجام شوند و در ضمن اجرا كاستي هاي هر برنامه كشف و مرتفع گردند.كليه سخنراني ها فيلم ها و سناريو ها و.... بايد بر اساس اين دستور العمل شكل گيرند و هر كدام نيازهاي الزامي قشر خاص يا مقطع سني خاص را برطرف سازند. با تدوين نيازها و اهداف آموزشي گروه هاي مختلف جامعه امكان كشف بد آموزي هايي كه به علت ناآگاهي بعضي از دست اندركاران و يا نفوذ بعضي ازافراد مغرض وابستگان به تفكر غربي و ضد اخلاقي به وجود مي آيند بيشتر خواهد شد.
خوشبختانه امكانات وسيعي هم اكنون وجود دارند كه مي توانند در پياده كردن اين طرح همكاري كنند و عملا نهاد خاص و يا اعتبار ويژه مورد نياز نيست . همه نظام هاي وابسته به امر به آموزش همگاني و مربوط به امر به معروف ونهي از منكر از جمله نهاد هاي زير مي توانند و لازم است به طور جدي وارد عمل شوند.
صدا وسيما
مساجد حسينيه ها و ساير مراكز فرهنگي
مدارس و دانشگاه ها
واحد هاي اختصاصي امر به معروف و نهي از منكر مانند سازمان تبليغات اسلامي و دفتر تبليغات اسلامي .
لزوم همكاري بخش خصوصي
اگرچه بعضي از نهادهاي فوق غير دولتي مي باشند ولي امكان فعاليت وسيع بخش خصوصي وجود دارد. بخش خصوصي مي تواند با داير كردن كانون هاي فرهنگي و در يافت مجوز رسمي از وزارت ارشاد مسئوليت آموزش هاي الزامي را به عهده گيرد و بابت انجام آ ن حق التدريس دريافت كند. البته لازم است دست اندركاران آن ها قبلا در كارگاه هاي اختصاصي شركت نمايند و دوره مربوط به آن را بگذرانند.
در حال حاضر از امكانات فوق به نفع آموزش هاي الزامي استفاده نمي شود و لازم است در اين مورد برنامه ريزي شود و به تدريج همه مراكز اسلامي به صورت مراكز آموزش هاي الزامي در آيند و هر كدام نسبت به ارايه يكي از آموزش هاي مورد نياز آمادگي يابند.
براي دست يابي به اين هدف بسيار والا مقتضي موجود و مانع مفقود است وهر كدام از ما مي توانيم و بايد به عنوان يك تكليف شرعي يك واحد آموزش الزامي را فعال كنيم و يا در آن شركت مستقيم داشته باشيم .انشا الله
بديهي است پس از آماده شدن كامل آموزش هاي الزامي اين آموزش ها مي توانند و بايد در برنامه هاي مقاطع مختلف تحصيلي در آموزش و پرورش و دانشگاه ها قرار گيرند.
آموزش هاي الزامي براي برخورد با مواقع بحراني
يكي از جنبه هاي بسيار مهم آموزش هاي الزامي تدوين اين آموزش ها براي برخورد در مواقع بحراني است .مقاطعي از زندگي مانند شروع تحصيل تغيير مقاطع تحصيلي شروع كار ازدواج طلاق بيماري خود و يا يكي از بستگان يا دوستان و به طور كلي در تمام مواردي كه به نوعي تغييري خاص در زندگي رخ مي دهند نياز به آموزش هاي اختصاصي دارند كه بايد براي آن ها برنامه ريزي شود.
نقش رسانه هاي تصويري در نمايش جنبه هاي عملي آموزش هاي الزامي
رسانه هاي تصويري امكانات وسيع و نقش بارزي در نشان دادن طرز برخورد در نمام طول زندگي و از جمله موقعيت هاي بحراني دارند و بايد به بهترين وجهي اين مسوليت عظيم را انجام دهند.
لزوم دريافت پيام اصلي آموزشي و تربيتي زندگي معصومان و شاگردان درجه اول مكتب انبيا و زبدگان جوامع بشري و خودداري از پرداختن به حواشي
ما خوشبختانه در مقطعي زندگي مي كنيم كه مواد خام براي تدوين آموزش هاي الزامي در طيف وسيعي وجود دارند و وظيفه ما تمركز فكر به اين موضوع و تدوين آن مي باشد. در اين مورد مرور زندگي پيامبران الهي و ساير معصومان عليهم السلام و تجزيه و تحليل آن ها يكي از منابع بسيار قوي در اين مورد مي باشد. كار استاد شهيد مطهري در اين مورد قابل تقدير است و بايد ادامه يابد(14 ) .
به نظر مي رسد با توجه به تاكيد پيامبر اسلام (ص ) بر لزوم شناخت نفس روان شناسي اسلامي (15 ) و اصول بهداشت رواني (16 ) كه قوانين دست يابي به رشد و سعادت را به ما آموزند در مقوله آموزش هاي الزامي قرار دارند. چنان چه دو مقوله مذكوربه صورت فيلم يا سناريو درآيند پيام هاي آن ها براي تمام افراد جامعه قابل درك خواهد بود. يقينا يادگيري اصول دين واحكام عملي اسلام كه در زندگي روزمره مورد نياز مي باشند نيز در اين زمره جاي مي گيرند. در شرايط ايده آل لازم است تمام آموزش هاي الزامي نوسط متخصصان رشته هاي مختلف علمي در حوزه و دانشگاه تدوين شوند و ضمن يك برنامه ريزي جامع به تمام قشرهاي جامعه آموزش داده شوند.
منابع
1 ـ كميته تخصصي سازمان جهاني بهداشت : روي كرد جديد به آموزش بهداشت در مراقبت هاي اوليه بهداشت . انتشارات دفتر هماهنگي برنامه هاي آموزش بهداشت وزارت بهداشت .(ترجمه سيمين حكمت و همكاران ) 1983 ص 22 ـ8
2 ـ علامه محمد حسين طباطبايي : تفسير الميزان . انتشارات محمدي 1362 ( ترجمه محمد باقر موسوي )ج 11 ص 316
3 ـامام خميني : طلب و اراده . مركز انتشارات علمي فرهنگي . ص 7 ـ153
4 ـ ساترلند : روان شناسي تبليغ
5 ـ كليني : اصول كافي . انتشارات اسلاميه سال انتشار ندارد( ترجمه سيد جواد مصطفوي ) ج 1 ص 22
6 ـ حراني علي بن الحسين : تحف العقول . انتشارات اسلاميه . 1400 ه ق ( ترجمه علي اكبر غفاري ) ص 467
7 ـ قرآن مجيد سوره 72 ايه 2
8 ـ قرآن مجيد سوره آل عمران آيه 19 و85
9 ـدكتر سيد مسعود موسوي نسب : نشريات داخلي مجموعه كارگاه هاي آموزش پزشكي جامعه نگر.انتشارات بخش آموزش پزشكي . دانشگاه علوم پزشكي شيرازـ 1375
10 ـشيخ عباس قمي : انوار البهيه ص 191
11 ـ آمدي : غررالحكم . انتشارات دانشگاه تهران . ج 3 ص 141
12 ـ دعائم الاسلام ج 2 ص .16 مستدرك وسائل ج 13 ص 247
عوالي اللئالي ج 3 ص 201
13 ـنهج البلاغه : ج 1 ص 24
14 ـ استاد شهيد مرتضي مطهري : داستان راستان . جلد اول و دوم شركت سهامي انتشار 1351
15 ـ دكتر سيد ابوالقاسم حسيني : روان شناسي اسلامي براي دانشجويان . انتشارات دانشگاه علوم پزشكي مشهد . 1380
16 ـ دكتر سيد ابوالقاسم حسيني : اصول بهداشت رواني . انتشارات آستان قدس رضوي چاپ پنجم 1385
با توجه به اينكه سلامت اجتماعي و معنوي زيربناي جنبه هاي زيستي انسان است طبعا لازمست الگوي مناسبي براي آموزش هاي الزامي عمومي مورد استفاده قرار گيرد
لازم است بازنگري جدي نسبت به برنامه هاي آموزش و پرورش دانشگاهها حوزه هاي علميه و وسايل ارتباط جمعي با هدف دستيابي به رشد و سلامت ابعاد وجودي انسان صورت گيرد
معصومين (ع ) در واقع شاگردان اول مكتب انبيا و زبدگان جوامع بشري هستند. دريافت پيام اصلي زندگي آنها يكي از اصلي ترين اهداف نظام آموزشي و تربيتي ما بايستي تلقي شود
