روزنامه جمهوري اسلامي 21/10/1385 صفحه مقالات

  • پله پله تا ظهور
  • زمينه تربيتي ظهور و تحقق حكومت جهاني حضرت امام مهدي (عج )
  • گفتار مهدويت
  • بررسي تطبيقي روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي كشور
    • *****
    پله پله تا ظهور


  • خسف در بيدا چيست
    خسف به معناي فرو ريختن مي باشد و بيدا مكاني است بين مكه و مدينه كه در آن جا قبل از قيام حضرت مهدي (ع ) البته بعد از ظهور به حكم خداوند ندا كننده اي خروش آورد كه : « اي بيابان ! گروه ستمكاران را نابود ساز! »
    با اين خروش آسماني زمين شكافته مي شود و آن سپاه كه (تعقيب كننده امام مهدي (ع ) هستند) در زمين فرو مي روند و زمين آنها را مي بلعد. و تنها دو نفر باقي مي مانند تا يكي اين خبر عجيب را براي امام مهدي (ع ) ببرد (به عنوان بشير) و ديگري آن خبر را براي سفياني و لشكر او ببرد (به عنوان نذير)
    در كتاب الزام الناصب ج 2 ص 259 و بحارالانوار ج 53 ص 10 حديث به نحو مفصل بيان گرديده است كه حضرت امام صادق (ع ) فرمود :
    « سيد ما قائم (ع ) بر ديوار خانه كعبه تكيه داده است ... آنگاه مردي به حضورش مي رسد كه چهره و صورت اش به عقب برگشته و پشت گردنش بطرف سينه اش .
    او در مقابل امام (مهدي (ع )) مي ايستد و مي گويد :
    « يا سيدي ! من مژده رسان هستم ! يكي از فرشتگان به من دستور داده است كه خودم را به شما برسانم و بشارت دهم كه لشكر شقاوت پيشه سفياني در بيدا (بين مدينه و مكه ) نابود گرديد. »
    فيقول له القائم : « بين قصتك و قصه اخيك »
    حضرت قائم (ع ) به او مي گويد : قصه و داستان خود و برادرت را بيان كن . آن مرد در پاسخ مي گويد : من و برادرم در سپاه سفياني بوديم . همه جا را از دمشق تا بغداد ويران ساختيم و پشت سرخويش تلي از خاك برجاي نهاديم .
    كوفه و مدينه را خراب كرديم و نيز منبر پيامبر(ص ) را در آنجا شكستيم و مركبهاي خويش را در مسجد بستيم .
    از آنجا به قصد انهدام خانه خدا و كشتن مردم « مكه » حركت كرديم اما هنگامي كه در ميان مكه و مدينه در صحرا براي استراحت پياده شديم . بناگاه نداكننده اي خروش آورد كه :
    « اي بيابان ! گروه ستمكاران را نابود بساز »
    با آن نداي آسماني زمين شكافته شد و سپاه را بلعيد.
    قسم بخدا! بر روي زمين در آن پهن دشت جز من و برادرم هيچ كس و هيچ چيز باقي نماند.
    ما دونفر باقي مانده بوديم كه ناگهان فرشته اي از فرشتگان آمد و با ضربه اي كه بر چهره ما زد صورت ما به پشت برگشت و به همين صورت كه مي بينيد درآمديم .
    او به برادرم دستور داد كه به دمشق برود و به سفياني هشدار بدهد كه لشكر تجاوزگرش در بيدا نابود گشته و امام مهدي (ع ) نيز ظهور نموده است .
    وقال لي يابشير!
    و به من گفت اي بشير! تو نيز به مكه برو و نابودي ستمكاران را به امام مهدي (ع ) بشارت بده و به دست نجات بخش او توبه كن كه او توبه ات را مي پذيرد »
    « فيمر القائم يده سويا كما كان و يبايعه و يكون معه . »
    سپس حضرت قائم (ع ) دست اش را بر چهره او مي كشاند چهره او به حالت اول برمي گردد و او با حضرت بيعت مي كند و با ياران امام مهدي (ع ) همراه مي شود1.
    در اين واقعه دو نفر باقي مي مانند كه به عنوان بشير و نذير معرفي مي گردند آن شخص كه به نزد امام مهدي (ع ) مي رود و مژده كشته شدن لشكر سفياني ملعون را مي دهد بشير نام مي گيرد چون انذار مي دهد و ترس بر دل سفياني و لشكراش به سبب خبر او حاكم مي گردد.
    و آن شخص ديگر كه خبر خسف و كشته شدن اصحاب سفياني را براي سفياني مي برد به عنوان نذير نام مي گيرد چون انذار مي دهد و ترس بر دل سفياني و لشكرش به سبب خبر او حاكم مي گردد.
    1 ـ الزام الناصب ج 2 : ص 259 بحارالانوار ج 53 : ص 10

    • *****
    زمينه تربيتي ظهور و تحقق حكومت جهاني حضرت امام مهدي (عج )


  • حجت الاسلام علي رضا اعرافي
    انتظار در مكتب و مذهب تشيع به معناي عام همان در انتظار لحظه موعود و منجي بودن است و اين مفهوم در اديان ديگر نيز وجود دارد. آن خصايص مولفه ها و شاخص هاي ويژه اي كه در مكتب تشيع براي انتظار عنوان شده چيزي است كه شيعه را از ساير مذاهب جداساخته است .
    در نگرش شيعي انتظار تعيين يافته و داراي شاخصه هاي تعريف شده است . اين دو ديدگاه را در ساحت هاي تربيتي و جايگاه هايي كه درباره انسان فرد و جامعه بيان مي دارند مي توان شناخت .
    انتظار در مذهب ها و مكتب هاي مختلف به عنوان پديده اي تاريخي رخ مي دهد و احيانا فردي هم محور و كانون حركت و تحول اين انتظار نامتعين است اما انتظار متعين انتظار زنده و پويا است . در ديدگاه ما انتظار دو بعد دارد : انتظار فرد و انتظار آن حادثه اي كه آن فرد انجام مي دهد.
    در انتظار فرد آن لايه اول (فرد منتظر) كاملا مشخص و هويت شخصي او تعريف شده و پدر و مادر او نيز شناخته شده اند; آنها از دودماني هستند كه در طول تاريخ مشعل دار هدايت بشريت بوده اند از دودمان ابراهيم (ع ) و پيامبر خدا(ص )1 اين هويت متعين فرد منتظر است . بر اين مبنا اين فرد زنده بوده و برخلاف پندار برخي مكتب ها و مذهب ها ظهور او نيز حساب شده و با خواست خداوند انجام مي گيرد. اين فرد معين متولد شده و عمري طولاني دارد و اكنون در حال حيات است (شاخص دوم ).
    علاوه بر اينها شاخص سوم فرد يادشده اين است كه به احوال و اوضاع ما نيز آگاه است و ميان ما و او ارتباط معنوي وجود دارد و همان طوري كه از نظريه انتظار در روايات برمي آيد فرد يادشده آگاه به اسرار پيروان خود و ساير انسان ها است 2.
    شاخصه چهارم ويژگي هاي فرد است كه در روايت بحث شده و با همه جزئياتش تعين يافته است ; اخلاق روابط فعاليت نگاه و حتي ويژگي هاي جسماني او كاملا تعريف شده است 3. اين بعد از نظريه انتظار زنده و پويا و همان نظريه سازمان يافته است كه شيعه به آن اعتقاد دارد و او را از ساير اديان و مذاهب جدا مي كند.
    از نظر ساير مكاتب آن فرد ممكن است ويژگي هاي يادشده را نيز داشته باشد; يعني در اين جا همه چيز با احتمال ها است اما نظريه شيعه درباره آن حادثه نيز روشن است كه يك مسئله تكاملي است و در همه ابعاد و زوايايش نشانه هايي از آن در دست است . اين درحالي است كه ساير ديدگاه هاي فلسفي و ديني براي تاريخ ادوار و مراحلي بيان كرده اند كه قدر متيقن آن رسيدن به همان مرحله تحول تاريخ است نه بيشتر اما مرحله تحولي كه ما در انتظار آن به سر مي بريم . هم متعين است و هم شاخص هاي تعين يافته اي دارد. اين حادثه قطعي است و به عنوان يك تحول تاريخي قطعي از آن بحث مي شود4.
    هم چنين معتقديم كه آن حادثه تحول بنيادي در همه ساحت هاي زندگي بشر پديد خواهد آورد5 و همه مكان ها و سرزمين هايي را كه محل زيست آدمي است 6. اين تحول مثبت خواهد بود; تحولي كه در جهت تامين سعادت بشر در همه ابعاد7 رفاهي اقتصادي سياسي و اجتماعي خواهد بود به عبارتي بنياد اين تحول « معنويت » است .
    مسلما چنين نگرشي روشن مي سازد كه انتظار مهدويت با اين ويژگي در نظريه تربيتي شيعه بر همه اجزاي تربيت موثر است و در واقع تحول تكاملي مبتني بر صعود بشريت است . از روايات ما برمي آيد كه بشر در آستانه آن تحول در نوعي هرج ومرج و نوميدي به سر مي برد اما پايه هاي آن تحول از نظر معرفتي و آگاهي بصيرت بشر را فراهم مي سازد و اصحاب بزرگي در ميان بشر وجود خواهند داشت و زمينه هاي عقلاني و ارتباطي آن تحول تاريخي نيز فراهم مي شود.
    روايات نشان مي دهد كه پيش از ظهور حضرت منجي شاهد وحدت در عين كثرت خواهيم بود; يعني آميختگي نوميدي بااميد. به عبارتي در عين حال كه نوميدي بر بشر حاكم مي شود ـ كه هست ـ اميدواري اشتياق تشنگي و شوق و شور نيز اذهان و انديشه هاي بشر را فراخواهد گرفت .
    براساس نشانه ها مشخصه هاي حكومت امام زمان (عج ) كه خود نوعي جهاني شدن را براي انسان به ارمغان مي آورد همان مقوله اي است كه بشر امروز در انديشه هاي اجتماعي سياسي و تربيتي بدان توجه كرده و به نام جهاني سازي و جهاني شدن مطرح مي كند; در روايات ما قيام حضرت امام مهدي (عج ) منشا جهاني شدن به تمام معنا است 9. آن گونه كه ارتباطات گسترده و آسان و رفاه آسايش و امنيت براي همه بشر فراهم مي شود. اينها شاخص هاي آن حادثه و اتفاق بزرگي است كه براساس متون ديني ما رخ خواهد داد و همان گونه كه گفته شد اين انتظار يك نظريه تربيتي است ; يعني نگرش بنيادي به تحول تاريخ و انسان است كه مي تواند به همه اجزا اعمال ابعاد و ساحت هاي گوناگون ما تاثيرگذار بوده و در نگرش ها و همه ابعاد فردي و اجتماعي زندگي دگرگوني ما تاثيرگذار بوده و در نگرش ها و همه ابعاد فردي و اجتماعي زندگي دگرگوني به وجود بياورد. اين ويژگي ها انتظار شيعي را از انتظار بودايي مسيحي و يا انتظار عامه و اهل سنت متفاوت ساخته است . البته مي توان گفت اين تفاوت بيشتر در آثار اين نگرش ها است .
    با چنين اعتقادي كه مي توان وي را ديد و به حضورش تشرف يافت و با يك فرد زنده حاضر آگاه و ناظر بر رفتار انسان ها رابطه زنده و سرشار از عواطف و محبت برقرار ساخت مي تواند آدمي را شكوفا كرده و به زندگي اش جهت دهد و به افكار و انديشه هايش معنا ببخشد. اين امتياز مهمي است كه تنها انتظار خاص شيعي از آن برخوردار است .
    موضوع ديگر اين كه انتظار براي مشتاقان و صالحان اميدبخش و در عين حال براي بدخواهان و ناصالحان هراس انگيز است . در روايتي مي خوانيم :
    آن تحول بزرگ تاريخي با ويژگي اي كه اشاره گرديد كساني را هم به هراس خواهد انداخت و فقط افرادي كه مشتاق هستند اميدوار مي شوند و اين اميدواري و عشق و شور و نشاط به دنبال آن انتظار پويا و زنده و توجهي است كه او به ما دارد.
    در روايات آمده است :
    شما همواره بدانيد كه هيچ مومني چه در شرق زمين و چه در غرب آن از چشم ما پنهان نيست و ما ناظر بر شما هستيم 10.
    جهاني شدن
    جهاني شدن ـ چنان كه اشاره گرديد ـ دوگونه است : آنچه امروز مطرح مي شود با جهاني شدن كه روايات درباره آن سخن گفته اند متفاوت است ; آنچه در حكومت امام زمان (عج ) روي مي دهد به طور يقين جهاني شدن به معناي رشد دانش بشر و فروريختن حجاب ها و موانع و پيوستگي انديشه ها انسان ها جوامع و آسان شدن ارتباطات و پديدارشدن جامعه اي پيشرفته است اما آنچه در جهاني شدن به شكل امروزي مطرح است با تخريب محيط زيست ناامني رواني بشر و كنترل نشدن پيشرفت تكنولوژي در عرصه هاي غيراخلاقي همراه است و نابرابري هاي عظيم اجتماعي سياسي اقتصادي فقر معنوي و فروريختن بسياري از بنيادهاي اصيل اجتماعي را به دنبال دارد و با جهاني شدن مهدوي فرسنگ ها فاصله دارد. در اين مدل جهاني شدن در عين رشد دانش و انديشه و فكر بشر و سهولت ارتباطات و پيوستگي انديشه ها و توسعه رفاه بشر همه به گونه يكسان از منافع جهاني شدن بهره مند نمي شوند و آسيب هاي خطرناكي كه از ناحيه جهاني شدن ـ به مفهوم امروزي ـ بشر را تهديد مي كند هيچ جاي اميد و خوشحالي براي انسان باقي نگذاشته است .
    امروز فاصله اقتصادي علم و دانش بسيار بالا است و بيش از هشتاد درصد از تكنولوژي صنعت علم تحقيق دانش سرمايه و رفاه در كمتر از يك پنجم جمعيت دنيا متمركز شده است و ناامني به دليل گسترش تكنولوژي و تخريب محيط زيست و تسليحات و تحولاتي كه در به كارگيري نادرست غيراخلاقي آن به وجود آمده بسيار وحشت بار است .
    اگر ما در پي زنده شدن ارزش هاي انساني و عدالت و پاكي و پاگرفتن تربيت درست ديني هستيم بايد در مسئله انتظار به آن گونه كه روايات مطرح ساخته اند بينديشيم زيرا در چنين شرايطي است كه مي توان نسبت انتظار و تربيت را بررسي كرد.
    .1 شيخ صدوق كمال الدين و تمام النعمه ج 1 ص 286 باب 25 ح 1 : قال رسول الله (ص ) : المهدي من ولدي اسمه اسمي و كنيته كنيتي اشبه الناس بي خلقا و خلقالله
    .2 اين بطريق يحيي بن حسن الحلي العمده ص .433
    .3 ر . ك : شيخ طوسي الغيبه ص .467
    .4 همان ص 180 : قال رسول الله (ص ) : لو لم يبق من الدنيا الا يوم واحد لطول الله ذلك اليوم حتي يخرج رجلا من اهل بيتي يملا الارض عدلا كما ملئت ظلما و جورا.
    .5 محمدبن ابراهيم نعماني الغيبه ص 232 ح 17 : عن عبدالله بن عطا قال سالت ابا جعفر الباقر(ع ) فقلت اذا قام القائم (عج ) باي سيره يسير في الناس فقال يهدم ما قبله كما صنع رسول الله (ص ) و يستانف الاسلام جديدا.
    .6 همان ص 319 ح 8 : عن محمد بن جعفر بن محمد(ص ) عن ابيه (ع ) قال : اذا قام القائم بعث في اقاليم الارض في كل اقليم رجلا.
    .7 شيخ مفيد ارشاد ج 2 ص .384
    .9 شيخ كليني كافي ج 1 ص 432 ح .91
    .10 محمدبن حسن بن فروخ صفار بصائر الدرجات ص 259 باب 16 ح 1 : قال اميرالمومنين (ع ) : يا رميله ليس يغيب عنا مومن في شرق الارض ولا في غربها.

    • *****
    گفتار مهدويت




  • حضرت آيت الله صافي گلپايگاني
    ثاختلاف در تاريخ ولادت حضرت مهدي صاحب الزمان (عج ) كه به گفته بعضي مطابق با عدد حروف نور است ـ 256 ـ ولي بر حسب بعضي روايات در سال 255 هجري واقع شده است اين چگونه قابل توجيه است غيبت آن حضرت در چه سالي واقع شده است
    اختلاف در اين گونه امور به اصل موضوع ضرر نمي زند و شبهه اي پيش نمي آورد.
    در تاريخ ولادت بيشتر رجال و شخصيت هاي تاريخي اين گونه اختلافات وجود دارد بلكه در خيلي از موارد تاريخ ولادت و وفات آن ها
    نامعلوم است .
    اختلاف درتاريخ ولادت حضرت صاحب الامر(عج ) از اختلافي كه درتاريخ ولادت بعضي از ائمه وشخص پيغمبر(ص ) وجود دارد كم تر است .
    قول معتبر سال 255 هـ ق است كه فضل بن شاذان نيشابوري ـ كه از محدثين بزرگ و هم زمان حضرت امام حسن عسكري (ع ) مي باشد ـ روايت كرده است و واسطه او شخصيتي مثل جناب « محمدبن علي بن حمره بن حسين بن عبيدالله بن عباس بن علي بن ابي طالب (ع ) است (1 ) .
    و اما غيبت حضرت صاحب الامر(عج ) :
    از همان موقع ولادت به طور متعارف همگان اذن تشرف به زيارت ايشان را نداشتند و پدر بزرگوارشان فقط اصحاب و شيعيان خاص را از سعادت زيارت آن يگانه فرزند عزيز و « كلمه الله باقيه » بهره مند مي فرمودند شروع غيبت صغري كه آغاز دوره امامت آن حضرت هم بوده است در همان روز شهادت حضرت امام حسن عسكري (ع ) يعني سال دويست و شصت هجري واقع شده است .
    مطلبي كه در اين جا لازم به ذكر است اين كه : طرح مساله غيبت امام در زمان وقوع آن براي شيعيان و معتقدان به امامت مساله غير منتظره اي نبوده است چون پيش از آن در روايات زيادي به آن اشاره شده بود و مردم مي دانستند كه حضرت صاحب الامر(عج ) داراي دو غيبت است ـ غيبت كوتاه به نام صغري و قصري و غيبت طولاني به نام غيبت كبري و طولي ـ.
    خبر مفصل آن در كتاب ها و اصول شيعه كه قبل از ولادت حضرت صاحب الزمان (عج ) تاليف شده بودند به طور كامل ذكر شده بود.
    ــــــــــــــ
    1 ـ ر . ك : منتخب الاثر فصل سوم باب اول ص 320 ـ.347

    • *****
    بررسي تطبيقي روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي كشور


  • سعيد سامي مهرباني
    اشاره :
    تحقيق حاضر تحت عنوان « بررسي تطبيقي نقش و جايگاه روابط عمومي در سازمانهاي توليدي صنعتي و فرهنگي كشور » كه در قلمرو مكاني وزارتخانه هاي فرهنگي و توليدي صنعتي و سازمان هاي وابسته به آنها شامل وزارت نفت نيرو صنايع و معادن آموزش وپرورش علوم و تحقيقات و فناوري فرهنگ و ارشاد اسلامي صورت پذيرفته است . هدف اصلي اين تحقيق شناسايي نقش و وظايف روابط عمومي در سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي و تفاوت و تشابهات كاركردهاي روابط عمومي مورد بررسي بود تا با ارائه راهكارهاي مناسب در جهت تخصصي تر شدن روابط عمومي ها در سازمان هاي مختلف گامهايي اساسي برداشته شود.
    تحقيق مذكور از نوع روش هاي « توصيفي » و « تبييني » است از اين جهت « توصيفي » است كه ويژگيهاي هر يك از روابط عمومي ها و كارشناسان مورد توصيف و تفسير قرار مي گيرد و از آن جهت « تبييني » است كه تشابهات و تفاوت هاي فعاليتهاي تخصصي روابط عمومي با انجام آزمون آماري مورد تحليل قرار گيرد.
    روش تحقيق از اين جهت به بررسي تطبيقي و شناسايي تفاوت ها و تشابهات كاركردي و نقاط قوت و ضعف و ميزان توجه به افكار عمومي مي پردازد. در اين تحقيق براي بررسي ويژگيهاي سازمان هاي مورد مطالعه از طريق روش پيمايشي استفاده شده است كه در روش پيمايشي به دنبال وضعيت موجود و ماهيت شرايط موجود و چه رابطه اي ميان رويدادها وجود دارد را پژوهش مي كند.
    به همين منظور 16 فرضيه مطرح گرديد كه از مجموع اين فرضيه ها 3 فرضيه رد شد و 13 فرضيه مورد تاييد قرار گرفت .
    جامعه آماري اين تحقيق متكي به جمع آوري داده ها از مديران و كارشناسان روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي شش وزارتخانه و سازمان هاي تابعه آنها بوده است و به منظور گردآوري داده ها يك پرسشنامه كه شامل 30 سئوال بسته طراحي و انجام شد . براي انجام محاسبات آماري و تجزيه و تحليل اطلاعات و بالابردن دقت محاسبات از و آزمون فرضيه ها از آزمون « كاي اسكور » و « من ويتني » SPSS نرم افزار استفاده شده است . براساس بررسي انجام شده در اين پژوهش كه به اولويت و فعاليت هاي روابط عمومي و نقش و وظايف اصلي آنها مورد بررسي قرار گرفت مي توان از بررسي دو گروه روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي چنين نتيجه گرفت كه روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي در زمينه پرداختن به وظايف و فعاليتهاي اصلي روابط عمومي ها مشابه هم عمل مي كنند و تفاوت ژرف و عميق بين آنها ملاحظه نمي شود.
    اين جمع بندي نشان مي دهد كه روابط عمومي ها در ايران الگوهاي واحدي دارد و ماهيت سازمان در نحوه عملكرد واحد روابط عمومي تاثير مشخصي ندارد. همچنين پژوهش و افكارسنجي هنوز در روابط عمومي سازمان ها كارآيي خود را پيدا نكرده است كه اين نيز خود به دليل نبود افراد متخصص در روابط عمومي سازمان هاي مورد بررسي است . بنابراين پيشنهاد شده است تا در حوزه روابط عمومي رشته هاي تخصصي خاص سازمان هاي فرهنگي صنعتي و خدماتي و... عرضه شود.
    روابط عمومي از نظر جامعه شناسي عبارت از كوششي است براي جلب پشتيباني و موافقت عمومي نسبت به هدف ها و برنامه هاي موسسه مربوطه و در عمل عبارت از حرفه اي است كه كاركنان و متصديان آن براي به دست آوردن اين منظور از اصول و مباني علوم اجتماعي استفاده و مطابق آنها رفتار مي كند. در قرن حاضر گسترش روزافزون سازمان ها موسسات نهادهاي اجتماعي و ارگان هاي مختلف افزايش جهت پديد آمدن قشرها و طبقات متفاوت از لحاظ فرهنگ و ابعاد مختلف زندگي و تحولاتي كه در عرصه هاي مختلف زندگي و تحولاتي كه در عرصه هاي مختلف بوجود آمده باعث شده كه نياز به كسب روابط عمومي قوي و كارآمد بيش تر از گذشته حس شود.
    به علت تفاوت هاي فرهنگي بين جامعه ما و جوامع ديگر استفاده از تجربه هاي روابط عمومي كشورهاي ديگر براي ارتقاي روابط عمومي در كشور ما هميشه مفيد و كارساز نخواهد بود. بنابراين نوآوري و خلاقيت متناسب با شرايط فرهنگي جامعه ما عامل موثري از جهت بالا بردن و موقعيت روابط عمومي در ايران خواهند بود. بنابراين موانعي كه بر سر راه پيشرفت روابط عمومي كشور وجود دارد كمبود نيروي انساني متخصص و آشنا به علوم ارتباطات و عدم آگاهي از تاكتيك هاي كاربردي در روابط عمومي كه مختص سازمان مطبوع و عدم توجه به افكار عمومي داخل و خارج سازمان از جمله مشكلات روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي ساير روابط عمومي كشور است .
    به دليل نبودن ارتباط صحيح و درست ميان مردم و بخش هاي روابط عمومي سازمان ها اين ذهنيت براي اكثريت مردم بوجود مي آيد كه هر پيام و مطلبي كه از سوي روابط عمومي ها منتشر مي شود آن را يك تبليغ محض مي دانند و نسبت به پيام و مطالب منتشره از سوي روابط عمومي ها از خود بازخورد منفي نشان مي دهند و دليل آن اين كه امروزه كشور ما از فقر پژوهش و تحقيقات علمي در تشكيلات روابط عمومي رنج مي برد.
    روابط عمومي ها به عنوان قلب تپنده سازمان هاي فرهنگي و صنعتي و خدماتي هستند روابط عمومي ها يكي از ضرورت هاي نوين سازمان ها در عصر حاضر هستند روابط عمومي با داشتن علم و فن و هنر و مديريت نمودن آنها خواسته هاي مخاطبين مربوط سازمان را به داخل منتقل و هدف هاي سازمان و سياست هاي آن را به بيرون انتقال مي دهد. حال آنكه سازمان ها در معناي فرهنگي و توليدي صنعتي كه اركان اصلي اجتماع به حساب مي آيند و روابط عمومي است كه مي تواند به افراد جامعه براي درك خدمات ارايه شده توسط همين سازمان ها خواه فرهنگي و خواه توليدي صنعتي و خدماتي كمك نمايد در واقع اين روابط عمومي است كه تصوير عمومي بهتر از سازمان در اذهان افراد جامعه ارائه مي نمايد و روابط متقابل قابل قبول بين گروه هاي اجتماع را با سازمان برقرار و آن را پاسداري مي كند.
    روابط عمومي مي تواند گذشته و حال و آينده يك سازمان را ترسيم كند و مي تواند اتفاقات درون و بيرون سازمان كه در حال رخ دادن است را پيش بيني كند و اينكه افراد درون و برون سازمان را چگونه مي بينند امروزه ما با تعاريف و شرح وظايف و ساختارهاي گوناگون در روابط عمومي در سازمان ها مواجه هستيم بعضي از افراد به خاطر عدم درك و ماهيت از عملكرد روابط عمومي موجبات كم اثر بودن و عدم بازدهي قوي روابط عمومي هاي سازمان هاي مختلف كشور شده اند و اين امر نيز به عدم شناخت درون سازمان و بيرون سازمان برمي گردد.
    بايد به اين نكته توجه كنيم كه اعتراضات و گاهي دلسردي هاي عمومي از اين حرفه پرارزش به عملكردها و شيوه هاي اجرايي كار بعضي از روابط عمومي ها معطوف است نه جايگاه و خاستگاه آن . روابط عمومي رسالت آگاهي بخشي و ترقي خواهانه آن جايگاه خود را تبيين و توصيف مي كند جايگاهي كه مي دانند خاستگاه و ساختارش متعالي روشن و ارزشمند و مقدس است مجموعه اي كه سرشار از مباني و راهكارهاي ارتباطي اطلاع رساني اطلاع يابي تفسير و تحليل منطقي است .
    مسئولين و كارگزاران روابط عمومي سازمان ها بايد كارهاي روابط عمومي را با مكالمات و پژوهش و بررسي هاي علمي و بالابردن سطح معلومات تخصصي و مهارتهاي مديريتي در حوزه كاري خود انجام دهند.
    تعريف موضوعي تحقيق
    « روابط عمومي » در ادبيات نظري از يك تعريف و وظايف ماهوي برخوردار است . روابط عمومي وقتي در چارچوب كاركردي يك سازمان قرار گيرد الزاما خود را با وظايف و كاركردهاي سازمان متبوع انطباق مي دهد اين موضوع در روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي و خدماتي متفاوت است .
    با گذشت بيش از نيم سده از پايه گذاري علمي روابط عمومي در ايران ماهيت اين حرفه دچار تحول بنيادي شده است . در اين دوران جهت گيري اصلي ماموريت روابط عمومي در ايران از تشريفات به تبليغات و سپس به مرحله ارتباطات تغيير كرده است و اين در حالي است كه در عرصه هاي جهاني پيشگامان روابط عمومي نيز كاركرد اين حرفه را در ايفاي فعاليت هاي تخصصي ارتباطي مي دانند.
    كار اصلي روابط عمومي ها اطلاع رساني جلب افكار عمومي و مشاركت و شفاف نمودن تصوير سازمان خود در اذهان صاحبان صنايع آن است و براي اين كار روابط عمومي بايد ارتباط درون و برون سازماني تشكيلاتي موسسات و بنگاههاي اقتصادي و فرهنگي را تنظيم كند چنين كاري مستلزم اشراف و آگاهي روابط عمومي ها در سازمان ها نسبت به ماموريت ها اهداف استراتژي ها خط مشي ها و نيازمنديهاي طبقات مختلف صاحبان سرمايه و جامعه مي باشد تا با ياري گرفتن از فنون و تخصص و ريشه هاي كارآمد در روابط عمومي به انجام مسئوليت خود بپردازد.
    در اين بررسي برآنيم تا به وضعيت موجود در روابط عمومي هاي فرهنگي و توليدي صنعتي دست پيدا كنيم و با تطبيق نظرات دو گروه از روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي و دستيابي به نقاط مشترك و اختلاف در مورد آنها و شناخت نقاط قوت و ضعف آنها به ارائه راه حل و راهكارهايي در اين زمينه بپردازيم .
    اين پژوهش در پي يافتن پاسخ مناسب به سئوالات اصلي و فرعي مشروحه زير است .
    اصلي :
    1 ـ نقاط مشترك و افتراق روابط عمومي در سازمان هاي فرهنگي و توليدي چيست
    2 ـ روابط عمومي هاي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد به وظايف سازمان متبوع خود انطباق پيدا كرده اند.
    3 ـ روابط عمومي سازمانهاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد به وظايف اصلي خود عمل مي كنند
    4 ـ وظايف روابط عمومي هاي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد كارها را كليشه اي و تا چه حد برنامه اي انجام مي دهند
    5 ـ آيا روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي قادر هستند در زمينه فرهنگ سازي عمومي سازماندهي افكار عمومي موفق عمل كنند
    6 ـ ويژگي هاي روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي كشور چيست
    7 ـ پس از طرح كليات روابط عمومي در سازمان ها ويژگي يك روابط عمومي كارآمد و برتر چيست
    فرعي
    1 ـ روابط عمومي در سازمان هاي توليدي و فرهنگي از چه جايگاهي برخوردار هستند
    2 ـ روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي از چه منابع و امكاناتي برخوردار هستند
    3 ـ مديران و كارشناسان روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد به شغل خود علاقه دارند
    4 ـ روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد نقش خود را در سازمان متبوع خود موثر مي دانند
    5 ـ فعاليت روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حدي بر محور مخاطب استوار است
    6 ـ فعاليت روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي تا چه حد بر محور انتشارات ارتباطات و تبليغات تشريفات تحقيقات خدمات فرهنگي تشريفات استوار است
    خلاصه مهمترين يافته ها
    اين تحقيق در پي شناسايي نقش و وظايف روابط عمومي در سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي و شناسايي تفاوت و تشابهات كاركردهاي روابط عمومي در سازمان هاي مورد بررسي در اين خصوص با انجام مطالعه پيمايشي به شناسايي مسائل و تشابهات و تفاوت ها و مشكلاتي كه در روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي وجود دارند كه به طور خلاصه به اين يافته ها و مسائل اشاره مي گردد.
    سيماي جامعه آماري اين تحقيق 53 درصد مرد و 46 درصد زن و از لحاظ سني حداقل 21 سال سن و حداكثر 55 سال و بيشترين فراواني مربوط به گروه سني 40 ـ31 بود .
    وضعيت شغلي پاسخگويان در روابط عمومي اكثريت فراواني مربوط به كارشناسان و از لحاظ تحصيلات بيش از نيمي از شاغلين تحصيلات دانشگاهي و رشته تحصيلي از تركيب متنوع غيرمرتبط بوده كه انتظار بر آنست كه افراد كارشناس در روابط عمومي ها بايد كارشناسان علوم ارتباطات و جامعه شناسان باشد.
    سابقه كار اشتغال پاسخگويان حداقل يك سال و حداكثر 30 سال است و ميانگين اشتغال در روابط عمومي نزديك به 7 سال كه سابقه قابل توجهي براي كار در روابط عمومي است .
    با توجه به نتايج حاصله از مطالعه پيمايشي نشان مي دهد
    1 ـ اولويت هاي اصلي روابط عمومي در فعاليت هاي روابط عمومي سازمان هاي متبوع خود ارتباطات رسانه اي انتشارات و تبليغات اولويت هاي اول تا سوم در سازمان ها دارند در مقابل به تحقيقات و پژوهش و ارتباط درون سازماني كمتر اولويت مي دهند.
    2 ـ ميزان توجه به مديريت بحران در روابط عمومي ها و ضرورت وجود و اهميت آن در روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي مورد مطالعه در حد متوسط است .
    3 ـ نوع برنامه ريزي فعاليت ها در روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي بيشتر به صورت كارهاي روزمره و روتين است و روابط عمومي ها چشم انداز توسعه ندارند.
    4 ـ اهميت نظرسنجي در درون سازمان ها بيشتر از برون سازمان مي باشد و به افكار و نظرات مخاطبين بيرون كمتر اهميت داده مي شود.
    5 ـ بيشترين فراواني در خصوص اهميت اطلاع رساني در درون سازمان فرهنگي و توليدي صنعتي در حد متوسط مي باشد.
    6 ـ هنوز روابط عمومي ها از ديدگاههاي مدرن و نو در بخش خصوصي نتوانسته است به صورت كامل استفاده كند و با آنها در نحوه برنامه ريزي روابط عمومي سازمان خود مشاركت داشته باشد و هنوز به صورت سنتي عمل مي كنند.
    7 ـ درخصوص راههاي ارتباطات مردمي در روابط عمومي ها به صورت سنتي عمل مي شود و هنوز كارها بدون حضور مخاطبين از لحاظ الكترونيكي در سازمان ها جا نيفتاده است و مخاطبين بايد راسا پيگير كار خود باشند.
    8 ـ نظام پيشنهادات را از روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي از لحاظ كارشناسان پاسخگو در حد متوسط است .
    9 ـ در خصوص ميزان پيروي روابط عمومي سازمان ها از الگوهاي روابط عمومي 63 درصد و به الگوهاي نماينده مطبوعات و تبليغات و اطلاع رساني و اقناع كاركنان اعتقاد دارند . در مقابل 36 درصد به الگوي تفاهم و درك و فهم دوطرفه اعتقاد دارند.
    10 ـ هنوز روابط عمومي سازمان ها نتوانسته اند اكثريت افراد متخصص و تحصيل كرده رشته روابط عمومي را در تشكيلات خود جذب نمايند.
    11 ـ در خصوص نحوه عمل روابط عمومي ها براي رسيدن به هدف 54 درصد روابط عمومي سازمان ها فقط رسيدن به اهداف روابط عمومي سازمان خود براي آنها مهم مي باشد.
    12 ـ روابط عمومي ها در تصميم گيري سازماني تا حدودي توانسته اند نقش خود را در سازمان مثبت نشان دهند.
    13 ـ در سازمان ها توليدي صنعتي و فرهنگي در تصميم گيريهاي سازمان به مطالعات و تحقيقات روابط عمومي ها در حد متوسط ارزش و بها مي دهند روابط عمومي ها بايد خود را مجهز به علم روز كنند و اطلاعات بدست آمده از تحقيقات بايد طوري باشد كه باعث پيشرفت و بهره وري بيشتر سازمان ها منجر شود.
    14 ـ روابط عمومي ها در سازمان ها مجري برنامه ها دستورات و ديدگاههاي روساي سازمان ها هستند.
    15 ـ 55 درصد روابط عمومي ها به دنبال تغييرات در جهت بهبود وضع اداري و استقبال از نوآوري هستند مي توان چنين نتيجه گرفت كه هنوز به صورت سنتي فعاليت مي كنند.
    16 ـ روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي از خدمات مشاوره اي خارج از سازمان براي استفاده از نظرات و اجراي طرحهاي كلان براي پيشبرد برنامه هاي نرم افزاري روابط عمومي در تمام زمينه ها كمتر برخوردار هستند.
    17 ـ روابط عمومي ها براي رسيدن به مرحله آرماني خود كه همانا فلسفه وجودي آن مردم داري است هنوز فاصله زيادي دارد كه بايد اين نقيصه را با برنامه ريزي و تلاش همه جانبه به عنوان يك روابط عمومي برتر از تكنيك هاي مردمداري استفاده كند.
    18 ـ بررسي نقش و وظايف روابط عمومي در سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي بين دو نوع روابط عمومي ها از لحاظ اجراي نقش و وظيفه اصلي مانند انتشارات تبليغات ارتباطات مردمي رسانه اي تحقيق و پژوهش خدمات عمومي و ارتباطات درون سازماني تفاوتي وجود ندارد بنابراين به نظر مي رسد تشابه موجود واقعي است و فرض اول اين تحقيق مورد ترديد واقع مي شود.
    19 ـ روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي نسبت به روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي در ارتباطات برون سازماني بهتر عمل مي كنند و از نظر پرداختن به فعاليت برون سازماني تفاوت معني داري بين آنها وجود دارد.
    20 ـ در خصوص تفاوت معني داري داشتن روابط عمومي هاي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي در زمينه روابط درون سازماني در اين پژوهش رد مي شود به اين معني كه روابط عمومي هاي فرهنگي و توليدي صنعتي در پرداختن به روابط درون سازماني مشابه به هم عمل مي كنند.
    21 ـ رابطه بين روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي در توجه به افكار عمومي رابطه معني داري وجود ندارد به اين معني كه در خصوص توجه به افكار عمومي مشابه هم عمل مي كنند و فرض ما در اين خصوص مورد تاييد واقع شده است .
    22 ـ روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي نسبت به ميزان شناخت كارشناسان و تخصص آنان از روابط عمومي بين آنها تفاوتي وجود ندارد.
    23 ـ بين روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي در خصوص نوع برنامه ريزي تفاوت معني دار است در بررسي اين موضوع بايد تحقيقات بيشتري انجام شود با 5 درصد خطا و 15 درصد اطمينان معني دار است .
    24 ـ روابط عمومي وزارتخانه هاي فرهنگي و توليدي صنعتي از نظر پرداختن به فعاليت هاي تخصصي در بخش هاي تبليغات انتشارات خدمات فرهنگي ارتباطات مردمي ارتباطات رسانه اي تحقيقات و پژوهش ارتباطات الكترونيكي خدمات عمومي مديريت در زمان بحران يكسان عمل مي كنند براساس فرضيه هاي مطرح شده مبني بر يكسان بودن عملكرد اين دو نوع روابط عمومي ها در زمينه فعاليت هاي تخصصي موردتاييد قرار مي گيرد. مي توان چنين نتيجه گرفت كه روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي در زمينه پرداختن به وظايف و فعاليت هاي روابط عمومي مشابه به هم عمل مي كنند و تفاوت ژرف و عميق بين آنها ملاحظه نمي شود اين جمع بندي نشان مي دهد كه روابط عمومي ها در ايران الگوي واحدي دارند و ماهيت سازان در نحوه عملكرد واحد روابط عمومي تاثير مشخصي ندارد و همچنين پژوهش و افكارسنجي به صورت علمي تر هنوز در روابط عمومي سازمان ها كارآيي خود را پيدا نكرده است كه اين نيز خود به دليل نبود افراد متخصص در روابط عمومي سازمان هاي مورد بررسي است . بنابراين بايد در روابط عمومي رشته هاي تخصصي خاص سازمان هاي فرهنگي صنعتي خدماتي و پزشكي بين كاركنان عرضه و آموزش داده شود.
    پيشنهادات پژوهش :
    الف : براساس فرضيه هاي ارائه شده در پژوهش و نتايج بدست آمده از تحقيق راهكار و پيشنهاداتي در جهت توسعه و پيشرفت اجرايي در روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي به شرح زير تقديم مي گردد.
    1 ـ نقش و كاركرد روابط عمومي ها در سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي متفاوت است و افكار درون و برون سازمان نيز با هم تفاوت دارند و روابط عمومي ها در توجه به افكار عمومي درون و برون سازماني برنامه هاي پژوهشي و علمي ومختص هر بخش و واحد را به مرحله اجرا درآورند و با مطالعه و پژوهش افكار برون و خارج سازمان خود اقدام به سازماندهي و برنامه ريزي كارهاي اجرايي سازمان را انجام دهند.
    2 ـ لازم است در دانشگاههاي كشور مخصوصا در دانشگاه جامع علمي كاربردي براي هر بخش از فعاليت هاي تخصصي روابط عمومي ها رشته هاي مختص آن تدريس و آموزش داده شود. و افراد متخصص موردنياز روابط عمومي سازمان ها با تخصص خاص جذب روابط عمومي هاي فرهنگي و توليدي صنعتي شوند.
    3 ـ آموزش هاي تخصصي براي فعالان روابط عمومي به منظور تسري حرفه گري و تفكيك نقش هاي روابط عمومي برحسب ماموريت سازمان فرهنگي و توليدي صنعتي و خدماتي انجام شود.
    4 ـ تبليغات روابط عمومي سازمان ها با توجه به اهداف سازماني نسبت به آموزش مرتبط آنها و تدوين كمينس تبليغاتي صورت پذيرد.
    5 ـ پژوهش در روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي و ساير واحدهاي روابط عمومي هاي كشور با آموزش مساله شناسي براي كارشناسان روابط عمومي ها به صورت نهادينه انجام شود.
    6 ـ در روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي بايد آموزش هاي برنامه ريز و نظارتي براي كارشناسان روابط عمومي ها تدوين و اجرا شود.
    7 ـ روابط عمومي سازمان هاي توليدي صنعتي و فرهنگي در بخش انتشارات بايد براساس افكار داخلي و خارجي و مخاطبين خود اقدام به انتشار نشريات نمايند.
    8 ـ در ارائه خدمات فرهنگي به كاركنان روابط عمومي ها بايد به ذائقه مخاطبان و به روز بودن برنامه هاي اجرايي خود توجه داشته باشند چرا كه هر برنامه موردقبول كاركنان و مخاطبين مقبول واقع نمي شود.
    9 ـ روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي در بخش ارتباطات مردمي و حل مشكلات مخاطبين بايد از كارهاي سنتي پرهيز نمايند و خود را تجهيز به علوم و فناوريهاي الكترونيك خود را تقويت نمايند.
    10 ـ روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي و ساير روابط عمومي هاي كشور بايد كارشناسان خود را در هنگام بروز مشكل و بحران و فاجعه و اتخاذ يك خط مش ارتباطي قوي آموزش دهند كارشناسان خود را با مديريت بحران براي مقابله با اوضاع بحراني پيش بيني شده آماده كنند.
    11 ـ روابط عمومي سازمان هاي فرهنگي و توليدي صنعتي و خدماتي بايد به الگوي تفاهم و درك و فهم دوطرفه اعتقاد داشته باشد و اين الگو را هدف اصلي روابط عمومي خود قرار دهند.
    12 ـ روابط عمومي سازمان ها بايد كار برنامه اي براي گذر از روزمرگي و روتين انجام دهند و براي روابط عمومي با توجه به مخاطبين سازماني خود چشم انداز توسعه تعريف نمايند.
    به علت تفاوت هاي فرهنگي بين جامعه ما و جوامع ديگر الگوبرداري از تجربه هاي روابط عمومي كشورهاي ديگر براي ارتقاي روابط عمومي در كشور ما هميشه مفيد و كارساز نخواهد بود بنابراين نوآوري و خلاقيت متناسب با شرايط فرهنگي جامعه ما عامل موثري در جهت بالا بردن موقعيت روابط عمومي در ايران خواهد بود