يكي از شئون بزرگ رسالت امامت و ولايت و رهبري امت و جامعه و كشور اسلامي است و به همين دليل رسول خدا(ص ) در عين اينكه « پيامبر » بود « امام » نيز بود1 و در كنار تبليغ رسالت و احكام و تعاليم و قوانين دين با تشكيل حكومت اسلامي به تدبير امور و اداره كشور در نقش امام و رهبر و زمامدار اهتمام مي ورزيد.
تشكيل حكومت و بنيان نهادن تشكيلات و سازمان ها و موسسات و مراكز مختلف براي اداره جامعه و كشور از نيازهاي طبيعي و بديهي است كه هم بر معيارهاي شرعي تكيه دارد و هم از موازين عقلي مايه مي گيرد و هيچ كس در هيچ عصري را نمي توان يافت كه به نفي نظام سياسي و حكومتي سالم براي ايجاد نظم و سامان در جامعه و تامين آرامش و امنيت و حفاظت از جان و مال و ناموس مردم و دفاع از استقلال و تماميت ارضي با پديد آوردن نيروهاي مقتدر نظامي و انتظامي بپردازد و معتقد به ناامني و بي قانوني و اغتشاش و هرج و مرج باشد و براين تصور ناصحيح پاي بفشرد و نظام حكومتي و قدرت و توان و امكانات گوناگون فراهم آمده در ابعاد سياسي اقتصادي نظامي انتظامي قضايي فرهنگي علمي و اجرايي را براي دفاع از دين و ملت و كشور و تسهيل و هموارسازي راه هاي رشد و بالندگي و پيشرفت و اقتدار و عزت را ضروري و حياتي نپندارد.
خداوند متعال براساس اين نياز بنيادين و براي اعتلاي اسلام و مسلمانان و استقرار قوانين جامع اسلام در همه ابعاد و شئون حيات مادي و معنوي وظيفه و مسئوليت بزرگ ولايت و رهبري پيامبر اكرم (ص ) را در كنار وظيفه رسالت او تبيين نمود و استقرار نظام سياسي و حكومتي اسلام را در دوره حيات آن بزرگوار و پس از آن يك امر محوري و عظيم و حائز اهميت قرار داد و در عينيت جامعه و كشور اسلامي به ظهور و تجلي درآورد.
با كمترين مطالعه و كنكاش مشخص مي شود كه « سنت و رويه پيغمبر اكرم (ص ) دليل بر لزوم تشكيل حكومت است . زيرا اولا خود تشكيل حكومت داد و تاريخ گواهي مي دهد كه تشكيل حكومت داده و به اجراي قوانين و برقراري نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته است والي به اطراف مي فرستاده به قضاوت مي نشسته و قاضي نصب مي فرموده سفرائي به خارج و نزد روساي قبائل و پادشاهان روانه مي كرده معاهده و پيمان مي بسته جنگ را فرماندهي مي كرده و خلاصه احكام حكومتي را به جريان مي انداخته است . ثانيا براي پس از خود به فرمان خدا تعيين حاكم كرده است . وقتي خداوند متعال براي جامعه پس از پيامبراكرم (ص ) تعيين حاكم مي كند به اين معني است كه حكومت پس از رحلت رسول اكرم (ص ) نيز لازم است و چون رسول اكرم (ص ) با وصيت خويش فرمان الهي را ابلاغ مي نمايد ضرورت تشكيل حكومت را نيز مي رساند . » 2
واقعه بزرگ و تاريخي « غدير » كه موجب تثبيت ولايت حضرت علي (ع ) توسط پيامبر اكرم (ص ) گرديد نه به مفهوم يك واقعه معنوي خاص كه دوست داشتن و محبت ورزيدن به امير مومنان (ع ) توسط جامعه اسلامي و مردم مسلمان را ابلاغ نمايد كه به معناي تثبيت ولايت به مفهوم حكومت و خلافت و زمامداري حضرت علي (ع ) مي باشد كه بايد پس از رسول گرامي اسلام (ص ) تداوم يابد و اميرمومنان (ع ) در نقش امام و رهبر و زمامدار در راس تشكيلات حكومت اسلامي قرار گيرد و به تدبير امور و اداره جامعه و كشور اسلامي اهتمام ورزد.
دوستي و محبت نسبت به اميرمومنان (ع ) اگرچه در جاي خود امري است بسيار حائزاهميت و وظيفه اي بزرگ براي هر فرد از آحاد جامعه اسلامي و وسيله اي است براي تقرب به درگاه خداوند متعال لكن واقعه غدير بر ولايت و زعامت سياسي و حكومتي حضرت علي (ع ) و استمرار همه وظايف و مسئوليت هاي اجتماعي و سياسي و حكومتي رسول خدا(ص ) در اجراي كامل و جامع احكام و قوانين اسلام تصريح دارد.
اين واقعه آنگونه عظيم و حياتي مي باشد كه علاوه بر شواهد و مستندات تاريخي تثبيت شده اي كه بر آن اساس پيامبراكرم (ص ) با آماده سازي همه مقدمات و زمينه ها و در ميان انبوه جمعيت مسلمانان دست اميرمومنان (ع ) را در دست مي گيرد و بالا مي برد و او را به ولايت و زعامت پس از خود نصب مي نمايد آيات قرآني نيز ابتدا و انتهاي اين واقعه را با ابلاغ صريح و اعلام خشنودي حضرت پروردگار آميخته و ممزوج مي نمايد3.
درباره واقعه عظيم غدير بايد به اين حقايق و واقعيت هاي صريح و غيرقابل انكار و شبهه و ترديد توجه عميق و دقيق روا داريم كه اولا « مساله غدير مساله اي نيست كه به نفسه براي حضرت امير يك مساله اي پيش بياورد حضرت امير مساله غدير را ايجاد كرده است . آن وجود شريف كه منبع همه جهات بوده است موجب اين شده است كه غدير پيش بيايد. غدير براي ايشان ارزش ندارد آن كه ارزش دارد خود حضرت است كه دنبال آن ارزش غدير آمده است . » 4
ثانيا واقعه غدير در صدد تثبيت ارزش ها و فضايل و مقامات خاص و بزرگ معنوي امير مومنان نيست . و « اين كه حديث غدير را ما حساب كنيم كه مي خواهد يك معنويتي را براي حضرت امير يك شاني براي حضرت امير درست كند نيست . » 5
ثالثا جايگاه و منزلت و فضايل معنوي اميرمومنان (ع ) اگرچه موضوع واقعه غدير نمي باشد و نصب او از جانب رسول خدا(ص ) هرگز با انگيزه تثبيت و معرفي مقامات معنوي و اخلاقي علي (ع ) صورت نمي گيرد لكن اين فضايل است كه در انتخاب او براي ولايت و زعامت سياسي نقش آفرين مي باشد كه هر كس زمام امور جامعه را به دست گيرد بايد تا بلنداي قله هاي معنويت و خلوص و تقوا و تقرب الهي صعود كرده باشد و اميرمومنان (ع ) چنين بود. به تعبيري ديگر « مقامات معنوي قابل نصب نيست يك چيزي نيست كه با نصب اين مقام پيدا بشود. لكن آن مقامات معنوي كه بوده است و آن جامعيتي كه براي آن بزرگوار بوده است اسباب اين شده است كه او را به حكومت نصب كنند . » 6
رابعا معنا و مفهوم « ولايت » حكومت و رهبري و زعامت است و به همين دليل اهميت يافته است و ارزش و منزلتي خاص به دست آورده است به گونه اي كه پيامبراكرم (ص ) از جانب خداوند متعال مامور مي شود كه در ميان انبوه جمعيت آن را به جامعه ابلاغ نمايد. بنابراين « قضيه غدير قضيه جعل حكومت است اين است كه قابل نصب است » 7 و به همين دليل « ولايتي كه در حديث غدير است به معناي حكومت است نه به معناي مقام معنوي » 8
موضوع ولايت و زعامت سياسي كه متن و محتواي واقعه غدير را تشكيل مي دهد نه تنها در دوره حيات حضرت امام علي (ع ) كه در دوره هاي زندگي و حيات ساير ائمه اطهار(ع ) نيز تسري دارد و امامان (ع ) هر كدام مامور به استقرار نظام سياسي و اجراي احكام و قوانين اسلام با تشكيل حكومت اسلامي بوده اند.
علاوه بر اين كه انتقال حكومت از اميرمومنان (ع ) به امام حسن مجتبي (ع ) دليل و مستند مشهود تاريخي بر ضرورت تشكيل حكومت اسلامي پس از شهادت حضرت علي (ع ) مي باشد قيام و نهضت حضرت امام حسين (ع ) نيز همين هدف را دنبال مي كرد و امام (ع ) در ميان همه اهداف و آرمان هاي بزرگ خويش كه در صدد تحقق آن با قيام پرشور و تاريخي عاشورا بود هدف تشكيل حكومت اسلامي براي استقرار احكام و قوانين اسلامي را نيز محوري و حياتي مي دانست و به همين دليل « آنهايي كه خيال مي كنند كه حضرت سيدالشهدا براي حكومت نيامده خير اين ها براي حكومت آمدند براي اينكه بايد حكومت در دست مثل سيدالشهدا باشد . » 9
استقرار نظام سياسي و حكومتي اسلام به منظور اجراي دقيق و كامل احكام و قوانين حياتبخش اين دين مبين در همه ابعاد سياسي اجتماعي اقتصادي نظامي فرهنگي و حقوقي و امنيتي هرگز منحصر به عصر و زمان خاص و دوره اي از دوره هاي حيات انسان نمي باشد كه اسلام ديني است جامع كه براي همه عصرها و نسل ها قانون وضع كرده است و تامين كننده تمام نيازهاي فطري و اساسي همه بشريت مي باشد و چگونه مي توان پذيرفت كه خداوند متعال براي عصر و زمانه اي محدود تشكيل حكومت اسلامي براي اجراي قوانين اسلام را ضروري و واجب بداند و در ساير ادوار زندگي و حيات جوامع اسلامي و مردم مسلمان را به حال خود رها كند و بي نظمي و نابساماني را بر آنان حاكم گرداند و دفاع از استقلال و آزادي و تماميت ارضي سرزمين هايشان در برابر تهاجم دشمنان را با تشكيل قواي نظامي نيرومند لازم و حياتي نداند ! بنابراين طبق ضوابط و معيارهاي صحيح و غيرقابل انكار « احكام اسلام محدود به زمان و مكاني نيست و تا ابد باقي و لازم الاجراست . تنها براي زمان رسول اكرم (ص ) نيامده تا پس از آن متروك شود و ديگر حدود و قصاص يعني قانون جزاي اسلام اجرا نشود يا انواع ماليات هاي مقرر گرفته نشود يا دفاع از سرزمين و امت اسلام تعطيل گردد... چون اجراي احكام پس از رسول اكرم (ص ) و تا ابد ضرورت دارد تشكيل حكومت و برقراري دستگاه اجرا و اداره ضرورت مي يابد. بدون تشكيل حكومت و بدون دستگاه اجرا و اداره كه همه جريانات و فعاليت هاي افراد را از طريق اجراي احكام تحت نظام عادلانه درآورد هرج و مرج به وجود مي آيد و فساد اجتماعي و اعتقادي و اخلاقي پديد مي آيد... بنابراين به ضرورت شرع و عقل آنچه در دوره حيات رسول اكرم (ص ) و زمان اميرالمومنين علي بن ابيطالب (ع ) لازم بوده يعني حكومت و دستگاه اجرا و اداره پس از ايشان و در زمان ما لازم است . » 10
و از همين جاست كه يكي از فلسفه ها و آثار بزرگ واقعه « غدير » نمايان مي شود و اين « پيام » در همه اعصار و زمان ها جاري مي گردد كه دين مبين و رهايي بخش اسلام و جامعيت احكام و قوانين زندگي ساز آن كه در همه صحنه ها و عرصه ها حضور دارند و به تمام ابعاد و جلوه هاي حيات مادي و معنوي و جسمي و روحي و سياسي و اقتصادي و اجتماعي و نظامي و فرهنگي و حقوقي نظر مي گسترند و براي سلامت و سعادت و رشد و بالندگي و پيشرفت هاي همه جانبه انسان راه مي گشايند هرگز در محدوده هاي « زمان » و « مكان » نمي گنجند و بايد در هر عصر و زمانه اي با تشكيل و استقرار حكومت اسلامي به اجرا و عمل درآيند.
پيام گزاري هاي واقعه سترگ غدير براي همه اعصار و زمان ها و عصر و زمان ما شناخت و بينشي مي آفريند كه در پرتو آن درمي يابيم « زنده نگه داشتن اين عيد نه براي اين است كه چراغاني بشود و قصيده خواني بشود و مداحي بشود اينها خوب است اما مساله اين نيست . مساله اين است كه به ما ياد بدهند كه چطور بايد تبعيت كنيم به ما ياد بدهند كه غدير منحصر به آن زمان نيست غدير در همه اعصار بايد باشد و روشي كه حضرت امير در اين حكومت پيش گرفته است بايد روش ملت ها و دست اندركاران باشد . » 11
واينگونه است كه « غدير » نه تنها تداوم حكومت الهي در عصر و زمان ما كه در همه اعصار و زمان هاست و اسلام و جوامع و سرزمين هاي وسيع اسلامي با عمل به اين الگوي هميشه جاويدان و جاري در همه عصرها به استقرار قوانين جامع دين مبين الهي توفيق حاصل مي كنند و استقلال و آزادي و تماميت ارضي و منابع ثروت ملي خود را صيانت مي نمايند و به اوج اقتدار و عزت و صلابت مي رسند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
پاورقي :
1 ـ وظيفه و مسئوليت « امامت و رهبري و زعامت » اختصاص به پيامبر اسلام (ص ) نداشت بلكه در كنار رسالت پيامبراني چون حضرت ابراهيم (ع ) نيز به تجلي و عينيت درآمد . رجوع شود به آيه 24 از سوره بقره .
2 ـ آئين انقلاب اسلامي گزيده انديشه هاي امام خميني از انتشارات موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام خميني ص 126
3 ـ قرآن كريم سوره مائده آيه 3 67
4 ـ صحيفه نور ج 20 ص 27
5 ـ همان مدرك ص 28
6 ـ همان مدرك ص 29
7 ـ همان مدرك ص 30
8 ـ همان مدرك
9 ـ قيام عاشورا در كلام و پيام امام خميني موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام خميني ص 39
10 ـ ولايت فقيه اثر امام خميني موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام خميني ص 18 و 19
11 ـ صحيفه نور ج 20 ص 27 و 28
امامت و ولايت و رهبري يكي از شئون بزرگ رسالت است و به همين دليل رسول خدا(ص ) در عين اينكه « پيامبر » بود « امام » نيز بود و در كنار تبليغ رسالت و احكام و تعاليم و قوانين دين با تشكيل حكومت اسلامي به تدبير امور و اداره كشور در نقش امام و رهبر و زمامدار اهتمام مي ورزيد
واقعه بزرگ و تاريخي « غدير » نه به مفهوم يك واقعه معنوي خاص كه محبت ورزيدن به اميرمومنان (ع ) توسط جامعه اسلامي و مردم مسلمان را ابلاغ نمايد كه به معناي تثبيت ولايت به مفهوم حكومت و زمامداري حضرت علي (ع ) مي باشد كه بايد پس از رسول گرامي اسلام (ص ) تداوم يابد و علي (ع ) در نقش امام و رهبر و زمامدار در راس تشكيلات حكومت اسلامي قرار گيرد و مسئوليت اداره كشور اسلامي را به عهده گيرد
فلسفه « غدير » جعل حكومت است و نصب اميرمومنان (ع ) به خلافت و زعامت . زيرا اين حكومت و زمامداري است كه قابل نصب مي باشد و به اين ترتيب فلسفه غدير جعل و نصب مقام معنوي ـ كه هرگز قابل نصب نمي باشد ـ نيست و به همين دليل ولايتي كه در حديث غدير آمده است به معناي حكومت است نه به معناي مقام معنوي
اين « پيام » از واقعه « غدير » در همه اعصار و زمان ها جاري مي گردد كه دين مبين و رهايي بخش اسلام و جامعيت قوانين زندگي ساز آن كه در همه صحنه ها و عرصه ها حضور دارند و به تمام ابعاد و جلوه هاي حيات مادي و معنوي نظر مي گسترند و براي سعادت و رشد و بالندگي و پيشرفت هاي همه جانبه انسان راه مي گشايند هرگز در محدوده « زمان » و « مكان » نمي گنجند و بايد در هر عصر و زمانه اي با تشكيل و استقرار حكومت اسلامي به اجرا و عمل درآيند