پند و موعظه و انتقاد صحيح و سازنده يكي از نيازهاي اساسي جامعه اسلامي محسوب مي شود به گونه اي كه هيچ فرد و گروه مسئول و مدير دولتمرد و كارگزار شاغل و صاحب حرفه وفن و كوشا در عرصه هاي مختلف فعاليت هاي سياسي اجتماعي اقتصادي فرهنگي نظامي علمي و صنعتي را از اين ضرورت بزرگ و حياتي بي نياز نمي يابيم .
پندپذيري از ناصحان و منتقدان صالح و رئوف كه همواره با انگيزه هاي سالم و به قصد رفع نواقص وكاستي ها و اصلاح و سامان يابي امور زبان به موعظه و انتقاد سالم و سازنده مي گشايند زمينه ساز رشد و كمال و پيشرفت جامعه مي گردد و به هر ميزان كه اين اصل حياتي و ضروري به ظهور و بروز درآيد و در صحنه هاي تلاش و فعاليت هاي گوناگون اجتماعي و در عرصه ها و حوزه هاي مديريت هاي مختلف به نقش آفريني بپردازد تحول زايي و كمال يابي و پويايي از آثار و نتايج طبيعي آن خواهد بود و به اين وسيله فرد و جامعه از فرازونشيب هاي موانع و كاستي ها و نواقص عبور مي كنند و مراتب رشد و پيشرفت را پشت سرمي گذارند و به سلامت و سعادت نائل مي آيند.
ترديدي وجود ندارد كه در صورتي نصايح و مواعظ و انتقادهاي صحيح و سالم به ثمردهي مي رسند و زمينه ساز تحول و پويايي مي گردند كه همه افراد جامعه در هر مكان و در هر شغل و حرفه و مديريت روح و جان و دل خويش را به زيور زيباي پندپذيري بيارايند و از جانب هر كس كه پندي نيكو يافتند و سخن حقي شنيدند و مخاطب انتقاد صحيح و سازنده اي قرار گرفتند بدون هيچ نوع خودبيني و غرور و تكبر و به دور از تعصب ها و جانبداري هاي كور و ناصحيح نسبت به انديشه و فكر و نظر و روش و عملكرد خويش آنچه را كه مطابق با حقيقت و واقعيت است پذيرا گردند و در خلوتگاه دل به تفكر و تعمق بپردازند و معايب و كاستي هاي خود را بازبيني كنند و در صدد رفع آنها برآيند.
صفت و خصلت زيباي پندپذيري و استقبال از انتقادهاي سالم و صحيح در صورتي در جان و روح انسان به تجلي درمي آيد كه ابتدا و قبل از هر چيز « پندپذيري دروني » به صورت يك ارزش والا و فضيلت اخلاقي بزرگ در وجود آدمي تثبيت گردد و هر كس قبل از آن كه با پندها و مواعظ افراد گوناگون مواجه شود و به « پندپذيري بروني » برسد از اعماق دل و جان خويش به « پندپذيري دروني » نائل آيد.
اهميت پندپذيري دروني به حدي است كه چنانچه اين ارزش و فضيلت به صورت يك صفت و ملكه در وجود آدمي تثبيت نشود پندپذيري بروني نيز حاصل نمي گردد و آدمي از مواعظ و اندرزهاي ديگران بهره نمي گيرد و به رفع معايب خويش اهتمام نمي ورزد.
حضرت امام محمدباقر(ع ) در كلامي ژرف و عبرت آموز جايگاه و نقش و اهميت « پندپذيري دروني » را اينگونه آشكار و نمايان مي سازد : « كسي كه از درون خود پندپذيري ندارد اندرز و پند ديگران برايش نتيجه اي نخواهد داشت . »
براساس اين كلام عميق بين تحقق عيني و عملي پند و موعظه و انتقادهايي كه در محيط اجتماع و از جانب ناصحان و منتقدان دلسوز به انسان ارائه مي گردد و پند و اندرزهاي دروني پيوند و ارتباطي منطقي وجود دارد به اين ترتيب كه تا آدمي از درون خويش به نداهاي وجدان و الهام هاي مبتني بر شناخت حق و باطل خير و شر صلاح و فساد و هر خوبي و هر بدي توجه نكند و تباهي ها و خطاها و نقصان ها را نفي نكند مواعظ و نصايح بيروني توسط افراد ناصح و دلسوز نتيجه اي در برنخواهد داشت و افرادي كه مخاطب پندها و انتقادهاي صحيح و سازنده قرار مي گيرند به هيچ وجه در برابر آنچه حق است و بايد پذيرفت رغبت و رضايت و خشوع نشان نمي دهند.
كساني كه فاقد پندپذيري دروني هستند و براي مواعظ واعظ دروني اهميت و ارزشي قائل نيستند صاحبان « نفس اماره » مي باشند كه همواره آنان را به گرايش به باطل و خطا و رفتار و عملكردهاي آلوده به گناه و معصيت فرمان مي دهد و مانع مي شود كه نواقص و كاستي هايشان را بيابند و به رفع آنها اهتمام ورزند و به راه رشد و صلاح درآيند. در نقطه مقابل كساني كه مواعظ واعظ دروني را مي پذيرند صاحب « نفس لوامه » مي باشند كه همواره آنان را از غفلت ها و گناهان انجام يافته ملامت و سرزنش مي كند و باعث مي شود كه به تدريج خطاها و نواقص آدمي كاهش يابند و رشد و كمال و پاكي و عفاف همچون زيورهايي زيبا و درخشنده آشيان دل را بيارايند و به خلوص و معنويت برسانند.
باتوجه به جايگاه و نقش ارزنده « پندپذيري دروني » و نيز باتوجه به پيوند و ارتباط ناگسستي و پايداري كه بين اين نوع پندپذيري و مواعظ و پندها و انتقادهاي بروني توسط ناصحان و ناقدان صالح و ناصح وجود دارد بايد هر « فرد » و « گروه » در هر عرصه از عرصه هاي كار و تلاش و مديريت با گرايشات معنوي خاص كه زمينه ساز اصلي تحقق پندپذيري دروني و تاثيرگيري از نداهاي وجدان اخلاقي و نفس لوامه مي باشد دامنه فعاليت و نقش آفريني اين واعظ دروني را وسعت بخشند تا به اين وسيله پندها و انتقادهاي صحيح و سالم و سازنده ناصحان و ناقدان صالح و رئوف به نتيجه و ثمر برسد و راه هاي رفع خطاها و ضعف ها و تزلزل ها صاف و هموار گردد و جامعه و كشور در همه ميادين و صحنه ها و حوزه هاي كار و تلاش و مديريت . به رشد و توسعه و پيشرفت نائل آيد.
پند و موعظه و انتقاد صحيح و سالم و سازنده از نيازهاي اساسي جامعه اسلامي محسوب مي شود به گونه اي كه هيچ فرد و گروه مسئول و مدير دولتمرد و كارگزار شاغل و صاحب حرفه و فن و كوشا در عرصه هاي مختلف فعاليت هاي سياسي اجتماعي اقتصادي فرهنگي نظامي علمي و صنعتي را از اين ضرورت بزرگ و حياتي بي نياز نمي يابيم
بايد همه فعالان عرصه هاي كارو تلاش و مديريت با گرايشات معنوي خاص كه زمينه ساز اصلي تحقق « پندپذيري دروني » و تاثيرگيري از نداهاي وجدان اخلاقي و نفس لوامه مي باشد دامنه فعاليت اين واعظ دروني را وسعت بخشند تا به اين وسيله پندها و انتقادهاي سازنده ناصحان و ناقدان صالح و رئوف به نتيجه و ثمر برسد و راه هاي رفع خطاها و ضعف ها و تزلزل ها صاف و هموار گردد و جامعه به رشد و پيشرفت نائل آيد