راهي طولاني براي رسيدن به ثبت نوين اسناد در ايران
مجيد زندي
در كشورما يكي از از اصلي ترين موارد اختلاف بين افراد و
علت رجوع آنها به محاكم قضايي عدم ثبت توافقات است كه
علاوه بر ضعف اطلاعات دقيق مردم در موضوعات مربوط به
ثبت به ضعف اطلاع رساني دستگاه قضا هم بازمي گردد در
حاليكه اگر مردم در معاملات وتوافق ها به اين مساله مهم توجه
كنند
يا بسياري از اختلاف ايجاد نخواهد شد و يا در صورت
بروز اختلاف از طريق ابزارهاي ثبتي بدون ارجاع به محاكم
قضايي قابل حل و فصل خواهد بود.
در همين راستا لازم است اشاره شود اگر چه وظيفه قوه
قضائيه رسيدگي جرائم و تعيين مجازات براي متخلفان است اما
بسياري از اسنادهم در كشور اعتبار دارد كه حكم قطعي آن بدون
احتياج به نظر قاضي لازم الاجراست و براي همه مردم مساله اي
پذيرفته شده مي باشد.
اين مساله
مساله بسيار ظريفي است زيرا مردم انتظار
احقاق حقوق از دست رفته خود را در بسياري موارد از قوه
قضائيه دارند در حاليكه بيش از پاي گذاشتن در محاكم قضايي
خود مي توانستند با درك درست جايگاه اسناد معتبر در كشور در
حد بسيار زيادي در مسير جلوگيري از بروز اختلاف گام بردارند.
در اين راستا قانونگذار در خصوص اسناد رسمي و ساير
اسنادي كه در زمره اسناد رسمي هستند همانند چك و مهريه و
قبوض اقساطي و قراردادهاي بانكي و اظهارنامه
تملك
آپارتمان و ساير موارد از طريق سازمان ثبت اقدام نمود و مردم
نيز كاملا با اين موارد آشنا هستند. اما با همه اهميتي كه ثبت در
زندگي مردم دارد
باز افراد بسياري بخاطر اشتباهات فردي و
اعتماد بي جا به متخلفان
خود و دايره وسيعتر ديگران و
دستگاههاي قضايي و انتظامي را گرفتار معركه اي مي سازند كه
يقينا زيان اصلي متوجه افراد پر اشتباه و فريب خورده
است .
در جامعه ما نقش و جايگاه ثبت اسناد و املاك كشور در
حفظ حقوق و مالكيت مردم
اجراي سياست قضازدايي
كمك
به رعايت حقوق شهروندي
گسترش سلامت حقوق
تقويت
رفاه و امنيت اجتماعي و به طوركلي حضور در عرصه هاي
مختلف اجتماعي واقتصادي كاملا با اهميت است . به همين
منظور نخستين نمايشگاه سراسري « به سوي ثبت نوين » با
حضور ادارات ثبت 30 استان كشور از ابتداي هفته جاري (20
تا 25 آبان ) در تهران برپا گرديد . كه همه روزه جمع كثيري از
مردم و كارشناسان با حضور در سالن حجاب مركز آفرينش هاي
فرهنگي و هنري از نزديك با فعاليت هاي ادارات ثبت و اسناد
قديمي موجود در استانها آشنا مي شوند.
وقتي براي تهيه گزارش از نمايشگاه به سوي ثبت نوين
رفتيم
اولين چشم انداز آن دوربين هاي نقشه برداري قديمي
مترهاي مساحي باقالب برنجي
آلومينيومي
گاوصندوق هاي
قديمي
اسناد قديمي و بعضا موريانه خورده
تلفن هاي هندلي
براي تماس با مركز
مجموعه كتاب ها و آئين هامه هاي قديمي
ثبت
ماشين دستي و ماشين حساب و چرتكه قديمي كه از
ضروريات ثبت اسناد گذشته بوده در كنار انواع خدمات دولت
الكترونيك براي ثبت اسناد در دوره جديد و آينده بيش از
هرچيز ديگر در غرفه هاي مختلف تكرار شده است .
در كنار آن ادارات ثبت استانها با معرفي عملكردهاي خود
مردم را با حدود و ثغور جغرافيايي
نحوه صدور اسناد
وعملكردهاي سالهاي گذشته و اخير خود آشنا مي كنند.
غرفه استان مركزي كه ماكت بيت قديمي امام خميني (ره )
در خمين و دست خط مبارك آن بزرگوار براي واگذاري سند
خانه اجدادي خود را به نمايش گذاشته بود بسياري از
بازديدكنندگان را به سوي خود جلب مي كند.
يكي از مسئولان غرفه استان مركزي در اين باره مي گويد.
امام خميني (ره ) در سال 1366 وكالتي صادر كردند كه اقوام آن
بزرگوار بتوانند بيت قديمي موجود در خمين را به هركس كه
مي خواهند واگذار كنند كه اكنون در اختيار بنياد نشر آثار حضرت
امام قرار گرفته است و آنزمان امام اجازه فروش آن را داده بودند.
وي مي افزايد : ما براي جلب نظر بازديد كنندگان همچنين به
صورت نمادين براي اشيا و لوازم شخصي همانند كيف
دوربين
تلفن همراه و....سند مالكيت صادر مي كنيم تا مردم با نحوه
نگارش اطلاعات در سند مالكيت آشنا شوند.
اگر چه هر استاني اسناد خاص مربوط به مناطق و اراضي خود را
به نمايش گذاشته كه در بسياري از آنهادستخط شخصيت هاي
مذهبي و رجال سياسي عمدتا دوران صفويه و قاجاريه جلوه گر
است ولي برخي از استانها بخاطر موقعيت خاص خود بيشتر
مورد توجه قرار مي گيرند در اين باره نيز استان هرمزگان بخاطر
عرضه اسناد مالكيت جزاير تنب بزرگ
تنب كوچك و ابوموسي
كه در مالكيت ايراني ها قرار داشت مدنظر قرار گرفته
است .
در اين باره نيز معاون اداره كل ثبت اسناد استان هرمزگان و
مسئول غرفه استان مي گويد : اسناد مالكيت اين جزاير همه
قديمي است .
وي مي گويد : الاذن در باره كليت اين سند ما كاري انجام
نمي دهيم اما اگر قرار باشد بخشي از اراضي دريايي و خشكي به
وزارتخانه نفت يا ساير وزارتخانه ها و نهادهاي دولتي واگذار
شود كارهاي تفكيك و صدور اسناد مالكيت انجام مي شود ولي
آنچه كه براي ما اهميت دارد سوابق ثبتي جزاير سه گانه ايراني در
خليج فارس است كه در اداره ثبت اسناد شهرستان قشم
نگهداري مي شود.
يكي ديگر از مشكلات عمده مردم در محاكم قضايي
مشكل
اسناد مالكيت خورو مي باشد كه متاسفانه خود به معضلي براي
دستگاه قضايي كشور تبديل شد
در حاليكه اگر مردم با نحوه
تدوين سند انتقال خودرو آگاه باشند و به اشتباه پاي هر دست
نوشته اي را امضا نكنند
بسياري از دردسرهاي موجود قابل رفع
است .
يقينا يكي از محورهاي فعاليت ادارات ثبت
ثبت اسناد
مالكيت خودرو است كه اتفاقا يكي از غرفه هاي مخصوص
سازمان مركزي ثبت اسناد و املاك هم محسوب مي شود در اين
باره آقاي محمدعلي يادگاري مديركل امور اسناد و سردفتران
سازمان ثبت اسناد واملاك كشور هم به گزارشگر ما مي گويد :
سازمان ثبت اسناد وظيفه تثبيت مالكيت وحقوق مردم را به
عهده دارد و چون مردم ما اسناد خود را به طور كامل ثبت
نمي كنند همين مساله باعث شده كه روز به روز شاهد بروز
اختلاف در ميان مردم باشيم مسايل مربوط به ثبت مالكيت
خودرو است .
وي مي گويد : حدود 34 درصد پرونده هاي مطروحه در
محاكم تجديد نظر مربوط به اختلافاتي ملكي است و اتومبيل
هم به عنوان يك وسيله جرم زا مطرح است و چون اتومبيل جزو
اموال منقول است در قوانين ما آنچنان صراحتي ندارد كه براي
معامله آن سند رسمي صادر شود اما چون اختلافات در اين
زمينه فراوان است و باعث تهديد امنيتي براي شهروندان شد.
مسئولان و قانونگذاران به اين نكته رسيدند كه اسناد خودرو هم
در دفاتر اسناد رسمي به ثبت برسد.
وي ادامه مي دهد : مردم هنگام خريد خودور و ملك بايد
دقت كنند كه سند رسمي دو طرف دارد يكي فروشنده است و
ديگري خريدار. امروزه جزو وظايف سردفتران اين است كه آنها
بايد براي صدور سند
احراز هويت مالكيت كنند يعني آن كسي
كه مي خواهد خودرو را بفروشد حتما بايد مالك باشد.
وي در اين زمينه هشدار مي دهد كه احراز مالكيت فقط با
شهود نيست بايد سند ارائه شود. بنابر اين افراد بايد توجه داشته
باشند كه احراز مالكيت هم از لحاظ سند و هم از لحاط فني به
تاييد راهنمايي و رانندگي رسيده باشد.
وي در باره تخلفاتي كه مشاورين خودرو و بنگاههاي نقل و
انتقال انجام مي دهند هم مي افزايد : متاسفانه برخي از اين
بنگاهها خودشان يك خودرو را چند دست رد و بدل مي كنند تا
اينكه در نهايت خودرو به دست فردي مي رسد كه قرار است سند
قطعي به نام او صادر شود در حاليكه اين نحوه معامله چندين
مورد خطر براي فروشنده اول و خريدار نهايي در بردارد.
وي ادامه مي دهد : چون در دوره اخير پلاك خودرو به نام
فرد مالك صادر مي شود در چنين شرايطي اگر قبل از نقل و
انتقال نهايي سند هر خطايي در اين ميان رخ دهد به نام فروشنده
اصي ثبت مي شود در اين خصوص مردم بايد دقت كنند تا به
آساني خودروي خود را براي فروش در اختيار بنگاهها قرار
ندهند در حاليكه اين خطاها در محاكم قابل اثبات نيست و
مالك اصلي خودرو در هر شرايطي مجرم محسوب خواهد شد.
وي در باره نحوه نظارت بر دفاتر اسناد رسمي و سردفتران
هم مي گويد : نظارت بر دفاتر اسناد رسمي كه وابسته به سازمان
ثبت اسناد است از چند ارگان شامل بازرسي كل كشور
اداره كل
ثبت
دفتر بازرسي و پاسخگويي به شكايات و اداره امور
سردفتران كنترل مي شود و مجوز فعاليت افراد خلافكار لغو
خواهد شد.
مديركل اسناد و سردفتران با اشاره به ايجاد دفاتر ويژه
خودرو در ادارات ثبت سراسر كشور مي گويد : اين اداره كه از
نيمه دوم سال جاري فعاليت خود را در سراسر كشور آغاز كرده
گواهي تخصصي براي مشاورين املاك وخودرو صادر
مي كند.
آقاي حسينعلي اميري معاون قوه قضائيه ورئيس سازمان
ثبت اسناد و املاك كشور در حاشيه برپايي نمايشگاه « به سوي
ثبت نوين » هم در گفت و گو با گزارشگر ما مي گويد : چون يكي از
وظايف اصلي سازمان ثبت اسناد ثبت حقوق و مالكيت هاي
مردم و دولت است
اوراق دستگاه ثبت هم بااوراق دستگاههاي
ديگر بسيار متفاوت است زيرا شما دركمتر مكاني به اندازه
سازمان ثبت
اسناد و پرونده اي پيدا مي كنيد كه اوراق مفيدي
باشد در حاليكه در اين سازمان اكثر پرونده ها و اوراق
مفيد
است .
وي ادامه مي دهد : اكنون باتوجه به شرايط وتحولات ملي و
بين المللي
سازمان ثبت براي حفظ دقيق و مكانيزه كردن فعاليت
سازمان براي انتقال و ثبت دقيق اسناد و پرونده ها
برنامه هاي
مختلفي را براي بازسازي نيروي انساني خود
قوانين و مقررات
واستفاده از ابزار و وسايل روز با هدف ارائه خدمات سريع و
ارزان به مردم تدوين كرده كه برپايي نمايشگاه و همايش به سوي
ثبت نوين در راستاي اطلاع رساني وجود اين خدمات مي باشد.
وي ادامه مي دهد : يكي از راهكارهايي كه در نظام اداري
كشور براي بهره مندي از افكار نو و جديد نخبگان وكسب
نظرات مردم معمول است
برپايي همايش و نمايشگاه است كه
دراين نمايشگاه هم فعاليت هاي سازمان از آغاز تاسيس تا به
حال در معرض ديد و قضاوت عموم مردم واهل علم و فن قرار
گرفته است .
وي ادامه مي دهد تاكنون فرصتي پيش نيامده بود كه وظايف
وعملكرد مسئولان سازمان ثبت در بوته نقد و بررسي قرار گيرد
به طوري كه اين افراد بتوانند توانايي ها
ظرفيت ها و توانمندي ها
و قابليت هاي خود را در منظر عمومي و در زمينه هاي گوناگون
ثبتي عرضه نمايند.
آقاي اميري تحول ونوانديشي را دو عامل مهم توسعه كشور
عنوان مي كند و مي افزايد : به روزسازي
بستر سازي و باور به كار
ازجمله اموري است كه در سازمان ثبت همواره مورد توجه بوده
است امااگر بسترهاي اجراي اين كارها فراهم نباشد بهترين
طرح هاي ارائه شده از سوي مركز هم با شكست مواجه خواهد
شد.
رئيس سازمان ثبت با تاكيد بر استفاده از تجربيات گذشتگان
براي برنامه ريزي حركت صحيح آينده نيز مي گويد : در اين
نمايشگاه 1000 سند مهم و تاريخي كه امضاي برخي از
شخصيت هاي مهم تاريخي ومذهبي در آن مشاهده مي شود كه
علاوه بر نحوه تنظيم سند
سير تحولات نگارش اسناد نيز در اين
نمايشگاه در معرض ديد عموم گذاشته شده است . وي در باره
برپايي غرفه هاي مشاوره ثبتي و حقوقي در اين نمايشگاه هم
ادامه مي دهد : در اين غرفه ها كليه معاونين و مديران كل ستادي
سازمان ثبت و ادارات ثبت استانها و كارشناسان خبره ثبتي به
انبوه سوالات ثبتي و حقوقي مردم پاسخ گفتند و امروز
(سه شنبه ) ملاقات عمومي بنده در محل نمايشگاه برگزار مي شود
تا به درخواست ها و مشكلات ثبتي مردم رسيدگي شود.
رئيس سازمان ثبت اسناد با اشاره به ضرورت ايجاد
طرح هاي مكانيزاسيون در ادارات ثبت نيز مي گويد : ما در افق
چشم انداز 20 ساله
رسيدن به يك ثبت كاملا مكانيزه را در
برنامه هاي خود قرار داديم اما اين كار نيازمند حمايت هاي مالي
و معنوي گسترده است كه لازم است قوه قضائيه
مجلس و
دولت محترم همكاري مناسبي از خود نشان دهند.
وي ادامه مي دهد : خوشبختانه در سالهاي اخير قدرت
بالقوه كشور براي مكانيزاسيون طرح ها در حد بسيار وسيع
آشكار شده و ماهم اين حركت را شروع كرديم تا حدي كه
تاكنون بيش از 10 طرح مكانيزاسيون در سازمان ثبت آماده اجرا
و قراردادهاي آن نيز منعقد شده است .
آقاي اميري ادامه مي دهد. البته برخي از اين طرح ها اكنون در
مرحله بهره برداري است
بخش ديگري هم در حال اجراست اما
عمده مراكزي كه اجراي طرح هاي مكانيزاسيون در آن بسيار
ضروري است بخش هاي مربوط به املاك وثبت مالكيت مردم و
ايجاد نظام جامع املاك در راستاي جلوگيري از بروز مفاسد
ثبتي است .
وي در باره اهداف نهايي اين كار هم ادامه مي دهد : ما
مي خواهيم به هيچ وجه پرونده به دست ارباب رجوع وافراد
عادي نيفتد تا مورد تعرض و سواستفاده قرار گيرد. و هر قدر
دسترسي افراد به اسناد كمتر شود
احتمال بروز خطر و مفاسد
ثبتي نيز كاهش خواهد يافت .
رئيس سازمان ثبت اسناد در باره تعداد مقالات ارسالي به
همايش ثبت نوين هم مي گويد : از ميان 500 مقاله كه به دبيرخانه
همايش ارسال شده 30 مقاله برتر شناخته شده كه 15 مقاله در
روزهاي چهارشنبه و پنجشنبه هفته جاري در قالب همايش ارائه
مي شود و 15 مقاله هم براي آشنايي علاقمندان به ثبت و
همكاران ثبتي و دستگاه قضايي منتشر خواهد شد.
اما هنوز بسياري از مشكلات ثبتي حتي بين دولت و مردم در
كشور ما وجود دارد كه حل نشده است
به عنوان نمونه بخاطر
نبود سند آمايش سرزميني در كشور هنوز همه اراضي ملي و
دولتي سنددار نيست و به همين دليل متخلفين كماكان به كمك
افراد ذي نفوذ به اين اراضي دستبرد زده و حتي به نام خود سند
دريافت مي كنند. آقاي اميري رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك
كشور در پاسخ به گزارشگر ما راجع به اين ضعف اسنادي در
كشور مي افزايد : اكنون در كشور براي تثبيت مالكيت دولت
براراضي ملي
همكاريهاي بين بخش مناسبي با وزارتخانه جهاد
كشاورزي
سازمان جنگل ها و مراتع و ساير وزارتخانه ها و
سازمان وجود دارد و به همين دليل معاونت املاك سازمان يكي
از مهمترين محورهاي فعاليت خود را در سال جاري
تثبيت
مالكيت دولتي بر اراضي دولتي قرار داده است .
وي ادامه مي دهد : چون اختلاف نظر شديد است و همانگونه
كه اشاره كرديد هنوز اسناد اين اراضي صادر نشده و از طرف
ديگر برخي از اين اراضي مورد اختلاف متعلق به مردم هم هست
بايد حركت ها بسيار سنجيده باشد و گامهاي محكمي برداشت در
غير اينصورت اصل طرح دچار مشكلات فراوان خواهد شد كه
جمع كردن دقيق آن مشكل خواهد بود.
به هر حال اداره ثبت
اداره اي است كه با قدمت حدود 100
ساله در ايران و وسعت خدمات
هنوز آنچنان كه ضروري است
ناشناخته است در حاليكه اين سازمان نقشه تمام اراضي احراز
هويت ملكي در سطح كشور از شهرها گرفته تا دورترين نقاط
روستايي را در اختيار دارد و نام كوچكترين روستا و آبادي و نام
مالكان هر قطعه اراضي مسكوني
كشاورزي و... به نوعي در اين
ادارات به ثبت رسيده است .
برپايي چنين نمايشگاههايي باعث مي شود تا مردم با
كاركردهاي ادارات ثبت بيشتر آشنا شوند كه لازم است چنين
نمايشگاههايي علاوه بر تهران براي همه استانها و شهرها هم
برگزار شود.
اين كار نه تنها براي مردم مفيد است بلكه باعث پيشرفت و
تعالي سازماني
سازمان ثبت اسناد مي شود و اگر هر قدر مردم در
اين زمينه ها آگاهتر باشند آسايش و راحتي سازمان ثبت اسناد و
املاك بيشتر فراهم خواهد شد.
لازم به يادآوري است فردا 24 آبانماه نيز « نخستين » همايش
علمي و كاربردي به سوي ثبت نوين » با حضور شخصيت هاي
سياسي و قضايي كشور در تالار حجاب مركز آفرينش هاي
فرهنگي و هنري تهران برپا مي شود كه طي دو روز مقالات و
موضوعات مختلفي از جمله ثبت در شهرهاي الكترونيكي
جايگاه ثبت در تجارت جهاني
نمايش علمي كاربردي و
روش هاي استفاده از امضا الكترونيكي و ديجيتال
قانون و
نوآوري دوبال اصلي استراتژي توسعه سازمانهاي نوين
ثبت
بين المللي اختراعات
خبرگي و نخبگي در نظام ثبتي كشور
جايگاه ثبت در آيات الاحكام
نقش اسناد رسمي در نظام
حقوقي ايران
نقش و جايگاه سازمان ثبت درقضازدايي
جنبه هاي اقتصادي حمايت از اختراعات
همگرايي سازمان ثبت
با توسعه قضايي
مالكيت معنوي
ادبي و هنري در كشورهاي
اسلامي
قوانين مدني
تجاري
چك
موجر و مستاجر و
شهرداري و... به صورت سخنراني ارائه خواهد شد.
همچنين درمراسم اختتاميه اين همايش و نمايشگاه
مقاله ها
و غرفه هاي برتر معرفي و به همراه چهره هاي برتر سازمان ثبت
از نويسندگان مقالات و مسئولان غرفه ها هم تقدير خواهد شد.
در اولين چشم انداز نمايشگاه به سوي ثبت نوين انبوهي از
دوربين هاي نقشه برداري قديمي
مترهاي مساحي با قالب
برنجي
آلومينيومي
گاو صندوق هاي قديمي
اسناد خاك
خورده و موريانه زده
چرتكه
تلفن هاي هندلي
مجموعه
كتاب ها و آئين نامه هاي قديمي ثبت و... كامپيوترها و
شيوه هاي الكترونيكي ثبت جديد در معرض ديد
بازديدكنندگان قرار گرفته است
ماكت بيت قديمي امام خميني (ره ) در خمين و دست خط
مبارك براي فروش آن از جاذبه هايي است كه بسياري از مردم
را به سوي خود جلب كرده است
محمد علي يادگاري مديركل امور اسناد و سر دفتران : 34
درصد از پرونده هاي مطروحه در محاكم تجديد نظر مربوط به
اختلافات ملكي بين مردم است در حاليكه اگر مردم كارهاي
خود را به صورت دقيق به ثبت برسانند بسياري از مشكلات آنها
حل خواهد شد
حسينعلي اميري معاون قوه قضائيه و رئيس سازمان ثبت
اسناد و املاك كشور : شرايط و تحولات جديد در كشور و دنيا
باعث شده تا اداره ثبت در راستاي آگاهي بخشي به مردم و
معرف قوانين و مقررات و ابزارهاي موجود
نمايشگاه و
همايش علمي و كاربردي به سوي ثبت نوين را برگزار كند
