مجيد زندي
بهشت زهرا فقط گورستان نيست گلزار هم هست زيرا مزار پاك 30 هزار شهيد گلگون كفن انقلاب اسلامي دفاع مقدس و شهداي پس ازجنگ تحميلي راهم در خود جاي داده است .
البته در ايران هيچ گلزاري هم به اندازه گلزار شهداي بهشت زهرا شهيدگمنام ندارد. دراين حالت اگر بخواهيم تنها بخاطر شهداي گمنام بهشت زهرا را قطعه اي از بهشت بدانيم سخن گزافه نگفته ايم اگر چه قلب هزاران مادر شهيدي كه فرزندان آنها گمنام هستند قلبشان براي قطعه شهداي گمنام بهشت زهرا مي تپد و خاك آن را همانند بسياري ديگر از هموطنانمان توتياي چشمان خود مي سازند. شهداي گمنامي كه بسياري از مردم براي مزار آنها نذر مي كنند و چه بسيار نذرهايي كه برآورده مي شود و اين خانواده ها هميشه براي طواف و عقده گشايي دلهاي خود از آلودگي هاي دنيا ساعت ها كنار آن مزار مي نشينند و ذكر و فاتحه مي گويند.
آري ماهم اعتقاد داريم كه تك تك مزار اين شهداي مظلوم و گمنام مقدس است واگر سخن مي گفتند دريايي از معارف و اسرار نهفته را براي رهگذران بازگو مي كردند.
اما عليرغم همه اين ارزشهايي كه در خاك بهشت زهرا و همه گلزارهاي شهيدان در سراسر كشور وجود دارد هر وقت صحبت از گورستان پيش مي آيد بسياري از مردم به ياد غم واندوه مي افتند در حالكيه بسياري ديگر از اهل دل و معرفت حضور در گورستان را از باب تذكر براي خود ارزشمند مي دانند و براي اينكه دنيا و ظواهر آن آنها را به خود مشغول نسازد به قبرستان اموات مي روند تا آينده خود راهم بهتر درك كنند و اين دنيا را دنياي بقا ندانند.
با اين رويكرد ديدن عاقبت نه تنها مذموم نيست بلكه بسيار با ارزش هم مي شود.
به هرحال اگر چه در گزارش قبل اختصاصا به موضوع غسالخانه پرداخته بودم اما كارهاي فراوان ديگري هم در سازمان بهشت زهرا به عنوان يك سازمان خدماتي براي جمعيت 12 ميليوني تهران انجام مي شود كه قابل دقت و توجه است .
در دوره اي در يكي از مداحي ها از بهشت زهرا به عنوان يك كشور نام برده شده بود كه اين هم سخن درستي است زيرا علاوه بر رئيس جمهور و نخست وزير و... حدود يك ميليون متوفي نيز از سال 1349 شمسي تاكنون در اين گورستان دفن شدند . جمعيتي كه اكنون نيز از جمعيت برخي از كشورهاي جهان بيشتر است !
وقتي از قطعه شهداي گمنام بهشت زهرا عبور مي كني شاهد تحول جديدي هستي اين تحول و بسياري ديگر از مشغله ذهن مسئولان و كارگزاران سازمان بهشت زهرا ما را به سمت مهندس محمود رضائيان رئيس سازمان بهشت زهرا رساند. فردي كه حدود 20 سال دراين مسئوليت قرار دارد و به قول ظريف كه مي گقت چون ساير مسئولين سازمانها علاقه اي به پذيرش اين پست سازماني را ندارند سند مسئوليت سازمان بهشت زهرا به نام آقاي رضائيان خودرده است ! » به هر حال وي در گفت و گو با گزارشگر ما درباره آغاز طرح نوسازي گلزار شهدا مي گويد : اين كار از قطعه شهداي گمنام آغاز شد و ساماندهي مزار شهدا مهمترين پروژه ما است كه شوراي شهر هم هزينه ها را تقبل كرده و اميدواريم بتوانيم باهمكاري خانواده هاي معظم شهدا بقيه قطعات را هم به مرور ساماندهي كنيم .
مديرعامل سازمان بهشت زهرا(س ) بر اتمام ساماندهي قطعه 44 شهداي گمنام تا دهه فجر امسال تاكيد مي كند و مي افزايد : براساس طرح جامعي كه در اين زمينه تدوين شده اجراي طرح ساماندهي قبور شهداي بهشت زهرا(س ) بايد در يك دوره زماني 3 ساله پايان يابد .
وي با تاكيد بر اينكه روند طولاني و كند اجراي طرح بهسازي و ساماندهي قبور شهدا به هيچ وجه معناي كوتاهي در روند اجرا نيست . در اين زمينه مي افزايد : از آنجا كه در ابتداي مطرح شدن بحث ساماندهي قبور شهدا با يكسري مخالفت هايي از سوي تعدادي از خانواده هاي اين عزيزان مواجه بوده و هستيم . لذا توجيه كردن تك تك اين خانواده ها مستلزم وقت گذاشتن و گفتگو با آنها است بنابر اين با در نظر گرفتن اين موارد در اين شرايط . طولاني شدن روند چندان دور از انتظار نيست .
وي ادامه داد : هيچ مزاري تخريب نمي شود بلكه با تهيه نقشه در جاهاي خالي راه و آبنما ايجاد مي شود.
آقاي رضائيان رئيس سازمان بهشت زهرادر باره امكانات ايجادشده براي غسالان ضمن تشكر از روزنامه جمهوري اسلامي براي توجه به اين افراد و ساير كاركنان كه در گورستان بهشت زهرا فعاليت مي كنند مي گويد : خودمان در بهشت زهرا وقتي كه مي آئيم گروه بندي كنيم مقدم بر همه واحد غسالخانه و واحد دفن را مي دانيم دليل آن اين است كه سخت ترين كار در مجموعه سازمان بهشت زهرا محسوب مي شود كه اتفاقا كار در اين سازمان هم نسبت به همه سازمانها و وزارتخانه ها سخت تر است .
آقاي رضائيان ادامه مي دهد : اين كار آن اثري را كه بايد مي گذارد حالا ما بايد تدابيري بينديشيم تا بتوايم اين تالمات را ابتدائا از آن دسته از همكاران خودمان كه هر روز با متوفيان سروكار دارند كم كنيم و بعد از آن اين تالمات را از صاحبان متوفي بكاهيم .
وي مي افزايد : قاعده كار اين است كه ما اولا ميزان كارروزانه آنها راتقليل دهيم يعني اگر يك كارگر واحد دفن در روز فقط چهار ساعت كار كند حقوق و مزاياي كامل را دريافت مي كند اين اولين قدمي است كه ما در جهت پرداخت حق و حقوق به آنها بدهكاريم يعني هر قدر كار كنند دو برابر محاسبه مي شود.
مديرعامل سازمان بهشت زهرا مي گويد : ما معمولا تا سقف 240 ساعت در ماه به واحد غسالخانه اضافه كاري مي دهيم حالا ممكن است كمتر هم كار كنند چون روزانه مواردي به آنها استراحت مي خورد و نوعا هم به صورت گردشي در غسالخانه حضور خواهند داشت .
آقاي رضائيان در باره خدمات رفاهي براي كاركنان دايره غسالخانه هم مي افزايد : قدمهايي هم براي اين عزيزان از جمله تامين وام مسكن برداشتيم اردوهاي تفريحي و زيارتي كه پرسنل باخانواده حتي در شمال كشور ويلا داريم كه به طور رايگان در اختيار آنها قرار مي گيرد. وي در خصوص خدمات بهداشتي كاركنان واحدغسالخانه هم مي گويد : كاركنان اين واحد همه ساله در مقابل بيماريها واكسينه مي شوند و هر روز هم در محيطي كاملا قرنطينه بهداشتي كار مي كنند و پس از فعاليت روزانه هم حتما بايد دوش بگيرند.
وي در باره حساسيت جذب افراد براي شغل غسالي هم مي گويد : ما براي اين كار نمي توانيم هر فردي را استخدام كنيم كه در كنار تمايل اوليه بايد گزينش شوند و پس از تحقيقات اخلاقي و خانوادگي هم مدتي هم به صورت آزمياشي كار مي كنند چون مي دانيم كار سخت است عليرغم ميل افراد سلامت جسمي و روحي آنها هم براي ما مهم است تا پس از دوران آزمايشي در اين بخش ادامه فعاليت دهند.
مهندس رضائيان در باره تحقيقات علمي كه بر روي غسالان راجع به ميزان افسردگي افراد هم مي گويد : تحقيقي جامع در باره تك تك فعالان بخش غسالخانه انجام شد در مجموع مشخص شد كه هر چند سال لازم است محل فعاليت افراد تغيير كند. اين تحقيق راحتي بر روي ساير كاركنان سازمان بهشت زهرا انجام داديم تا بدانيم قدرت تحمل آنها چه ميزان است كه در همه شرايط متوجه اثرات منفي كار در سازمان بهشت زهرا شديم .
مديرعامل سازمان بهشت زهرا در باره تعداد فوتي ها در تهران و تعداد امواتي كه براي دفن به اين گورستان آورده مي شوند مي گويد : به طور متوسط روزانه حدود 150 تا 180 و بعضا در مواقعي تا 200 متوفا به بهشت زهرا آورده مي شود اما به طور ميانگين روزانه حداقل 150 متوفي را در سطح شهر تهران داريم .
وي توضيح مي دهد : در سازمان بهشت زهرا سيستمي طراحي شده كه وابسته به فرد و حتي چندنفر نيست واز همان تماس اولي كه از منزل متوفي يا بيمارستان با بهشت زهرا گرفته مي شود از مرحله آمبولانس براي حمل متوفي تا آخرين مرحله تمام خدمات براي متوفي به خانواده متوفي تحويل و در اين راه از اداره ثبت احوال و باطل كردن شناسنامه گرفته تا چاپ اعلاميه و... انجام مي شود.
مهندس رضائيان در مورد وضعيت قيمت قبر هم توضيح مي دهد : قبر كاملا رايگان است اگر چه به خانواه متوفي قبر رايگان قبر خصوصي مقبره قبرهاي قديمي و... ارائه مي شود تا هر كدام را خود مي خواهند براي متوفاي خود بپذيرند.
وي در باره سخت و زيان آور بودن و بازنشستگي پيش از موعد غسالان و برخي از كاركنان سازمان بهشت زهرا هم ادامه مي دهد : چون هر كسي به بهشت زهرا براي مراسم تشييع مراجعه مي كند عزيزي رااز دست داده حالت متالم او و گريه ها و غصه هاي همراهان همه كاركنان راتحت تاثير روحي و رواني قرار مي دهد اگر چه شدت و ضعف دارد ولي همه افرادي كه دراينجا شاغل هستند به نوعي با تالمات روحي ديگران طرف هستند. اينجا همه كارمندان زود پير و فرسوده مي شوند چون محيط محيط گورستان و كار در همه بخش هاي آن سخت است .
آقاي رضائيان مي افزايد : متاسفانه كار دراين بخش هنوز در فرهنگ ما جا نيفتاده و عليرغم اينكه اين كارها ثواب هم دارد ولي كماكان نيازمند تغيير رويه برخورد مردم با كاركنان سازمان بهشت زهرا است و به همين دليل كار ما براي شارژ روحي و رواني كاركنان بهشت زهرا بسيار سنگين است زيرا اگر مراقبت نكنيم آنها اين مشكلات را به سمت خانواده خود هم منتقل مي كنند كه بسيار زيانبار است .
مديرعامل سازمان بهشت زهرا در باره وضعيت جا و گنجايش اين گورستان بزرگ كشور هم مي گويد : از سال 1345 كه كلنگ احداث اين گورستان زده شده و از سال 49 كه دفن اموات در آن شروع شده حدود 36 سال گذشته است . آن روزگار كه اين طرح آغاز شده بود قرار بود سه گورستان ديگر در غرب شرق و شمال تهران هم ايجاد شود كه اين كار هنوز صورت نگرفته در حاليكه هر روز حدود 30 هزار نفربراي مراسم كفن و دفن تشييع جنازه و شركت در مراسم سوم هفتم چهلم سالگردها به مزار اموات خود مي آيند و در مناسبت هاي خاص شب هاي جمعه و اعياد بعضا اين جمعيت به ميليون نفر هم مي رسد زيرا شب جمعه آخر سال و روز تحويل سال اين گورستان مملو از جمعيتي مي شود كه براي ياد بود و قرائت فاتحه به مزار اموات و مزار شهدا مي آيند. در حاليكه اين جمعيت از شمالي ترين نقطه تهران شرق و غرب و جنوب تهران به بهشت زهرا مي آيد كه حتي رفت و آمد آنها باعث ايجاد ترافيك گسترده اي مي شود.
مديرعامل سازمان بهشت زهرا ادامه مي دهد : فردي كه دراين ترافيك و ازدحام جمعيت و آلودگي ها به بهشت زهرا مي آيد ديگر آن روز كار اين خود را كاملا از دست مي دهد در حاليكه اگر گورستانهايي در مناطق شرق و غرب و شمال تهران باشد بار جمعيتي حاضر در بهشت زهرا شكسته مي شود.
وي دغدغه اصلي ذهن خود و مسئولان شهري را ايجاد گورستان جديد در تهران عنوان مي كند و در باره آرزوي خود براي ايجاد اولين گورستان با توجه به مقدمات انجام شده مي گويد : اميدوارم گورستان شمال شرق تهران زودتر از بقيه به مرحله بهره برداري برسد اگرچه اين كار همزمان به فرهنگ سازي نياز دارد كه با طراحي گورستاني پرجاذبه و به صورت پارك مردم با رويي بازتر به آنجا بروند و گورستانها را جايي مخوف ندانند.
وي تصريح مي كند : بهشت زهرا هم فقط يك گورستان نيست حتي روزهاي سيزده بدر جمعيت انبوهي از مردم براي تفريح به اينجامي آيند در حاليكه بسياري از آنها فوت شده اي در اين گورستان ندارند. بسياري از مسافران از شهرهاي ديگر كه مي خواهند از مسير تهران عبور كنند با حضور در مزار شهداي بهشت زهرا و مرقد امام (ره ) در محوطه باز بهشت زهرا و فضاي سبز آن مي مانند و غذا طبخ مي كنند.
آقاي رضائيان مي گويد : دراين رويكرد ما ابتدا بايدتلاش كنيم يك پارك زيبا احداث كنيم كه در آن علاوه بر خدمات رفاهي اموات را هم دفن كنيم و اين مساله بايد براي مردم عادي باشد و حتي فضاي بازي و باغ پرندگان ايجاد كنيم سالن هاي چند منظوره پاركينگ مناسب و همه امكاناتي كه باعث رفاه مردم مي شود بايددر آن منطقه ايجاد شود كه متاسفانه در تقسيمات كشوري و تهران به اين مساله توجه نكردند و همين ضعف باعث بروز مشكلات براي بسياري از شهرها از جمله تهران شده است .
وي در باره اخذ پول براي دفن اموات هم مي گويد : ما مشكل مردم را در اين زمينه حل كرديم وقتي وارد اداره متوفيان مي شويد نوشته شده كه قبر رايگان ولي اين كار براي كساني است كه بضاعت خريد قبر را ندارند و قرار هم نيست چون بضاعت ندارند از جايي توصيه يا نامه اي بياورند به همين دليل حدود 50 درصد از متوفيان در قطعات رايگان دفن مي شوند . اما قرار نيست سازمان بهشت زهرا علاوه بر قبر هزينه كفن و دفن سنگ مزار سيمان بلوك هزينه حمل مزد كارگر و... راه هم بپردازند. مشاركت مردم در اين زمينه هاست .
وي در باره شايعه وجود اراضي وقفي در بهشت زهرا هم توضيح مي دهد كه در بهشت زهرا يك سانت زمين وقفي وجود ندارد كليه اراضي 424 هكتار از همان سال 49 تاكنون با نظر كارشناسي رسمي خريداري شده و اخيرا هم 160 هكتار خريداري كرديم كه فعلا سند به نام سازمان بهشت زهرا است .
وي ادامه داد : البته وقف گورستان خلاف شرع نيست و اگر كسي در جايي اين كار را كرده هيچ اشكالي كه ندارد ثواب هم دارد ما هم آن را مي پذيريم و پس از طي شدن سنوات وقف فقط موظف هستيم آن را به اداره اوقاف واگذار كنيم اما تا به امروز براي بهشت زهرا اين اتفاق نيفتاده است .
وي مي افزايد : كسي كه به بهشت زهرا براي دفن اموات خود مي آيد دروغ نمي گويد و ماهم در باره بضاعت از صاحبان عزا مي پرسيم و درصدي از هزينه خدمات براي حمل جنازه هزينه كفن ساختن قبر و سنگ مزار هم را كه 50 درصد هزينه هاست دريافت مي كنيم . اگر چه بسياري از افراد هم هيچ رقمي پرداخت نمي كنند و تاكنون هم نشده ما متوفايي را بخاطرمشكلات مالي پذيرش نكنيم زيرا طبق قانون اين وظيفه ما است .

قرار نيست چون بهشت زهرا براي متوفايان است ديار فراموش شده هم خوانده شود گزارش ها عموما از زندگاني مسايل و مشكلات آنها نوشته مي شود اما مي خواستيم بگوئيم يك عده اي هم در اين گوشه شهر همانند بسياري از شهرهاو روستاهاي ايران زحمت مي كشند كه فعاليت آنهااز بسياري از آدمهايي كه درون شهرها به كار مشغول هستند با ارزشتر هم هست . همچنانكه گفته شد كفن و دفن اموات مسلمان بر همه واجب كفايي است و اگر كسي پيدا نشود كه اين كارها راانجام دهد بر تك تك افراد واجب مي شود وظيفه كفن و دفن اموات را برعهده بگيرند. پس لازم است قدردان تلاش هاي فعالان اين عرصه بيش از گذشته باشيم . اين كار نيازمند فرهنگ سازي است كه تلاش كرديم به بخشي از تعهد و رسالت اطلاع رساني خود عمل كنيم .
بهشت زهرا فقط گورستان نيست گلزاري است كه مزار پاك و مطهر 30 هزار شهيد گلگون كفن انقلاب اسلامي دفاع مقدس و شهداي پس از جنگ تحميلي را هم در خود جاي داده است
در ايران هيچ گلزاري به اندازه گلزار شهداي بهشت زهرا مزار شهيد گمنام ندارد. تنها اگر به همين دليل بهشت زهرا را قطعه اي از بهشت بدانيم سخن گزافي نگفته ايم اگر چه مي دانيم بسياري از خانواده هاي شهدا و مردم خاك اين قطعات را توتياي چشم خود مي كنند
محمود رضائيان مديرعامل سازمان بهشت زهرا : نوسازي و ساماندهي قطعه 44 شهداي گمنام آغاز شده كه تا دهه فجر به اتمام مي رسد و در صورت همكاري خانواده معظم شهدا مزار همه شهيدان در يك برنامه سه ساله ساماندهي خواهد شد
واگذاري زمين قبر در بهشت زهرا كاملا رايگان است اما اگر انتخاب قطعه باشد بايد وجه آن پرداخته شود. ضمن آنكه قرار نيست علاوه بر زمين قبر هزينه كفن و دفن سنگ مزار سيمان بلوك هزينه حمل مزد كارگر و... هم رايگان باشد!