كتاب « خواص الاذيات » اثري است از عالم رباني محمدتقي نجفي اصفهاني كه به ترجمه و تصحيح رضا مرندي رسيده و توسط مركز پژوهش و علوم قراني انتشارات فراهاني منتشر گرديده است .
محتواي اين كتاب را بيان « خواص قرائت آيات قرآن » تشكيل مي دهد كه به طور منظم و براساس فهرستي كامل و دقيق به سامان آمده است . خواص آيات قرآن بر مبناي روايات مختلفي كه از پيامبر اكرم (ص ) و ائمه اطهار(ع ) رسيده توضيح داده شده است .
ناشر در مقدمه اين كتاب ضمن ارائه مطالب مفيدي درباره « دعا » به محتواي اين كتاب اشاره مي نمايد :
« دعا » يا خواندن عاشقانه و زمزمه خالصانه و آگاهانه و پرشور با آفريدگار هستي و رازونياز با آن خالق بي نياز و سرچشمه حيات و زيبايي قدرت عزت شكوه و مهر و والايي نوعي عبادت و پرستش است و به راستي برترين نوع يكتاپرستي به شمار مي رود. روح و جان دعا و نيايش اين گونه مايه حركت و خودسازي و باعث شكوفايي ارزشهاي اخلاقي و انساني در مزرعه دلها و جامعه ها و تمدنهاست . در پرتو چنين دعا و نيايشي انسان درمي يابد كه سرچشمه نعمت ها و ارزاني دارنده موهبتها تنها اوست و با احساس دوستي و نياز با آفريدگار هستي فرمانبرداري او را برمي گزيند و به سعادت هماره دست مي يابد و از اسارتها نجات پيدا مي كند.
از سوي ديگر دعا به انسان اميد مي دهد و اعتماد به نفس مي بخشد و از آفت هايي چون ياس و نااميدي مصون مي دارد و او را به تلاش قهرمانانه برمي انگيزد و از سوي ديگر چون درمي يابد كه برآمدن دعاها در گرو شرايطي چون خودسازي و اصلاح جان و عملكرد است از اين راه موفق به توبه و جبران اشتباهات مي گردد و پاكيزه مي شود. با اين بيان دنياي دعا و نيايش حقيقي دنياي زيبايي و اوج و تلاش و سرافرازي و اميد و نويد و سعادت است .
و اينك اين كتاب مي تواند دليل و راهنما براي رسيدن به آن دنياي دوست داشتني و شورانگيز باشد چرا كه اين كتاب از آغاز تا پايان راه بهره وري از خواص عجيب آيات و تاثير شگفت انگيز سوره ها را در چشم انداز صاحبان دل قرار مي دهد.
پس بايد با ظاهري پاك و بهداشتي و با طهارت و باطن پاكيزه و توبه كرده و نيت خالص و صادق اين كتاب را خواند و با بالهاي آن به پرواز درآمد و تا خدا اوج گرفت .
نبايد فراموش كرد كه پيامبر فرمود : « الدعا سلاح المومن و عمودالدين و مفاتيح الجنان و مقاليد الصلاح و خيرالدعا ما صدر نقي و قلب تقي
« دعاي واقعي سلاح انسان با ايمان و ستون دين و كليد رستگاري و برازندگي است و بهترين دعا آنست كه از دروني پاك و قلبي پاكيزه و با تقوي برخيزد. »
نويسنده قبل از ورود در موضوع اصلي يعني بيان خواص آيات قرآن مطلب ارزشمندي را تحت عنوان « آداب باطني قرائت قرآن » به خوانندگان ارائه مي دهد :
قال الصادق (ع ) : « من قرا القرآن ولم يخضع لله و لم يرق قلبه ولم ينشي حزنا و وجلا في سره فقد استهان بعظم شان الله و خسر خسرانا مبينا » .
حضرت امام صادق (ع ) مي فرمايد : هر كس تلاوت قرآن كريم كند و تلاوت او مقارن خضوع و خشوع نباشد و از تلاوت قرآن او را رقتي حاصل نشود و ترس الهي در دل او بهم نرسد پس به تحقيق كه سهل گرفته است اين قاري مرتبه و منزلت قرآن را حقير شمرده است مرتبه صاحب قرآن را چنين قاري هر آينه زيانكار و نقصان روزگار است زياني واضح و آشكار.
« فقاري القران يحتاج الي ثلاثه اشيا; قلب خاشع و بدن فارغ و موضع خال فاذا خشع لله قلبه فر منه الشيطان الرجيم » .
مي فرمايد كه : قاري قرآن كريم در رسيدن به ثواب تلاوت قرآن و رسيدن به فوايد آن محتاج به سه چيز است :
يكي : دل خاشع .
دوم : بدن فارغ
سوم : جاي خالي .
و هر كدام از اين سه خصلت منشا فايده اي است عظيم ; اما خشوع سبب گريختن شيطان است . چنانچه خداوند متعالي در قرآن كريم مي فرمايد : « فاذا قرات القران فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم » (نحل ـ 98 ) .
حضرت باري تبارك و تعالي در مقام تعليم آداب قرائت خواه در نماز و خواه در غير نماز فرموده است : هرگاه تلاوت قرآن مي كني استعاذه كن و پناه ببر به خداي تعالي از شر شيطان رجيم محروم از رحمت الهي .
بايد دانست كه استعاذه متنوع است به دو نوع :
يكي ـ به زبان و گفتن : اعوذبالله و اين استعاذه را چندان قدري و كمالي نيست . و استعاذه حقيقي آن است كه تمام درهاي ورود آن ديو و طريق اغوا و اضلال او را بازشناسي و از هر راه كه قصد تو كند سر راه بر وي دربندي ; و ارباب مجاهده كه عنان اختيار از دست اين مكار ربوده اند فرموده اند : او از ده باب درمي آيد :
اول ـ از باب حرص ; و آن را به قناعت مي توان بست و آيه كريمه :
« و ما من ذآبه في الارض الاعلي الله رزقها » (هود ـ 6 ); را « نصب العين » خود ساخت .
ترجمه : هيچ جنبنده اي روي نيست مگر اينكه روزي او به عهده خداوند است .
دوم ـ از باب طول امل درمي آيد; و آن را به خوف موت مسدود مي توان كرد و التجا به كريمه :
« و ما تدري نفس باي ارض تموت » (لقمان 34 ); مي توان برد .
ترجمه : هيچ كس نمي داند به كدام جاي خواهد مرد.
سوم ـ از ممر طلب راحت و نعمت درمي آيد و آن را به زوال نعمت و يادكردن صعوبت و سختي حساب مقابله مي توان كرد و تاديب او به وعيد :
« ذرهم ياكلوا و يتمتعوا ويلههم الامل فسوف يعلمون » (حجر ـ 3 ); بايد كرد .
ترجمه : رها كن افراد راحت طلب را تا بخورند و مشغول لذت دنيايي و آرزوهاي خود باشند. بزودي از عملكرد خود آگاه خواهند شد.
چهارم ـ از معبر عجب و خودبيني درمي آيد; آن راه را به خوف عاقبت مسدود بايد ساخت و تقويت از آيه كريمه :
« فمنهم شقي و سعيد » ; بايد جست .
ترجمه : فرزندان آدم بعضي ذاتا شقي و بعضي سعيد هستند.
پنجم ـ دخل و تصرف وي از ممر استخفاف برادران مومن است آن را به رعايت حرمت و مبادرت ايشان قلع بايد نمود.
ششم ـ عبور او از راه حسد است ; آن را به رضادادن به قسمت الهي و عدل در حكم او مقابله بايد نمود و استدلال به آيه كريمه : « نحن قسمنا بينهم معيشتهم في الحيوه الدنيا » (زخرف ـ 32 ); بايد نمود .
ترجمه : مائيم كه وسايل حيات آنها را در زندگي دنيا در ميانشان قسمت كرده ايم .
هفتم ـ از راه ريا و سمعه و طلب خودنمائي درمي آيد; و آن طريق را به اعمال اخلاص در اعمال بايد گرفت . و اعتماد بر آيه كريمه :
« فمن كان يرجوا القا ربه فاليعمل عملا صالحا و لايشرك بعباده ربه احدا » (كهف ـ 110 ); بايد كرد .
ترجمه : هر كس اميد به ديدار پروردگار خود دارد البته بايد خود را بوسيله عمل صالح آراسته گرداند و هرگز در عبادت پروردگارش احدي را شريك قرار ندهد.
هشتم ـ از راه بخل درمي آيد; در اين صورت دل را به فناي ;
« ما في ايدي الناس ينفد » ; قرار بايد داد و به بقاي :
« ما عندالله باق » (نحل ـ 96 ); اقرار بايد كرد .
ترجمه : آنچه در دستان مردم است روزي از بين خواهد رفت و آنچه در پيشگاه خداوند متعال عزيز است باقي و ماندگار است .
نهم ـ كبر; و آن را به قوت بازوي تواضع مسدود بايد ساخت . و به حكم آيه شريفه :
« ان اكرمكم عندالله اتقاكم » (حجرات ـ 13 )
ترجمه : گرامي ترين شما نزد خداوند پرهيزگارترين و باتقواترين شما است .
دهم ـ آمد و شد شيطان لعين از راه طمع است ; پس دست طمع از خلق خدا بايد كوتاه كرد و روي همت بر خزانه كرم نامتناهي الهي بايد آورد; و نشانه عالي را از اين آيه دريافت كرد و بدرقه راه و اعتمادكار خود كرد.
« و من يتق الله يجعل له مخرجا و يرزقه من حيث لايحتسب و من يتوكل علي الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لكل شي قدرا » . (طلاق ـ 3 و 2 )
ترجمه : هر كس در زندگي بخاطر خدا (نه بخاطر مردم ) تقوي پيشه كند خداوند راه خروجي در گرفتاري ها براي او قرار مي دهد و او را ازجايي كه گمان نمي كرد روزي مي رساند. و هر كس به خداوند متعال توكل كند خداوند در زندگي براي او بس است . چون خداوند در هر كاري فرمانش نافذ است . ولي بايد توجه داشت كه او براي هر چيزي اندازه معين قرار داده است .