كتاب « قرآن مديريت و علوم سياسي » اثر ارزنده اي است كه توسط بنياد پژوهش هاي قرآني حوزه و دانشگاه تحقيق و تدوين يافته است . اين كتاب اولين اثر از مجموعه تحقيقاتي است كه تحت عنوان « راهنماي پژوهش در قرآن و علوم روز » به زيور طبع آراسته گرديده است . اين كتاب شامل دو بخش عمده مي باشد. بخش اول منبع شناسي قرآن و علوم روز در حوزه مديريت و علوم سياسي است كه شامل كتب و مقالات در اين زمينه مي باشد. بخش دوم گزيده متون كتاب هاي مزبور براساس ترتيب آيات قرآن كريم است تا به اين وسيله پژوهشگران با نمونه هايي از برداشت هاي ارائه شده توسط محققان درباره آيات مديريتي و سياسي قرآن آشنا شوند.
بنياد پژوهش هاي قرآني حوزه و دانشگاه در مقدمه كتاب درباره كار بزرگي كه در پيش گرفته است توضيح مي دهد :
قرآن كريم در طول تاريخ گهربار اسلام همواره منبع مهم تحقيق و پژوهش براي انديشمندان اسلامي بوده است و از اين رهگذر علوم و رشته هاي متعددي پايه گذاري شده و در گذر زمان به رشد و بالندگي رسيده اند. همچنين اين كتاب مهمترين معيار براي سنجش و قضاوت در مورد علومي بوده است كه از طريق ترجمه يا غير آن به جامعه اسلامي راه يافته اند. چه اينكه با نگاهي كوتاه به تاريخ تحول فكر اسلامي درمي يابيم كه سعي دانشمندان اسلامي همواره معطوف به « قرآني كردن » دانشهايي بوده است كه به اقتضاي زمان وارد عرصه هاي فكري جوامع اسلامي شده اند. « منطق و فلسفه اسلامي » نمونه اي روشن از اين گونه دانشهاست . كه با ورود به حوزه هاي فكري جوامع اسلامي سير تحول خود را تا رسيدن به دانشي ديني و قرآن به خوبي طي كرد.
در سالهاي اخير با توسعه روابط علمي و فرهنگي اسلام و غرب نگاه ديني و قرآني به علوم روز بار ديگر به يكي از دغدغه هاي عمده متفكران ديني سراسر جهان اسلام تبديل شده است .
با نگاهي كوتاه به همايشها مقالات كتب و نشريات ديني روشن مي شود كه حجم عظيمي از آنها به تحقيقات ميان رشته اي در حوزه علم و دين اختصاص يافته است . در كشور ما نيز بويژه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران به رهبري انديشمندان اسلامي و بازگشت دين به عرصه جامعه و حكومت بحث هاي ميان رشته اي طرفداران فراواني پيدا كرده است . چرا كه بطور طبيعي اقتضاي حكومت اسلامي ديني شدن عرصه هاي مختلف از جمله اقتصاد مديريت آموزش و پرورش و غيره است . كه اين همه جز از راه تعامل اساتيد حوزه و دانشگاه در قالب تحقيقات ميان رشته اي تحقق نمي يابد. در همين راستا و به منظور ايجاد فرصت براي تبادل نظر اساتيد حوزه و دانشگاه و گسترش تحقيقات ميان رشته اي بنياد پژوهشهاي قرآني با مشاركت جمع كثيري از انديشمندان اين دو حوزه فكري در مشهد مقدس شكل گرفت و برنامه هاي متنوعي را براي رسيدن به اهداف ذيل در دستور كار خود قرار داده است :
اهداف بنياد :
1 ـ انجام پژوهشهاي قرآني در حوزه هاي مختلف علوم
2 ـ تلاش در جهت تبيين معارف قرآن كريم در حوزه هاي مختلف علوم
3 ـ حمايت از فعاليتهاي پژوهشي و پايان نامه هاي قرآني ميان رشته اي
4 ـ تلاش در جهت تحقق وحدت حوزه و دانشگاه از طريق فعاليتهاي قرآن پژوهي در ميان دانش پژوهان اين دو نهاد علمي
5 ـ ارائه مفاهيم ديني و قرآني با زباني جديد متناسب با شرايط زمان و به منظور تعميق روحيه مذهبي و هويت ديني جوانان
6 ـ بررسي مشكلات و موانع ارتقاي فرهنگ ديني در جامعه و ارائه راهكارهاي علمي
7 ـ تلاش در هت تحقق جهت نرم افزاري از طريق ايجاد گفتمان ميان اساتيد حوزه و دانشگاه و طلاب و دانشجويان و تعريف و اجراي پروژه هاي پژوهشي
8 ـ بيان ديدگاههاي اسلامي در عرصه هاي مختلف نهادهاي اجتماعي در قالب بررسي ديدگاههاي قرآني در حوزه هاي علوم بشري
به گزيده اي از مطالب كتاب توجه مي كنيم :
الگوهاي مديريت در قرآن و اسلام
از يك سو سايه توحيد الهي در جامعه انسانيت افتاده و همه را از هر زبان و نژاد در يك مجموعه قرار داده است و اصولا جامعه انسانيت جدا از مجموعه عالم هستي نيست بلكه جزئي از آن عالم بزرگ و عضوي از اين پيكر عظيم است .
از سويي ديگر در جهان بيني اسلامي انسان دنياي كوچكي است كه تمام عالم بزرگ را در خود خلاصه كرده و جاي داده است چنان كه در بيان پيشواي بزرگ ما علي (ع ) آمده است :
اتزعم انك جرم صغير و فيك انطوي العالم الاكبر ! »
« تو گمان مي كني موجود كوچكي هستي در حالي كه عالم بزرگ در تو خلاصه شده است »
براين اساس تمام اصولي كه در مديريت عالم بزرگ و در مديريت جسم و جان يك انسان حاكم است بر جوامع انساني حكمفرما مي باشد. اين مسئله مي تواند الهام بخش مسائل زيادي گردد و براي يافتن اصول مديريت اجتماعي سياسي اقتصادي و آموزشي و غير آن ما را به دنبال جستجوي اصول مديريت الله درعالم هستي رهنمون گردد. به عنوان نمونه و مثال امور زير را مي توان ذكر كرد :
1 ـ مديريت خداوند در جهان هستي بر پايه رحمت عام و خاص اوست چنانكه در همان سوره حمد كه همه روزه در نمازها مي خوانيم بعد از توصيف خداوند به « رب العالمين » او را به رحمان و رحيم توصيف مي كنيم يعني عالم هستي صحنه اين دو صفت الهي « بخشندگي و مهرباني » است .
مديريت ما نيز در تمام زمينه ها بايد براساس رحمت عام (محبت نسبت به دوست و دشمن ) و رحمت خاص (محبت ويژه نسبت به دوستان لايق و شايسته ) استوار باشد.
بنابراين آنچه مديران را با كاركنان يك مجموعه پيوند مي دهد همان پيوند دوستي صفا و صميميت و محبت است كه يك مجموعه را با قدرت تمام به پيش مي برد.
2 ـ مسئله رحمت عام و خاص خداوند هرگز به معناي عدم رسيدگي به تخلفات متخلفانه نيست . همانگونه كه توصيف به مالك يوم الدين (او صاحب روز جزاست ) بعد از توصيف به رحمت در همان سوره حمد كه در نمازها مي خوانيم گواه اين مدعاست .
واكنشهايي كه از سوي علل و اسباب جهان به هنگام بي اعتنايي نسبت به آنها دامان ما را مي گيرد نوعي مجازات الهي در عالم آفرينش است !
في المثل بيماري كه از مراقبت ويژه و پرهيز لازم سرباز مي زند و بيماريش شديد مي شود بطور خودكار محاكمه و جريمه مي شود همين امر در مورد تمام مشكلاتي كه دامان ما را مي گيرد صادق است و در الگوهاي مديريت اجتماعي ما نيز مي تواند به صورت يك قانون حاكم باشد...