ث امام موسي صدر
مترجم : سيدعطاالله افتخاري
امروز براي گراميداشت ولادت امام دوازدهم حضرت مهدي گرد آمده ايم ما نمي خواهيم تنها خاطره ي اين ولادت را زنده بداريم بلكه با تثبيت خط و روش اميد و آمادگي كه معناي ياد و خاطره ي اين ولادت است اين روز بزرگ را مقدس مي داريم . ما انشاالله امروز اهميت اين مفاهيم را روشن مي كنيم . و خواهيم كوشيد تا توان و كوشش خود را با تلاش ها و توانمندي هاي بزرگمردان اين سرزمين در بالابردن خانه و تكميل مسجد پيوند دهيم .
ايام و لحظه ها همه مبارك است و اين ديدار در ذهن من همچون رويايي تابان و بسي موجب افتخار من است كه در مجلس گراميداشت ولادت امام دوازدهم حضور يابم .
امام دوازدهم همانگونه كه مي دانيد امام منتظر است . ما در انتظار ظهور آن حضرت هستيم تا جهان را پس از آنكه ظلم و جور فراگرفت آكنده از عدل و قسط كند. انديشه ظهور مهدي به شيعيان اختصاص ندارد. اين عقيده در كتب حديثي همه مذاهب اسلامي يافت مي شود. صدها و هزارها روايت دلالت دارند و ثابت مي كنند كه پيامبراكرم فرمودند : « اگر حتي يك روز از جهان باقي مانده باشد خداوند آنروز را آنقدر طولاني مي كند تا مردي از اهلبيت پيامبر اكرم كه نام او نام من و كنيه ي او كنيه ي من است ظهور كند و زمين پر از ظلم و بيداد را از عدل و قسط پر نمايد » .
اين حديث در همه ي مذاهب اسلامي يك حديث متواتر است . پس اين انديشه به يك مذهب خاص در اسلام اختصاص ندارد. اين نظريه يك نظريه فراگير و عمومي است . انتظار منجي انتظار روح حق و انتظار يك حادثه ي عظيم در همه ي مذاهب و اديان وجود دارد و همه ي دينداران به اين نظريه اعتقاد دارند.
اين انديشه از حوزه ي فعاليتهاي ديني فراتر رفته فعاليتهاي تكويني را نيز شامل مي شود. هنگامي كه به تلاش انسان در حوزه هاي گوناگون نظر مي افكنيم مشاهده مي كنيم كه در همه ي عرصه ها همچون علم فلسفه ادبيات تجارت اجتماعي نظامها و مقررات رو به سوي كمال دارد و در همه ي مسائل زندگي به سوي اوضاع و احوال برتر پيش مي رود.
گرچه آدمي گاهي مي لغزد و گاه اشتباه مي كند و منحرف مي گردد اما اين لغزشها در حركت اصلي زندگي بشر و روند كلي آن اموري جزئي اند. انسان از ابتدا در حال تكامل ترقي و تعالي بوده و به سوي بهتر شدن گام برداشته است . آدمي مطمئن است كه شرايط برتر براي او امكانپذير است و از همين رو براي رسيدن به آن تلاش مي كند. اگر آنگونه كه برخي اعتقاد دارند بشر رو به سقوط و نابودي داشت يا جهان در حال عقب رفت و حركت قهقرايي بود و در امور مختلف به وضع نامطلوبتر راه مي پيمود انسان با اميد و قدرت و ايمان براي آينده تلاش نمي كرد.
علم زنجير مستحكمي است كه از حوزه هاي مختلف علمي و نظام هاي اجتماعي مي جوشد. همچنين تلاش هايي كه براي تجربه اندوزي در حوزه هاي اجتماعي و نيز در نجوم ابزار و وسايل و حمل و نقل به عمل آيد همه و همه آينده اي بهتر را نويد مي دهد. آينده اي كه در آن همه ي افراد بشر توان امكانات و شايستگي خود را براي رسيدن به زندگي سعادتمندانه بكار مي گيرند. همانگونه كه استحضار داريد در حال حاضر تنها بخشي از توان انسان يا به تعبير بهتر بخش اندكي از توانايي بشر در راه زندگي انسان بكار مي رود اما بخش عمده ي استعدادها و همچنين اغلب افراد همواره خارج از گود هستند و توان و شايستگي آنان در جهت زندگي و سعادت انسان مصرف نمي گردد.
هريك از ما در هر حوزه اي از حوزه هاي انساني براي رسيدن به قله در تلاش است اما كدامين قله ! كمال آن است كه همه ي انسانها با تمام شايستگي ها نه فقط با توان مادي يا فكري در جهت خير و صلاح بشريت تلاش كنند شكي نيست كه اين نظام همانند يك آرزو بر فكر و انديشه هر انسان تلاشگري سايه افكنده است .
بنابراين آينده ي بهتر و آرماني همان چيزي است كه از دوران افلاطون يك رويا بوده است و آنرا مدينه ي فاضله مي گفتند. اين آينده و اين جامعه ي آرماني كه همه ي توانها و همه فرزندان بشر در ساختن آن مشاركت دارند آرزوي همه انسانها است . عقيده ي شيعه به امام مهدي « عجل الله تعالي فرجه » در حقيقت انتظار برانگيزاننده و بشارت دهنده به اين آينده است . آينده اي كه آرزوي همه و آينده همه است .
من قصد ندارم در تفاصيل و توضيحات اين عقيده وارد شوم بلكه به بعد تربيتي اين انديشه خواهم پرداخت . بايد بگويم كه مفهوم انتظار ـ انتظار فرج ـ در نزد ما معناي حقيقي خود را از دست داده و منحرف شده است . ما انسانها به بهانه انتظار از مسئوليتهاي خود شانه خالي مي كنيم و كار و تلاش را در انتظار ظهور صاحب الزمان رها كرده ايم اين انحراف در همه ي ارزشها اتفاق افتاده است و ابزاري است براي عدم بهره مندي از ارزشها.
اما حقيقت اين است كه انديشه ي انتظار در حيات اين مذهب نقش مهمي را داشته است زيرا اميد همان زندگي در آينده است . اميد راه آينده و وسيله ي پيوند آدمي به آينده است . انسانهايي كه از آينده نوميد گردند گويي ميان خويش و آينده ديواري كشيده اند كه عبور از آن ناممكن است .
نوميدي جمود است و جمود در حقيقت توقف و مرگ . در حاليكه زندگي و استمرار آن يعني بقاي انسان در لحظه بعد يعني حركت انسان از لحظه اي به لحظه ي بعد ولي اگر جمود حاكم باشد يعني حركت وجود ندارد و اگر حركتي نباشد معنايش مرگ است .
اميد عبارت است از راهي گشاده و روشن و نااميدي تسليم شدن در برابر وضعيت موجود. آيا كسيكه از آينده ي خويش نااميد گشته به مرگ طبيعي مرده است خير مي گويد بلكه دچار مرگ حقيقي شده است نه مرگ طبيعي . فردي كه از آينده نااميد شده گمان مي برد كه زندگي فايده اي ندارد پس مي گويد ما را به حال خود واگذاريد بگذاريد بخوريم و در بازار راه رويم و بچريم همين كافي است . اين كارها دليل بر اين است كه در اين صورت اتفاقي يا حركتي صورت نمي گيرد بلكه فقط جمود و سكون است .
بنابراين اميد راه آينده است و اگر نااميد شويم تسليم شرايط موجود شده ايم تسليم شرايط شدن يعني تسليم شدن در برابر واقعيت موجود همانند حل شدن شكر در آب بنابراين اميد شرط بقا و پايداري است .
برادران ! همانگونه كه مي دانيد و تاريخ نيز به روشني گواهي مي دهد بر ما و بر هر ملتي دوران درازي از رنج و محنت گذشته است و اگر اميد به ظهور امام زمان و فرج الهي نبود از ميان رفته بوديم . اما اين سخن حضرت رسول اكرم : « اگر از دنيا تنها يك روز باقي بماند آن روز به قدري طولاني مي شود تا مردي از اهلبيت من كه نام او نام من است و كنيه ي او كنيه ي من است ظهور نمايد و دنياي پر از ظلم و بيداد را از عدل و قسط پر نمايد » به ما اميد مي بخشد و بقاي ما را تضمين مي كند. زيرا ما به سخن پيامبر(ص ) اعتقاد داريم و در آن شك نمي كنيم . اميد است كه ما را حفظ كرده و زنده نگه داشته است و اميد است كه ميان ما و آينده راهي باز نموده است و اميد از اين عقيده سرچشمه مي گيرد.
اين انديشه و تفكر به ما اختصاص ندارد. شما مي دانيد كه پس از عروج حضرت مسيح يا به اعتقاد مسيحيان پس از شهادت و عروج روح آن حضرت بر مسيحيان ظلم و ستمي وارد شد كه در تاريخ و تاريخ اديان مانندي ندارد اما اميد و اعتقادي كه به بشارت آن حضرت داشتند هنگاميكه مي گويد : روح حق خواهد آمد ـ همانكه به روح القدس و تجلي روح القدس تفسير مي شود ـ آنها را از نابودي نجات داد. اگر اين اميد به آينده و پيروزي نبود براي مسيحيان امكان حيات و بقا وجود نداشت . آري در آن زمان ذلت و رنج از حد طاقت بشري فراتر رفت و اين مسئله نزد پژوهشگران تاريخ معروف است .
اميد نتيجه تربيتي انتظار فرج است . اين انتظار نقش مهم خود را در تاريخ ما ايفا كرده است و انشاالله در تاريخ آينده هم ايفا خواهد كرد.