« قرآن در آينه احكام » نام كتابي است كه به كوشش هادي حجت و توسط انجمن علمي و فرهنگي كتابخانه ملي كرمان تحقيق و تدوين يافته و مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم اقدام به انتشار آن نموده است . محتواي اين اثر احكام فقهي قرآن كريم در رساله هاي علميه مراجع بزرگ تقليد مي باشد كه با دقت تنظيم و منتشر گرديده است . اين كتاب در هفته فصل به مطرح كردن موضوعات و احكام آنها پرداخته است . اين فصول عبارتند از : قرآن و فاقدان طهارت احكام قرائت و حفظ قرآن مستحبات و مكروهات تعليم و تعلم قرآن حفظ حرمت قرآن احكام ميت و وصيت و ارث در ارتباط با قرآن و مباحث متفرقه ديگر.
مقدمه اين كتاب ويژگي ها و محتواي آن را بهتر معرفي مي نمايد :
روشن است كه جز به « نور هدايت » الهي نمي توان راه دشوار هدايت را شناخت و از وادي ضلالت و اوهام نجات يافت و به رستگاري رسيده و اين نور هدايت تنها و تنها در قرآن كريم است و جز به حس نظر در اين صحيفه قدسي و فروغ پر تلولو تعاليم اهل بيت (ع ) نمي توان در زمره هدايت شدگان راستين جاي گرفت .
در چند سال اخير ـ كه به بركت انقلاب شكوهمند اسلامي و توجهات خاص مسئولان محترم نظام به تدريج غبار غربت و مهجوريت از اين يادگار جاويد پيامبر و ثقل اكبر الهي زدوده مي شود ـ شاهد آنيم كه بخش عظيمي از جامعه اسلامي از پير و جوان گرفته تا كودك و نوجوان هر يك به نحوي در پي انس با اين انيس نفيس و تمتع از اين درياي بيكران معارف الهي برآمده اند; ليكن بايد دانست كه پرداختن به علوم قرآن و قرائت و حفظ اين كتاب الهي و نيز پي بردن به گوشه هايي از معارف اين بحر ژرف ربوبي به استناد آيه كريمه « لايمسه الاالمطهرون » جز به تحصيل مقدماتي ظاهري و باطني حاصل نمي شود مقدماتي كه علاوه بر تطهير درون و فراگيري برخي از علوم حفظ حرمت و رعايت آداب و احكام ظاهري مربوط به قرآن كريم را نيز شامل مي شود.
علما و مراجع بزرگ و گرانقدر جهان تشيع نيز از ديرباز تاكنون در كنار كتب تفسيري عرفاني اخلاقي فقهي و اصولي خود كوشيده اند تا تكاليف ظاهري و آداب و وظايفي را كه هر مكلف در رابطه با قرآن كريم ملزم به رعايت آنهاست در كتب فقهي خويش متذكر شوند. اما از آنجا كه احكام مربوط به قرآن كريم در لابلاي كتب فقهي و رساله هاي عمليه مراجع عاليقدر غالبا به صورت پراكنده و در ضمن مباحث و ابواب مختلف فقهي آورده شده است نياز به گردآوري مجموعه اي از احكام كه به طور خاص وظايف ما را در ارتباط با اين كتاب شريف معين سازد احساس مي شد. در كتابي كه پيش رو داريد سعي شده تا با تفحصي نسبتا وسيع در لابلاي كتب فقهي رساله هاي عمليه حواشي و استفتاهاي برخي از مراجع معاصر مجموعه اي را گرد آوريم كه به نحو كاملتري جوابگوي اين نياز جامعه اسلامي به ويژه قاريان حافظان استادان دبيران و معلمان قرآن كريم باشد.
اين كتاب شامل فتاوي چهار مرجع بزرگ معاصر شيعه ـ آيات عظام حضرت امام خميني گلپايگاني اراكي و خوئي (رحمهم الله ) ـ مي باشد. اين فتاوي به نحوي با قرآن مجيد ارتباط دارند.
1 ـ فتاواي مراجع يادشده چنان نيست كه با مرور زمان از اهميت و ارزش علمي آن كاسته شود بلكه مي تواند دائما مورد توجه متخصصان و علاقه مندان قرآن كريم واقع شود.
2 ـ تنظيم و فصل بندي احكام فقهي در اين كتاب به نحوي صورت گرفته كه با توجه به نحوه دسته بندي و احيانا تغيير و تكميل بيشتر آن مي توان زمينه خوبي را براي تحقيقات تخصصي دقيقتر در زمينه احكام فقهي قرآن كريم براي حوزه هاي علمي و مراكز پژوهشي فراهم آورد و شايد بيجا نباشد اگر در كتاب ابواب پنجاه و دوگانه فقهي بابي نيز به احكام فقهي مربوط به قرآن كريم اختصاص يابد.
3 ـ بسياري از مكلفاني كه قبلا مقلد يكي از مراجع فوق بوده اند (با استناد به فتواي مجتهد زنده خود مبني بر باقي ماندن بر تقليد ميت ) هنوز بر تقليد از مراجع سابق خود باقي مانده اند. فتاوي مراجع فوق براي اين دسته همچون زمان حياتشان معتبر است . همچنين كساني كه به جاي تقليد راه احتياط را در پي گرفته اند مي تواند از اين احكام استفاده كنند.
4 ـ با افزودن حواشي و جايگزين كردن فتاوي مراجع جديد اين كتاب قابليت بهره برداري بيشتري خواهد يافت كه اميد است در چاپهاي بعدي اين كتاب توفيق آن حاصل شود.
در پايان چند نكته را براي معرفي بيشتر مجموعه اي كه خواننده گرامي پيش روي دارد خالي از فايده نمي دانيم :
1 ) متن كتاب براساس فتاوي حضرت امام خميني (ره ) تدوين شده و چنانچه در يك مساله به اختلاف نظري از ساير مراجع عظام برخورد نموده ايم آن را به صورت پاورقي در ذيل همان صفحه يادآور شده ايم .
2 ) آدرس دقيق مسائل و استفتاها بر طبق شماره اي كه هر مساله در متن دارد در پايان هر فصل ذكر شده است .
3 ) تقسيماتي كه به صورت نمودار در خلال مباحث آورده شده همگي مطابق با فتاوي حضرت امام (ره ) تنظيم شده اند.
4 ) پرانتزهاي داخل متن كه داراي شماره پاورقي مي باشند بيانگر نظر اختصاصي حضرت امام (ره ) در آن مساله هستند.
توضيحات و مثال هايي هستند كه جهت فهم ][5 ) مطالب درون قلابها بهتر مساله بدان افزوده شده اند.
6 ) جهت اختصار در پاورقيها از ذكر عناوين القاب و نام كامل آيات عظام خودداري نموده و تنها به نام مشهور اين بزرگان اكتفا نموده ايم .
7 ) جهت تاثير بيشتر و احيانا تكميل بعضي از مطالب در مواردي چند به آخر بحث حديث و يا احاديثي از ائمه معصومين (ع ) را افزوده ايم .
چنانچه اين كتاب جهت تدريس در محافل قرآن ـ خصوصا آموزش مربيان و قاريان و حافظان قرآن كريم ـ مورد استفاده قرار گيرد لازم است به نكاتي چند توجه شود :
1 ـ چون يكي از اهداف مورد نظر در تدوين اين كتاب جمع آوري كامل فتاوي مربوط به قرآن كريم بوده از اين رو بر استادان محترم است كه با در نظر گرفتن سطح معلومات شرايط سني و جنسي مخاطبان و نيازهاي آنها و نيز مدت دوره آموزش خود بخشها و مسائل خاصي از كتاب را جهت تدريس و مابقي را به عنوان مطالعه آزاد به متعلمان معرفي نمايند.
2 ـ استادان محترم مي توانند علاوه بر استفاده از نمودارهاي پاياني هر بخش سئوالاتي را نيز طرح كنند و در اختيار متعلمان خود قرار دهند.

وقتي سخن از « فقر » به ميان مي آيد بسيار سريع تهي دستي و ناداري يعني فقر اقتصادي در ذهن ها تداعي مي شود و تصاوير مختلف محروميت از مقابل ديدگان عبور مي كنند. تهي دستي يا فقر اقتصادي اگرچه چهره بارز و نمايان فقر محسوب مي شود لكن همه فقر نيست و نمي توان فقر را در همين جلوه و نمود محصور كرد و به كاوش فراتر از آن اهتمام نورزيد و نبايد طاير ذهن و فكر را از طيران و پرواز در ساير فضاها براي راهيابي به واقعيت ها بازداشت .
طاير ذهن و فكر وقتي از فضاي تنگ و محدودي كه به فقر متداول و معمول اختصاص يافته است عبور كند به مصاديق و مفاهيم گوناگوني از فقر دست مي يابد كه يكي از آنها « جهل » است .
جهل فقر است و بدترين و خطرناك ترين فقر. حضرت امام حسن مجتبي (ع ) ما را به وجود اين نوع فقر و ناداري واقف مي گرداند :
« هيچ فقري همچون جهل نيست . »
راستي چرا جهل و ناداني فقر است و چرا بدترين و خطرناك ترين نوع فقر محسوب مي شود
« جهل » از آنجا كه « ناداري آگاهي و بينش » است خود نوعي تهي دستي و فقر و نداري محسوب مي شود و به آن دليل كه آفات فراوان مي آفريند و زيان هاي بي شمار به وجود مي آورد بدترين نوع فقر مي باشد.
هر انساني كه از شعور و فهم و درك و آگاهي بي بهره باشد فقير است و اين فقر به مراتب از فقر اقتصادي آسيب رسان تر و زيانبارتر مي باشد. اگر در موانعي كه اين نوع فقر ايجاد مي كند و زيان هايي كه به وجود مي آورد نظر دقيق و عميق افكنيم در مي يابيم كه چرا جهل و ناداني بدترين فقر محسوب مي شود.
1 ـ جهل و ناداني به صورت شديدترين نوع فقر مانع رشد و پيشرفت در عرصه هاي تحقيق و پژوهش هاي علمي و صنعتي مي گردد و به اين ترتيب جامعه با ركود مواجه مي شود و در توسعه نايافتگي در ابعاد و جنبه هاي گوناگون علمي و فرهنگي و سياسي و اقتصادي باقي مي ماند و دولت و كشور همواره به ممالك و حكومت هاي دنيا نيازمند مي شود و براي تامين احتياجات خويش دست احتياج به سوي آنان مي گشايد و اين طفيلي گري و وابستگي رنج آور باعث مي شود كه قدرت هاي سلطه جو از آن به صورت اهرم و ابزار براي بسط دايره نفوذ خود و تحت سيطره در آوردن كشورهاي مورد طمع بهره برداري نمايند.
2 ـ جهل و ناداني موجب مي گردد اعمال و طاعات انسان در ابعاد عبادي اخلاقي تربيتي و در حوزه هاي فعاليت هاي سياسي و اجتماعي از عمق و ژرفا بي بهره باشد و به اين ترتيب آنچه بايد به صورت « عبادت آگاهانه فردي و اجتماعي » تحقق يابد و موجب رشد و كمال انسان و شكل گيري شخصيت كامل و جامع معنوي او گردد به دليل نفوذ موريانه هاي جهل در تاروپود وجود آدمي از ارزشمندي و آثار و نتايج مطلوب تهي مي شود و در نتيجه مسلماناني پرورش مي يابند كه از آنچه به نام طاعت و عبادت در جلوه هاي فردي و اجتماعي انجام مي دهند جز حركات ظاهري و سطحي و بدون شناخت و دانايي نصيبي نمي برند و راهي به سوي جلب رضوان و خشنودي خاص حضرت پروردگار و تقرب به درگاه او نمي يابند.
3 ـ جهل و ناداني مانع رشد اقتصادي و كسب درآمدهاي مشروع و حلال و دست يابي به ثروت و رفاه مي گردد. ترديدي وجود ندارد كه هر پيشرفت اقتصادي معلول دانش و بينش و آگاهي است و چنانچه تخصص هاي لازم و تدبير و مهارت هاي ضروري پشتوانه حركت و فعاليت اقتصادي نشود هيچ رشد و پيشرفتي قابل تصور نمي باشد. به اين ترتيب « جهل » كه خود بدترين « فقر » است اگر مرتفع نشود و از صحنه زندگي اجتماعي انسان غايب نگردد موجب بهروز « فقر اقتصادي » مي شود و اين نوع فقر معلول فقدان دانش و آگاهي و بينش است .
4 ـ فقر بزرگي به نام جهل عامل اصلي بسياري از تنش ها نزاع ها كشمكش ها و اختلاف و تشتت ها در جامعه مي گردد. درگيري ها و تنش ها چه در كانون هاي خانواده چه در محيط اجتماع چه در عرصه هاي كار و تلاش اقتصادي و چه در صحنه ها و حوزه هاي فعاليت هاي سياسي چنانچه كالبدشكافي گردند و به جراحي و ريشه يابي گذاشته شوند مشخص مي گردد كه يكي از عوامل اصلي و ايجاد كننده آنها « جهل » است به گونه اي كه اگر شناخت و بينش و معرفتهاي لازم و ضروري پشتوانه انديشه ها و تفكرات و مواجهات و تعاملات گوناگون مي گرديد هرگز تنش و تشنج رخ نمي نمود و فضاي فعاليت هاي اجتماعي و سياسي را آلوده نمي كرد و كام و مذاق جان ها را تلخ و ناگوار نمي ساخت .
دقت و تعمق در آفات و زيان هاي چهارگانه اي كه از جانب جهل و ناداني بر زندگي انسان تحميل مي گردد نشان مي دهد كه به درستي « جهل » بدترين و خطرناك ترين نوع « فقر » است و تا زماني كه آدميان با اين فقر بزرگ و آفت زا به تقابل و مبارزه نپردازند انتظار مرتفع شدن موانع راه رشد و كمال و بالندگي و رسيدن به قله هاي رفيع پيشرفت و سلامت و سعادت عبث و بيهوده است .