مجيد زندي
مردي كه در يك دستش تعدادي سكه ريز 10 ريالي زرد رنگ قرار داده بود خطاب به عابران مي گفت : اين سكه ها تبرك است . براي مشاركت در سفره افطار حسينيه بياييد با دريافت يك سكه 10 ريالي بابت يك وعده افطار 10000 ريال كمك كنيد تا در ثواب افطاري شركت نماييد!
قيافه اش هم به گدايان نمي خورد زيرا با كةت و شلواري به تن و تسبيحي به كف بسيار غلط انداز مي نمود اما شكل و شمايل جديد اعتماد به نفس ويژه اي به او داده بود و با تحكم خاصي مردم را براي پرداخت پول دعوت مي كرد و افرادي هم كه كمك نمي كردند با حرفهايي مخصوص به نامسلماني متهم مي كرد و براي دريافت كمك اصرار مي ورزيد.
به رفتارش مشكوك شدم اما مي ديدم برخي از عابران كه براي اولين بار با اين شيوه مدرن گدايي مواجه مي شدند دست به جيب برده وجهي در حد 500 تا 1000 تومان هم پرداخت مي كردند و سكه اي را از كف آن مرد مي گرفتند و به عنوان ته كيسه در كيف خود قرار مي دادند...
يا در نمونه اي ديگر خانمي مانتويي صبح بسيار زود قبل از خروج افراد با خودروي شخصي به آقايان نزديك مي شود و براي كمك به پهن كردن سفره افطار در كوچه درخواست وجه نقد مي كند. حالت جديد اين رهگذر به هيچ وجه با ساكنان كوچه هماهنگ نيست . حتي اگر قرار باشد خانمهاي كوچه چنين كاري انجام دهند نحوه درخواست پول هم فقط از طريق افراد موجه و شناخته شده انجام مي شود اما وقتي اين خانم مانتويي آنهم صبح بسيار زود چنين درخواستي را از مردهاي كوچه دارد بسيار عجيب و دور از ذهن و شك برانگيز است .
ظاهرش هيچگاه به گدايان قديم نمي خورد اما اينبار او رقم هاي بالايي را براي كمك درخواست مي كند كه وقتي با مخالفت مواجه مي شود از در تهديد درمي آيد و اعلام مي كند « اينجا خانه شماست خانم تشريف دارند » !
اين اصرار نابجا باعث شديدتر شدن شك مي گردد و وقتي خطاب به خانم مانتويي اعلام مي شود كه اگر كاري داريد بگوييد والا مزاحم خانواده نشويد با جمله « چقدر گداييد! » از فرد مي گذرد و به سمت درب منزل و صاحب خودرويي جديد تغيير مسير مي دهد و...
شيوه هايي از اين دست را بايد شيوه هاي نوين گدايي نام گذاشت كه اخيرا پس از انجام طرحهاي جديد شهرداري ها در شهرهايي همانند تهران و برخي ديگر از شهرها براي مبارزه با گدايي آشكار رونق گرفته و گدايي با پوشيدن لباس هاي پاره وژنده و ظاهري ژوليده تغيير داده و لباس اشرافي به تن كرده اند. دقت كنيم اكنون گدايان حرفه اي به شيوه هاي جديد روي آورده اند كه بارزترين آن پوشيدن لباس نو و ظاهري آراسته و ا رتباط كلامي سطح بالا با مردم است .
در كنار آن گدايي با حال وهواي ماه مبارك رمضان شگرد جديدتري است كه سائلان با سو استفاده از اعتقادات مذهبي و رقت قلبي افراد مومن به آن دست مي زنند و راه حل مبارزه با آن هم تنها با دقت وتوجه مردم ممكن است .
اكنون با كمي دقت و هوشياري به خوبي مشخص خواهد شد كه متكديان حرفه اي با چه حيله و ترفندي سوال مي كنند در حاليكه مردم با دلسوزي و ترحم نسبت به اين افراد مي نگرند كه متاسفانه اعطاي كمك نقدي و غير نقدي به متكديان حاضر در معابر عمومي ايستگاههاي مترو پايانه هاي مسافري قطار اتوبوس و هواپيما ناخواسته به پديده زشت گدايي و روند گدا پروري دامن مي زنند.
خوب است بدانيم كه طبق مواد 712 و 713 قانون مجازات اسلامي گدايي جرم محسوب مي شود و متخلفان به جزاي نقدي و حبس محكوم مي شوند د رحاليكه با حمايت هاي بي دريغ و از روي احساس بسياري از مردم متكديان به شغل خود عادت كرده اند و عمدتا به سود هنگفت و با درآمدهاي بالاي 500 هزار تومان در ماه دست مي يابد افرادي كه با چنين درآمدي ديگر علاقه اي به قرار گرفتن تحت پوشش كميته امداد و بهزيستي و دريافت مستمري 50 هزار توماني ندارند .
به هر حال اين پديده زشت هر روز به شكلي جديد خود را آشكار مي سازد و تقريبا در همه كشورها وجود دارد اما در سالهاي اخير با بروز مشكلات معيشتي افراد جديدي به جماعت متكديان شهرها اضافه شدند افرادي كه بخاطر فقر فرهنگي و اقتصادي آسانترين راه و البته پست ترين نوع كار را براي امرار معاش و صد البته ثروت اندوزي خود انتخاب كرده اند!
آقاي محمد جواد ميرزا فلاح زاده مددكار اجتماعي درباره راههاي مبارزه با پديده زشت گدايي و سائلي به گزارشگر ما مي گويد : اگر چه گدايي معلول نابساماني هاي اجتماعي اقتصادي و اخلاقي است اما وجود فاصله شديد طبقاتي درآمد كم افزايش هزينه هاي زندگي مهاجرت بيكاري اعتياد به موادمخدر و عدم تعهد اخلاقي به جامعه از عوامل موثر در رشد پديده سائلي و گدايي است .
وي ادامه مي دهد : به همين دليل است كه نمي توان همه اين افراد را انسانهاي پست و حقير بشماريم چون افرادي هم در ميان آنها هستند كه واقعا مشكلات زندگي آنها را به مرز استيصال رسانده و چاره اي جز بلند كردن دست نياز به سوي افراد ندارند زيرا حمايت سازمانهايي چون بهزيستي قادر به تامين نيازهاي آنها نمي باشد.
آقاي ميرزا فلاح زاده مي افزايد : به همين دليل هم تشخيص گدايان حرفه اي از گدايان حقيقي حتي براي سازمانهاي حمايتي بسيار مشكل است تا چه رسد به افراد عادي زيرا اين موضوعي بسيار پيچيده و درآميخته با شخصيت افراد هم هست .
وي مي گويد : برخورد با گدايان نبايد ما را از رسيدگي به وضعيت خانواده هاي فقير اما آبرومند باز دارد زيرا بسياري از خانواده ها هم هستند كه در عين فقر عزيز هستند و روي بلند كردن دست نياز به سمت همنوعان خود را ندارند. كه اگر خداي نكرده سازمانهاي حمايتي در تشخيص درست فقراي حقيقي كوتاهي كنند گناهي نابخشودني است .
وي مي افزايد : مردم برخوردار از نعمت مادي و معنوي هم در اين زمينه مسئوليت دارند كه مي توانند با برنامه ريزي از نيازمندان حقيقي دستگيري كنند و با شناسايي افراد نيازمند در محله هاي فقيرنشين و مدارس اين مناطق عزت حقيقي را براي فقرا معلولان از كارافتادگان و مستمندان هديه ببرند.
آقاي ميرزا فلاح زاده ادامه مي دهد : البته اين رفتار و تبليغ پرداخت زكات و خمس نياز به فرهنگ سازي دارد و مطبوعات و راديو و تلويزيون در اين زمينه مسئوليت بسيار بزرگي دارند زيرا حداقل ما در كشور خود در شهري مثل تبريز نمونه اي موفق از برخورد اصولي با حذف پديده گدايي داريم كه هم از سوي مردم و هم از سوي دستگاههاي كميته امداد و بهزيستي مورد حمايت قرار مي گيرند.
وي ادامه مي دهد در تهران و ساير شهرهاي كشور هم مي توان با تشكيل كميته هاي محلي و مردمي براي حمايت از نيازمندان واقعي به كمك آنها شتافت و همزمان با متخلفان خصوصا گداياني كه اين كار زشت را حرفه و پيشه خود قرار مي دهند و حتي با زننده ترين روئي از مردم اخاذي مي كنند دستگير و به مقامات مسئول معرفي كرد.
وي مي گويد : خوشبختانه در تهران شماره 137 شهرداري در حد بسيار زيادي براي جمع آوري متكديان موفق بوده و اگر مردم گدايان مدرن را هم به 137 معرفي و محدوده فعاليت آنها را گزارش كنند باعث كاهش چشمگير گدايان حرفه اي و غير آن در سطح شهرها خصوصا تهران بزرگ مي شود.
در همين باره رئيس كميسيون فرهنگي و اجتماعي شهرداري تهران مي گويد : به دليل بازار گرم عرضه در تهران و كمك مردم كه هر ژنده پوشي عواطف آنان را تحت تاثير قرار مي دهد مركز ايران به يك محفل تكدي بين المللي تبديل شده كه بسياري از متكديان حرفه اي را به خود جذب مي كند.
وي در حاشيه بازديد اعضاي شوراي شهر تهران از مركز نگهداري موقت متكديان شهرداري گفت : تا وقتي كه مردم مشاركت نكنند و كمك ها را متوجه نيازمندان واقعي نكنند مجموعه مديريت شهري نخواهد توانست شرايط مناسبي را در زمينه تكدي گري در تهران ايجاد كند.
رسول خادم با بيان اين موضوع كه بحث متكديان و بي خانمانها در تهران يك بحث ملي است و تهران در اين زمينه شرايط بدي را تجربه مي كند افزود : مجموعه مديريت شهري تهران توانسته با تمام توان طرح جمع آوري و ساماندهي متكديان و بي خانمانها را دنبال كند ولي برخي از دستگاه هاي اجرايي همكاري خوبي در اين زمينه ندارند.
وي با اشاره به اينكه يك درصد متكديان نيازمند واقعي محسوب مي شوند افزود : ما آمارهايي در دست داريم كه درامدهاي متكديان را 10 تا 30 هزار تومان در روز برآورد كرده است در حالي كه غالبا اين افراد به صورت خانوادگي به تكدي گري تن مي دهند و از اين راه درآمد سرشاري را كسب مي كنند.
همچنين رئيس شوراي شهر تهران نيز در اين بازديد گفت : با وجود اينكه برخي از متكديان در واقع به اين موضوع به عنوان يك حرفه نگاه مي كنند و در واقع نيازمند واقعي نيستند با اين حال جمع آوري و ساماندهي آنان و رسيدگي به مشكلات اين افراد از كارهاي خوبي است كه در شهرداري انجام شده است .
مهندس مهدي چمران با بيان اينكه متاسفانه به علت عدم هماهنگي بين سازمان هاي مختلف قبولي آسيب هاي اجتماعي از اين دست تمام مسئوليت نگهداري و ساماندهي متكديان و افراد بي خانمان برعهده شهرداري قرار گرفته است ابراز اميدواري كرد سازمان هاي مختلف با رويكرد جديد و در تعامل با شهرداري و شوراي شهر به انجام وظيفه خود در اين زمينه بپردازند..
وي همچنين علت وجود خيل عظيم متكديان در تهران كه حدود 10 درصد آنان از كشورهاي ديگر هستند حس نوع دوستي شهروندان تهراني دانست و هشدار داد : هر كسي كه لباس كهنه اي به تن دارد يا نسخه پزشكي در دست داشته نيازمند نيست و شهروندان بايد در صورت مشاهده اين افراد با كنترل احساسات خود و كمك نكردن به اين افراد از ايجاد روحيه گداپروري جلوگيري كنند.
رئيس شوراي اسلامي شهر تهران به همراه نايب رئيس و سه تن ديگر از اعضاي اين شورا با همراهي معاون اجتماعي شهردار تهران به منظور اطلاع از روند اجراي طرح ساماندهي متكديان و بي خانمان ها و نحوه همكاري دستگاه ها و ارگان هاي مسئول در اين طرح از مركز نگهداري موقت متكديان و بي خانمانها بازديد به عمل آورده اند.

به هر حال اگر چه گدايي در دين مبين اسلام به هر روش و طريقه اي بسيار مذموم است اما در كنار آن همه مردم و دستگاههاي حمايتي و دولت موظف هستند نيازهاي آنها را تامين كنند و وقتي فقيري در خانه خود مي ماند او را فراموش نكنيم ماه مبارك رمضان فرصت بسيار مناسبي است كه آدمي به كمك نيازمندان بشتابد و راه درست حمايت از فقرا و مستمندان را در طول سال براي خود حفظ نمايد.


رئيس كميسيون فرهنگي و اجتماعي شوراي اسلامي شهر تهران : تهران به يك محفل گدايي بين المللي تبديل شده كه بسياري از متكديان حرفه اي را حتي از كشورهاي خارج به خود جلب مي كند
مردي كه در يك دستش سكه هاي 10 ريالي طلايي رنگ قرار داده بود خطاب به عابران مي گفت : سكه ها تبرك است براي شركت در مراسم افطاري حسينيه آنرا 1000 تومان از من خريداري كنيد!
خانمي مانتويي كه ظاهرش هيچگاه به گدايان قديم نمي خورد با مراجعه به درب منازل مردم از آنها درخواست پول براي سفره افطاري محله مي كند و وقتي با مخالفت مواجه مي شود ضمن پرخاش مي گويد « چقدر شما گداييد »
پديده زشت گدايي هر روز به شكل جديدي ظاهر مي شود و اين بار پس از مبارزه جدي شهرداري با گدايان ژنده پوش آنها لباس نو به تن كرده كيف گرانقيصت به دست مي گيرند و با استفاده از احساسات مذهبي مردم در ماه مبارك رمضان راه سائلي را با حيله هاي مختلف ادامه مي دهند