مسجد
ويژه نامه ماهنامه ديني و فرهنگي و اجتماعي « مسجد » با عناوين زير منتشر شده است : خط مقدم دفاع از امت اسلامي و ملت هاي منطقه روزشمار تهاجم رژيم صهيونيستي به لبنان واقعيات نفوذ لابي اسرائيل در دولت آمريكا. فلسطينيان بدون سرپناه زير باران هاي تابستاني ويراني مراكز شيعه در لبنان انگليس و انديشه پليد تسلط بر كشورهاي اسلامي حزب الله در مصاف با استكبار جهاني چگونه جهان شاهد تراژدي قاناست امنيت بزرگترين دغدغه رژيم اشغال گر نقض حقوق بشر در آمريكا و برخي كشورهاي اروپايي و عناوين متعدد ديگر. در ذيل يكي از گزارش هاي اين ماهنامه را كه « ويراني مراكز فرهنگي شيعه در لبنان » نام دارد » از نظر مي گذرانيم . لازم به ذكر است كه اين گزارش زماني تهيه شده است كه تهاجم صهيونيست ها به لبنان ادامه داشت بنابر اين در گزارش هاي كامل تر ابعاد تخريب بسيار بيشتر از آن چيزي است كه در اين جا مي خوانيد.
اشاره :
دشمني رژيم اشغالگر با اسلام و مسلماني موجب گرديد كه در بمباران هاي گسترده جنوب لبنان مراكز فرهنگي و ديني را تحت شديدترين حملات خود قرار دهد. نوشتار حاضر گزارشي از ويراني مركز انجمن فلسفه و علوم ديني مركز ديني و فرهنگي سيدالشهدا مركز فرهنگي و ديني سيدالاوصيا(ع ) مركز فرهنگي و ديني فاطمه الزهرا.
انتشارات دارالاحيا التراث دارالمرتضي دارالامير دارالحورا دار التراث العربي دارالمحجه البيضا دارالبلاغه دارالتعارف و دارالرافدين ساختمان 8 طبقه تلويزيون المنار راديو النور آنتن هاي تقويت تلويزيون هاي المستقبل ال .بي .سي و راديو لبنان آزاد كتابخانه قدس چاپخانه نمايشگاه كتاب فروشگاه كتاب انبار كتاب مركز دارالهادي وابسته به سيدمحمد حسين فضل الله و حوزه علميه حضرت رسول اكرم (ص ) است كه هم اكنون از نظر همراهان و خوانندگان گرامي مي گذرد.
به دليل نقش و جايگاه والاي مراكز رسانه اي فرهنگي و ديني شيعه لبنان به خصوص حوزه هاي علميه هواپيماهاي رژيم صهيونيستي در جنگ گسترده ماه گذشته خود شماري از اين مراكز را ويران كردند يا به آنها آسيب رساندند. مركز انجمن فلسفه و علوم ديني در منطقه بئرالعبد در ناحيه جنوب بيروت كه پايه گذار و مسئول آن شفيق جرادي است و در آن علوم اسلامي و فلسفه تدريس مي شد از جمله مراكزي است كه در جنگ گسترده اسرائيل عليه لبنان هدف قرار گرفت . ساختمان اين مركز كه داراي كلاس هاي تدريس سالن هاي اجتماعات وسخنراني بخش پژوهش و كتابخانه است در نتيجه بمباران مناطق مسكوني اطراف و پل روبروي آن توسط جنگنده هاي اسرائيلي طعمه آتش شد. مركز ديني و فرهنگي سيدالشهدا در منطقه الرويس در جنوب بيروت كه حزب الله لبنان آن را تاسيس كرد و مكان برگزاري جشن ها و ديگر مناسبت هاي ديني اجتماعي فرهنگي و محل سخنراني هاي عمومي بود هفته گذشته به وسيله جنگنده هاي رژيم صهيونيستي ويران شد. همچنين هواپيماهاي اسرائيلي مركز فرهنگي و ديني سيدالاوصيا(ع ) در منطقه برج البراجنه در جنوب بيروت شامل مسجد حسينيه كلاس آموزش و سالن سخنراني بمباران و زيان هايي به منازل پيرامون آن نيز وارد كردند. مركز فرهنگي و ديني فاطمه الزهرا(س ) كه سال 1993 ميلادي توسط عفيف نابلسي رئيس هيات علماي جبل عامل لبنان در 5 طبقه در شهر صيدا 40 كيلومتري جنوب بيروت ساخته شد نيز هدف حمله قرار گرفت . اين مركز كه به طور كامل ويران شد شامل درمانگاه خيريه رايگان حوزه علميه حضرت زينب (س ) مخصوص دختران با 80 طلبه حوزه علميه حضرت امام صادق (ع ) ويژه پسران با 50 تا 60 طلبه مسجد حسينيه سالن سخنراني دفتر و منزل شيخ نابلسي بود. مركز فرهنگي و ديني فاطمه الزهرا تنها مركز شيعي در شهر سني نشين صيدا بود و نقش تقريب بين مذاهب داشت و بمباران آن نشانگر هدف اسرائيل براي ايجاد فتنه و فاصله ميان شيعه با ديگر طايفه هاي لبنان است . جنگنده هاي رژيم اشغالگر قدس تاكنون 12 انتشاراتي فعال وابسته به طايفه شيعه لبنان از جمله دارالاحيا التراث دارالمرتضي دارالامير دارالحورا دار التراث العربي دارالمحجه البيضا دارالبلاغه دارالتعارف و دارالرافدين نابود كرده اند. مراكز خبري و وسايل اطلاع رساني مانند ساختمان 8 طبقه تلويزيون المنار راديو النور آنتن هاي تقويت تلويزيون هاي المستقبل ال .بي .سي و راديولبنان آزاد از ديگر مراكز فرهنگي است كه به وسيله جنگنده هاي اسرائيلي از بين رفته اند. همچنين در 20 روز گذشته بيش از 20 كتابخانه مانند كتابخانه قدس چاپخانه نمايشگاه كتاب فروشگاه كتاب انبار كتاب فروشگاه هاي لوازم التحرير متعلق به شيعيان جنوب بيروت و جنوب و شرق لبنان مركز دارالهادي وابسته به سيدمحمدحسين فضل الله مرجع شيعيان اين كشور و منزل وي بمباران شد. اين بمباران ها با هدف مشخص و با انگيزه تاثيرگذاري بر روند تبليغ تدريس و تعليم علوم ديني و آموزه هاي شيعي به ويژه در مراكز و حوزه هاي علميه لبنان صورت گرفته و مي گيرد. در زمان حاضر در لبنان دست كم 15 مدرسه و مركز علوم ديني خاص شيعه وجود دارد كه سابقه آن به 8 قرن پيش و زمان محمد بن مكي عاملي مشهور به شهيد اول از ساكنان شهر جزين در جنوب اين كشور باز مي گردد. طلبه هاي زيادي در مراكز ديني و حوزه هاي علميه لبنان در زمان شهيد اول به درجه اجتهاد رسيدند و طلبه هايي از خارج از كشور براي آموختن علوم ديني و اصول و معارف شيعه به جزين آمدند. در اين ارتباط يوسف السبيتي رئيس مركز ديني امام جواد(ع ) بيروت گفت : پس از شهيد اول روستاهاي منطقه جبل عامل لبنان شاهد فعاليت ديني تبليغي و تدريس عالمان علوم اسلامي و شيعي بود اما شكل حوزه علميه را نداشت . وي افزود : دليل اين امر شرايط سياسي دشوار زمان حاكميت ترك هاي عثماني بر لبنان و محدوديت هاي ايجاد شده توسط آنان بر شيعه جبل عامل بود و اين محدوديت ها سبب شد وضعيت مراكز فرهنگي و تدريس علوم ديني در اين كشور در بدترين شرايط قرار گيرد. السبيتي خاطرنشان كرد : پس از شهيد اول شيخ علي بن زين الدين العاملي مشهور به شهيد دوم توانست به عنوان دومين تجربه مراكز فرهنگي و حوزه علميه در منطقه جباع در جنوب لبنان را تاسيس كند كه مكمل حوزه شهيد اول در جزين بود. شهيد اول شاگرد شهيد دوم به شمار مي رود كه از وي دانش و معرفت فراوان آموخت و سپس در زمان سلسله سربداران خراسان به شمال شرق ايران هجرت كرد. تاريخ جديد مراكز فرهنگي و حوزه هاي علميه در لبنان به 140 سال پيش بر مي گردد كه شيخ علي السبيتي توانست مدرسه ديني الرشديه را در شهر شيعه نشين صور در جنوب لبنان تاسيس كند.
سيد محسن امين متفكر و نويسنده لبناني در كتاب خطط جبل عامل و نيز آقابزرگ تهراني در كتاب الذريعه به اين موضوع اشاره كرده اند. رئيس مركز ديني امام جواد(ع ) در اين ارتباط گفت : پس از مدرسه الرشديه تلاش هاي ديگري براي تاسيس مدارس علوم ديني در مناطق شقرا ميس الجبل الشهابيه و جعفريه در جنوب و شرق لبنان توسط سيدعبدالحسين شرف الدين از عالمان و نويسندگان اين كشور صورت گرفت . السبيتي تصريح كرد : پس از بازگشت مرحوم محمد مهدي شمس الدين رئيس پيشين مجلس اعلاي اسلامي شيعه لبنان و علامه سيدمحمدحسين فضل الله از نجف به بيروت و آغاز فعاليت علمي آنان شمار ديگري از مدارس و مراكز ديني و فرهنگي در لبنان تاسيس شد.
وي خاطرنشان كرد : سيد محمدحسين فضل الله معهدالشرعي الاسلامي و شمس الدين معهد الشهيد الاول را تاسيس كردند و پس از آن مراكز فرهنگي و حوزه هاي رسول اكرم (ص ) الثقلين امام جواد(ع ) و امام علي (ع ) در بيروت ساخته شدند. يكي از مهم ترين مراكز فرهنگي و حوزه هاي علميه شرق لبنان حوزه امام مهدي (عج ) در بعلبك است كه شيخ محمد يزبك بر آن نظارت دارد و خانه وي 10 روز پيش توسط جنگنده هاي اسرائيلي بمباران شد. حوزه علميه نجف الاشرف و حوزه علي ياسين در شهر صور در جنوب لبنان كه مورد هدف قرار گرفته به تناسب وسعت و امكانات بين 40 تا 100 طلبه دارند. پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران شيعيان لبنان توجه ويژه به مدارس ديني مراكز فرهنگي و حوزه هاي علميه كردند و اين توجه موجب تحول در شكل و محتواي برنامه هاي اين مراكز و نحوه گزينش طلاب شد و افزون بر برنامه هاي پيشين فقه سياسي و اجتماعي بررسي نظام هاي سياسي اجتماعي و تربيتي به برنامه هاي مراكز فرهنگي و مدارس ديني شيعه لبنان افزوده شد كه در نظام سنتي حوزه ها اين برنامه ها وجود نداشت . لبنان به ويژه و شرق آن از ديرباز جزو مراكز اساسي و بسيار مهم علوم اسلامي و تدريس آموزه هاي شيعه بوده است و از اين رو رژيم صهيونيستي در 60 سال گذشته تاكنون 6 بار اين كشور را هدف جنگ گسترده و ويرانگر قرار داده است . مناطق جبل عامل و دشت بقاع در جنوب و شرق لبنان در طول تاريخ شاهد فعاليت مستمر مراكز فرهنگي و ديني شيعه اماميه بوده اما پس از سيطره كامل سلسله عثماني بر اين كشور بسياري از عالمان لبنان ناگزير به هجرت به نجف اشرف شدند.
آنان پس از فروپاشي عثماني در جنگ اول جهاني بتدريج به لبنان بازگشتند و به مراكز فرهنگي و حوزه هاي علميه رونق بخشيدند اما بارها از جمله در زمان حاضر حمله هاي مكرر رژيم اشغالگر قدس امنيت را از جامعه علمي و ديني اين كشور گرفته است . تجربه جديد تاسيس مراكز ديني و حوزه هاي علميه در لبنان بر گرفته از حوزه هاي نجف اشرف است و اين تجربه را فرهيختگان جبل عامل كه در عراق درس مي خواندند با خود به لبنان آوردند. در اين پيوند خنجر حميه مسئول بخش برنامه ريزي مركزي فرهنگي و علوم ديني المعهد الشرعي الاسلامي وابسته به علامه سيدمحمدحسين فضل الله گفت : در سال هاي گذشته عالمان جبل عامل لبنان كه از نجف برگشتند تلاش كردند تا حوزه و مدارس ديني به سبك جديد را براي تربيت شهروندان شيعه اين كشور تاسيس كنند.
وي افزود : علامه فضل الله المعهد الشرعي الاسلامي را پس از بازگشت از نجف اشرف در سال 1964 ميلادي در راس النبع در شرق بيروت تاسيس كرد و خود به عنوان مرجع و راهنماي ديني شيعه لبنان به تبليغ آموزه هاي دين دست زد . حميه ادامه داد : پس از آغاز جنگ داخلي لبنان در سال 1975 ميلادي المعهد الشرعي از شرق به جنوب بيروت انتقال يافت و در سال 1984 ميلادي به منطقه بمباران شده ضاحيه منتقل شد . وي شمار طلبه هايي كه هر سال وارد مركز فرهنگي ياد شده مي شوند بين 60 تا 160 نفر عنوان كرد و افزود : سيستم آموزش در اين مركز از مقدمات تا سطح و درس خارج است و علامه فضل الله خود دروس خارج را تدريس مي كند. حميه اظهار داشت : كساني كه مي خواهند براي ادامه تحصيل به المعهد الشرعي بپيوندند بايد مقطع دبيرستان را به پايان رسانده باشند در امتحان ورودي قبول شوند و كميته علمي و ناظر آنان را تاييد صلاحيت كند. وي گفت : دوره نخست تحصيل در المعهد الشرعي سه سال است كه حضور طلبه ها در كلاس اجباري است و تمام امكانات اوليه و مورد نياز مانند غذا مسكن و ماهيانه يكصد دلار به عنوان كمك به آنان پرداخت مي شود. مسئول بخش برنامه ريزي مركز فرهنگي المعهد الشرعي افزود : طلبه ها بايد ظرف 7 سال مقدمات و سطح را به پايان برسانند و آن گاه شايستگي شركت در درس خارج علامه فضل الله يا اعزام به حوزه هاي علميه نجف را دارند.
حميه خاطرنشان كرد : المعهد الشرعي افزون بر تدريس علوم اسلامي تاكنون اقدام به برگزاري دوره هاي فرهنگي و برپايي ميزگردها درباره مسائل معاصر مسلمانان با حضور شخصيت هاي اسلامي كرده است . وي گفت : المعهد الشرعي در صدد است از وزارت علوم و آموزش عالي لبنان اجازه دادن گواهي معادل ليسانس در رشته معارف اسلامي به طلبه ها را اخذ كند و البته اين امر مستلزم آن است كه 50 درصد كادر علمي المعهد داراي مدرك دكترا باشند. المعهد الشرعي همچنين داراي شعبه هايي در منطقه الصفير بيروت با 60 طلبه دو شعبه در شهر صور براي دختران و پسران به ترتيب با 100 و 30 طلبه و يك شعبه به نام حوزه الامام المرتضي مخصوص برادران در دمشق بين 50 تا 200 طلبه است . يكي ديگر از مراكز فرهنگي شيعه لبنان در جنوب بيروت كه مناطق پيرامون آن توسط جنگنده هاي رژيم صهيونيستي تخريب شده حوزه حضرت رسول اكرم (ص ) است كه مكان مهمي براي تدريس و تحصيل علوم اسلامي و شيعي بشمار مي رود. اين مركز در سال 1983 ميلادي پس از اشغال لبنان توسط اسرائيل تاسيس شد و از سال تاسيس تاكنون با هدف بهبود سطح آموزش برنامه هاي خود را تغيير داده و همواره رو به پيشرفت بوده است .
محمد زراقط عضو هيات مديره حوزه حضرت رسول اكرم (ص ) در لبنان گفت : الهام از تفكر امام خميني (ره ) بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران براي امروزي كردن تدريس در صدر برنامه هاي حوزه ياد شده قرار دارد. وي افزود : از ديدگاه امام خميني طلبه هاي حوزه ها بايد متناسب با زمان با ايرادها و شبهات جديد مخالفان دين آشنا باشند و به برخي شبهات گذشته كه اكنون موضوعيت ندارد اهتمام و توجه نكنند. زراقط تاكيد كرد : توجه به انديشه امام خميني در دگرگوني شيوه تدريس موضوع هاي درسي و برنامه هاي حوزه رسول اكرم (ص ) موثر بوده و اين حوزه در كنار درس هاي سنتي حوزه مانند فقه اصول صرف و نحو درس هاي ديگري مانند تفسير نوين قرآن روانشناسي روش شناسي فلسفه عرفان و علم كلام ارايه مي كند. وي اظهار داشت : طلبه هاي حوزه علميه رسول اكرم ظرف چهار سال با كليات علوم اسلامي آشنا مي شوند و در پايان اين مرحله بايد يك پايان نامه در 40 صفحه بنويسند و پس از آن به شكل تخصصي در يكي از شاخه هاي علوم اسلامي مانند فقه اصول تفسير قرآن فلسفه و كلام تحصيل كنند و آن گاه وارد درس خارج شوند. زراقط افزود : حوزه علميه حضرت رسول (ص ) بيش از يكصد طلبه و 15 مدرس دارد سه فصلنامه منتشر مي كند و نشريه تخصصي آن الحيات الطيبه است . وي گفت : مديريت حوزه درصدد اخذ مجوز از وزارت علوم وآموزش عالي لبنان براي اعطاي دانشنامه ليسانس در علوم اسلامي به طلاب است . از موسسات وابسته به حوزه حضرت رسول اكرم (ص ) مركز فرهنگي و ديني حضرت زهرا(ع ) مخصوص دختران است كه نزديك به يكصد دانش آموز دارد و با آغاز بمباران رژيم صهيونيستي به همراه ديگر مراكز فرهنگي لبنان تعطيل شده است .
به دليل نقش و جايگاه والاي مراكز رسانه اي فرهنگي و ديني شيعه در لبنان به خصوص حوزه هاي علميه هواپيماهاي رژيم صهيونيستي در جنگ گسترده 33 روزه بسياري از اين مراكز را ويران كردند و يا به آن ها آسيب كلي رساندند
مركز ديني و فرهنگي فاطمه الزهرا(س ) كه درسال 1372 تاسيس شد در اثر تهاجم جنگنده هاي رژيم صهيونيستي به طور كامل تخريب شد و درمانگاه خيريه آن نيز از ميان رفت
لبنان به ويژه جنوب و شرق آن از دير باز جزو مراكز اساسي و بسيار مهم علوم اسلامي و تدريس تعاليم شيعه بوده است . به همين دليل رژيم صهيونيستي در 60 سال گذشته تاكنون 6 بار اين كشور را هدف جنگ گسترده و ويرانگر قرار داده و تخريبات گسترده به وجود آورده است