اولين همايش نهضت مصلي سازي در راستاي طرح نهضت مصلي سازي
و با هدف ارائه اطلاعات و بررسي آخرين برنامه ها و طرح هاي
پيشنهادي با حضور 230 تن از ائمه جمعه و مجريان پروژه هاي
مصلي سازي و همچنين با حضور و سخنراني وزير محترم مسكن و
شهرسازي
رئيس سازمان نظام مهندسي كشور
مديركل امور مشاوران
و پيمانكاران سازمان مديريت و برنامه ريزي و رئيس شوراي
سياستگذاري ائمه جمعه در تاريخ 85
6
26 در محل مصلاي بزرگ
امام خميني (ره ) تهران برگزار گرديد. خلاصه اي از موضوعات مطرح
شده در اين همايش را از نظر خوانندگان گرامي مي گذرانيم .
حجت الاسلام والمسلمين تقوي رئيس شوراي سياست گذاري
ائمه جمعه سراسر كشور در سخنان خويش به مسائل ذيل اشاره كرد :
ساختمان مصلي ها يك ساختمان معمولي و عادي نيست . معابد در
طول تاريخ محل هايي براي عبادت بوده و بخش عظيمي از ذوق
هنرمندي و هنروري انسان در همين معابد تجلي يافته است و لذا انسان
هميشه خواستار زيبايي بوده و دوست داشته و دارد در محلهايي زيبا كه
در نهايت ذوق و هنر ساخته شده به عبادت بپردازد
چرا كه معبود خود
را در نهايت زيبايي مي بيند. بشر همه ذوق خود را در محل عبادت
ريخته و اين يك نياز عميق و فطري است
چون خالق زيبايي ها و آن
كس كه جهان را آفريد و اين نظام احسن را در جهان حاكم كرده در
نهايت زيبايي است . بشر اوليه و انسان غارنشين هم در محل عبادت و
هم بر پيشاني غارها نقوش و خطوطي را حك مي كرده است . انسان
هميشه اصرار بر زيبايي دارد و ما معتقديم عبادت و عبوديت و آن
حركتي كه عابد مي خواهد بوسيله آن خود را به معبود خويش نزديك
كند
بايد او را در اين مسئله كمك كند. محل نماز و محراب
خطوط
اسليمي
مقرنسها
محراب و هلالي
گنبد و مناره و رنگهاي آبي و نقوش
و كتيبه هاي به كار رفته و ساخته شده در مساجد و مصلي ها ما را از
اكثريت به وحدت مي رساند.
حجت الاسلام تقوي با تاكيد بر اينكه هنر مقدس
هنر ويژه اي است
كه ما آن را مدنظر داريم
به تفاوت هنر سكولاريزم و هنر مقدس اشاره
كرد و گفت : امروز سكولاريزم هنرمند دارد. ولي هنري كه در آن مكتب و
تفكر ارائه مي شود با هنر مقدس
هنر قدسي و هنر معنوي تفاوت دارد
سكولاريزم فقط صورت است و پشت اين صورت چيزي نيست
اگر
سيري هم باشد از حد ماده و لذت فراتر نمي رود
ولي هنر مقدس
روحي است كه انسان هنرمند در كالبد ماده مي دمد و به ماده حيات
مي دهد.
هنر
تجلي حقيقت انسان است و او در هنر خود تجلي مي كند
همانطور كه خداوند در آفرينش خود تجلي كرده است . هنر زبان ارتباط
و رمز جاودانگي است .
وي گفت : هنر مقدس مبتني بر رمز و تمثيل است و هنر مقدس
خصيصه الهي دارد و دريچه اي از عالم شهود است كه انسان را به عالم
غيب مي برد.
وي با تاكيد بر اينكه هنر اسلامي با هنر بيزانس
هنر هندويي و
مغولي تفاوت دارد
تاكيد كرد : در هنر اسلامي معنويت و عقلانيت با هم
در آميخته اند و اين آميختگي را در مساجد شهرهاي اصفهان
تبريز و...
بخوبي مي بينم .
حجت الاسلام والمسلمين تقوي بااشاره به فرمايشات رهبر معظم
انقلاب در خصوص ساخت مصلي ها كه فرموده اند : بارها گفته ام
هر
تمدني و هر دعوتي تا در قالب هنر ريخته نشود
شانس نفوذ و گسترش
ندارد و ماندگار نخواهد ماند
خواستار توجه بيشتر مسئولان و
مهندسين به درك مفاهيم و واژه مقدس و هنر قدسي در ساخت مصلاها
شدند.
مهندس محمد سعيدي كيا وزير مسكن و شهرسازي نيز در اين
همايش در سخناني بااشاره به اينكه بناهاي مسجد علاوه بر نقش عبادي
و مذهبي همواره داراي نقش اجتماعي ـ سياسي بوده اند گفت : در طول
تاريخ از صدر اسلام تا به حال معماران و هنرمندان با اعتقاد
ايمان و
خلوص آثار ارزشمندي آفريده اند. كه به عنوان شاخصهاي هويت
شهري و ملي اعتقادي همواره نمايان بوده اند.
آنچه در صدر اسلام به عنوان نماد ساخت اولين مسجد از مدارك
استخراج شده
زيبايي در عين سادگي توام با شكوه است . مكان عبادت
مسلمانان و دين اسلام را از ديگر اديان متمايز كرده
است .
برخورداري از نمادهاي ايراني ـ اسلامي به عنوان شاخصه اصلي
الهام از معماري بومي و نمادها و مصلاي خاص هر اقليم و به عنوان
نماد اصلي محله و شهر و مهمترين شاخصه هويت فرهنگي و اعتقادي
مهمترين نكاتي است كه در معماري مساجد بايد مورد توجه قرار گيرد.
وزير مسكن و شهرسازي بااشاره به اهميت استحكام و ايمني در ساخت
مصلي و مساجد خاطرنشان كرد : اين بناها بر مبناي پايداري در طول
قرنها ساخته مي شوند
و همانگونه كه در گذشته تا امروز چنين بوده
است و لذا بهره برداري از آخرين تكنيكها و مصالح روز در مطابقت با
معماري بومي با هدف ايمني و رعايت كليه مقررات ملي در ساخت و
بهره برداري از اين بناها بايد مورد توجه و نظر قرار گيرد.
مهندس سعيدي كيا جهت قبله
اتصال صفوف
آستانه ورود به
شبستان و كفش كن را از اجزا عملكردي مصلي ذكر كرد و گفت : هنر
معماران اين دوره در كشور باتوجه به پيشرفتهاي فني اين است كه اين
مسايل جديد را با هنر ايراني و اسلامي در ساخت مساجد تلفيق كنند و
اين تلفيق باعث طراحي معتبر مي شود.
وي با تاكيد به مكان يابي مساجد و مصلي ها در شهرها گفت : در تهيه
طرح جامع شهر مكان يابي مصلي بايد مورد دقت و توجه خاص قرار
گيرد. وي بااشاره به تاثير احكام ديني و محلي بر معماري بنا خاطرنشان
كرد : رعايت اصول و مباني طراحي مساجد
رعايت مقررات ملي
ساختمان در احداث بنا از مباحث كليدي است كه توجه به آن از اهميت
خاصي برخوردار است .
سعيدي كيا اجزا و عناصر عمده مساجد را شامل عناصر كالبدي
عناصر فرعي و جنبي
نيازهاي امروزي عملكردي و عناصر الحاقي
بناهاي معاصر و عناصر زيبايي شناختي برشمرد و گفت : گنبد
مناره
پيش خوان
هشتي
صحن
شبستان
ايوان
مدرسه
كتابخانه
پاركينگ
قرض الحسنه
بسيج
سالنهاي چندمنطوره و فضاهاي
فرهنگي و كلاسها از مجموعه عناصري است كه در ساخت يك مسجد و
در عين سادگي و پيراستگي بايد لحاظ شود.
مهندس سيدمحمد غرضي رئيس سازمان نظام مهندس كشور نيز از
ديگر سخنرانان همايش نهضت مصلي سازي ـ هنر اسلامي بود كه در
سخناني بااشاره به اهميت ساخت مصلي در كشور گفت : فرق بين ما و
مسيحيت اين است كه ما هميشه در بين مردم هستيم
همانطور كه مصلي
در بين مردم است و او در دل مردم
به همين دليل مصلي در مكاني بايد
ساخته شود كه مردم در آن زندگي مي كنند و براي جمع كردن مردم هيچ
مكاني معنادارتر از مصلي نيست . وي بااشاره به تفاوتهاي اسلام و
مسيحيت گفت : ساخت مصلي در شهرهاي بزرگ يك امر حياتي است
كه مهندسين بايد در ساخت مصلي آن را طوري طراحي كنند كه در مركز
شهر و به عنوان محدوده اي كه همه نيازها را برآورده سازد
ساخته شود.
مهندس غرضي با تاكيد به اينكه ما بايد از نسل خودمان يك
معماري اسلامي براي نسلهاي بعدي به يادگار بگذاريم
گفت : تمدن
اسلامي شكل نمي گيرد مگر با وجود شهرهاي اسلامي و شهر اسلامي
زماني تشكل مي يابد كه مصلي ها در آن ساخته شود.
وي بااشاره اينكه وزارت مسكن و شهرسازي سالانه به كمك مردم
يك ميليون واحد مسكوني مي سازد
گفت : در جهان سوم هيچ كشوري
مثل ايران
واحد مسكوني نساخته است و اين امر بيانگر پيشرفت
ساخت وساز معماري در ايران است .
مهندس غرضي به ساخت مكان امن و مامني براي مردم اشاره كرد و
گفت : مردم به تدريج به نيازهاي معنوي و مادي خود پي مي برند و اداره
زندگي مردم و معناداركردن آن به لحاظ مهندسي موهبتي بزرگ است
كه
اين كار در سطح وسيعي در كشور
سامان يافته است و مردم معتقدند
مكاني را بايد بسازند كه براي آنها محل امني باشد.
مهندس محسن بهرام غفاري رئيس سازمان نظام مهندسي تهران از
سخنرانان ديگر همايش نهضت مصلي سازي بود كه به تشريح نقش
طراحان و معماران مساجد در جامعه پرداخت .
مهندس غفاري گفت : هنوز يك مجموعه مدون و منسجم كه به
موضع ساخت مصلي به شكل جامع نگاه كرده باشد تا طراحان و
معماران بتوانند يك خطوط كلي و يك سلسله بايدها و نبايدها را در
مورد طراحي مساجد و مصلي پيدا كند
نداريم .
وي ضمن دعوت از مهندسين و طراحان براي بهره مندي از
راهنمائيهاي عملي در زمينه ساخت مصلي و مساجد خاطرنشان كرد :
ما گنجينه غني و باارزشي درخصوص مباني نظري مربوط به علوم
اسلامي و هم تجربه بي بديل در زمينه بناي ساختمانهاي مقدس و مصلي
داريم . ولي در زمينه تدريس هنر مقدس كم كار كرده ايم و جا دارد
تحصيلات تكميلي در رشته هاي تخصصي بوجود آيد.
طراحي مصلي از سه منظر « شهرسازي »
« طراحي شهري » و
« معماري »
موضوع مورد بحث مهندس غلامحسين حمزه مصطفوي
عضو هيئت موسس مسجد در قم و استاد دانشگاه در رشته معماري
مسجد در همايش نهضت مصلي سازي بود.
مهندس مصطفوي بااشاره به ويژگيهاي مديريت در يك مسجد به
مساجد مختلف در شهرهاي بزرگ اشاره كرد و گفت : مساجد كوچك
زيرمحله
مسجد محله
ناحيه اي
مسجد منطقه اي
مسجد جامع
مسجد خاص و مسجد ملي ازجمله مساجد در يك شهر هستند كه هر
يك ويژگيهاي خاص خود را دارند.
وي به بايدها و نبايدهاي كه در ساخت يك مصلي بايد مورد توجه
قرار گيرد اشاره و تاكيد كرد : مكان يابي مصلي بايد به صورتي باشد كه در
مركز حقيقي شهر به عنوان قلب شهر و يك عامل نظم دهنده در شهر
باشد.
وي بااشاره به اينكه ساخت مصلي بايد به چهره شهرها هويت
ببخشد پيشنهاد كرد : تهيه طرح آمايش مساجد كشور
ايجاد تسهيلات
براي احداث و نوسازي مساجد همچنين ساماندهي و هدايت
سرمايه هاي متعلق به مساجد و ساخت آنها در حد مورد نياز از
برنامه هايي است كه توجه به آن راهي براي آينده اي بهتر در زمينه
ساخت مصلي ها و مساجد فراهم مي كند.
مسجد و مصلي يك اثر ملي و شاخصه فرهنگي در جامعه اسلامي
است و لذا ساخت برجهايي مثل ميلاد و آزادي در كنار مصلاي تهران
نمي تواند يك سمبل فرهنگي باشد. باتوجه به اينكه نمازجمعه مهمترين
نقطه عبادي سياسي شهر است
مصلي نماد معماري در جمهوري
اسلامي ايران و پايگاه فعاليتهاي اجتماعي محسوب مي شود.
در هنر اسلامي
معنوي و عقلانيت با هم در آميخته اند و اين
آميختگي را در مساجد شهرهايي چون اصفهان و تبريز به خوبي
مشاهده مي كنيم
هنر در تفكر سكولاريزم از حد ماده و لذت فراتر نمي رود
ولي
هنر مقدس روحي است كه در ماده دميده مي شود و به آن حيات
مي دهد
ما گنجينه غني و باارزشي از مباني نظري درباره علوم اسلامي و
هم تجربه بي بديل در زمينه بناي ساختمان هاي مقدس همچون
مساجد و مصلي ها داريم
*****
سلام بر رمضان
|
رمضان ماهي است كه با رازونياز
سوزوگداز
پايداري و مقاومت
بيداري و مراقبت
و خودكاوي و خودسازي ممزوج گشته است و اين ها
همه در « روزه » نهفته است
كه روزه با زيبايي ها و رشد و كمال آفريني ها
و آثار و ثمردهي هايش
محتواي غني و پربركت رمضان محسوب
مي شود و اين ماه
عظمت و شكوهمنديش را وامدار اين عبادت بزرگ
الهي است .
بر رمضان و درس ها و آموزش ها و آثار ارزشمندش سلام و درود
مي فرستيم و با تعمق در ديدگاه هاي ژرف پيامبر اكرم (ص ) و ائمه
دين (ع ) درباره جايگاه و مقام والاي رمضان
به استقبال اين ماه بزرگ
مي رويم .
پيامبر خدا(ص ) به هنگام فرارسيدن ماه رمضان فرمود : « سبحان الله !
چه چيز به استقبال شما مي آيد ! و شما چه چيز را استقبال مي كنيد ! » .
پيامبر(ص ) اين عبارات را سه بار تكرار فرمود.
پيامبر خدا(ص ) : اگر بندگان مي دانستند كه در رمضان چه بركاتي
هست
آرزو مي كردند كه رمضان
يك سال باشد.
پيامبر خدا(ص ) : اگر مي دانستيد كه در رمضان براي شما چه نعمت ها
و بركاتي هست
از خداوند بيشتر سپاس گذاري مي كرديد.
پيامبر خدا(ص ) : ماه رمضان پيش شما مثل ماه هاي ديگر نباشد; چرا
كه نزد خداوند
احترام و بر ساير ماه ها برتري دارد.
امام علي (ع ) : روزي
پيامبر خدا براي ما خطبه خواند و فرمود : « اي
مردم ! ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش
به شما روي آورده است ;
ماهي كه نزد خدا برترين ماه ها
روزهايش بهترين روزها
شب هايش
برترين شب ها
و ساعاتش بهترين ساعت هاست ... » .
امام علي (ع ) ـ در خطبه خويش در اولين روز ماه رمضان ـ : اي مردم !
اين ماه
ماهي است كه خداوند
آن را بر ماه هاي ديگر برتري داده است
همچون برتري ما بر ديگر مردم . و ماهي است كه درهاي آسمان و درهاي
رحمت
در آن گشوده مي شوند و درهاي دوزخ در آن بسته مي شوند » .
دعا در آن مستجاب مي گردد و گريه مورد ترحم قرار مي گيرد. و ماهي
است كه در آن . شبي وجود دارد كه فرشتگان در آن شب از آسمان فرود
مي آيند و بر مردان و زنان روزه دار
به اذن پروردگارشان
تا دميدن
صبح . سلام مي دهند...
اي مردم ! خورشيد و ماه هاي ماه رمضان بر مردان و زنان روزه دار
با رحمت مي تابد و هيچ روز و شبي از اين ماه نيست
مگر آن كه از سوي
خداي متعال
بر اين امت
نيكي فرو مي بارد...
بندگان خدا! اين ماه شما
همچون ماه هاي ديگر نيست
روزهايش
برترين روزها
شب هايش برترين شب ها و ساعاتش بهترين
ساعت هاست ...
امام سجاد(ع ) ـ در دعاي خود به هنگام ورود ماه رمضان ـ : ستايش
خدايي را كه ما را به ستايش خود
رهنمون ساخت و ما را از اهل حمد
خويش قرارداد تا سپاس گزار نيكي او باشيم و بدين سبب
به ما پاداش
نيكوكاران را عطا كند.
سپاس
خدايي را كه ما را بي منت
برخوردار از دين خود ساخت و
ما را براي آيين خويش ويژه ساخت و راه هاي احسان خود را براي ما
هموار ساخت تا با منت او
اين راه ها را پيموده
به رضوان او برسيم ;
سپاسي كه از ما بپذيرد و با آن از ما خشنود گردد. سپاس
خداوندي را
كه ماه رمضان خود را يكي از آن راه ها قرار داد
ماه روزه داري
ماه
اسلام
ماه پاك كننده
ماه آزمون و پاك شدن از گناه
و ماه قيام براي
عبادت ...
امام صادق (ع ) : ماه رمضان
حق و حرمتي دارد كه هيچ يك از ماه ها
شبيه آن نيست .
*****
الميزان
تفسيري جامع
عميق و غني
|
در ميان تفاسيري كه درباره آيات قرآن و معارف ژرف و بي كران
كتاب الهي نوشته شده است
« الميزان » جايگاهي والا و مقامي بزرگ و
منزلتي عظيم يافته است
به گونه اي كه به اذعان و اعتراف اسلام شناسان
و قرآن پژوهان و انديشمندان بزرگ اسلامي
تاكنون تفسيري چنين غني
و ژرف و همه سونگر و متقن و منسجم درباره قرآن كريم نگاشته نشده
است .
ويژگي بزرگ اين تفسير
استفاده برخي از آيات قرآن براي تفسير
آيات ديگر قرآن است . اين روش كه « تفسير قرآن به قرآن » نام دارد از
زيبايي هاي خاصي برخوردار مي باشد و عين محتوا و پيام ها و اهداف
آيات قرآن را به وسيله خود قرآن ظاهر و نمايان مي سازد و براي رسيدن
به مفهوم و محتواي اصلي آيه هاي شريفه كتاب خدا
از مباحث
غيرضروري و نامرتبط و نامنطبق با موضوع پرهيز مي نمايد. مرحوم
علامه سيدمحمد حسين طباطبائي اين روش تفسير را مختص به ائمه
دين (ع ) مي داند و خود را به پيروي از شيوه پيشوايان معصوم (ع ) مقيد
مي سازد.
مرحوم علامه طباطبايي در مقدمه اولين جلد از تفسير الميزان
درباره اين روش تفسير و آثار آن اينگونه توضيح مي دهد :
... چه جهادي اعظم از مجاهدت در فهم كتاب خدا
و چه سبيلي بهتر
از سبيل قرآن بشر را بسوي او هدايت ميكند ! و آياتي كه قرآن را چنين
معرفي مي كند بسيار است ... طريقه اي كه رسولخدا(ص ) و امامان
اهل بيت او در تفسير سلوك نموده اند
رسولي كه خدا قرآن را نخست به
وي تعليم كرده
و او را معلم سايرين قرارداده
و فرموده : (نزل به الروح
الامين
علي قلبك
روح الامين : آنرا بر قلب تو نازل كرده )
و نيز
فرموده : (و انزلنا اليك الذكر
لتين للناس مانزل اليهم : ما كتاب را بر تو
نازل كرديم
تا براي مردم بيان كني
كه چه چيز براي آنان نازل شده ) و
نيز فرموده : (يتلو عليهم آياته
ويزكبهم
و يعلمهم الكتاب و الحكمه :
آيات آنرا بر شما ميخواند و شما را تزكيه نموده
كتاب و حكمت را
تعليمتان مي دهد).
و امامان اهل بيت كه رسولخدا(ص ) ايشانرا در حديث مورد اتفاق
بين شيعه و سني (اني تارك فيكم الثقلين
ما ان تمسكتم بهمالن تضلوا
بعدي ابدا
كتاب الله و عترتي
اهل بيتي
و انهمالن يفترقا
حتي يردا
علي الحوض » من دو چيز گران در شما جانشين مي گذارم
مادام كه به
آندو تمسك جوئيد
ابدا بعد از من گمراه نمي شويد
يكي كتاب خدا
و
يكي عترتم اهل بيتم را
و اين دو حتي چشم بر هم زدني از يكديگر جدا
نمي شوند
تا كنار حوض بر من درآيند)
منصوب براي چنين مقامي
كرده
و خدا هم تصديقش كرده
كه فرموده : (انما يريدالله ليذهب عنكم
الرجس اهل البيت و يطهر كم تطهيرا)
و نيز علم بقرآن را از غير ايشان
كه مطهرين اند نفي كرده
و فرموده : (انه لقرآن كريم
في كتاب مكنون
لايمسه الاالمطهرون
بدرستي كه اين قرآن كتابي است كريم و
خواندني در كتابي مكنون كه احدي جز مطهرين با آن تماس ندارد).
اين پيغمبر و اين امامان اهل بيت عليهم السلام
طريقه شان در تعليم
و تفسير قرآن كريم
بطوريكه از احاديث تفسيري آنان برمي آيد
همين
طريقه ايست كه ما بيان كرديم
و ما آن احاديث را در ضمن بحث هاي
روايتي اين كتاب از نظر خواننده عزيز مي گذرانيم
آنوقت خواهيد ديد
كه هيچ اهل بحثي در آن همه روايت حتي بيك حديث برنميخورد كه
رسولخدا و يا ائمه اهل بيت عليهم السلام در تفسير آيه اي از حجت و
برهاني علمي و نظري و يا فرضيه اي علمي كمك گرفته باشند.
و چطور ممكن است چنين كاري كرده باشند با اينكه
رسولخدا(ص ) درباره قرآن كريم فرمود : وقتي فتنه ها چون پاره هاي
شبي ديجور راه خدا و راه نجات را بر شما مشتبه كردند
در آن هنگام بر
شما باد بقرآن
كه او شافعي است
كه شفاعت و وساطتش امضا شده
و شكوه گري از نقائص بشر است كه خدا او را تصديق كرده
هر كس آنرا
بعنوان كارنامه پيش روي خود بگذارد
تا بدان عمل كند
او وي را
بسوي بهشت مي كشاند
و هر كس آنرا پشت سر اندازد
و به برنامه هائي
ديگر عمل كند
همان قرآن ويرا از پشت سربسوي آتش
مي راند.
قرآن دليلي است كه بسوي بهترين سبيل راه مي نمايد
و آن كتاب
تفصيل
و جداسازي حق از باطل است
و كتاب بيان است
كه هر لحظه
بتو سعادتي ميدهد
كتاب فصل است
نه شوخي
كتابي است كه ظاهري
و باطني دارد
ظاهرش همه حكمت است
و باطنش همه علم
ظاهرش
ظريف و لطيف
و باطنش بسيار ژرف و عميق است
قرآن داراي دلالتها
و علامتها است
و تازه دلالتهايش هم دلالاتي دارد
عجائب قرآن را
نمي توان شمرد
غرائب آن هرگز كهنه نمي شود
در آن چراغهاي
هدايت
و مناره هاي حكمت است
قرآن دليل بر هر پسنديده است نزد
كسي كه انصاف داشته باشد.
بنابراين بر هر كسي لازم است كه ديدگان خود در آن بچراند
و نظر
خود را به اين صفات برساند (و با اين صفات بقرآن نظر كند) تا دچار
هلاكت نشود
و از خليدن خار بپاي چشمش رهائي يابد
چه تفكر مايه
حيات قلب شخص بصير است
چنين كسي مانند چراغ بدستي ميماند
كه در تاريكيهاي شب نور دارد
او بسهولت و بخوبي مي تواند از
خطرهائي كه تاريكي مي آفريند رهائي يابد
علاوه بر اينكه در مسير خود
توقفي ندارد
علي عليه السلام هم (بطوريكه در نهج البلاغه آمده )
مي فرمايد : (قرآن چنين است كه پاره اي از آن پاره اي ديگر را بيان
ميكند
و بعضي از آن شاهد بعضي ديگر است )
و اين يگانه راه مستقيم و روش بي نقصي است كه معلمين قرآن و
هاديان آن عليهم السلام پيموده اند.
و ما نيز بياري خداي سبحان روش تفسيري خود را بهمين طرز قرار
مي دهيم
و از آيات قرآن در ضمن بياناتي بحث مي كنيم
و بهيچ وجه
بحثي نظري
و فلسفي
و يا بفرضيه اي علمي
يا مكاشفه اي عرفاني
تكيه نمي كنيم .
و نيز در اين تفسير در جهات ادبي قرآن بيش از آن مقداري كه در
فهم معنا از اسلوب عربي محتاج بدان هستيم
و تا آن نكته را بيان نكنيم
از اسلوب عربي كلام آن معنا را نمي فهميم
و يا مقدمه اي بديهي
و يا
مقدمه اي عملي كه فهم اشخاص در آن اختلاف ندارد ذكر نمي كنيم .
بنابراين از آنچه تاكنون بيان كرديم بدست آمده كه ما در اين تفسير
بمنظور اينكه بطريقه اهل بيت عليهم السلام تفسير كرده باشيم تنها در
جهات زير بحث مي كنيم :
1 ـ معارفي كه مربوط است به اسما خداي سبحان و صفات او
از
حيات
و علم
و قدرت
و سمع
وبصر
و يكتائي
و امثال آن
واما
ذات خداي عزوجل
بزودي خواهي ديد كه قرآن كريم آن ذات مقدس را
غني از بيان مي داند.
2 ـ معارف مربوط به افعال خدايتعالي
چون خلق
و امر
و اراده
و
مشيت
و هدايت
و اضلال
و قضا و قدر
و جبر
و تفويض
و رضا
و غضب
و امثال آن
از كارهاي متفرق .
3 ـ معارفي كه مربوط است بواسطه هائي كه بين او و انسان هستند
مانند حجابها
و لوح
و قلم
و عرش
و كرسي
و بيت العمور
و
آسمان
و زمين
و ملائكه
وشيطانها
و جن
و غير ذلك .
4 ـ معارضي كه مربوط است بخود انسان در زندگي قبل از دنيا .
5 ـ معارفي كه مربوط است بانسان در دنيا
چون تاريخ پيدايش نوع
او
و خودشناسيش
وشناسائي اصول اجتماعي
و مسئله نوبت
و
رسالت
و وحي
و الهام
و كتاب
و دين
و شريعت
كه از اين باب
است مقامات انبيا
كه از داستانهاي آنان استفاده مي شود
همان
داستانهاييكه قرآن كريم از آن حضرات حكايت كرده .
6 ـ معارف مربوط بانسان در عوالم بعد ازدنيا
يعني عالم برزخ و
معاد.
7 ـ معارف مربوط باخلاق نيك و بد انسان
كه مقامات اوليا در
صراط بندگي يعني اسلام و ايمان و احسان و...
و اما آياتي كه مربوط است به احكام ديني
در اين تفسير پيرامون
آنها بحث نشده
چونكه بحث پيرامون آنها مربوط به كتاب فقه است نه
تفسير.
نتيجه اين طريق از تفسير اين شده كه در تمامي اين كتاب و در
تفسير همه آياتي قرآني يكبار هم نمي بيني كه آيه اي را بر معنائي خلاف
ظاهر حمل كرده باشيم
پس در اين كتاب تاويلي كه ديگران بسيار دارند
نمي بيني
بله تاويل بآن معنائيكه قرآن در چند جا اثباتش مي كند
بزودي خواهي ديد كه آن تاويل اصلا از قبيل معاني نيست .
سپس در هر چند آيه بعد از تمام شدن بحثها و بيانات تفسيري
بحث هائي متفرق از روايات قرار داده ايم
و در آن به آن مقدار كه
برايمان امكان داشت
از روايات منقوله از رسولخدا(ص ) و ائمه اهل
بيت سلام الله عليهم اجمعين هم از طرق عامه و هم خاصه ايراد
نموده ايم
و اما رواياتي كه از مفسرين صحابه و تابعين چيزي نقل
مي كند
در اين نقل نكرديم
براي اينكه صرف نظر از اينكه رواياتي است
در هم و برهم
كلام صحابه و تابعين حجيتي براي مسلمانان ندارد
(مگر
رواياتيكه بعنوان موقوفه نقل شده ).
و بزودي اهل بحث اگر در روايات منقوله از ائمه عليهم السلام دقت
بفرمايد
مطلع خواهد شد كه اين طريقه نويني كه بيانات اين كتاب بر آن
اساس نهاده شده
طريقه اي جديد نيست
بلكه قديمي ترين
طريقه ايست كه در فن تفسير سلوك شده
و طريقه معلمين تفسير است
سلام الله عليهم .
البته در خلال اين كتاب بحث هاي مختلف فلسفي
و علمي
و
تاريخي
و اجتماعي
و اخلاقي
هست
كه در آنها نيز بمقدار وسعمان
بحث كرده ايم
و در همه اين بحث ها بذكر آن مقدماتي كه سنخيت با
بحث داشته اكتفا نموده
و از ذكر مقدماتي كه مقدميت ندارد
و خارج
از طور بحث است خودداري نموديم .
وسداد و رشاد را از خدايتعالي مسئلت مي نمائيم كه بهترين ياور و
راهنما است .
به اذعان و اعتراف اسلام شناسان و قرآن پژوهان و انديشمندان
بزرگ اسلامي
تاكنون تفسيري همچون « الميزان » كه بسيار غني و
ژرف و همه سونگر و متقن و منسجم است درباره قرآن كريم نگاشته
نشده است
ويژگي بزرگ تفسير الميزان
استفاده از برخي از آيات قرآن براي
تفسير آيات ديگر قرآن است . اين روش كه « تفسير قرآن به قرآن » نام
دارد از زيبايي هاي خاصي برخوردار مي باشد و عين محتوا و پيام ها و
اهداف آيات قرآن را به وسيله خود قرآن ظاهر و نمايان مي سازد
*****
فضيلت روزه
|
حضرت علي (ع ) :
چه بسيار روزه داري كه از روزه خود جز گرسنگي و تشنگي بهره اي نبرد و
بسيار شب زنده داري كه از شب زنده داريش بهره اي غير از بيداري و رنج
ندارد.
براي هرچيزي زكاتي است و زكات بدن روزه گرفتن است .
خداوند روزه راآزمايشي براي اخلاص بندگانش قرارداد.
امام عليه السلام در يكي از اعياد فرمود : همانا امروز عيد است براي كسي
كه روزه اش مورد قبول
و شب زنده داريش مشكور باشد
و هر روزي كه در
آن معصيت خدا نشود
آن روز
عيد است .
روزه
عبادتي است ميان بنده و آفريدگارش وكسي غير از او بر آن آگاه
نمي گردد و همچنين كسي غير از او به آن پاداش نمي دهد.
روزه
امساك از خوردن و آشاميدن نيست بلكه روزه
خودداري از تمامي
چيزهايي است كه خداوند سبحان آنها را بد مي داند.
سه چيز ازدنياي شما برايم دوست داشتني است : گرامي داشتن مهمان
روزه داري درتابستان و شمشير زدن در راه خدا.
روزه داري در ايام البيض (سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم )از هر ماهي
درجات آدمي را بالا برده و پاداشش را بزرگ مي سازد.
روزه داري يكي از دو تندرستي است .
روزه داري بدن
خودداري از غذاها با اراده و اختيار است در حالي كه
انسان از عقوبت (خدا) بترسد و به ثواب و اجر الهي ميل و رغبت داشته
باشد.
روزه روح
خودداري حواس پنجگانه از همه گناهان و پاك كردن دل از
كليه اسباب شر و بدي است .
روزه دل
بهتر از روزه زبان و روزه زبان بهتر از روزه شكم است .
روزه دل
از اين كه فكر در گناهان نكند برتر از روزه شكم از طعام است .
خودداري نفس از لذتهاي دنيا
سودمندترين روزهاست .
| | | |