با توجه به اينكه ايران از نظر تصادفات و حوادث جاده اي مقام اول را در جهان كسب كرده و اين آمار بسيار نگران كننده است زيرا تلفات جاني و مالي فراواني دربر دارد ولي هنوز تدابير خاصي براي آموزش و فرهنگ سازي رانندگي به صورت خيلي جدي صورت نگرفته و ما هر روز شاهد بسياري از اين حوادث در شهرها و جاده ها مي باشيم حال چه اقداماتي براي پيشگيري از اين تصادفات صورت گرفته جاي بحث دارد.
در چند سال اخير آموزشگاههاي رانندگي متعددي در سراسر شهرها فعاليت خود را آغاز كرده اند و هدف اصلي خود را آموزش صحيح تر و بهتر و مهارت بخشي هرچه بيشتر افراد در امر رانندگي گذاشته اند. با تكيه بر اين موضوع كه گذراندن دوره هاي آموزشي تئوري و عملي در آموزشگاهها اجباري و ضروري است ولي با اين وجود ما همچنان شاهد تصادفات روزافزون در سطح شهرها و جاده ها مي باشيم كه بعضا حوادث بسيار ناگوار و دلخراشي را پديد مي آورند. اينك اين سئوال مطرح مي باشد كه علت چيست آيا اين آموزشگاهها هستند كه در نحوه ارائه آموزشهاي خود كوتاهي كرده اند و يا عدم توجه رانندگان به قوانين و مقررات راهنمايي و رانندگي و يا نقص در نگرش فرهنگ سازي در امر رانندگي است اگر تعليم در آموزشگاههاي رانندگي به صورت مطلوب انجام گيرد چه نتيجه اي عايد خواهد شد اين مقوله اي است كه هر فكر جستجوگري را به خود معطوف مي دارد. زيرا ما هر روز شاهد بي توجهي به قوانين راهنمايي و رانندگي و افزايش تصادفات و عدم توجه به موازين و مقررات راهنمايي و رانندگي هستيم . شايد دوراني كه مسئله آموزشگاههاي رانندگي چندان مطرح نبود و زندگي مردم جنبه ماشيني نداشت ما با اين مشكلات سروكار زيادي نداشتيم در حالي كه اكنون با توجه به حجم چشمگير بكارگيري خودروها و بعد ازداير شدن آموزشگاهها و اجباري كردن آموزش رانندگي انتظار مي رود كه كاهش حوادث رانندگي در دستور كار قرار گيرد. ولي چرا همچنان با اين معضل اجتماعي روبرو هستيم جاي بحث دارد. براستي ريشه اصلي اين مشكلات در كجاست
مگر هدف اصلي آموزشگاههاي رانندگي جز اين نيست كه بستر مناسبي را براي اجراي قوانين راهنمايي و رانندگي و آموزش صحيح افراد تحت تعليم خود فراهم سازد اگر بنا بود كه پس از پرداخت مبالغي به آموزشگاهها بابت آموزش هاي رانندگي و گذشته از آن صرف كردن زمان بسيار براي گذراندن اين دوره ها نتيجه اي حاصل نشده و بودجه و زمان افراد به هدر برود پس چه نيازي است كه اين مسير را طي نمائيم پس مي توان گفت آموزشگاههاي رانندگي داير شده اند تا بتوانند سطح كيفي رانندگي را با توجه به فرهنگ سازي بالا ببرند و حق هم داريم اين توقع را داشته باشيم . اينك سئوال ديگري مطرح مي شود كه آيا نسبت به عملكرد و آموزش صحيح آموزشگاهها كنترل و نظارتي صورت مي گيرد و يا چه سازمان يا نهادي بر عملكرد اجرايي اين آموزشگاهها نظارت مي كنند ارتباط اين آموزشگاهها با اداره راهنمايي و رانندگي چگونه ارتباطي است برهمين مبنا بايد ديد كه كارآموز تا چه اندازه از نظر تئوري و عملي توانسته خود را براي آموزش فرهنگ رانندگي آماده كند و آموزشگاهها تا چه ميزان توانسته اند در افزايش ميزان فرهنگ سازي در بخش رانندگي شهري و برون شهري عملكردهاي مناسبي از خود بروز دهند. با توجه به همه اين اوصاف چيزي كه توجه ما را بيش از پيش بدان جلب مي كند عدم فرهنگ سازي لازم و زمينه سازي هرچه بيشتر و بهتر اين موضوع در جريان آموزشهاي رانندگي است . اينكه شخص قبل از دريافت گواهينامه بايد فرهنگ رانندگي را به خوبي ياد بگيرد يك ضرورت است و اينكه آموزش ها را چه نهاد يا سازماني بايد برعهده داشته باشد حائز اهميت است . اگر شخص بتواند فرهنگ و قوانين راهنمايي و رانندگي را در خود نهادينه كند و آن را به عنوان امر واجب و فرهنگ بپذيرد شايد اين دغدغه ها تا اندازه اي كاهش يابد و جامعه شاهد نتايج پربار ناشي از كاربرد فرهنگ صحيح رانندگي در سراسر كشور باشد.
در همين راستا به سراغ يكي از مديران آموزشگاههاي رانندگي رفتيم تا در اين زمينه اطلاع بيشتري كسب كنيم . آقاي نصراللهي مدير يكي از اين آموزشگاهها در گفتگو با گزارشگر ما در اين رابطه كه آموزشگاهها تا چه اندازه آموزش هاي لازم رانندگي را به كارآموزان ارائه مي دهند گفت : حدود 85 درصد از آموزشهاي لازم به افراد در آموزشگاه ارائه مي شود و بقيه مهارت ها بستگي به استعداد و عملكرد مثبت افراد دارد. وي دوره اين كلاسها را 10 جلسه عنوان كرد كه مجموع اين جلسات 20 ساعت و هر جلسه 2 ساعت به طول مي انجامد همچنين 5 جلسه به صورت تئوري برگزار مي شود كه اين جلسات نيز 10 ساعت را شامل مي شود . وي در پاسخ به اين سئوال كه آيا آموزشگاهها داراي كيفيت آموزشي خوبي هستند يا خير اضافه كرد : اين مورد را بايد از افسران مربوطه كه امتحان كارآموزان را برعهده دارند پرسيد چرا كه از اين طريق درصد و آمار قبولي افراد تحت تعليم به دست مي آيد.
وي همچنين در رابطه با اين مسئله كه آيا شما قبولي كارآموزان را تضمين مي كنيد يا خير گفت : ما به هيچ عنوان قبولي شخصي را تضمين نكرده و نمي كنيم چرا كه اين كار را غيرعقلاني مي دانيم زيرا در اين صورت ما مسئول همه امور شخص مي شويم كه اين امر براي ما مشكل ساز و غير ممكن است آقاي نصراللهي در رابطه با اين سئوال كه چرا با وجود امكانات فراهم شده در زمينه رانندگي ما همچنان شاهد تصادفات و حوادث تلخ رانندگي هستيم افزود : اين موضوع به خاطر سهل انگاري و بي توجهي تمام افراد به قوانين و مقررات راهنمايي و رانندگي است و هيچ ارتباطي به آموزش هاي آموزشگاهها ندارد در واقع تمامي انسانها مسئول جان خويش هستند و ما نمي توانيم عملكرد ايشان را تضمين نماييم . وي در ادامه از عملكرد خانم ها در رانندگي تمجيد كرد زيرا معتقد بود كه خانم ها بيشتر پايبند به اين اجراي قوانين و مقررات هستند.
وي در خصوص كنترل عملكرد آموزشگاهها نيز اضافه كرد : بازرساني از سوي اداره راهنمايي و رانندگي مستقر در شهرك آزمايش بر نحوه آزمايش ها نظارت دارند.
در ادامه به سراغ يكي از افسران راهنمايي و رانندگي رفتيم تا نظرات وي را نيزدر اين مورد جويا شويم . آقاي طالبي افسر راهنمايي و رانندگي در خصوص اينكه تخلف هايي كه در سطح شهر رخ مي دهد ناشي از ضعف آموزش است يا رانندگان قوانين راهنمايي و رانندگي را جدي نمي گيرند به گزارشگر ما پاسخ داد : هر دو عامل نقش خاصي در تخلفات دارند از يك سو آموزش هايي كه به كارآموزان داده مي شود ضعيف وكوتاه مدت است و افراد آمادگي و پختگي لازم براي رانندگي خصوصا در شهرهاي چون تهران را ندارند و از سوي ديگر بيشتر رانندگان نسبت به علائم و قوانين و مقررات راهنمايي و رانندگي و دستورهايي كه در اين زمينه صادر مي شود بسيار بي تفاوت هستند و هيچ توجه خاصي به اين مساله نمي كنند كه اين موضوع از عوامل اصلي تصادفات در جاده ها مي باشد. وي در پاسخ به سئوال مطرح شده در خصوص سطح فرهنگ سازي ترافيك از سوي آموزشگاههاي رانندگي خاطرنشان ساخت : آموزشگاهها آموزش رانندگي ارائه مي دهند واينكه فرد تا چه اندازه پايبند به قوانين بوده و فرهنگ صحيح رانندگي را در پيش خواهد گرفت بستگي به خود شخص دارد. سئوال ديگر گزارشگر ما از وي اين بودكه آيا 10 جلسه آموزش مي تواند تضمين كننده اين باشد كه فرد يك راننده خوب و نيز عامل به فرهنگ آن باشد جواب داد : از نظر كمي بد نيست . اگر سطح آموزشها بسيار عميق و حساب شده باشد و بتواند به صورت فشرده فرد را آماده كند ولي نمي تواند تضمين كننده چيزي باشد. آقاي طالبي درباره چگونگي ايجاد زمينه هاي فرهنگ سازي و اقدامات لازم براي افزايش سطح كيفيت رانندگي گفت : اداره راهنمايي و رانندگي مي تواند به صورت جداگانه كلاسهايي را در اين زمينه برگزار كند و به آموزش فرهنگ سازي بپردازد و هم از طريق رسانه ها تابلوها برنامه هاي انيميشن و... مي توان بسياري از اطلاعات را در اختيار رانندگان قرار داد كه در اين خصوص نيز راهنمايي و رانندگي تا حدي موفق بوده است . وي در اين مورد كه چرا با برخي از تخلفات به شدت برخورد مي كنيد ولي نسبت به تخلفات ديگر گاهي چشم پوشي كرده و ناديده مي گيريد كه شايد همين امر باعث يك نوع بي توجهي رانندگان به تخلفات كوچكتر شود گفت : هر موضوعي داراي اولويت هايي است اگر ما نسبت به موضوعي حساسيت نشان مي دهيم به خاطر اين است كه در صورت عدم رعايت آن مي تواند به يك حادثه ناگوار تبديل شود و اينكه چرا نسبت به برخي از تخلفات چشم پوشي مي كنيم شايد دليلش اين باشد كه حساسيت بيش از حد به هر موضوعي ممكن است باعث بيزاري مردم از پليس شود پس ما نمي خواهيم بين افراد جامعه و پليس فاصله بيفتد. در ادامه نظر او را در خصوص صدور گواهينامه يكساله جويا شديم كه گفت : اين گواهينامه در دراز مدت مي تواند گذشته از نارضايتي مردم مشكلات زيادي را براي خود اداره راهنمايي و رانندگي به وجود بياورد و صرف نظر از اين هر چند اين كارت هاي يكساله مي تواند مزايايي در خصوص احتياط هر چه بيشتر راننده و پاي بند شدن به علائم و قوانين راهنمايي و رانندگي داشته باشد ولي نمي تواند كارايي چنداني داشته باشد.
همچنين آقاي مهدي رضايي يكي از كارآموزان آموزشگاه رانندگي كه دوره آموزش خود را در يكي از آموزشگاههاي رانندگي حوالي خيابان كارگر مي گذراند در پاسخ به سئوال گزارشگر ما در اين خصوص كه عملكرد و آموزش آموزشگاهها چگونه است گفت : آموزش سطح خوبي ندارد چرا كه فرد بعد از گذراندن تعداد جلسات معين شده نمي تواند راننده زبده اي از كار در آيد زيرا اين تعداد جلسات بسيار كم مي باشد و شخصي هم كه از قبل رانندگي نكرده و هيچ مهارتي در اين زمينه نداشته باشد نمي تواند تجارب خوبي كسب كند. وي درباره نقاط ضعف آموزشگاهها و كاستيها و كمبودهاي موجود افزود : مربيان آموزشگاه مجرب هستند ولي در بعضي از موارد به فكر درآمد بيشتر خود هستند به گونه اي كه آنها تعداد اين جلسات را بيشتر مي كنند تا درآمد بيشتري كسب نمايند بعضا متاسفانه براي خانمها امتياز خاصي قائل مي شوند. تاييديه آنها خيلي زودتر از آقايان صادر مي شود. وي افزود : آنها معتقدند چون خانم ها كمتر رانندگي مي كنند و مقررات را بيشتر رعايت مي كنند اين امتياز در نظر گرفته مي شود.
وي ادامه داد : از نقاط ضعف ديگر آموزشگاهها رانندگي اين است كه در زمينه كلاسهاي آموزش فني ماشين دچار ضعف بوده و سطح چندان بالايي ندارد و يك سري سئوالات در امتحان آئين نامه مطرح شده كه در كتاب آئين نامه نبود. آقاي رضايي در باره اين مسئله كه چرا شخصي پس از دوره آموزش در آموزشگاه و دريافت گواهينامه از آمادگي كافي براي رانندگي برخوردار نيست گفت : شايد اين امر را بتوان به استعداد شخصي افراد و اعتماد به نفس آنها نسبت داد. وي در مورد نحوه برخورد مربيان آموزش باكارآموزان و اخلاق و رفتار آن ها نيز افزود : تا آنجايي كه من برخورد داشتم از نظر اخلاق در سطح خوبي بودند. وي درباره طرح هاي جديد خصوصا صدورگواهينامه هاي يكساله با ابراز نارضايتي گفت : اين كارتها براي افراد سالمند و مسن مي تواند مناسبتر باشد چرا كه اين قشر افراد پس از دوره يكساله مي بايست آزمايش هايي بدهند تا از تندرستي آنها اطلاع حاصل شود در حالي كه براي اقشار ديگر جامعه بسيار محدوديت ايجاد مي كنند حتي گاهي اوقات فرد قيد رانندگي براي مدت يكسال را مي زند. وي سپس به موضوع شهريه آموزشگاهها اشاره كرد و گفت : در كنار شهريه تعيين شده هزينه هاي اضافي ديگري نيز مي پردازيم كه اين امر باعث ناخرسندي تمام كارآموزان مي شود.
وي در خاتمه تاكيد كرد كه جدي گرفتن مقوله فرهنگ سازي در كار تعليم رانندگي صدر است كه بايد همواره در صدر تصميم گيريهاي اداره راهنمايي و رانندگي و آموزشگاههاي رانندگي باشد.