در شماره قبل به خاطر معرفي كتاب « تجربه ي مشروطيت » , بخشي از آن
كتاب را از نظر گذرانديم . اكنون چند صفحه آخر كتاب مذكور را كه گذري بر
نتايج و پيامدهاي انقلاب مشروطه است , از نظر خوانندگان مي گذرد :
اين انقلاب داراي نتايج و پيامدهاي زير بود :
1 ـ انقلاب مشروطه استبداد را درهم شكست ;
2 ـ انقلاب مشروطه موجب مشاركت مردم در اداره ي كشور و تاسيس
مجلس با همه نواقص از سوي مردم شد;
3 ـ در انقلاب مشروطه قاعده ي نفي سبيل يا دكترين عدم سلطه ي فكري از
طرف علما تحت الشعاع آرمان سرنگوني استبداد قرار گرفت و رابطه ي بعضي
از رهبران مشروطه با بيگانگان و تاثيرپذيري آن ها احساسي را در بين اكثر
علما برنينگيخت و به عبارتي نفوذ نرم افزاري بيگانگان در مشروطه
حساسيتي در علما ايجاد نكرد;
4 ـ به دليل ضعف مديريت انقلاب پس از پيروزي نه تنها مشكلي از كشور
حل نشد , بلكه بر مشكلات آن افزوده شد. ناامني , عدم اقتدار حكومت و
ناكارآمدي , چنان بر جامعه مستولي شد كه مردم در آرزوي منجي اي
ديكتاتور بسر مي بردند و با همه شناختي كه از سلطه جويي رضاخان داشتند
مردم و روحانيت , به جز عده اي معدود , از وي استقبال كردند;
5 ـ برخلاف نهضت ضداستعماري و ضداستبدادي تنباكو كه روحانيت
سمت رهبري را داشت , در اين انقلاب ابتدا رهبري با روحانيت بود , اما
بلافاصله رهبري از دست آن ربوده شد و به شكل حامي و دنباله رو نهضت
درآمد و در بسياري از مواقع روحانيت ابزار دست روشنفكران و غرب گرايان
قرار گرفت . از اين رو در پايان پيروزي اثر آن كم رنگ و سرانجام بي رنگ
شد;
6 ـ روحانيت به دليل نداشتن رهبري واحد دچار اختلاف شد و اين اختلاف
موجب كاسته شدن قدرت آن و سرانجام ياس و انزواي آنان شد;
بعضي از نويسندگان معتقدند « قانون اساسي (مشروطه ) ايران بر سه
پايه استوار است : روحانيت , سلطنت و اراده ي ملي . » اين مطلب از لحاظ
نظري صحيح است و با تلاش شيخ فضل الله , روحانيت به قانون اساسي
تحميل شد; اما در حين اجرا بلافاصله روحانيت را كنار زدند و پس از مدتي
نيز اراده ي ملي چنان محو شد كه اراده ي جز اراده پهلوي در اين كشور
ملاحظه نمي شد , قانون اساسي تنها بر پايه ي سلطنت باقي ماند.
اجرا نشدن اصل دوم متمم قانون اساسي ـ در دوره ي دوم مجلس ,
انجمن ايالتي آذربايجان در تاريخ 21 ربيع الثاني 1328 ق به مجلس تلگراف
زد كه چون « ازسو حوادث در دوره اول مجلس مقدس شوراي ملي اين
اصل (دوم متمم قانون اساسي ) به موقع اجرا گذاشته نشده و ناقص مانده ,
مستدعي هستيم كه مراتب را به محضر مبارك حضرات حجج اسلام نجف
اشرف ـ دام ظلهم ـ برسانند كه توجه در انجام فرموده . »
از متن فوق چنين استنباط مي شود كه علماي نجف اين مساله را از
انجمن ايالتي آذربايجان كه قوي ترين انجمن ها بوده درخواست كرده اند و به
همين خاطر انجمن مي نويسد : « مراتب را به محضر مبارك ... برسانند. »
در تاريخ 3 جمادي الاول 1328 ق آيت الله خراساني و مازندراني طي
تلگرافي براي اجراي اصل دوم , مجتهدين ذيل را جهت نظارت معرفي
كردند : از نجف « آقاي حاجي سيدمصطفي كاشاني , آقاي آقاشيخ اسماعيل
محلاتي , آقاي آميرزاحسين نائيني , آقاي آقاسيدابوالحسن اصفهاني , آقاي
آقاشيخ مهدي مازندراني , آقاي آقاضياالدين عراقي و آقاي آقاشيخ
عبدالله گلپايگاني » , از مشهد « حاجي سيداسدالله قزويني تنكابني » و از
تهران « حجت الاسلام بهبهاني , آقاي حاجي امام جمعه خويي , آقاي
سيدمحمد آقازاده بهبهاني » , از اصفهان « آقاي حاج آقا نورالله ثقه الاسلام و
آقاسيدحسن مدرس قمشه اي » , از تبريز « آقاي حاجي ميرزا ابوالحسن
انگجي » , از شيراز « آقاي سيدعلي كازروني » , از يزد « حاج ميرسيدعلي
حايري » , از قم « حاجي ميرزازين العابدين » , از همدان « آقاي حاجي شيخ
محمدباقر » , از سلطان آباد عراق « آقانورالدين » و از گلپايگان « آخوند
ملازين العابدين » . (1 ) سرانجام مجلس پس از چند ماه در دو جلسه , در شعبان
و رمضان , هيئت طراز اول را انتخاب و به منتخبين تلگراف كرد , كه در
مجلس حاضر شوند; اما هر كدام از منتخبين به بهانه اي عذر خواستند و تنها
مرحوم مدرس و امام جمعه خويي پذيرفتند و در مجلس شركت كردند. اما
مجلس پس از حدود يك سال به اتمام رسيد.
در دوره ي سوم , هر دو منتخب به عنوان كانديدا در انتخابات تهران
شركت كردند و پس از انتخاب به عنوان نماينده عضو مجلس شدند و ديگر
خبري از اجراي اصل دوم نبود و در دوره هاي بعد , گاهي بعضي ازنمايندگان
از اجراي آن صحبت مي كردند , ولي هيچ گاه عملي نشد. رضاخان در زمان
صدارتش به علماي نجف قول داد , پس از به دست گرفتن قدرت اين اصل را
اجرا خواهد كرد , ولي او به وعده اش عمل نكرد. در اولين اعتراض كه علما
در جريان مهاجرت شيخ نورالله اصفهاني به قم بروز دادند , يكي از
خواست هاي خود را اجراي اين اصل اعلام كردند , ولي اقدامي نشد. بعدها
نيز اجراي اين اصل يكي از نقاط تنش زا بين رژيم پهلوي و علما شد; ولي
علما هرگز موفق به عملي كردن آن نشدند و به اين صورت اصل دوم در اثر
كارشكني غرب گرايان و ياس علما و مخالفت حكومت ها براي هميشه تعطيل
و روحانيت عملا از قانون اساسي حذف شد.
تنها ثمره اي كه از انقلاب مشروطه به روحانيت شيعه رسيد , شهادت
چند طلبه در نهضت عدالتخواهانه , شهادت آيت الله شيخ فضل الله نوري
اعلم علماي تهران و ترور آيت الله بهبهاني ... و حضور مدرس در مجلس
بود; به عبارتي ديگر ثمره همه ي تلاش هاي روحانيت , حضور مدرس در
مدت يك سال به عنوان ناظر و در چهار دوره بعد به عنوان منتخب تهران
بود كه توانست با جهاد پيگير خود شمعي از نهضت روحانيت و مردم شيعه
را روشن نگه دارد.
اما مهم ترين دست آورد انقلاب مشروطه تجربه ي مشروطه بود كه امام
خميني در انقلاب اسلامي سخت آن را مورد عمل قرار داد. امام خميني
هيچ گاه اجازه نداد تا روحانيت دنباله رو احزاب , گروه ها و روشنفكران و
ابزاري براي پيشبرد اهداف آنها شود. امام خميني پيشگام و پيشرو همه را به
دنبال خود به حركت درآورد و تا جايي كه آنها در مسير هدف اسلام
مي آمدند با خود مي برد و همين كه انحراف مي آغازيدند يا كوس استقلال
مي نوازيدند , چون مهره اي از گردونه خارج مي كرد و اين خود بزرگ ترين
دستاورد مشروطه براي انقلاب اسلامي و رهبري آن بود.
اما مهم ترين دست آورد انقلاب مشروطه تجربه ي مشروطه
بود كه امام خميني در انقلاب اسلامي سخت آن را مورد عمل
قرار داد. امام خميني هيچ گاه اجازه نداد تا روحانيت دنباله رو
احزاب , گروه ها و روشنفكران و ابزاري براي پيشبرد اهداف
آنها شود. امام خميني پيشگام و پيشرو همه را به دنبال خود به
حركت درآورد و تا جايي كه آنها در مسير هدف اسلام
مي آمدند با خود مي برد و همين كه انحراف مي آغازيدند يا
كوس استقلال مي نوازيدند , چون مهره اي از گردونه خارج
مي كرد و اين خود بزرگ ترين دستاورد مشروطه براي انقلاب
اسلامي و رهبري آن بود
|
فرهنگ فقه
|
جلد اول و دوم « فرهنگ فقه مطابق با مذهب اهل بيت عليهم السلام » زير
نظر آيت الله سيد محمود هاشمي شاهرودي و توسط موسسه دايره المعارف
فقه اسلامي منتشر شده است . فرهنگ مذكور داراي ويژگي هاي زير است :
.1 نخستين , گسترده ترين و جامع ترين فرهنگ فقه شيعه , كه تقريبا
مشتمل بر تمامي عناوين موجود در متون فقهي و دربردارنده بيش از شش
هزار مدخل است .
.2 نگارش به زبان فارسي و قابل استفاده بودن براي كساني كه به زبان
عربي آشنايي ندارند.
.3 مستند بودن مطالب با پشتوانه علمي بيش از چهارصد منبع معتبر
فقهي شيعي .
.4 برخورداري از نثري ساده و روان در عين اتقان علمي .
.5 دسته بندي و چينش مطالب با روشي نو , براساس نظام الفبايي .
.6 دربردارنده مهم ترين اطلاعات فقهي مربوط به هر مدخل در عين
اختصار; از معناي اصطلاحي و كاربرد فقهي مدخل گرفته تا موطن آن در
ابواب مختلف فقه , اقسام و مهم ترين احكام و نيز رابطه و نسبت آن با
مداخل مشابه .
.7 شمول و فراگيري مدخلها نسبت به :
.8 موضوع حكم شرعي , مانند نماز , بيع و آب , كه هر كدام به عنوان يكي
از سه حيطه مجعول شرعي , عمل انساني و عنصر طبيعي در فقه كاربرد دارد.
.9 وصف موضوع فقهي , مانند نافله , و تيره و كر .
.10 حكم شرعي يا وصف آن , مانند وجوب , لزوم , طهارت .
.11 اصطلاح فقهي يا اصولي كه در فقه كاربرد دارد , مانند اجتهاد ,
اجماع و استصحاب .
.12 زمان و مكاني كه مرتبط با حكم شرعي است , مانند مغرب , عرفه ,
حرم .
.13 ساير عناويني كه به گونه اي با فقه مرتبط بوده و در كلمات فقها به
كار رفته است , مانند اخباري , اصولي و...
|
تازه هاي نشر
|
زندگينامه شهيد بهشتي
كتاب « زندگينامه شهيد آيت الله سيدمحمد حسيني بهشتي » را
فرشته مرادي نوشته و انتشارات فرانديش آن را در 72 صفحه منتشر
كرده است . عناوين برخي مطالب كتاب مذكور چنين است : خيركثير ,
مسئوليت سنگين , يدالله مع الجماعه , ساده زندگي كنيد , سرباز مسلمان ,
زن در كنار مرد , صداي اسلام در اروپا , سه مدل دشمن وعناوين متعدد
ديگر.
آخوند بايد روحاني باشد
كتاب « آخوند بايد روحاني باشد » را كه شامل توصيه هاي
رهبرمعظم انقلاب انقلاب اسلامي به حوزه هاي علميه است , به همت
محمدرضا حدادي تدوين شده و انتشارات فرانديش آن رادر 72 صفحه
منتشر كرده است . برخي از عناوين مطالب كتاب مذكور چنين مي باشد :
درخت هزار ساله , بنيان مرصوص , يك فرصت تاريخي , نياز لحظه ,
همراه با توده مردم , عزت روحانيت , فرق كاسب و روحاني , قدرت
تحليل سياسي , مدافع آگاه , تفقه واقعي , عمق فكري , باندبازي ممنوع ,
تربيت نيروي انساني مناسب , سنت هاي ماندگار و عناوين متعدد
ديگر.
زيرنور ماه
كتاب « زيرنور ماه » سيدعلي موسوي نوشته و انتشارات فرانديش
آن رادر 47 صفحه منتشر كرده است . برخي از عناوين مطالب كتاب
مذكور چنين مي باشد : يك درخت كور , سوال قلندري , منبر روزنامه اي ,
خوابي كه سبب خير شده كتاب بازي وعناوين متعدد ديگر.
شهود و شناخت
جلد سوم كتاب « شهود و شناخت » كه ترجمه و شرح صحيفه
سجاديه است , توسط حسن ممدوحي كرمانشاهي تاليف شده و بوستان
كتاب قم آن را در 535 صفحه منتشر كرده است . در فهرست مطالب
كتاب مذكور عناوين زيرديده مي شود : جهنم بازتاب طبيعي گناهان ,
ترسيم حالت توبه كنندگان واقعي , شرايط توبه راستين , انواع
عذرخواهي , آثار استغفار , مفهوم و مراتب عصمت , ملاك سنجش
اعمال , ويژگي هاي شيطان , زمينه هاي طغيان وگناه , آداب استخاره ,
سربي همتابودن خداوند , ملاك توانگري و سلامت و عناوين متعدد
ديگر.
حضور قلب در نماز
كتاب « حضور قلب در نماز از ديدگاه عالمان رباني و عارفان الهي »
رامحمد بديعي تاليف كرده و انتشارات تشيع چاپ سوم آن را منتشر
كرده است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زيرديده مي شود :
ديدگاه شهيدثاني . ديدگاه سيدبن طاوس , ديدگاه امام خميني , ديدگاه
شيخ بهائي , ديدگاه فيض كاشاني , ديدگاه علامه مهدي نراقي , ديدگاه
آيت الله شبر , ديدگاه سيدصدرالدين كاشف دزفولي و ....
شيعه پاسخ مي گويد
كتاب « شيعه پاسخ مي گويد » را آيت الله مكارم شيرازي نوشته و
انتشارات مدرسه امام علي بن ابي طالب (ع ) آن را در 272 صفحه منتشر
كرده است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود :
قرآن از هرگونه تحريف منزه است , تقيه در كتاب و سنت , عدالت
صحابه , احترام به قبور بزرگان , نكاح موقت , سجده بر زمين , جمع ميان
دو نماز , مسح پا در وضو , توسل به اولياالله و....
منجي موعود از منظرنهج البلاغه
كتاب « منجي موعود از منظر نهج البلاغه » راحسين ايراني تاليف
كرده و انتشارات مسجدجمكران آن را در 102 صفحه منتشر نموده
است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : جامعه
جهاني قبل از ظهور , آينده روشن , اوصاف مصلح موعود , اهداف
مصلح موعود , بركات بعد از قيام , فتنه هاي هنگام ظهور , حوادث و نويد
نصرت و ....
ميراث جاويدان
شماره 12 فصلنامه فرهنگي و تحقيقي و اجتماعي وتاريخي « وقف
ميراث جاويدان » با عناوين زير منتشر شده است : هدف از زيارت , علم
نسب شناسي , مزارات همدان , زيارت و ديانت يا جهانگردي و
سياحت , امام زاده سلطانعلي مشهد اردهال , اماما علي يا امامزاده علي
, بقاع متبركه و صنعت گردشگري , وجه تسميه نام و شهرت امامزادگان
و...
آينه پژوهش
شماره 97 مجله آينه پژوهش با عناوين زير منتشر شده است :
مصدريابي حديث دركتب اهل سنت , نگاهي به شرح حال شيخ بهاالدين
عاملي , الكشف والبيان حلقه اي مفقوده درتاريخ تفسير قرآن , تاليفات
شيعه درشبه قاره هند و بررسي رساله « صلاح الصحاح في حفظ الصحه )
و عناوين متعدد ديگر.
تاريخ اسلام
شماره 24 فصلنامه تخصصي « تاريخ اسلام » با عناوين زير منتشر
شده است : سياست هاي نظامي و اداري بني عباس درهند , پي آمدهاي
غيبت برانديشه و حيات سياسي شيعيات , تحول نظام خاتم و نشان در
تشكيلات اسلامي , تاريخ طب تونسي در دوره حنجي , ابن علقمي و
سقوط بغداد , تاريخ و تاريخي گري و...
نامه جامعه
شماره 22 نشريه « نامه جامعه » ار سوي جامعه الزهرا با عناوين زير
منتشر شده است : اعجاب در سيره پيامبر (ص ) , سيره حكومتي پيامبر
اعظم (ص ) , محمدي زيستن , سيره نبوي , بهشتي خود يك ملت بود ,
شهيد حقاني پرشور و آرام , بزرگ و بي نشان , آفرينش يا تجلي
حق , اميدواركننده ترين آيه , نشرنوين , شبهات كهن در مورد قرآن , كسي
بايد آن ها را بيداركند , سياست حكيمانه , سازمان منافقين همه چيز را از
ماگرفت و....
آيين دادرسي
شماره اول (از سال دوم )فصلنامه حقوقي قضايي « آيين دادرسي » با
عناوين زير منتشر شده است : پايان يك مناقشه حقوقي در خصوص
ربا , آيين دادرسي ديوان عدالت اداري , صلاحيت شوراي حل اختلاف
, دادرسي سكوت درقراردادهاي مالي و.....
اطلاعات راهبردي
شماره 37 ماهنامه « اطلاعات راهبردي » با عناوين زير منتشر شده است :
در جمهوري اسلامي NBC تاملي بر راهبرد توسعه تكنولوژي دفاع
ايران , ترسيم خطوط استراتژي آمريكا به منظور محدود سازي توسعه
بين المللي علوم , واقعيت پيرامون سلاح هاي كشتار جمعي , سياست
خارجي آمريكا درخاورميانه پس از 11 سپتامبر و ....
مطالعات دفاعي استراتژيك
شماره 22 و 23 و 24 فصلنامه مطالعات دفاعي استراتژيك با عناوين
زيرمنشتر شده است : عدالت سازماني والاترين ارزش تفكر راهبردي
پيمان سازمان دانش محور , نقش حسگرها در پدافند غيرعامل ,
اغتشاشات و بحران هاي شهري , راهبرد قدرت در استقرار عدالت
سازماني , تبيين مولفه خدامحوري دراستراتژي رهبري امام خميني ,
افزايش بهره وري درنظام دانشگاهي , بررسي عوامل موثر و تقسيمات
جغرافيايي استاني , اصول مديريت عملي وتبلور , حفاظت از
زيرساخت هاي حياتي اطلاعاتي ....
حوزه
شماره 131 و 132 مجله حوزه باعناوين زير منتشر شده است با جاري
زمان , رهنمودهاي آيات عظام , مجله حوزه از نگاه دانشوران
وفرهيختگان , ديدگاه ها و...
معارف
شماره 36 ماهنامه « معارف » با عناوين زير منتشر شده است : دفاع از
حريم مهدويت , حضور اسلام در ايتاليا , ويژگي هاي مشترك امام
حسين (ع ) و امام خميني , رابطه اسلام و تجدد از نگاه روشنفكران ديني ,
قاعده نگاري در حقوق اسلامي , واژه شناسي , چرا در اسلام نفقه
مشروط به تكمين است و...
معارف اسلامي
شماره 64 فصلنامه « معارف اسلامي » با عناوين زير منتشر شده است :
مقدسات را دريابيم , علل صلح امام حسن (ع ) , زمان شناسي , جوانان و
محبت اهل بيت , مرجعيت ديني و علمي اهل بيت , پيامبر و تعددزوجات
دراسلام , الگوها و اسوه ها و...
|
| |