مجيد زندي قسمت اول
اگر فردي از تك تك ما بپرسند كه اين سند به اصطلاح چشم انداز
20 ساله كشور چيست , در پاسخ به او چه خواهيم گفت ! واقعا به
عنوان يك ايراني آيا مي دانيم در 20 سال آينده چه برنامه اي براي كشور
داريم كه مي بايست همه مردم و اقشار و گروهها و سازمانها و
وزارتخانه ها به گونه اي كار و تلاش كنند و برنامه ريزيها , قانونگذاريها و
اجراي كارها به نحوي طراحي و تبيين شود كه در 20 سال آينده به
اهداف و برنامه هاي سند چشم انداز دست يابيم
اين سند كجاست و چه كساني مجري وچه كساني پيگير نحوه
اجراي آن هستند چه وزارتخانه و تشكلاتي بايد برنامه هاي روزانه ,
ماهانه و سالانه كشور را براساس برنامه تنظيم كند آيا اين سند به
مسئولان , پزشكان , روحانيون , قضات , اساتيد دانشگاهها , مديران
اجرايي , نمايندگان مجلس , معلم , محصل , كشاورز , كارفرما , كارگر ,
تاجر , كسبه , كودك نوجوان , زن , مرد و... هم مربوط است يا خير فقط
طيف خاصي از بدنه مديران ارشد نظام از آن اطلاع دارند و همانها
پيگير كار هستند.
واقعا اين سند چيست و از ما چه مي خواهد اين سند تدوين و در
ظاهر از دو سال پيش هم در كشور به مرحله اجرايي رسيده كه قرار است
ايران طي 20 سال آينده يعني در سال 1404 هجري شمسي (تنها18
سال ديگر) كشوري توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي , علمي و
فناوري در سطح منطقه باشد كه با هويت اسلامي و انقلابي الهام بخش
در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بين الملل هم شناخته
شود.
اين سند به ما مي گويد كه در 18 سال آينده مي خواهيم به كجا
برسيم , امروز در كجاي جهان قرار داريم و براي رسيدن به اهداف سند
بايد چه راههايي را طي نمائيم . اما واقعا اين راهها چيست آيا بدون
مشاركت مردم هم مي توان اين مسير را طي كرد اينكه مي گوئيم در اين
راه ما به همه نياز داريم دليل دارد و براي مثال آن هم راه دوري
نمي رويم . اخيرا يكي از محققان ما كه از كشوري اروپايي و از مسير
تركيه , به كشور باز مي گشت با خودرويي كه خريده بود شبي را در يكي
از روستاهاي تركيه نزديك مرز ايران ماندگار شد و صبح روز بعد با
روشن كردن خودرو قصد داشت دقايقي خودرو را درجا گرم كند , در
همين لحظه فرياد مغازه دار ميانسال حاشيه خيابان بلند شد كه اين
ماشين براي كيست كه بي جهت روشن است ! اين هموطن ما تعريف
مي كرد كه او از همه جا بي خبر فكر كرده ممكن است دود اگزوز خودرو
مزاحمت ايجاد كرده باشد درحاليكه دربين فريادهاي اعتراض آميز مرد
ترك مي شنيد كه مي گفت : « آقا بنزين مصرف مي شود و ما بايد وارد
كنيم » ...!!
همين تركيه , كشوري كه تا چند سال پيش از ما هم عقب تر بود
امروز با فرهنگ سازي , و مرمانش تا اين حد نسبت به سرنوشت امروز و
فرداي كشور خود حساس هستند كه براي مصرف يك ليتر بنزين هم
فرياد مي كشند.
واقعا ما چه كرده ايم , چه ميزان نسبت به مصرف انرژي , آب , تلفن
و حتي مواد غذايي در كشور حساس هستيم , براي فرهنگ سازي چه
كارهايي انجام داده ايم
اين سند از ما مي خواهد كه در 18 سال آينده همه مردم بايد
برخوردار از سلامت , رفاه , امنيت غذايي , تامين اجتماعي , فرصت هاي
برابر , توزيع مناسب درآمد , نهاد مستحكم خانواده به دور از فقر , فساد ,
تبعيض و بهره مند از محيط زيست مطلوب باشند.
همچنين آحاد ملت بايد با فرهنگ سازي صحيح افرادي فعال ,
مسئوليت پذير , ايثارگر , مومن , رضايت مند , برخوردار از وجدان كاري ,
انضباط روحيه تعاون و سازگاري اجتماعي , متعهد به انقلاب و نظام
اسلامي و شكوفايي ايران و مفتخر به ايراني بودن خود
شوند.
خواسته اي اين سند فراوان است اما آيا واقعا بسترهاي آن را فراهم
كرده ايم در سلسله گزارش مربوط به سند چشم انداز مي خواهيم با برخي
از مجريان , قانونگذاران و اساتيد دانشگاهها به گفت وگو بنشينيم و
نظرات آنها را هم منتقل كنيم . بي شك بر اين باوريم اين گزارش ها و
گفت وگوها باعث بسترسازي مناسب تري براي فراهم آوردن مقدمات
تحقق اهداف سند چشم انداز مي شود.
اما اين مساله نه تنها هنوز در ميان بسياري از مردم و كارشناسان
ناشناخته است به عنوان نمونه اي ديگر عليرغم اينكه دو سال از آغاز
برنامه چشم انداز 20 سال گذشته سند ملي آموزش و پروش كشور در
راستاي اين سند هنوز تدوين نشده است درحاليكه در اين سند از
آموزش و پروش مي خواهد در راستاي برخورداري كشور از دانش
پيشرفته , توان در توليد علم و فناوري متكي بر سهم برتر منابع انساني و
بايد به اصلاحات جدي روي آورد.
علاوه بر آن در سند چشم انداز 20 ساله , كشور بايد تا پايان
پنجمين برنامه پنجساله توسعه اقتصادي كشور يعني 8 سال ديگر بتواند
هزينه هاي مورد نياز در بخش جاري را كه بخشي از هزينه هاي عمومي
است تماما از محل درآمدهاي غيرنفتي كه به طور عمده درآمدهاي
مالياتي مي باشد تامين كند در حاليكه « اقتصاد بيماري هلندي » ما به
گونه اي است كه كماكان 80 درصد درآمدها به نوعي وابسته به نفت
است با رسيدن به آن اهداف عرق ملي مي خواهد. عزم ملي يعني حتي
بقال محله هاي ما هم در مصرف بنزين از سوي يك راننده خارجي , به
گونه اي حساس باشند كه كسي اجازه مصرف بي رويه انرژي نداشته
باشد.
به هرحال اين دلنگراني ها , يا اميدها و آرزوها را با ديگران هم در
ميان گذاشته ايم .
مهندس حميد چيت چيان قائم مقام وزير نيرو درباره وضعيت
برنامه ريزيها , عملكردي كنوني و موقعيت كشور در سند چشم انداز 20
ساله كشور به گزارشگر ما گفت : اهدافي كه در چشم انداز ديده شده قابل
دست يابي است تنها شرايطي دارد واينجور نيست كه ما اكنون هر كاري
كه خواستيم و هر نحوي برنامه ريزي كنيم و انتظار داشته باشيم به
اهداف مورد نظر در سند چشم انداز برسيم و حتي ممكن است با طي
مسيرهاي غلط به اهداف خود نرسيم و حتي به بيراهه برويم .
وي افزود : اقدامات ضروري در اين راه حركت براساس برنامه ريزي
است و برنامه ها هم همه بايد در راستاي چشم انداز برنامه ريزي شده
باشد چون ممكن است حتي برنامه ريزي هاي ما هم در جهت سند نباشد
و آن نيزما را به نتيجه نمي رساند.
مهندس چيت چيان گفت : مساله اصلي اين است كه ما براي اينكه
بتوانيم به اهداف ترسيم شده در چشم انداز برسيم حتما لازم است كه
تمام منابع كشورمان اعم از انساني , مالي و... را در جهت تحقق آن
برنامه ها بسيج كنيم و در اين راستا همسو و هم جهت باشيم البته اين كار
فقط به منابع مالي نياز ندارد. بلكه تمام توانمنديهاي موجود در كشور
بايد در اين سمت جهت بگيرد و اگر اين كار راهم انجام دهيم عامل
چهارم مي ماند كه يك عزم جدي براي پياده كردن سندچشم انداز است .
قائم مقام وزير نيرو افزود : اكنون نيز اگر بخواهيم با زبان تعارف و
ديپلماتيك حرف بزنيم بسياري از مجريان خواهند گفت مادر مسير
چشم انداز حركت مي كنيم ولي واقعيت اين است كه هنوز دستگاههاي
اجرايي كشور به طور عام آن سمت گيري دقيق براي اجرايي كردن اهداف
سند چشم انداز را شروع نكردند و البته اولين گام برنامه پنج ساله چهارم
بوده كه با توجه به چشم اندازها تدوين شده است اما احساس مي كنم
همين برنامه چهارم هم در برخي از دستگاهها با همه ابعاد آن مورد توجه
قرار نگرفته است .
مهندس چيت چيان ادامه داد : به نظر مي رسد اگر دستگاههاي ,
تحقق برنامه چهارم را درست مد نظر داشته باشنددرواقع گام اول را به
سوي اهداف چشم انداز برخواهند داشت البته اين حرف من به اين
معنانيست كه اصلا توجهي به برنامه چهارم توسعه نشده است
خوشبختانه در برخي از شاخص ها ما همين در دو سال اول برنامه
چشم انداز از اهداف تعيين شده برنامه فراتر رفتيم كه اين مايه
خوشحالي است كه مي خواهم بگويم زمينه ها وجود دارد وتوجه
بيشتري بايد شود كه به حول و قوه الهي و همت همه مردم بتوانيم به
اهداف چشم انداز دست يابيم .
مهندس چيت چيان در باره وضعيت توليد برق در كشور بر اساس
برنامه چهارم و اهداف سند چشم انداز هم گفت : بر اساس هدف برنامه
چهارم قرار بود كه ما قيمت برق مصرفي را به سمت قيمت هاي واقعي
سوق دهيم متاسفانه چون اين اصل بر اساس مساله تثبيت قيمت ها
مورد بازنگري قرار گرفته و قيمت برق در دو سال گذشته ثابت نگه
داشته شده سبب شد كه صنعت برق در تامين منابع مورد نياز خود براي
توسعه درراستاي اهداف برنامه دچار مشكل شود.
قائم مقام وزير نيروافزود : يكي از نشانه هاي اصلي اين مشكل , بروز
قطع برق در تابستان سال جاري است و اكنون نيز وضعيت شكننده اي
داريم و ذخيره كافي خصوصا در زمان پيك (اوج ) مصرف وجود ندارد
و به محض اينكه مقداري هوا گرم مي شود و مصرف بالا مي رود يا يكي
از واحدهاي نيروگاهي ما دچار مشكل طبيعي مي شود و موارد مشابه , در
هريك از اين صورت ها ما در زمان پيك مصرف برق دچار مشكل قطعي
برق مي شويم اين درحاليست كه براي رسيدن به اهداف چشم انداز ما
بايستي رشد صنعتي قابل ملاحظه اي داشته باشيم زيرا در آن زمان
مصرف برق بشدت بالاخواهد رفت و طبعا اگر وضعيت تامين برق به
همين صورت باشد تاثيرمنفي در تحقق رشد اقتصادي خصوصا صنعت
خواهد داشت .
وي گفت : حقيقت اين است كه ما در سالهاي آتي بايد براي اين
مساله فكر كنيم و مشكل را به نحوي جبران كنيم و عقب ماندگي ها را
رفع نمائيم تا حركت ها سريعتر شود.
مهندس چيت چيان افزود : الان ما بالاتر از 40 هزار مگاوات
ظرفيت نصب شده برق در كشور داريم و در روزهاي اخير مصرف برق
در كشور به بالاي 32 هزار و 800 مگاوات رسيده و ممكن است باگرم تر
شدن هوا از اين سطح هم فراتر برود و صنعت برق هم اكنون با تمام
وجود بسيج شده تا بتواند نيازهاي برق را تامين كند.
قائم مقام وزير نير در ارتباط با جايگاه فعلي صنعت برق كشور در
منطقه هم گفت : ما در منطقه در مقايسه با كشورهاي ديگر بجز روسيه كه
در سند چشم انداز نيز با آن مقايسه نخواهيم شد اكنون در جايگاه اول
هستيم و در كل جهان ما مقام نوزدهم از نظرظرفيت توليد برق را در
اختيار داريم واگر در مصرف برق صرفه جويي شود و اگر سرمايه گذاريها
در مسير تحقق اهداف برنامه باشد اميد آن هست كه اين مقام در 18
سال آينده هم حفظ شود و مقام خود را محكم تر كنيم و هم اكنون
نيزحداقل در 20 نقطه مرزي با كشورهاي همجوار مبادله برق داريم و
در منطقه از نظر توانمنديهاي صنعتي , توليد و انتقال برق مقام اول را
داريم و مي توانيم اين مركزيت را هم در سطح منطقه حفظ
كنيم .
آقاي تقي مصيبي كارشناس ارشد مديريت نيز در گفت و گو با
گزارشگر ما در باره احتمال دستيابي كشور به برنامه هاي افق چشم انداز
گفت : پاسخ به اين سئوال چندان آسان نيست كه بگوئيم با نسخه شخص
خاص به نتيجه كامل خواهيم رسيد زيرا به مجموع ساختار
قانونگذاري , اجرايي و نظارتي كشور باز مي گردد. به نظر من قبل از آغاز
برنامه هاي اجرايي چشم انداز ما مي بايست درايجاد فضاي عمومي و
ملي در سطح كشور به موفقيت برسيم كه هنوز براي ايجاد چنين فضايي
به نتيجه نرسيديم .
وي افزود : در سطح كشور برخي از افراد حتي در سطح كلان دوست
ندارند سندچشم انداز اجرا شود و بعضي ها هم دوست دارند در حاليكه
اگر فضاي ملي براي اجراي آن فراهم شود ما يك تصوير روشني به نام
اميدها وبيم هابه نام چشم انداز 20 ساله خواهيم داشت كه واقع گرايانه
مي توانيم چشم انداز را مجسم كنيم و بيم ها و اميدها يا به عبارتي
فرصت ها و موانع و نقاط قوت و ضعف را بدون تعصب آشكار سازيم و
از بيان ضعف هانترسيم .
وي گفت : در اين شرايط كشور , معتقدم اجراي سند چشم انداز
بدون عمل جراحي ممكن نيست اين جراحي بايد در سيستم هاي
مختلف كشور ازساختار مديريتي گفت تا اقتصادي , اجتماعي , فرهنگي
آموزشي و... انجام و اصلاحات عميقي صورت گيرد.
آقاي مصيبي افزود : البته تجربه تغييرات در كشور ما نشان داده كه
به شدت با مخالفت ها و مقاومت هايي مواجه خواهيم شد و صداي
خيلي ها را هم در خواهدآورد بالاخره منافع عده اي به خطر مي افتد و
مسايلي اتفاق خواهد افتاد.
اين كارشناس ارشد مديريت گفت : ما بايد اين مسايل را آشكار
سازيم و بگوئيم براي اجراي چشم انداز چه اميدهايي داريم كه بدون
اغراق بايد گفت زيرا در كشور ما براي معرفي خوبي ها اغراق مي شود و
به گونه اي در تريبون ها مطرح مي شود كه انگار اين كشور هيچ مشكلي
ندارد در حاليكه در هردو طرف بيم ها واميدها مابايد واقع بين باشيم تا
فريب نخوريم .
وي گفت : الان دو سال از آغاز برنامه چشم انداز گذشته و چشم را به هم
بزنيم 10 سال مي شود و آنوقت هر قدر به جلو مي رويم اگر به بيم ها كه
همان موانع هستند نپردازيم و اگر مسئولان كشور به بيم ها و چالش ها به
صورت ريشه اي توجه نكنند زماني خواهد رسيد كه فرصت از دست
رفته بيم ها بر ما غالب مي شود و ما را خلع سلاح مي كنند و هر آنچه كه
مي ماند بيم است كه ديگر اميدي براي كسب اهداف برنامه در كشورباقي
نخواهد ماند.
آقاي مصيبي افزود : خوشبختانه الان اميدها بيشتر از نگراني هاست
ولي نبايد فقط با دلخوشي حركت كنيم و باورهاي خيالي داشته باشيم
كه ما درهر شرايطي در سال 1404 شمسي كشور نخست منطقه خواهيم
بود.
آيا ما به چنين ايراني مطلوب خواهيم رسيد كه خود را به يك
حاكميت منطقه اي در عرصه هاي اقتصاد , علمي , فرهنگي , هنري ,
سياسي و نظامي و... برسانيم . خوشبختانه نشانه هاي اين جهش در
كشور ما پيدا شده تا حدي كه حتي به زعم مراكز تحقيقاتي كشورهاي
سلطه گر , رشد تحقيقات علمي در ايران در 5 سال گذشته 10 برابر شده
است . ولي اينگونه هم نيست كه كشورهاي ديگر دست روي دست
گذاشته باشند و پيشرفت هاي ما را تماشا كنند ما هم بايد ضمن حركت
دائمي روبه جلو متوجه آفت ها و اشكالات باشيم . تا اين رشد تداوم
داشته باشد.
سند چشم انداز 20 ساله كشور به ما مي گويد ايران
بايد در سال 1404 هجري شمسي (18 سال ديگر)
كشوري توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي , علمي و
فناوري در سطح منطقه باشد. اما امروز بايد بدانيم در
كجاي جهان قرارداريم و براي رسيدن به اهدف سند ,
چه راههايي را بايد طي كنيم
مهندس حميد چيت چيان قائم مقام وزير نيرو :
اهدافي كه در سند چشم انداز ديده شده قابل
دست يابي است اما شرايطي دارد و اينگونه نيست كه
اكنون هر كاري كه خواستيم و هر نحوي كه ميل داريم
برنامه ريزي كنيم و انتظار داشته باشيم به اهداف مورد
نظر در سند چشم انداز برسيم و حتي ممكن است با طي
مسيرهاي غلط به اهداف خود نرسيم و به بي راهه
برويم
قائم مقام وزير نيرو : ايران هم اكنون از نظر ظرفيت
توليد برق در مقام اول منطقه قرار دارد و اگر
صرفه جويي و سرمايه گذاري در اين كشور جدي تلقي
شود نه تنها در 18 سال آينده اين جايگاه حفظ بلكه
مستحكم تر هم خواهد شد
اقاي مصيبي كارشناس ارشد مديريت : عده اي در
كشور علاقه اي به موفقيت سند چشم انداز 20 ساله
ندارند زيرا موفقيت اين طرح نيازمند تغييرات و
اصلاحات وسيع مديريتي است كه يقينا با مخالفت ها و
مقاومت هايي روبرو خواهيم شد
