بسم الله الرحمن الرحيم
امروز , نهضت مشروطيت , يكصد ساله مي شود. به همين
مناسبت از مدتي قبل , دست اندركاران امور تقنيني و تدوين
تاريخ و همه كساني كه به نحوي با نهادينه ساختن آزادي و
استقلال كشور مرتبط هستند , براي بزرگداشت نهضت
مشروطيت و بانيان اين نهضت تلاش هاي در خور تقديري بعمل
آوردند و امروز و فردا نيز مجلس شوراي اسلامي شاهد همايشي
در همين زمينه مي باشد.
هرچند ساختمان مجلس در طول اين يكصد سال دستخوش
تحول و توسعه اي چندباره شد , اما منطقه اي كه ساختمان
مجلس در آن قرار دارد , در يك قرن قبل شاهد جنبش و خيزش
مردم براي مبارزه با استبداد داخلي و استعمار خارجي و نهادينه
ساختن آزادي و استقلال كشور بود. خاطرات اين نهضت بزرگ
مردمي كه علماي بزرگ اسلام و مراجع تقليد , رهبري آنرا
برعهده داشتند , علاوه بر فضاي ميدان بهارستان و خيابانهاي
اطراف آن , در كتابهاي تاريخ و اذهان كساني كه با يك واسطه
اقدامات , شعارها و فداكاري هاي مردم را در جريان نهضت
مشروطيت شنيدند , ثبت است و ايكاش از طريق كارهاي هنري
ماندگار نيز در قالب فيلم و نمايش جاودانه ميشد. چنين واقعه
مهمي اگر در كشورهاي اروپائي و يا حتي خاور دور رخ داده بود
اكنون ده ها فيلم و نمايش و اثر هنري ديگر درباره آن ساخته شده
و برجاي مانده بود . كوتاهي هائي كه در اين زمينه در 72 سال قبل
از پيروزي انقاب اسلامي بعمل آمد , معلول مخالفتي است كه
حكومت هاي قاجار و پهلوي و اربابان خارجي آنها با استقلال و
آزادي مردم ايران داشتند و در 28 سال اخير , موانعي از قبيل
جنگ تحميلي , تهاجم فرهنگي و البته غفلت هاي موجود عوامل
موثري در اين زمينه بودند.
از ماندگار ساختن نهضت مشروطيت در متن آثار هنري
مهم تر , نهادينه ساختن آن در ذهن و دل نسل هاي موجود و آينده
كشور به عنوان يك فرهنگ است . نهضت مشروطيت ايران ,
مرحله مقدماتي انقلاب اسلامي بود كه البته بيش از 70 سال به
محاق رفت و سر از استبداد رضاخاني و استعمار نوين اروپا و
آمريكا در آورد. هنگامي كه انقلاب اسلامي به رهبري امام خميني
در ايران به پيروزي رسيد , همه احساس كردند كه آنچه در اينجا
رخ داده , مرحله تكاملي و عالي همان نهضتي است كه مردم ايران
باعنوان مشروطه خواهي براي تحقق آن جان فشاني ها كردند و
البته تحقق آنرا برروي كاغذ مشاهده نمودند ولي در عمل , نه به
آزادي رسيدند و نه استقلال .
درسي كه اكنون نخبگان ما بايد از تجربه تلخ مشروطيت
بگيرند اينست كه در نهادينه ساختن انقلاب اسلامي به عنوان
يك فرهنگ , هيچ بهانه و مانعي را برنتابند و براي ماندگاري
آرمانها و ارزشهاي ذاتي اين انقلاب , سرمايه گذاري
همه جانبه اي نمايند و براي اين كار هيچ محدوديتي , چه از نظر
زمان و چه از نظر امكانات قائل نشوند.
عبرتي كه از مشروطيت برجاي مانده بايد ما را متوجه اين
واقعيت كند كه دشمنان استقلال و آزادي همچنان در كمين
هستند. قطعا كينه بدخواهان ملت ايران نسبت به انقلاب
اسلامي , به همان اندازه كه اين انقلاب از نهضت مشروطيت
مهمتر است , عميق تر و شديدتر است . بنابر اين , تلاش ما نيز
براي حفظ اين انقلاب و دستاوردهاي آن بايد شديدتر و قوي تر
و هوشيارانه تر باشد.
آفت بزرگ نهضت مشروطيت , اختلاف و تفرقه بود. از
ميدان بيرون ساختن روحانيت و ميدان دار نمودن تربيت شدگان
انگليس , محور اصلي انحراف نهضت مشروطيت شد و در چنان
شرايط بيمارگونه اي , امراض لاعلاجي از قبيل ديكتاتوري
رضاخاني و استعمار كهنه كار و حيله گر انگليس توانستند جاي
خود را در جامعه باز كنند و 70 سال تحقق آرمانهاي ملت براي
رسيدن به آزادي و استقلال را به تاخير بياندازند.
اكنون صحنه هاي تلخي از تفرقه و اختلاف و تلاش هاي
مرموزانه خارج ساختن روحانيت از ميدان عمل كاملا مشهود
است . همه چيز حكايت از يك حركت خزنده مشكوك و
كپي برداري شده از تحركات استعماري در جريان مشروطيت
دارد. درست به همين دليل است كه تلاش سنگين براي تضمين
ماندگاري انقلاب اسلامي و جلوگيري از تكرار تجربه تلخ
مشروطيت يك ضرورت است . در اين تلاش تاريخي , رسالت
نخبگان حوزه و دانشگاه , سخنوران , نويسندگان , اصحاب
رسانه , تاريخ نگاران و اصحاب هنر از ديگران بيشتر و سنگين تر
است .
