مجيد زندي
اين روزها همه افرادي كه از قطارهاي شهري (مترو) تهران استفاده
مي كنند شاهد صحنه هاي جالبي هستند كه در نوع خود در كشور ما بي نظير
است . دراين صحنه ها كه در ايستگاههاي مترو رخ مي دهد افرادي را مي بينيم
كه عليرغم داشتن بليت سفر با مترو و يا كارتهاي اعتباري , پشت گيت هاي
ورود و خروج مي مانند و دستگاه اجازه ورود يا حتي خروج از مترو را به
آنها نمي دهد!
در اين ميان افرادي هم با فشار دست و بازو و پا سعي در بازكردن راه
ورود براي خود دارند و يا دو نفر مي خواهند از گذرگاه يك نفره دستگاه
استفاده كنند و برخي ديگر به نحوه عملكرد دستگاه اعتراض مي كنند و
متصدي مترو هم براي فروخواباندن خشم اين افراد از كارت هاي ويژه
كاركنان مترو براي باز كردن مسير استفاده مي كند و يا حتي با دستبردن به
مخزن كارت , كارت هاي فرو خورده برخي از افراد را به آنها باز مي گرداند
و... انواع و اقسام صحنه هاي نوع و بديعي كه چند ماهي است متروي تهران
براي مردم به ارمغان آورده است .
اين صحنه ها همچنانكه حاكي از ورود فن آوري و فرهنگ جديد به
كشورمان است تبعات منفي هم ايجاد كرده كه بعضا دون شان مترو و استفاده
كنندگان از خدمات آن هست كه در هر دو بخش حاكي از وجود نارسايي هاي
فني واجرايي دارد. كاري كه اصلاح نيازمند همت مسئولان مترو و فرهنگ
سازي رسانه ها و آگاهي استفاده كنندگان از اين امكانات است . زيرا عنقريب
علاوه بر مردم تهران , مترو در شهرهاي مشهد , اصفهان , تبريز , شيراز , كرج
و... به راه خواهد افتاد و حداقل نيمي از جمعيت كشور در چند سال آينده
درگير اين غول حمل و نقل درون شهري خواهند شد.
در جهان امروز , سيستم حمل و نقل درون شهري نبض تپنده شهرها
بلكه كشورها شده است و به همين دليل دولت ها حساسيت هاي خاصي
درباره بهبود وضعيت آن دارند. در كشور ما هم مترو اگر چه عمر كوتاهي دارد
ولي با رشد و توسعه سريع خود جايگاه مناسبي چه از لحاظ اجرايي و چه
از لحاظ چشم انداز عملكرد مديران شهري پيدا كرده است و در مقابل مردم
هم اميدها وانتظارات فراواني از آن دارند و كوچكترين اشتباه و نقصي بسيار
سريع پيش چشم مردم آشكار مي شود.
يكي از اين نگاه باريك بين مردم درباره عملكرد مترو , به روش بليت هاي
اعتباري مربوط مي شود تا حدي كه بعضا بخاطر اختلافات ولو جزيي مردم با
مترو , متصديان مترو از طرف مردم بازخواست مي شوند و حتي بحث هاي
كلامي به آستانه برخوردهاي فيزيكي هم نزديك مي شود.
با كنجكاوي به نحوه اين برخوردها توجه كرده ام برخوردهايي كه اگر به
محكمه اي برده شود گاهي حق به مسافران و گاهي حق به شركت مترو داده
مي شود.
در اين باره خانم حميده مقيمي كه مسافر قطار مترو است و با يكي از
متصديان ايستگاه مترو درباره حق كشي صحبت مي كرد و مسئول گيت هم
براي كمك به او سراغ دستگاه خاطي را مي گرفت (!) به گزارشگر ما گفت : من
بليت رفت و برگشت از ميدان شوش تا ميدان هفتم تير را از متصدي فروش
بليت به صورت دو سره خريداري كردم تا در راه بازگشت بليت تهيه نكنم .
يكبار بليت را براي ورود به مترو استفاده كردم و پس از رسيدن به ميدان
هفتم تير نيز براي اينكه مقررات رارعايت كنم براي باز كردن مسير , كارت دو
سره را مجددا وارد كردم اما دستگاه بليت مرا براي استفاده مجدد باز
نگرداند.
وي گفت : اين وضعيت نشان مي دهد كه من با دو بليت يك سفر انجام
دادم و وقتي به متصدي كنترل بليت مراجعه كردم او هم متعجب و نگران شد
و براي بازگرداندن بليت از داخل دستگاه اقدام كرد اما حجم بليت هاي
بلعيده شده و باطله آنقدر زياد بود كه امكان تشخيص آن ممكن نبود و
متصدي فقط به عذرخواهي بسنده كرد و گفت كه اين اطلاعاتي است كه به
دستگاه داده شده و كاري از دستش برنمي آيد!
خانم مقيمي ادامه داد : اولين باري نيست كه از مترو استفاده مي كنم و با
همين بليت دو سره به منزل باز مي گشتم و اينبار مجبورم براي استفاده
مجدداز مترو بليت جديد تهيه كنم و هزينه هاي سفر دو برابر شده است كه
مترو از ما به اجبار دستگاههاي جديدي كه نصب كرده دريافت مي كند.
آقاي عبداللهي دانشجو هم مي گويد : من به دو برابر حساب كردن
كارت هاي اعتباري اعتراض كردم و حتي به مامور گفتم حال كه قرار است دو
برابر محاسبه شود اجازه دهيد دوستم هم با من بيايد كه قبول نكردند.
وي گفت : من بليت اعتباري نو خريدم و قبلا استفاده هم نكردم كه
بگويند در جاي ديگر خروج نزدم اما امروز كه براي اولين بار استفاده كردم
هنگام ورود 750 ريال كم شد و پس از طي مسافت محدودي دوباره هنگام
خروج 750 ريال ديگر از ميزان اعتبار كارت كم شد كه در اين حالت يقين
كردم دستگاههاي بليت اعتباري فقط به نفع مترو غش مي كند.
وي افزود : فرداي آن روز از متصدي فروش بليت درخواست پرينت
ميزان استفاده از كارت كردم كه گفت مسئولش نيست در حاليكه همان زمان
دو خانم مشغول فعاليت در بخش پرينت بودند.
آقاي عبداللهي ادامه داد : مسئولان مترو اعلام مي كنند دستگاهها فريب
نمي خورند در حاليكه اكنون در برخي از ايستگاهها مسير خروجي كاملا باز
است و همه مردم بدون كنترل از ايستگاه خارج مي شوند و اگر اين افراد صبح
فردا از هر مسيري در سطح شهر استفاده كنند دستگاه هزينه جديدي از آنها
دريافت مي كند در حاليكه آنها در اين ضعف مقصر نيستند و اين باعث دين
مترو مي شود.
خانم عمران يكي ديگر از شهروندان هنگام استفاده از كارت اعتباري مترو كه
با متصدي مترو هم بحث مي كند به گزارشگر ما مي گويد : براي استفاده از
كارت اعتباري حتي نمي توانم دخترم را باخودببرم در حاليكه من دوست
دارم بااعضا خانواده از بليت اعتباري استفاده كنم .
وي گفت : من براي اينكه بتوانم دخترم را هم باخود ببرم عليرغم اينكه
كارت اعتباري دارم بايد در صف تهيه بليت يك نفره بايستم و وقت خود را
براي تهيه بليت هدر دهم زيرا دستگاههاي كارت خوان مترو اجازه استفاده
مجدد رااز كارت نمي دهد.
وي مي افزايد : مامور مترو مي گويد بايد 20 دقيقه پشت گيشه صبركنم تا
دستگاه بتواند دوباره كارت را بخواند يعني در اين بيست دقيقه يك نفر از
اعضا خانواده بايد داخل و يك نفر خارج بايستد و وقت خود را براي ضعف
برنامه ريزي شركت مترو تلف كند
وي گفت : اين كارت ها به درد مسافرت خانوادگي نمي خورد و براي 5 نفر
از اعضا خانواده بايد 5 بليت جداگانه تهيه كنيد .
آقاي محمد تقي مددي راه اندازي بليت هاي اعتباري مترو را دريافت
پول زيادي از مردم ارزيابي مي كند و مي افزايد : اگر مترو صادقانه مسايل را با
مردم در ميان بگذارد و بجاي دروغ گفتن اعلام كند مي خواهم براي هر سفر
150 تومان از مسافران دريافت كند مردم هم مي پذيرند اما دوست داريم
واقعيات رابگويند.
وي گفت : مترو بايد دلايل خود را براي گراني غير آشكار بليت بگويد و
اينگونه به مردم بي احترامي نكند و رسما اعلام كند نه 150 تومان بلكه
بخاطر افزايش هزينه ها مي خواهم 100 تومان دريافت كنم .
آقاي مددي افزود : تاكنون چندبار اين اجحاف در حق خودم انجام شد و
خودم غافلگير شدم و وقتي به مامور مترو گفتم چرا دستگاه دوباره كم كرد
مي گويد فقط يكباركم شده در حاليكه خودم قبلا رقم باقيمانده را يادداشت
كرده بودم و اكنون مشخص بود كه دو برابر كم شده است .
وي افزود : علاوه بر اين مترو براي اينكه مردم را مجبور سازند از
بليت هاي اعتباري استفاده كنند.عمدا يا بليت هاي يك نفره را كم مي فروشند
و يا اجازه مي دهند صف هاي طولاني در مقابل باجه ها ايجاد شود كه به نوعي
سلب كردن آزادي عمل مردم است .
وي گفت : وقتي رسما از سوي مسئول باجه مي شنويم كه مي گويد بليت
تك سفره نداريم اين غير از اجبار مردم براي خريد بليت اعتباري معناي
ديگري ندارد و جالب اينكه رسما هم به ما مي گويند برويم وبليت هاي
اعتباري خريداري كنيم در حاليكه ما مسافردائمي مترو نيستم ونيازي به آن
هم نداريم .
آقاي منصوري از ديگر مسافران مترو هم به گزارشگر ما گفت : اخيرا كه
در متروي امام خميني مشكل ايجاد شده بود بدون هيچ عذرخواهي از ما
خواستند سالن مترو را ترك كنيم در حاليكه بليت از مسافران گرفته و از
اعتبار بليت هاي اعتباري هم كم شده در حاليكه مشكل خود مترو است .
وي كه از مسافران مسير دردشت به ميدان امام خميني است ادامه
مي دهد : دراين مسير ما هميشه باتاخيرهاي 20 دقيقه اي مواجه هستيم و
مي توانم بگويم ترافيك هم به متروي تهران خصوصا در مسير شرق به غرب
سرايت كرده است و مسئولان مترو دراعتراض به توقف هاي غيرمعمول قطار
در اين مسير هم پاسخگو نيستند.
درپاسخ به برخي از اين مشكلات , مهندس جعفر ربيعي معاون
بهره برداري شركت راه آهن شهري تهران وحومه (مترو) به گزارشگر ما گفت :
ما ادعاهايمان اين است كه اين بيشتر استفاده كردن از مترو است نه كم كردن
غيرطبيعي دستگاههاي ما , و مي توانيم براي هرمرحله هم پاسخگوي تمام
دارندگان كارت هاي اعتباري مترو باشيم .
وي افزود : اگر قرار باشد ماهم درمبدا كسركنيم و هم در مقصد و اين يك
رويه باشد هزينه هاي افراد دو برابر مي شود پس اگر برخي افراد مدعي
مي شوند دو برابر كسر مي شود اعتبار كارت ها مي تواند به نصف كاهش يابد
كه چنين نيست و اين را خودشان هم قبول دارند و مدعي هستند گاهي موارد
دو سركسرمي شود كه نشان مي دهد كسر دو سر در اطلاعات دستگاههاي ما
نيست .
آقاي ربيعي افزود : ما قطعا مي توانيم ثابت كنيم كه هيچگاه براي يك سفر
دوباركرايه از مردم نمي گيريم وحتي اگر يك نفر بتواند اين مساله را به ما
اثبات كند هرچه او بخواهد با او كنار مي آئيم !
وي در باره اين درخواست برخي از مسافران كه متقاضي استفاده دو
نفره هستند هم گفت : اين كار غيرممكن است زيرا شما يك كارت داريد كه
مبلغي هم درآن اعتبار دارد و برخي از مسافران مي خواهند از يك كارت براي
5 نفر استفاده كنند و به اصطلاح آنان اعتبار از جيب آنها كسر شود و ربطي به
مترو نداشته باشد مااستفاده خانوادگي از بليت اعتباري مترو را غيرممكن
كرديم .
مهندس ربيعي در باره علت اين تصميم هم گفت : سيستم ماسيستم بليت
مسافتي است يعني در هنگام خروج هم بليت مسافران كنترل مي شود. وقتي
درخروج كنترل مي كنيم يعني اينكه هركسي بايد بليت خودش را در دست
داشته باشد حالا اگر دو نفر با يك بليت خارج شده باشند , و هرنفري در
ايستگاههاي جداگانه پياده شوند , دستگاه چگونه مي تواند وضعيت مسافت
رامشخص كند پس دستگاه مانع خروج مسافر مي شود واين كارهم به
اصطلاح به شان مسافران برمي خورد در حاليكه اجازه ورود را به او داده ايم .
وي با حمايت از مسافتي شدن محاسبه قيمت بليت مترو و عادلانه
خواندن آن گفت : ما براي اينكه براي خروج مسافران مشكل پيش نيايد هر
بليت را فقط براي يك نفر تعريف كرديم و بايد ياد بگيريم كه بليت يك اعتبار
مشخص است نه جمعي .
آقاي ربيعي در باره تعيين زمان 20 دقيقه براي ورود هر فرد به گيت و
خواندن بليت اعتباري هم گفت : مي توانيم زمان را تا 2 دقيقه هم كاهش دهيم
اما براي اينكه مردم از يك كارت براي 5 نفر استفاده نكنند زمان آن رابه 20
دقيقه رسانديم تا براي اين فرصت بليت يك نفره تهيه كنند.
معاون بهره برداري مترو ادامه داد : هم اكنون سه نوع بليت در
ايستگاههاي مترو به فروش مي رسد كه دونوع اعتباري مدت دار و مبلغ دار و
يك نوع بليت سفري كه به يك سفره , دو سفره و 10 سفره تقسيم مي شود .
وي افزود : استفاده دونفره از يك كارت اعتباري براي خودمسافران
دچار مشكل مي كند و ما براي حفظ شان مسافران و رعايت حقوق فردي و
جمعي اين تصميم را اتخاذ كرديم .
آقاي ربيعي افزود : هر فرد از شهروندان كه نسبت به وضعيت كسر اعتبار
از بليت اعتباري خود اعتراض دارد از پاسخ ما قانع نشده از او مي خواهيم با
شماره تلفن 88740367 تماس بگيرد و هم شماره تلفن خودش را به ما
بدهد كه ما با او تماس بگيريم وهم شماره كارت اعتباري اش را كه پرينت
مجموع سفرهاي رفته را حتي از ايستگاههاي متعدد و زمان و تاريخ سفر را
به اطلاعش برسانيم .
وي درباره ميزان صدور كارت هاي اعتباري هم گفت : مترو تاكنون يك
ميليون و 100 هزار كارت اعتباري معتبر صادر كرده است و روزانه حدود
300 تا 500 هزار نفر هم از كارت اعتباري استفاده مي كنند .
معاون بهره برداري مترو درباره ادعاي برخي از شهروندان درباره كسر
دو سره بليت حتي براي كارت هاي اعتباري تازه خريداري شده هم توضيح
داد : همچنانكه گفتم ما سيستم را به گونه اي طراحي نكرديم كه وقتي كارت
اعتباري خريداري مي كنيد در ورود به مترو چيزي از اعتبار كم شود و اگر
موردي در اين باره بود كماكان پاسخگو هستيم زيرا مبنا اين است كه با اولين
مصرف هيچ رقمي كسر نمي شود.اما وقتي وارد مترو مي شويد و قصد داريد
از يك ايستگاه خارج شويد وقتي در ايستگاه انتهايي كارت را وارد مي كنيد
چون سيستم هوشمند است مي فهمد شما چه مقدار مسافت را طي كرديد كه
آنوقت ممكن است به اندازه دو سفر , 100 تومان يا بيشتر محاسبه شود كه
افراد فكر مي كنند به اندازه دو بليت از اعتبار كارت كم شده است .
وي افزود : حتي در خريد بليت هاي يك سفره هم متصدي فروش بليت با
سئوال از مسافر به اندازه مسافت بليت يك سفره در اختيارش قرار مي دهد.
آقاي ربيعي ادامه داد : متاسفانه برخي از مسافران فكر مي كنند اگر در
ورود به يك ايستگاه از كارت استفاده نكنند و با فشار دست دستگاه را باز
كنند و وارد مترو شوند به نفع آنها خواهد بود در حاليكه در چنين شرايطي
كه دستگاه نداند مسافر در كجا سوار شده حداكثر قيمت را برايش محاسبه
مي كند زيرا قرار ما اين است كه به هيچ وجه سر مترو كلاه نرود!
وي ادامه داد : حتي اگر اين مسافر روز بعد , ماه بعد يا حتي سال بعد از
بليت استفاده كنند ما در ورود مي فهميم كه ايشان يكبار وارد شده و خارج
نشده يا خارج نزده است و دراين مواقع 750 ريال بابت سفر قبلي كه نداده
بوده دستگاه از اعتبار بليتش كم مي كند و هنگام خروج هم هزينه آن سفر را
محاسبه و منظور مي كند
وي ادامه داد : نمي خواهم بگويم مسافر مقصر است ممكن است روزي
ما بخاطر ازدحام جمعيت گيت هاي را باز بگذاريم تا مسافران سريع خارج
شوند كه هنگام سفر بعدي دستگاه اطلاعات را ذخيره دارد و اگر در سفر قبلي
هنگام ورود كارت نزده باشد در سفر بعدي از او كم مي شود و اين فرد فكر
مي كند دو برابر محاسبه شده و اعتراض مي كند در حاليكه حق با مترو است .
وي گفت : همه مشكلات در همين مساله نهفته است و او فكر مي كند كه
در يك سفر دو بليت از او كسر شده در حاليكه چنين نيست زيرا وقتي كه
بليت از او كسر نمي شود اعتراض ندارد اما اگر طلب قبلي را از او بگيريم
مدعي است كه دو برابر پرداخت كرده كه اصلا چنين نيست .
وي گفت : ما كه قصد مخفي كاري نداريم زيرا تحت نظارت سازمانهاي
محاسبه گر و نظارتي كشور هستيم و حتي تك تك مسافران مي توانند از حق
خود دفاع كنند و حتي از ما شكايت كنند ولي ما اجازه نداريم نه حق
مسافران ونه حق مترو را ضايع كنيم زيرا روزانه با يك ميليون و 200 هزار
مسافر سرو كار داريم و نمي توانيم در حق اين همه آدم اجحاف كنيم يا از
حق همه آنها به نفع يك يا چند نفر ديگر اغماض كنيم .
وي درباره مجموع انتقادات مردم و وجود كاستي هاي احتمالي در هنگام
استفاده از كارتهاي اعتباري هم گفت : ما در حال جا انداختن يك سيستم
بسيار پيشرفته هستيم و اين كار مستلزم آموزش و فرهنگ سازي است و
نمي توان با دستورالعمل هاي خشك با مردم برخورد كرد.
وي ادامه داد : ما اعتقاد داريم اگر مسافران كاملا توجيه شوند و فرهنگ
سازي خوبي انجام شود سيستم را مي پذيرند. و بعد اگر اكثريت قابل توجه
مردم كلا با سيستم آشنا و آن را پذيرفتند آنوقت مي توانيم مدعي باشيم
كساني كه از سيستم استفاده نمي كنند جزو متخلفان محسوب شوند و بايد
جريمه شوند.
آقاي ربيعي افزود : ما اعتقاد داريم كه بايد آموزش را همگاني كرد لذا
هنوز فكر مي كنيم كسي كه هنگام خروج , بليت معتبر در اختيار ندارد از كارها
بي اطلاع هست يا راهنمايي درستي نشده است به همين دليل به مامور خود
گفتيم به او كمك كند تااز مترو خارج شود و به بليت فروش ها هم گفتيم
مقصد را از مسافران بليت سفري بپرسد.
معاون بهره برداري مترو با تكذيب قطع توزيع بليت هاي 75 توماني در
ايستگاههاي مترو افزود : فروشندگان بليت در تمام ايستگاهها موظف هستند
بر اساس درخواست مسافران بليت مورد نظر را به آنها بفروشند و با
متخلفاني كه بليت را با مسافت طولاني تر به مسافران بفروشند برخورد
مي شود.
وي در پاسخ به اعتراض برخي ازمسافران درباره فروش بليت 100
توماني براي مسافت 75 توماني گفت : مسافران مي توانند افراد متخلف را به
شماره تلفن 88740367 معرفي كنند اگر چه اگر تخلفي از سوي چند تن از
ماموران فروش بليت مترو سرزند , به دليل آن نيست كه كل مترو متخلف
است .
آقاي ربيعي ادامه افزود : از آن طرف هم ممكن است اشتباه شود و
مسافري از ميرداماد سوار مترو مي شود و هنگام خريد بليت , مسافت كمتري
را اعلام يا بليت 75 توماني ميدان هفتم تير را خريداري مي كند در حاليكه
قصد سفر به شهر ري را دارد يا حتي مسافت هاي طولاني تري را طي مي كند
كه در هر شرايط اينها مشكلات ما محسوب مي شود اميدواريم به مرور
كاهش يابد.
وي از مردم درخواست كرد هنگام سوار شدن به مترو از بليت مناسب
ايستگاه مورد نظر استفاده كنند تا هنگام خروج دچار مشكل نشوند. در
حاليكه رويه اجازه خروج از دستگاهها , دائمي نيست و مسافران بايد به
صورت واقعي هدف خود را مشخص كنند.
به هر حال مردم انتظار دارند با حرفه اي تر شدن مترو براي دريافت وجه
از مردم , خدمات آنها هم به همين روش ارتقا يابد تا استفاده مردم از
بليت هاي اعتباري تا حد زيادي باعث افزايش اعتبار مترو شود و با
اشتباهات سيستمي و فردي در بدنه مترو , با آبروي مسئولان , برنامه ريزان ,
مردم و حتي اين تكنولوژي جديد به كار گرفته شده در مترو بازي نشود.
يك مسافر دائمي مترو : حتي زمانيكه كارت اعتباري
جديد خريداري مي كنيم و قبل از آن هيچ استفاده اي هم
نشده , با يك سفر دو مرحله از اعتبار آن كسر مي شود!
مردم انتظار دارند با حرفه اي شدن مترو براي
دريافت وجه از آنها , خدمات مترو هم ارتقا يابد و با
اشتباهات سيستمي فردي متصديان فروش بليت , بااعتبار
مترو نزد مردم بازي نشود
مهندس جعفر ربيعي معاون بهره برداري متروي
تهران : در مترو حق كسي ضايع و براي يك سفر به هيچ
وجه دو مبلغ از مردم كسر نمي شود و نخواهد شد و در آن
طرف هم با هوشمند كردن دستگاهها اجازه نمي دهيم يك
يا چند نفر از مسافران زرنگ حق يك ميليون و 200 هزار
مسافر روزانه متروي تهران را ضايع كنند
مردم از مسئولان مترو انتظار دارند باانجام درست
تبليغات و معرفي هر چه بيشتر سيستم هاي جديد به كار
گرفته در ايستگاهها , به حقوق شهروندان احترام بگذارند و
از اجحاف به مسافران جلوگيري نمايند
