غفار زارعي
بخش دوم و پاياني
ب ـ تحريم اقتصادي
امام خميني (ره ) يكي از وظايف مهم دولتهاي اسلامي را تحريم
اقتصادي اسرائيل مي دانست . كشورهاي اسلامي تحريم اقتصادي را به دو
صورت مي توانند اعمال نمايند : از طريق تحريم فروش نفت و نيز با تحريم
كالاها و مصنوعات ساخت اسرائيل و حاميان آن . امام كشورهاي فروشنده
نفت به اسرائيل و در ابتدا رژيم پهلوي را محكوم مي كرد : « اين شاه ايران
است كه دست اسرائيل را در سراسر ايران باز گذاشته و اقتصاد ايران را به
خطر انداخته است . اين شاه است كه نفت ايران را به دشمنان اسلام و
بشريت تسليم كرده تا در جنگ با مسلمين و اعراب به كار برند . » (1 )
حجم مبادلات اقتصادي ايران و اسرائيل در زمان رژيم پهلوي از سال
1328 ـ ش افزايش چشمگيري يافت . مبادلات تجاري و بازرگاني ميان
ايران و اسرائيل در محدوده خاورميانه در دوران پهلوي , بيشتر از همه
كشورهاي منطقه بود. عمده محصولات صادراتي اسرائيل به ايران عبارت
بودند از : « تخم مرغ , گاوهاي شيرده , ماشين آلات كشاورزي , موتور , لاستيك
اتومبيل , نخ پشمي , مواد غذايي و بعضي اقلام ديگر . » (2 ) در ازاي اقلام
يادشده , نفت به عنوان عنصر اصلي و حياتي در اقتصاد اسرائيل , از طرف
ايران تامين مي گرديد.
مراوده اقتصادي برخي كشورهاي اسلامي با اسرائيل , اسباب پويايي
زيرساختهاي اقتصادي آن رژيم را فراهم مي نمود درحالي كه تحريم
همه جانبه آن رژيم توسط كشورهاي اسلامي , مي توانست آن رژيم را در
بسياري از طرحها و پروژه هاي عمراني , كشاورزي , صنعتي و... با مشكل
مواجه سازد. ازاين رو امام (ره ) صراحتا اعلام كرد : « كمك به اسرائيل چه
فروش اسلحه و مواد منفجره و چه نفت حرام و مخالفت با اسلام است .
رابطه با اسرائيل و عمال آن , چه رابطه تجاري و چه رابطه سياسي حرام و
مخالف اسلام است . بايد مسلمين از استعمال امتعه اسرائيل خودداري
كنند . » (3 )
اين مخالفت با برقراري رابطه اقتصادي , نه فقط اسرائيل بلكه حاميان
آن رژيم و به ويژه ايالات متحده آمريكا را نيز دربرمي گرفت ; زيرا كشورهاي
حامي و متحد آن رژيم نيز عليرغم پنهانكاري در ابراز مواضع , با
درپيش گرفتن رفتارهاي تاييدگونه و بي تفاوت , به نوعي بر بسياري از
اقدامات غيراخلاقي و خلاف موازين انساني آن رژيم صحه مي گذاشتند و
دراين ميان , دولت آمريكا عملا از هرگونه كمك به اسرائيل به صورت پنهان و
آشكار دريغ نمي كرد. به عبارت بهتر اسرائيل جدا از يك مجموعه گسترده
كشورهاي ضداسلام و مسلمين نبود. اسرائيل از ابتدا تاكنون به حمايت
قدرتهاي مسلط جهاني (به ويژه انگليس و ايالات متحده آمريكا) متكي بوده
و همواره با اتكاي به اين قدرتها , اهداف و خواسته هاي خود را پيش برده
است . ازاين رو امام (ره ) , اسرائيل و حاميان آن را يكجا مورد خطاب قرار
مي داد : « بر همه دولتهاي ممالك نفت خيز اسلامي لازم است از نفت و ديگر
امكاناتي كه در اختيار دارند , به عنوان حربه عليه اسرائيل و استعمارگران
استفاده كرده و از فروش نفت به آن دولتهايي كه به اسرائيل كمك مي كنند ,
خودداري ورزند . » (4 )
در اكتبر 1973 . م جنگي به رهبري مصر و سوريه با اسرائيل درگرفت .
در اين جنگ بود كه براي اولين بار كشورهاي مسلمان و داراي منابع نفتي
متحد شدند تا از اهرم نفت عليه كشورهاي حامي اسرائيل استفاده نمايند.
اما به دليل وابستگي اقتصادي كشورهاي اسلامي به نفت و عدم همگرايي
كشورهايي مانند ايران , عملا تحريمهاي نفتي نتوانست دوام بياورد;
گذشته ازاين , متاسفانه به دليل برخوردارنبودن بسياري از اين حكومتها از
مشروعيت مردمي و وابستگي سياسي آنها به قدرتهاي غربي , نوعي
چنددستگي و واگرايي سياسي در جهت اتخاذ سياستهاي هماهنگ و
يكدست در ميان آنها وجود داشت . اين عوامل , تاكنون بسياري از همكاريها
در جهت تحريم اقتصادي عليه اسرائيل را با مشكل مواجه ساخته اند.
3 ـ ملتهاي اسلامي و اسرائيل
موضوع ديگري كه امام (ره ) در ديدگاه خويش به آن توجه نموده , نقش
و وظيفه مردم كشورهاي اسلامي در برابر رژيم صهيونيستي است . در جهان
اسلام , مسلمانان زيادي با تنوع قومي , زباني , ملي و مذهبي , در محدوده هاي
سرزميني مشخص و معيني از آفريقا تا آسيا و نيز در ميان كشورهاي اروپايي
زندگي مي كنند. امروزه در ازاي هر چهار نفر از مردم جهان , يك نفر مسلمان
وجود دارد.
اين جمعيت با اتكا به نيروهاي ايمان , اتحاد و همياري , مي توانند
بسياري از موانع و مشكلات پيش روي مردم مظلوم فلسطين را برطرف
سازند. امام براي بيداري ملتهاي اسلامي از مردم ايران مي خواهد ابتدا « از
منافع اسرائيل و آمريكا در ايران جلوگيري نموده و آن را مورد هجوم قرار
دهند , هرچند به نابودي آن بيانجامد. وظيفه علماي اعلام و مبلغين است كه
جرايم اسرائيل را در مساجد و محافل ديني به مردم
گوشزدكنند . » (5 )
منظور امام , اين است كه اگر مردم مشاهده نمودند حكومتهايشان در
جهت خواسته ها و منافع اسرائيل عمل مي نمايند و در جهت تحقق
خواسته هاي ملت فلسطين اقدام مفيد و موثر انجام نمي دهند , وظيفه ملتها
است كه از اين اقدامات غيرمسئولانه و ناموجه جلوگيري نمايند; پس شرط
اول اين است كه بيداري و آگاهي در ميان مردم شكل بگيرد تا بتوانند منافع و
نيازهاي واقعي را از نيازهاي كاذب تشخيص دهند.
امام خميني (ره ) بهترين الگو براي ملتهاي اسلامي را مردم ايران معرفي
مي كند : « تا كشورهاي اسلامي , ملتهاي اسلامي , آن معنايي را كه در ايران
پيدا شده , الگوي خودشان قرار ندهند و تا خودشان به خيابانها نريزند و
بخواهند از دولتهاي خودشان كه با اسرائيل بايد روبرو بشوند , گمان مكنيد
كه اين كر و كورها به تعقل برسند . » (6 )
جهانيان مشاهده كردند كه مردم ايران در انقلاب اسلامي به رهبري
امام خميني (ره ) ازيك سو ساخت حكومت پادشاهي را درهم شكستند و
ازسوي ديگر حمايت از مستضعفان و محرومين جهان و به ويژه حمايت از
نهضتهاي آزاديبخش اسلامي را مورد توجه قرار دادند.
با شكل گيري انقلاب اسلامي در ايران يكي از حاميان رژيم اسرائيل در
منطقه از بين رفت و علاوه بر آن , موجي از اميد , پويايي و تحرك در ميان
گروهها , سازمانها و ملت مظلوم فلسطين در جهت رهايي از شر متجاوزگران
اسرائيلي ايجاد گرديد. درواقع علت تمامي مخالفتها , مانع تراشي ها و ايجاد
محدوديتها براي نظام جمهوري اسلامي نيز از آن رو است كه انقلاب
اسلامي بسياري از معادلات سياسي منطقه را به زيان رژيم صهيونيستي
اسرائيل و به نفع مردم مظلوم فلسطين درهم ريخت .
مطابق با همين ويژگي انقلاب اسلامي ايران است كه امام الگوبرداري از
قيام ملت ايران و متكي بودن بر باورهاي اسلامي و رهاشدن از هرگونه
وابستگي به شرق و غرب را به همه ملتهاي اسلامي و به ويژه به ملت فلسطين
در جهت رسيدن به اهداف و آرزوها يادآوري مي كند : « شما مطمئن باشيد كه
نه شرق به درد شما مي خورد و نه غرب , با ايمان به خدا و تكيه بر سلاح , با
اسرائيل بجنگيد. همچون ملت و نيروهاي مسلح ايران كه بي اتكا به قدرتها و
ابرقدرتها و با ايمان به خدا و قدرت لايزال او تا حصول خواسته هاي
مشروع خويش , دست از اسلحه برنمي دارند . » (7 )
علاوه بر بيداري ملتها و تاكيد بر باور و ايمان به خداوند در راه رهايي
فلسطين از چنگال متجاوزين صهيونيست , امام بر عواملي براي
انسجام بخشي به ملتهاي اسلامي , به عنوان مثال بر برگزاري روز قدس و
مراسم حج تاكيد نمود.
اسرائيل شهر بيت المقدس را كه مورد احترام اديان آسماني اسلام ,
مسيحيت و يهود است , در فاصله سالهاي 1948 ـ 1980 . م به اشغال خود
درآورد و در سال 1980 . م طي يك مصوبه پارلماني , قدس را به عنوان
پايتخت رسمي اسرائيل اعلام كرد. در برابر اين اقدامات رژيم اشغالگر ,
حضرت امام (ره ) در سخنراني پانزدهم مردادماه 1359 از همه مسلمانان
جهان خواستند تا « روز قدس را بزرگ بشمارند و در همه ممالك اسلامي در
روز قدس , در روز جمعه آخر ماه مبارك , تظاهرات كنند , مجالس داشته
باشند , محافل داشته باشند , مسجد داشته باشند , در مساجد فرياد
بزنند . » (8 )
در واقع روز قدس , روزي است كه مسلمين در سراسر جهان , تجمع و
گردهمايي مي كنند و نفرت و انزجار خود را از صهيونيسم به نمايش
مي گذارند. اين نمايش وحدت و يكپارچگي از سوي ملتهاي مسلمان , ولو
موافق ميل برخي دولتها نباشد , مي تواند به عنوان نماد همبستگي عمومي در
جهان اسلام جلوه يابد.
امام (ره ) بي تفاوتي مسلمانان را نسبت به مساله قدس جايز نمي دانست
و پرداختن به آن را در سطحي فراتر از يك ملت يا حكومت تبيين مي كرد :
« مساله قدس , يك مساله شخصي نيست و يك مساله مخصوص به يك
كشور و يا يك مساله مخصوص به مسلمين جهان در عصر حاضر نيست .
بلكه حادثه اي است براي موحدين جهان و مومنان اعصار گذشته و حال و
آينده , از روزي كه مسجدالاقصي پي ريزي شد تا آنگاه كه اين سياره در نظام
هستي در گردش است . » (9 )
امام همواره تاكيد داشتند كه مسلمانان سراسر دنيا بايد با عزم و اراده
جمعي , سعي در عقب راندن اسرائيل از بيت المقدس داشته باشند. همچنين
دولتهاي اسلامي نيز نبايد اين مسئوليت را از دوش خود ساقط نمايند و بايد
نسبت به اين مسئوليت , پاسخگو باشند. علاوه بر تظاهرات و راهپيمايي
مردم در روز قدس , امام (ره ) به تجمع مسلمانان در مراسم و مناسك حج بها
داده و اين گردهمايي مسلمين را در اين نقطه پاك و روحاني , به عنوان نيرويي
موثر عليه مستكبران و متجاوزان به حساب مي آوردند. هدف ديگر از برپايي
مراسم حج علاوه بر امور مرتبط با عبادت و پاكي قلوب , آگاه بودن از
وضعيت مسلمانان جهان در سراسر عالم مي باشد.
حضرت امام (ره ) تاكيد داشت حجاجي كه هر سال در اين مكان وحي
گرد مي آيند , بايد از اين فرصت به دست آمده نهايت بهره وري و استفاده را
ببرند : « براي حل مسائل مشكله مسلمين تبادل نظر و تفاهم كنيد. بايد توجه
داشته باشيد كه اين اجتماع بزرگ كه به امر خداوند تعالي در هر سال در اين
سرزمين مقدس فراهم مي شود , شما ملتهاي مسلمان را مكلف مي سازد كه در
اهداف مقدسه اسلام , مقاصد عاليه شريعت مطهره و در راه ترقي و تعالي
مسلمين و اتحاد و پيوستگي جامعه اسلامي كوشش كنيد . » (10 )
بعد از اشاره به مباحث و چارچوبهاي كلي پيش روي مسلمانان ,
امام خميني (ره ) وظيفه اين اجتماع بزرگ در قبال دفاع از حقوق فلسطينيان
را چنين تبيين نمودند : « براي آزادي سرزمين اسلامي فلسطين از چنگال
صهيونيسم , دشمن سرسخت اسلام و انسانيت , چاره انديشي كنند و از
مساعدت و همكاري با مردان فداكاري كه در راه آزادي فلسطين مبارزه
مي كنند غفلت نورزيد . » (11 ) تاكيد امام (ره ) بر مراسم حج و روز جهاني
قدس , بيشتر به دليل صفوف فشرده و گردآمدن انبوه جمعيت مسلمان در
مكان يا مكانهايي خاص مي باشد. اين اجتماعات ازيك سو به دليل ويژگيهاي
مشترك (حمايت از مردم فلسطين ) نوعي احساس اعتمادبه نفس و تحركات
عدالت خواهي را به وجود مي آورند و ازسوي ديگر زمينه ترس , آشوب و
اضطراب را در ميان دشمنان اسلام ايجاد مي كنند. مردم در كشورهاي
اسلامي مي توانند با ايجاد و راه اندازي سازمانهاي خودجوش و دفاتر دفاع
از مردم فلسطين , از طريق جمع آوري كمكهاي اقتصادي در جهت حمايت از
فلسطينيان , اقدام نمايند. ازسوي ديگر تحصيلكرده ها و فعالان سياسي نيز
مي توانند با صدور اعلاميه , ارائه آثار و مقالات و راه اندازي همايشها و
كنفرانسها , از حقوق مردم فلسطين دفاع كنند.
علاوه برآنچه در مورد ملتهاي اسلامي از ديدگاه امام (ره ) شرح داده
شد , موضوع ديگر در ارتباط با ملتها , مربوط به قوم يهود مي باشد كه تحت
عنوان اقليتهاي ديني و قومي در كشورهاي ديگر زندگي مي كنند. ممكن است
چنين برداشتي در اذهان شكل بگيرد كه مواضع امام (ره ) درباره اسرائيل ,
همه يهوديان را در بر مي گيرد. اما واقعيت آن است كه امام به صراحت از
اقليت يهودي جامعه ايران حمايت مي نمود و حقوق آنها را به رسميت
مي شناخت : « ما در صورت تشكيل جمهوري اسلامي , از يهوديان ايراني كه
به فلسطين هجرت كرده و در شرايط تبعيض بسيار ناگواري , تحت استثمار
يهوديان اروپايي و آمريكايي به سر مي برند , دعوت خواهيم كرد كه به وطن
خود برگردند و آزادانه و محترمانه به زندگي خود ادامه دهند و از تعدياتي كه
در زمان حكومتهاي جور بر آنان شده , مصون خواهند بود . » (12 )
يهوديها به عنوان يك اقليت ديني از ديرباز در ميان ايرانيان زندگي كرده
و از حقوق و مزاياي شهروندي برخوردار بوده اند. بنابراين منظور امام (ره )
از يهود , اشاره به صهيونيسم سياسي بود كه بسياري از آشوبها , فتنه ها , ترور
و قتل و غارت را در قلب جهان اسلام به وجود آورده اند. آنچه امروز افكار
عمومي در جهان شاهد آن است , اقدامات خطرناك و تكان دهنده اي هستند
كه صهيونيسم در جهت حفظ و ماندن بر سر قدرت عليه مردم مظلوم
فلسطين انجام مي دهد.
نتيجه
اقدامات غيرمسئولانه و نابخردانه صهيونيستها در كشتار ملت بي دفاع
فلسطين و حمايت مادي و حقوقي كشورهاي غربي از اسرائيل در مجامع
بين المللي , كاملا مويد اين موضوع است كه بنابر انديشه و مواضع امام (ره )
يك حركت و اقدام پنهان و پشت پرده در راستاي سلطه گري عليه دنياي
اسلام , وجود دارد. با نگاهي عميق و ژرف به سخنرانيها و مكاتبات
امام (ره ) , مي توان از اين پيش بيني سياسي در ارتباط با وضعيت آينده جهان
اسلام آگاه شد; كمااينكه امروز آمريكا طرح خاورميانه بزرگ , دموكراسي و
اصلاحات آمريكايي , اشغال و سلطه بر كشورهاي اسلامي , محكوميت
گروهها و سازمانهاي آزاديبخش فلسطين تحت عنوان گروههاي تروريستي و
خلع سلاح آنها را در جهت بهبود و پيشرفت برنامه هاي استكباري
صهيونيستي دنبال مي نمايد.
نگاه واقع بينانه و انتقادي امام نسبت به عملكرد اسرائيل در سرزمينهاي
اشغالي ازيك سو و گردآوردن تمامي مسلمانان تحت اصول مشترك اسلامي
ازسوي ديگر , دو طرف يك سكه اند كه امام (ره ) به هر دو توجه
داشت .
متاسفانه جوامع اسلامي در نتيجه غفلت و بي تفاوتي نسبت به وقايع و
حوادثي كه در اطرافشان شكل مي گيرد , دچار نوعي ضعف و سستي در
تصميم گيريهاي صريح و سريع در برابر رژيم اسرائيل شده اند.
اين همان آرزو و خواست طرفداران ميل به سلطه و اعمال قدرت بر
جهان اسلام مي باشد. امروز صهيونيسم از اين تشتت آرا و گسستگي , نهايت
استفاده و بهره برداري را مي نمايد. دولتها و ملتهاي اسلامي بايد به جاي
پرداختن به موضوعات حاشيه اي و تفرقه انگيز , از طريق سازمانها و
نهادهاي بين المللي , كنفرانس سران كشورهاي اسلامي , سازمانهاي
غيردولتي , انجمنهاي بدون مرز , اجماع سياسي در مورد لوايح و طرحهاي
بين المللي در مقر سازمان ملل متحد و با اعمال فشار جمعي بر اسرائيل و
حاميانش , از تجاوزات رژيم اشغالگر قدس به ملت بي دفاع فلسطين
جلوگيري به عمل آورند.
شكافهاي سرزميني و سياسي اقتصادي , مي بايست ترميم گردد و به
جاي آن , عوامل اتحاد و اتفاق شكل بگيرد; وگرنه مسلما اسرائيل به هر
اندازه كه زمينه را براي اعمال سلطه و گسترش حوزه نفوذ مناسب ببيند ,
فرصت را مغتنم شمرده و هرچه بيشتر در جهت سلطه گري پيش خواهد
رفت .
پي نوشت ها
1 ـ امام خميني ـ همان , ج 3 , ص 6
2 ـ علي اكبر ولايتي , ايران و تحولات فلسطين , تهران , مركز چاپ و
انتشارات وزارت امورخارجه , چ اول , 1380 , ص 165
3 ـ امام خميني , همان , ج 2 , ص 139
4 ـ همان , ج 3 , ص 2
5 ـ همان , ص 7
6 ـ همان , ج 16 , ص 329
7 ـ همان , ص 382
8 ـ همان , ج 13 , ص 80
9 ـ همان , ج 16 , ص 190
10 ـ همان , ج 2 , ص 322
11 ـ همان , صص 323 ــ322
12 ـ همان , ج 5 , ص 74
امام (ره ) : كمك به اسرائيل چه فروش اسلحه و مواد منفجره
و چه نفت حرام و مخالفت با اسلام است . رابطه با اسرائيل و
عمال آن , چه رابطه تجاري و چه رابطه سياسي حرام و مخالف
اسلام است . بايد مسلمين از استعمال امتعه اسرائيل خودداري
كنند
امام (ره ) : شما مطمئن باشيد كه نه شرق به درد شما مي خورد
و نه غرب , با ايمان به خدا و تكيه بر سلاح , با اسرائيل بجنگيد.
همچون ملت و نيروهاي مسلح ايران كه بي اتكا به قدرتها و
ابرقدرتها و با ايمان به خدا و قدرت لايزال او تا حصول
خواسته هاي مشروع خويش , دست از اسلحه برنمي دارند
به طور مسلم اسرائيل به هر اندازه كه زمينه را براي اعمال
سلطه و گسترش حوزه نفوذ مناسب ببيند , فرصت را مغتنم
شمرده و هرچه بيشتر در جهت سلطه گري پيش خواهد رفت
