مجيد زندي
دانش آموزان ايراني تابستان امسال يك ميلياردو 600
ميليون روز تعطيل تابستاني دارند كه اگر در هر روز تنها
دوساعت كار مفيد انجام دهند كه سود آن براي كشور و آينده
مملكت باشد رقم بسيار بزرگي بدست خواهد آمد كه براي كشور
بزرگترين سرمايه ملي خواهد شد.
آري رقم خيلي زياد و خارج از پذيرش ذهن است اما واقعي
است زيرا ما دركشور 16 ميليون دانش آموز داريم كه در تابستان
امسال حداقل 100 روز به مدرسه نمي روند .
اما واقعيت چيست هر سال كه فصل تعطيلي مدارس از راه
مي رسد پرسه زدن بسياري از دانش آموزان در كوچه و خيابان
آغاز مي شود و اگر دانش آموزاني عادت به خيابان گردي نداشته
باشند از صبح علي الطلوع تا پاسي از شب عاطل و باطل عمر
خود را در منزل تلف مي كنند و تنها افراد بسيار محدودي از اين
دانش آموزان آنهم به مدد سرمايه هاي فردي و خانوادگي
ساعت هايي از روز را براي خود و آينده كشور مفيد واقع
مي شوند.
اين روزها كه يكي دو روز بيشتر از فصل بهار نمانده ,
دانش آموزان يا بهتر بگوئيم نوجوانان و جوانان فراواني را
مي بينيم كه همزمان با زنده شدن تب فوتبال دركشور فقط به
تماشاي تلويزيون يا در بيرون از محيط خانه به دنبال كسب نظر
و عقيده در باره وضعيت تيم هاي شركت كننده در جام جهاني
هستند زيرا آنها هم حق دارند زيرا در بمباران تبليغات راديو و
تلويزيوني هدف ديگري براي دانش آموزان ما باقي
نمي ماند.
همچنين در اين دوران كه اغلب واحدهاي مسكوني مردم
آپارتماني است اوليا اين دانش آموزان حق دارند از وضعيت
موجود نگران باشند زيرا به درستي متوجه مي شوند كه مسئولان
واقعا براي اوقات فراغت آينده سازان كشور اسلامي برنامه
خاصي ندارند و برخي از مساجد و فرهنگسراها به صورت
خودجوش در اين عرصه فعاليت مختصري دارند در غير
اينصورت اين جمعيت 16 ميليون نفري كشور درخانواده هاي
متمول به بنگاههاي خصوصي كسب درآمد در قالب
آموزشگاههاي زيان يا كلاس هاي هنري سپرده مي شوند و ساير
اقشار جامعه كه اكثريت مطلق را هم شامل مي شود مجبورند
فرزندان خود را يا پاي تلويزيون بنشانند و يا آنها را روانه كوچه
و خيابان نمايند.
از طرف ديگر نوجوانان و جوانان با انبوه انرژي متراكم حق
دارند فعال باشند و در طول روز فعاليت هدفمند را پيش روي
خود ببينند تا براي آينده زندگي خود حرفه و فن و هنري را
بياموزند يا جسم خود را براي تضمين سلامتي بيشتر ورزيده
سازند اما چگونه اين سئوالي است كه متاسفانه در كشورما
هيچگاه به صورت اصولي به آن نگاه نمي شود و حركت ها به
صورت ابتدايي و غلط تنها براي پركردن و نه به اصطلاح غني
سازي آن شكل گرفته كه هيچكاه اهداف و چشم انداز ملي در آن
لحاظ نمي شود.
با اين وصف هر سال در چنين روزهايي مطبوعات و
رسانه هاي جمعي به همين مساله مي پردازند كه به صورت موجي
زودگذر است زيرا عملا هيچ برنامه حساب شده اي ايجاد
نخواهد شد و مجلس و دولت هم حساسيتي در اين باره از خود
نشان نمي دهند.
سئوال اصلي اين است كه خود جوانان و نوجوانان و اوليا آنها به
چه كارهايي براي غني سازي اوقات فراغت علاقه مند
هستند
آقاي محمدرضا داوودي دانش آموز سال سوم دبيرستان در
گفت وگو با گزارشگر ما مي گويد : خودم علاقه دارم پس از 9 ماه
درس و مدرسه در آيام تابستان در كلاس هاي ورزشي يا فني و
حرفه اي و كامپيوتر شركت كنم تا خستگي روحي كلاس هاي
درس در اين كلاس ها برطرف شود.
وي افزود : در سطح شهر كلاس هاي ورزشي يا كامپيوتر به
صورت آزاد بسيار وجود دارد كه هدفي جز سركيسه كردن
دانش آموزان ندارد در حاليكه كلاس هاي فني و حرفه اي بسيار
كم پيدامي شود كه نيازها و علايق ما را برطرف سازد.
وي گفت : به عنوان مثال كلاس هاي زبان خود به خود كم
مايه است مگر اينكه دانش آموزان علاقمند باشند و خارج از
كلاس به صورت جدي برنامه هاي خود را پي بگيرند و الا
نتيجه اي جز هزينه كردن پول عايد شركت كنندگان در اين
كلاس ها نمي شود.
آقاي ابراهيمي از اوليا نيز مي گويد : بچه ها عمدتا در تابستان
وقت خود را با برنامه هاي تلويزيون , بازيهاي كامپيوتري , اسباب
بازي , دوچرخه , فيم سينمايي و كارتن پر مي كنند ما هم با
حمايت از اين كارها قصد داريم از بيرون رفتن بچه ها چلوگيري
كنيم .
وي افزود : ترفندهاي خانواده ها از روي ناچاري است كه
آنها سرگرم باشند كه برخي از اين سرگرمي ها همچون بازيهاي
كامپيوتري و برنامه هاي تلويزيون واقعا بي فايده و حتي بد
آموزي هم دارد.
وي افزود : ما هم كه مشغول كار در بيرون از خانه هستيم و
فرصت آن را نداريم كه با فرزندان خود به خارج از منزل ,
كوه پيمايي يا ساير تفريحات سالم برويم .
آقاي ابراهيمي افزود : البته به نظر بنده دانش آموزان را بايد در
طول تابستان به كار و تلاش جمعي واداشت كه تا آنها ورزيده تر
شوند كما اينكه خود و ماهم دركودكي به كارو تلاش مي پرداختيم
و طول تابستان آنقدر كارمي كرديم كه علاقمندبوديم مهرماه
زودتر از موعد برسد در حاليكه اين دوران دانش آموزان بخاطر
بي كاري ايام تابستان دوست ندارند تابستان تمام شود و مهر از
راه برسد!
وي افزود : بنده روستازاده ام و در طول تابستان همانند ساير
اهالي روستا دوشادوش پدر ومادر خود دركار كشاورزي فعاليت
مي كردم و اصلا فرصت اضافه و بيكاري نداشتيم هم اكنون نيز
در روستاها اوقات فراغت اصلا معناو مفهومي ندارد زيرا
دانش آموزان حتي در دوران تحصيل و پس از آن در ايام تابستان
به كار و فعاليت و كمك به اوليا مشغول هستند.
خانم مريد پور نيز با اشاره به ضرورت توجه بيشتر
دستگاههاي دولتي به غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان
گفت : هم اكنون آسيب هاي اجتماعي فراوان است و دانش آموزان
ما واقعا نيازمند مراقبت بيشتر هستند كه اگر برنامه هاي هدفدار
براي غني سازي اوقات فراغت آنها تنظيم وتدوين نشود
متاسفانه به سمت مسايل انحرافي و آسيب هاي اجتماعي
خواهندرفت .
وي افزود : دولت دراين زمينه وظيفه دارد كانون هاي
فرهنگي , اماكن ورزشي و دارالقرآن ها را چه در روستاها و شهرها
ايجاد كند زيرا وجود چنين مراكزي در جهت دهي به اوقات
فراغت و شخصيت سازي نوجوانان و جوانان بسيار مهم است .
وي گفت : ساخت فضاهاي ورزشي وتفريحي وايجاد
اردوهاي گسترده تر درجهت رشد جوانان و نوجوانان و
سالم سازي محيط موثر است و شهرداريها مي توانند باكمك
استانداريها در هر شهري چندين اردوگاه مخصوص جوانان و
نوجوانان ايجاد كنند.
خانم مريدپور ادامه داد : شهرداريها با درآمدهاي فراواني كه
دارند در زمينه برپايي كلاس هاي رايگان آموزش فني وحرفه اي
بايد مشاركت جدي تر داشته باشند. وي افزود : هيات مذهبي و
حتي توليت هاي امامزاده ها نيز بايد باامكانات موجود در تربيت
اسلامي نوجوانان و جوانان نقش ايفا نمايند زيرا صرف
درآمدهاي اماكن مذهبي در جهت ارتقا سطح بينش مذهبي
جوانان و نوجوانان نه تنها نكوهيده نيست بلكه بسيار پسنديده و
مورد تاييد مي باشد.
آقاي عسگر زاده دانشجو نيز ارتباطات اجتماعي دانشجويان
با مراكز فرهنگي وهنري را ضعيف ارزيابي كرد و افزود : مسئولان
در گذشته دانشجويان داراي جايگاه رفيعي براي استفاده از
امكانات رفاهي و فرهنگي وزارتخانه ها بودند كه متاسفانه اكنون
ازآن خبري نيست .
وي افزود : دولت دراين زمينه بايد وزارتخانه ها را موظف
كند براي غني سازي اوقات فراغت دانشجويان خانه هاي فرهنگ
را در تمام دانشگاهها احداث كنند و با هزينه هاي خود به صورت
رايگان به دانشجويان خدمات فرهنگي ارائه دهند تا دانشجويان
در طول سال تحصيلي با چنين برنامه هايي بيشتر انس
بگيرند.
وي گفت : متاسفانه وزارتخانه هاي ما بيشتر گرفتار كار خود
يا در نهايت ارائه خدمات به كارمندان و فرزندان آنها هستند در
حاليكه هريك وزارتخانه بايد همانند يك دولت كوچك كارهاي
رفاهي و خدماتي در اختيار دانشجويان نيازمند قرار دهد تا به
رشد تحصيلي و فني و حرفه اي دانشجويان مناطق محروم كمك
نمايند در حاليكه در كشورما فرزندان صاحبان ثروت از اين
امكانات بيشتر استفاده مي كنند و چون با فنون روز آگاه مي شوند
بسيار زودتر جذب بازار كار مي شوند.
خانم هوشمند يكي ديگر از اوليا نيزدر گفت وگو با گزارشگر
ما تلويزيون را از جمله ناركارآمدترين سازمان ودستگاه براي
غني سازي اوقات فراغت اعلام كرد و افزود : متاسفانه اين روزها
كار تلويزيون فقط فوتبال و تحليل آن شده و فرزندان ما را اسير
تب و هياهوي دروغين فوتبال كرده است .
وي گفت : هر كشوري كه بازي مي كند تلويزيون علاوه بر
بخش مسابقه , حداقل دو سه ساعت قبل و بعداز آن هم نظرات
كارشناسان رادر باره نحوه چرخش پاي چپ فلان فوتباليست
پخش مي كند اما اگر يك كارشناس بخواهد در باره بحران هويت
جوانان و يا موضوعات علمي و خانوادگي و ايجاد باور عمومي
سخن بگويد مجري هر لحظه از او مي خواهد صحبت هاي خود
را قطع كند كه يكساعت بعد مسابقه فوتبال پخش خواهد
شد!
خانم هوشمند ادامه داد : امسال مدارس هم حداقل 10 تا
15 روز بخاطر همين مسابقات زودتر كلاس ها را تعطيل و
امتحانات را برگزار كردند كه همه دانش آموزان تماشاگر اجباري
فوتبال باشند.
وي افزود : واقعيت را نبايد فراموش كرد كه خود مدارس
علاقه دارند زودتر تابستان فرا رسدو آنهادانش آموزان را رها
سازند در حاليكه دراين ساختار آموزش و پرورش كشور
شخصيت هاي خلاق به وجود نخواهد آمد.
آقاي مسعود عبادي معلم مقطع راهنمايي كه سال قبل در
طرح غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان موسوم به طرح
نشاط شركت كرده بود نيز به گزارشگر ما گفت : اينجانب و
بسياري از همكاران خود سال گذشته در طرح نشاط كه از سوي
آموزش و پرورش , شهرداري , سازمان فرهنگي و هنري
شهرداري و اتحاديه انجمن هاي اسلامي دانش آموزان بود شركت
كرديم كه متاسفانه حق الزحمه ما رانپرداختند ما امسال هيچ
انگيزه اي براي فعاليت در طرح هاي غني سازي اوقات فراغت
دانش آموزان نداريم .
وي گفت : متاسفانه براي غني سازي اوقات فراغت
دانش آموزان هيچگونه برنامه منسجمي در كشور وجود ندارد و
هر سازمان يا مركزي فقط زمان آغاز كلاس ها را اعلام مي كند كه
همان وقت گذراندن تابستاني است زيرا كلاس هايي هم كه
تشكيل مي شود اندوخته اي براي دانش آموزان برجاي نخواهد
گذاشت .
وي افزود : در اين كلاس ها چون برنامه هاي مصوبي وجود
ندارد هر معلمي به ميل خود اطلاعات خاصي را دراختيار
دانش آموزان قرار مي دهد و اين مطالب با موضوعات و
آموخته هاي كلاس هاي مدرسه تفاوت و بعضا تناقض دارد و اين
مساله خود باعث سردرگمي دانش آموزان در كلاس هاي درس
سال آينده مي شود.
آقاي عبادي ادامه داد : انتظار ما از كلاس هاي تابستاني اين
است كه صرفا به كارهاي عملي بپردازند در حاليكه دانش آموزان
مجددا در اين كلاس ها مطالب تئوريك مي شنوند و روحيه آنها
را براي ادامه تحصيل در سال بعد تخريب مي سازند.
وي افزود : به نظر من در اين كلاس ها جز آموزش هاي عملي
و اردوهاي تفريحي و استخر يا آموزش هاي اجتماعي موضوع
ديگري نبايد وارد شود و در اين راه مي توان با كمك سازمان صدا
و سيما برنامه هايي با هدف مشترك تهيه و به صورت سراسري
اجرا كنند كه باعث تقويت اعتقادات ديني , باورهاي صحيح
اجتماعي مي شود و موضوعات جديد علمي را دراختيار
دانش آموزان قرار مي دهد.
وي گفت : به همان دليلي كه گفتم و بخاطرعدم استقبال
معلمان امسال طرح نشاط عملا تعطيل شده و اگر برنامه اي براي
غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان باشد از طريق سازمان
دانش آموزي است زيرا هيچ معلمي امسال در ميان همكاراني كه
من سراغ دارم براي فعاليت تابستاني ثبت نام نكردند.
آقاي عبادي افزود : با توجه به اينكه امور تربيتي هم هنوز
شروع به كار نكرده فكر مي كنم تابستان سال جاري بدترين سال
براي غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان به شمار
رود.
وي افزود : امسال مدرسه ما هم هيچ برنامه اي ندارد و جو
فوتبال كه حداقل دريكماهه آينده هم وجود دارد سبب شده .
مسئولان در باره غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان كمتر
نگران باشند.
خانم انتظاري كارشناسي ارشد علوم تربيتي هم در گفت وگو
باگزارشگر ما مي گويد : يك واقعيت اين است كه اگر در تابستان
مدرسه ها تعطيل مي شود نبايد انتظار داشت كه تربيت اجتماعي
هم تعطيل شود كه متاسفانه در كشور ما در سه ماهه تابستان عملا
هم آموزش و هم پرورش نسل آينده را تعطيل مي كنيم .
وي گفت : از نظر علمي اوقات فراغت به مقدار زماني اطلاق
مي شود كه خارج از تكاليف يا وظايف شغلي و تحصيلي و
خانوادگي قرار مي گيرد و انسان در آن مختار است كه باميل
ورغبت به كار مشغول شود كه در آن علاوه بر صرف وقت و به
رضايتمندي دست پيدا كند.
خانم انتظاري افزود : وقتي كه مي گوئيم در كشور ما
برنامه هاي اوقات فراغت به صورت ريشه اي وجود ندارد به اين
دليل است كه نه تنها براي كارمندان و كارگران برنامه اي براي
غني سازي اوقات فراغت در طول ماه و سال از سوي
وزارتخانه ها , سازمانها و حتي شركت ها و كارخانجات
وجودندارد كه حتي براي دانش آموزان نيز وزارتخانه ها و
سازمانها كاري انجام نمي دهند كه بگوئيم رضايتمندي از آن
استخراج مي شود.
وي گفت : تجربه سالهاي گذشته كشورمان نشان داده كه
هميشه برنامه هاي كشور در خصوص غني سازي اوقات فراغت
جوانان و نوجوانان از ميزان نياز و تفاضا كمتر است و چنانچه
واقع بين باشيم در خواهيم يافت كه اكثر قريب به اتفاق
دانش آموزان ايراني تحت پوشش برنامه هاي غني سازي اوقات
فراغت در قالب ملي قرار ندارند.
خانم انتظاري ادامه داد : امروزه با توسعه صنعت و ماشيني
شدن زندگي در اكثر كشورها توجه به فرصت ها و وقت شناسي
براي سلامت روح , ذهن و جسم از اهميت بسيار زيادي
برخوردار شده تا حدي كه در بسياري از كشورهاي توسعه يافته
براي دانش آموزان خود نيز در طول سال تحصيلي و روزهاي
تابستان برنامه هاي مدون غني سازي اوقات فراغت خصوصا
اردوهاي هفتگي و برنامه هاي مشاركتي در قالب تعاوني هاي
توليدي در نظر مي گيرند.
اگر بخواهيم به دنبال واقعيت ها درباره غني سازي اوقات
فراغت باشيم درخواهيم يافت كه از جمعيت 16 ميليون نفري
دانش آموزان در طول فصل تابستان فقط عده معدودي آنهم
به مدد وضعيت مناسب خانوادگي مي توانند از كلاس هاي فوق
برنامه و اردوهاي تفريحي و آموزشي استفاده ببرند
يك مادر : هم اكنون آسيب هاي اجتماعي فراوان در جامعه
وجود دارد كه اگر دستگاههاي دولتي با همكاري اوليا
برنامه هاي هدف دار براي غني سازي اوقات فراغت جوانان و
نوجوانان تدوين و اجرا نكنند آنها به سمت مسايل انحرافي و
آسيب هاي اجتماعي خواهند رفت
دولت وظيفه دارد كانون هاي فرهنگي , اماكن ورزشي و
دارالقرآن ها را در سطح شهرها و روستاها گسترش دهد زيرا
وجود چنين مراكزي در جهت دهي به اوقات فراغت و شخصيت
سازي جوانان و نوجوانان بسيار مهم است
آقاي عبادي معلم : سال گذشته همانند بسياري از معلمان
در « طرح نشاط » مربوط به غني سازي اوقات فراغت دانش
آموزان شركت كرديم كه متاسفانه حق الزحمه ما را پرداخت
نكردند و امسال معلمان علاقه اي به مشاركت در چنين
طرح هايي از خود نشان نمي دهند
