با اشاره به چاپ كتب انديشه دفاعي حضرت امام (ره )
تدوين : داود رضايي چراتي
بي ترديد آنچه در تحليل انقلاب بايد بدان توجه خاص مبذول
داشت اين است كه چه تفاوتهايي بين انقلاب اسلامي با قيامهاي سده
اخير ايران مانند نهضت مشروطه و يا نهضت جنگل وجود داشت كه
توانست آنرا هر روز قدرتمندتر و بر معادلات بين المللي اثر گذارتر كرده
و همچنين توانست به مثابه يك قدرت ايدئولوژيكي سايه سنگين خود
را بر ظلم جهاني بگستراند و يا چرا برغم برخورداري قيامهاي گذشته
ايران از رهبران روحاني ومكتبي , آنها نتوانستند به ابعاد شايسته يك
انقلاب ديني و ايدئولوژيك دست يابند , البته عوامل متعددي را دراين
زمينه ميتوان برشمرد , اما عدم آگاهي برخي از رهبران از چگونگي
رهبري قيام و عدم توجه به موازين الهي و به طبع آن دلسردي مردم در
ادامه قيام , نفوذ دشمنان در كادررهبري و به طبع آن نوميدي مردمي ,
عدم وجود نهاد قانوني نهاد قانونمند براي پاسداري از كيان , قوانين
اسلامي وكشور از جمله مواردي است كه در نگاه اول ميتوان
بدانهااشاره كرد. بر كسي پوشيده نيست كه شاخصه اصلي پديده انقلاب
اسلامي برخورداري از رهبري بزرگ با منزلتي جهاني بود كه با ملتي
مصمم در برابر تهديدهاي روزافزون (به ويژه در بعد بين المللي )
ايستادگي كرد و در عين حال به تبيين و ترويج انقلاب همت گمارد كه
وقوع آن خارج از تصور انديشمندان و سياستمداران حاكم بر جهان
بود. و اين پديده خدا محور چه در پيدايش وچه در نوع تعامل يا تقابل
با بقيه انقلابها تفاوت هاي بنيادي داشت , او مردم را هشيار ساخت از
تفرقه دوري كنند تا به سرنوشت نهضت هاي گذشته دچار نگردند.
دوست و دشمن خود را بشناسند تا سلامت و موفقيت نظام را تضمين
كنند. نهادهاي مردمي را شكل دهند تا حامي كيان قوانين اسلامي و
انقلاب وكشور باشد , رويدادهاي اجتماعي را رقم بزنند و..
بانهادينه شدن شعارهاي انقلاب , پشتوانه عظيمي در داخل وحتي
خارج از كشور متوجه ايران شد دشمنان نير كه به ذات انقلاب اسلامي
يعني سازش ناپذيري در روند حركت خود پي برده بودند وفهميده
بودند كه اين انقلاب در پي مبارزه جدي و دائمي بامنافع نامشروع
آنهاست بر آن شدند تا علاوه برتهاجم سياسي و تبليغاتي , جنگ
تحميلي (عراق عليه ايران ) را راه بيندازند تا با تضعيف آن راه شكست
آن نيز هموار نمايند.
با شروع جنگ تحميلي حفظ استقلال , امنيت , تماميت ارضي و
بقاي ساختار سياسي و... مورد توجه جدي قرار گرفت . نهادهاي خود
جوش نيز پاي به عرصه حفظ تماميت ارضي واستقلال گذاشتند و رفته
رفته مقاومت شكل گرفت . و در نهايت نيز به يك پيروزي در عرصه
بين المللي بدل شد .
جنگ تحميلي از معدود وقايع پس از انقلاب اسلامي بود كه از
رهبري و پشتيباني مستقيم حضرت امام (ره ) برخوردار بود. نظارت
مستقيم بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران باعث قوت قلب و اعتماد روز
افزون شد. و اين اعتماد زمينه ساز حركت هاي دفاعي در عصر جنگ و
فرهنگي پس از دفاع شد. پس از پايان جنگ و دفاع مقدس عرصه براي
وقايع نگاري رشادت ها , فداكاريها و حماسه هاي دوران جنگ توسط
اصحاب فرهنگ , اهل قلم و هنرمندان عرصه دفاع مقدس آغاز شد كه هر
كدام در جاويدان نگهداشتن آن دوران نقش عمده اي را برعهده داشتند.
با شروع فعاليت موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام (ره ) گروه
جنگ و جهاد در اواخر سال 1368 در اين موسسه تشكيل و با همت
بلند سيد شهيدان اهل قلم شهيد سيدمرتضي آويني تشكيل شد. گروه
جنگ و جهاد موسسه اساس تلاش خود را بر سه پايه بنا
نهاد.
اول , جمع آوري عناصر مورد نياز گروه .
دوم : تبيين مباني مبارزاتي ودفاعي حضرت امام بدون پيش داوري
يا طرح قبلي
سوم : مطابقت مفهومي موضوع جنگ و دفاع با ساير موضوعات
فرايض و اعتقادات ديني وعملي .
توجه خاص شهيد آويني به گروه جنگ وجهاد موسسه نشر آثار
حضرت امام در كنار ديگر فعاليتهاي ايشان از جمله روايت فتح , سراب
و... از آن مجموعه اي پويا وتخصصي ساخت كه توانست با گذشت بيش
از دوازده سال از شهادت ايشان مجموعه منظومه دفاعي حضرت
امام (ره ) كامل گرديده تا گامي بزرگ در جهت جمع آوري , طبقه بندي و
ارائه نظرات , پيامها و سخنراني هاي حضرت امام در هشت سال دفاع
مقدس بردارد. خوشبختانه امروز موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام
در سايه همت ياران شهيد مرتضي اويني توانست با چاپ و انتشار شش
كتاب از اين مجموعه گامي بلند در جهت انتقال مباني انديشه امام
راحل در دفاع مقدس براي نسل دوم و سوم انقلاب بردارد. كتب بسيج از
ديدگاه امام , جنگ و دفاع , سپاه پاسداران انقلاب اسلامي , ارتش از
ديدگاه امام , قواي مسلح ودفاع مقدس از اين مجموعه محسوب
مي شوند
ث دفاع مقدس از ديدگاه امام خميني
با چاپ جديدترين اثر انتشاراتي در اين زمينه منظومه انديشه هاي
دفاعي امام خميني (ره ) كامل گرديد.اين مجموعه كه به مناسبت هفته
دفاع مقدس به چاپ رسيد داراي مختصات ذيل است :
فصل اول « علل جنگ و هويت ما در جنگ تحميلي » كه با مباحثي
پيرامون علل تحميل جنگ هويت ما در جنگ تحميلي , ضرورت دفاع ,
انگيزه هاي دفاعي و شعارهاي اصولي درجنگ بحث مي كند
فصل دوم « ايجاد روحيه جنگي ودفاعي » آورده شده كه به تشويق و
تقدير از رزمندگان , دعوت از مردم براي دفاع وكمك به رفع موانع در
جنگ
فصل سوم نقش اقشار مختلف تحت عنوان « مردم در جنگ » پرداخته
شد
فصل چهارم « نقش نهادهادر جنگ » از جمله نهادهاي
ديني , نظامي ,
مردمي و سازمانهاي پشتيباني مورد توجه واقع شد.
فصل پنجم در باره تبليغات در دفاع مقدس »
فصل ششم « تذكرات و اخطارهاي حضرت امام به نيروهاي مسلح ,
مردم و ارتش عراق ودولتهاي منطقه اختصاص دارد.
فصل هفتم « دشمن در جنگ تحميلي » به صفات و ماهيت دشمن ,
جنايات دشمن بر مردم عراق , حاميان دشمن مي پردازد.
فصل هشتم « صلح وپذيرش قطعنامه » ومطالبي درباره صلح تحميلي ,
ادعاي صلح , صلح واقعي , سازمانهاي صلح طلب و علل پذيرش
قطعنامه 598 پرداخته شدو فصل آخر كتاب نيز به بركات ودستاوردهاي
جنگ » اختصاص دارد.
ثجنگ و دفاع در انديشه امام خميني
در انديشه امام راحل جنگها دو گونه اند يا حقند و يا باطل .
جنگهاي باطل موجب نابودي بشر بدست قدرت طلبان بوده و هدف
غايي آنان استيلا بر بشريت است اما جنگهاي حق موجب شكوفايي
فطري بشري است و تربيت انسانها است . خدا محوري و دين گرايي پايه
اصلي انديشه امام را تشكيل مي دهد. و همواره معظم له بر دفاع از
ارزشهاي اسلام و قرآن تاكيد داشتند و حتي جنگها را به منظور توسعه
اسلام در عالم بيان داشته اند. لذا مي فرمايند : « جنگ ما جنگ عقيده
است و جغرافيا و مرز نمي شناسد » (صحيفه امام ج 21 ص 87 ) . اين
مجموعه داراي چهار فصل است كه فصل اول به جنگهاي حق و باطل با
مباحثي پيرامون جنگ در قرآن , اهداف جنگهاي حق طلبانه و باطل و
تفاوت ماهوي آنها اختصاص دارد. فصل دوم و سوم نيز با وجوب دفاع
و استقامت , نقش مساجد در جنگ و دفاع , فداكاري , عقيده , ايمان و
شهادت طلبي مي پردازد. فصل چهارم نيز به موضوعاتي مانند احكام
فقهي دفاع و جهاد , دفاع فردي و جمعي , شرايط و آمادگي دفاعي , اذن
والدين , احكام اطاعت , همكاري با دشمن , اسرا و غنايم جنگي را مورد
بررسي قرار مي دهد.
بسيج معراج پاك انديشه اسلامي
در انديشه حضرت امام (ره ) بسيج نهادي است اجتماعي با ابعاد
متعدد. در اين نگرش , بسيج ديگر صرفا سازماني نيست كه در زمان
جنگ و براي دفاع در مقابل دشمن شكل گرفته باشد , بلكه نهادي است
وسيع و پاسخگوي نيازهاي اساسي و حياتي جامعه و با اجزاي ديگر
نظام چنان هماهنگي و پيوند دارد كه انفصال آن جز با انحلال جامعه
اسلامي متصور نيست . مفهوم بسيج در كلام امام در حيطه هاي سه گانه
اجتماعي , عبادي ـ سياسي و عشق و عرفاني قابل طرح و بررسي است .
مجموعه بسيج در انديشه امام داراي شش فصل است كه به تاريخچه
بسيج در صدر اسلام , قبل و بعد از انقلاب , اهداف , ماموريت ها , تبيين
جايگاه ها و منزلت بسيج , و.... مي پردازد.
اگر سپاه نبود كشور هم نبود
سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به عنوان نهادي امنيتي و نظامي , با
كمترين امكانات و با بيشترين اعتقاد و انگيزه شكل گرفت و مرزباني
صادق و لايق براي حريم انقلاب و كشور شد و علاوه بر دفاع همه جانبه
از مرزهاي كشور اسلامي در داخل نيز براي تامين امنيت و آرامش اقدام
نمود , تا جايي كه وجود كشور و وجود انقلاب متكي بر وجود سپاه
گرديد. از اينجاست كه عمق فرمايش آن پير فرزانه كه « اگر سپاه نبود ,
كشور هم نبود » , آشكارتر مي شود. مجموعه سپاه پاسداران انقلاب
اسلامي در شش فصل تدوين شده و شامل ضرورت تشكيل سپاه ,
اهداف و ماموريتها , فرهنگ پاسداري , سپاه و مردم , نظم , هماهنگي ,
عزل و نصب ها , برقراري امنيت , اداره جنگ و..... مي باشد.
ارتش ما پشتوانه ملت ماست
ارتش يكي از اركان حكومت است كه مسووليت تماميت ارضي را
برعهده دارد. يكي از نگراني هاي حضرت امام در اختيار بيگانگان بودن
تشكيلات ارتش در برخي كشورهاي اسلامي از جمله ايران بود. پس از
انقلاب يكي از محوريترين هدف امام تشكيل رژيم اسلامي با ارتشي
انقلابي بود كه رابطه مستقيم با حفظ امنيت كشور دارند. و سرانجام
توانست علاوه بر اقشار مختلف مردم , اين بدنه وسيع را نيز تحت تاثير
خود قرار دهد تا جايي كه آنان نيز گمشده خود را در پيروي از آرمان
بلند او كه همان نفي تبعيضها و نابرابريهاي اجتماعي بود جستجو كنند
تبيان ارتش از ديدگاه امام داراي هشت فصل با عناوين ذيل است : ارتش
شاهنشاهي , بيان ويژگيهاي ارتش جمهوري اسلامي , اهداف و
ماموريتهاي ارتش مكتبي , ضرورت نظم در سازمان ارتش , وظايف
متقابل ارتش و مردم , نقش ارتش در انقلاب و جنگ , رهنمودها , فرامين
و انتصابات .
قواي مسلح در انديشه امام خميني ره
توجه به نيروهاي مسلح به عنوان اصلي ترين بازوي انقلاب و
حياتي ترين ركن حفظ استقلال كشور و آزادي ملت , از تاكيدات و
سفارشهاي بنيانگذار جمهوري اسلامي بوده است . ايشان در
بحراني ترين شرايط كشور , با درايت و نظارت خود سه سياست
راهبردي را جهت نيل به اهداف فوق دنبال نمود. الف : اصلاح ساختار
قواي مسلح ب : حمايت از نهادهاي امنيتي مردمي خودجوش ج :
انگيزش مردم براي حمايت از قواي مسلح . از منظر حضرت امام اصلاح
ساختار گذشته نيروهاي مسلح براساس ارزشهاي مكتبي و معنوي از
اهم واجبات بود. حضرت امام به اصول اسلام گرايي , مردم گرايي و
قانون گرايي قواي مسلح توجه و تاكيد بسياري داشتند. مجموعه قواي
مسلح داراي هشت فصل جداگانه است و موضوعات ارزش و جايگاه
قواي مسلح , خصوصيات فرماندهان اسلام , اهداف و ماموريتهاي قواي
مسلح , نظم و رعايت سلسله مراتب , فرامين و انتصابات و.... را مورد
بررسي قرار مي دهد.
