مجيد زندي
اغلب مردم براي انجام كارهاي روزانه در ساعت 8 ـ7 صبح
از منزل بيرون مي روند اما عده اي هم در شهرهاي بزرگ كشور
خصوصا تهران به كاري مشغول هستند كه بايد قبل از اذان صبح
از خانه خارج شوند و اين كار هر روزشان است كه حتي صبح
روزهاي تعطيل هم بايد در محل كار حاضر شوند.
اين افراد راننده هاي اتوبوس شركت واحد هستند كه بعضا از
شهرها يا شهرك هاي اطراف تهران ساعت 3 صبح از خانه بيرون
مي آيند و تا 4 صبح خود را به ايستگاهي مي رسانند كه سرويس
اداره آنها را به ايستگاه مركزي و محل تحويل اتوبوس منتقل
مي كند آنها بايد هر روز تعرفه و برگه كاركرد روزانه خود را هم از
مركز كنترل تحويل بگيرند و خود را در ساعت 5,5 به ايستگاه
مقصد برسانند. اين افراد زحمتكش تا همين لحظه خستگي به
اندازه برخي به تنشان مي نشيند در حاليكه مسافران در اولين
قدم از منزل در ايستگاه اتوبوس منتظر آنها مي مانند گويي كه
راننده هاي اتوبوس , شب ها درون اتوبوس و در ايستگاه
مي خوابند تا در اولين فرصت آنها را به محل كار و اداره يا بازار
برسانند. و اگر لحظه اي اتوبوس با تاخير همراه شود همه معترض
مي شوند!
در اين شرايط هر وقت به شغل رانندگان اتوبوس شركت
واحد فكر مي كنم , نوع كارشان برايم عذاب آور است اما يقين
دارم كه آنها عشق به كار و زندگي و ايمان به خدمت به مردم آنها
را ماندگار مي كند زيرا همه مي دانيم اين افراد چگونه بايد در
گرماي تابستان ساعت ها پشت فرمان اتوبوس بنشينند و بارها
بايد در محيطي شلوغ , پرترافيك و پر سر و صدا تردد كنند كه هر
لحظه ممكن است با خودرو يا عابري پياده برخورد كنند.
از طرف ديگر حتي ايام تعطيل چون تاسوعا و عاشورا كه
همه به فكر حضور در هيات هاي عزاداري هستند , فكر و ذكر اين
راننده ها حضور به موقع در محل كار و خدمات رساني به مردم
براي حضور در مراسم است . يا وقتي مي بينيم با وضعيت
درآمدي كم , برخي از رانندگان اتوبوس شركت واحد را واقعا
متعلق به خود مي دانند و با هزينه شخصي براي تزئينات داخل
اتوبوس گل و برچسب هاي مختلف و آئينه و... مي خرند و
تجهيزات داخل اتوبوس را سالم و تميز نگه مي دارند متوجه
عشق او به كارش مي شويم .
بارها درباره وضعيت معيشتي با رانندگان اتوبوس شركت
واحد به گفت و گو نشستم كه هر يك اگر چه علاقه اي به اعلام
نام خود نداشتند اما مشكلات متعددي را مطرح مي كردند كه
عمده ترين آن كمي حقوق و دستمزد , سختي كار , مشكلات تردد
در شهر پرترافيكي چون تهران , بيمه شخص ثالث , مشكل تامين
وام خريد مسكن و وام وديعه مسكن , خصوصي سازي
پرخاشگري برخي از مسافران , انتظارات غير متعارف و... از
جمله آنهاست كه قصد كرديم بخشي از اين مشكلات را به
عالي ترين مقام شركت واحد اتوبوسراني بگوييم . فرصتي دست
داد تا با مهندس محمد احمدي بافنده مديرعامل شركت واحد
روبرو شويم و حرف هاي دل رانندگان را خطاب به او بگوييم .
اگرچه مهندس احمدي تازه به شركت واحد آمده اما چون به
كارش ايمان دارد به جد دنبال حل مشكلات رانندگان شركت
واحد است و در همين مدت كوتاه به موفقيت هاي قابل توجهي
هم دست يافته كه اميدواريم در آينده تداوم يابد.
شايد يكي از جديدترين زمزمه هايي كه درباره وضعيت آينده
اتوبوسراني تهران و حومه از سوي برخي از رسانه ها مطرح شده
موضوع خصوصي سازي شركت واحد بود كه به نقل از مسئولان
شهرداري مطرح مي شد مشكلي كه در جامعه ما هميشه با تعديل
نيرو و فشار بيشتر بر كاركنان شركت هاي خصوصي شده همراه
بود و هيچكس حتي در ذهن خود راه نمي دهد كه عليرغم همه
مشكلات رانندگان شركت واحد , آنها را گرفتار چاه ويل
خصوصي سازي از جنس ايراني اش سازند و يا حقوق آنها را
پرداخت نكنند و يا عذرشان را بخواهند و....
مهندس محمد احمدي بافنده مديرعامل شركت واحد
اتوبوسراني تهران و حومه در گفت و گو با گزارشگر ما ضمن رد
اخبار مربوط به خصوصي سازي شركت واحد گفت : ما به هيچ
وجه رضايت نمي دهيم يك راننده از شركت واحد برود در
حاليكه در خصوصي سازي به مفهوم رهاسازي شركت ها هيچ
تعهدي نسبت به كاركنان خود ندارند كمااينكه اين روش غلط
قبلا در برخي از شركت هاي دولتي اتفاق افتاده است .
وي گفت : ما هيچ گاه نمي توانيم سيستم حمل و نقل شهري
تهران را بدون شركت واحد معنا كنيم ما چيزي به نام رهاسازي
نداريم بلكه مي خواهيم با شريك كردن همين رانندگان عزيز و
زحمتكش , سود موجود را به حقوق آنها اضافه كنيم تا آنها با
مشاركت بيشتر براي خدمات رساني بهتر به شهروندان تلاش
كنند.
وي افزود : در افزايش راندمان يك راننده من نمي توانم بدون
دلگرمي او كاري انجام دهم و هر قدر هم اجبار باشد نتيجه
برعكس خواهد شد , انگيزه راننده ما بخاطر كم بودن حقوق كم
است و آنها در اين زمينه كاملا حق دارند.
وي مجموع افراد خانواده شركت واحد اتوبوسراني را 17
هزار نفر پرسنل و 6 هزار و 800 دستگاه اتوبوس و 4000
ميني بوس تحت نظارت اعلام كرد و افزود : 17 هزار نفر
حقوق بگير شركت واحد هستند ولي بقيه درآمد مستقلي دارند
اما به طور متوسط هر ميني بوس ممر درآمد 4 نفر يا چهار خانوار
است با اين وضعيت شركت واحد اتوبوسراني تهران بزرگترين
شركت حمل و نقل درون شهري خاورميانه است .
وي درباره ميانگين راننده هاي اتوبوس به تعداد اتوبوس ها را
هم حدود سه به يك عنوان كرد و ادامه داد : مجموع افراد خانوار
اتوبوسراني تهران و حومه حدود 50 هزار نفر
هستند.
مهندس احمدي گفت : هم اكنون در اوج مسافرت هاي درون
شهري حدود 3,5 ميليون مسافر در روز از اتوبوس شركت واحد
و حدود 1,2 ميليون مسافر در روز از خدمات ميني بوس هاي
شخصي تحت نظارت شركت واحد استفاده مي برند.
مهندس احمدي گفت : ما در بحث خصوصي سازي مبحثي
به نام پيمان سپاري داريم كه الان شكل بسيار ابتدايي آن در كشور
اجرا مي شود و كارهاي خدماتي , نگهباني , آشپزي و.... را به
شركت هاي خصوصي واگذار مي كنند ولي آنچه عموميت دارد در
ايران فعاليت ها كار محور است و از دانش روز در اشتغال زايي
استفاده نمي شود كه در آن روش ما فقط عمر آدمهاي خود را
تلف مي كنيم .
مديرعامل شركت واحد ادامه داد : در بخش
خصوصي سازي در هر بخشي ما بايد ديد آن مجموعه را داشته
باشيم تا بتوانيم از خدمات انسانهاي فعال در آن بخش به بهترين
نحوي با راندمان و كارآيي بالا استفاده ببريم تا ضمن كاهش
هزينه ها بهره وري را بالا ببريم .
مديرعامل شركت واحد ادامه داد : ما يك مجموعه خدماتي
هستيم و سود نمي خواهيم بلكه در تفكر خصوصي سازي ما
ملاك كيفيت گرايي است با همان امكانات موجود تا رضايت
مسافران را بدست آوريم .
مهندس احمدي گفت : اگر ما بتوانيم به جايي برسيم كه
شهروندان تهراني زمانبندي خود را براساس حركت اتوبوس ها
انجام دهند به موفقيت خواهيم رسيد اما چون در سطح شهر
تهران ترافيك داريم برخلاف مترو مشكلتر به اين هدف مي رسيم
ولي ما براي آن برنامه ريزي گسترده اي داريم .
وي گفت : در اين نگاه قصد داريم كيفيت خدماتي اتوبوس را
به گونه اي افزايش دهيم كه هرگاه مسافري وارد اتوبوس مي شود
احساس كند از هر وسيله ديگري حتي وسيله نقليه شخصي براي
او مناسب تر است و در اين راه مي خواهيم در اتوبوس هاي
شركت واحد تلويزيون نصب كنيم .
مهندس احمدي تاكيد كرد : حتي اگر به خود من 10 برابر
يك راننده اتوبوس حقوق بدهند حاضر نيستم در شهر
پرترافيكي چون تهران راننده اتوبوس باشم .
وي اضافه كرد : وقتي با رانندگان اتوبوس مواجه مي شوم
خداوند را سپاسگزار مي شوم كه افراد عاشقي حاضر مي شوند از
سلامتي خود بگذرند تا اين خدمت را به مردم كنند.
وي اضافه كرد : ما خصوصي سازي را فقط براي افزايش
كيفيت خدمات و جلب رضايت مردم مي دانيم در اين شرايط ما
رانندگان محترم را در مالكيت اتوبوس شركت مي دهيم تا آنها با
فعاليت بيشتر و افزايش كارايي و خدمات و دقت در نگهداري
تجهيزات با همكاري هم به شهروندان خدمات مطلوب تري
بدهيم .
وي افزود : در چنين نگاهي اگر افرادي بخواهد با اتوبوس هاي
شركت واحد يا حتي اتوبوس يا ميني بوس شخصي به كمك ما
بيايند ما براي آنها مجوز صادر مي كنيم و مقدمات اين كار را هم
انجام داديم و چه بهتر كه اين كار را رانندگان شركت واحدانجام
دهند.
وي گفت رانندگان شركت واحد اتوبوسراني تهران اضافه
كار ندارند و از 7,5 ساعت حضور در شركت واحد 5,5 ساعت
كار مفيد انجام مي دهند كه بالاترين راندمان كار در كل كشور
محسوب مي شود كه با حقوق حداكثر 200 هزار تومان تا اين
حجم كار كنند. تحويلداران بانك ها و... تا حدودي هم چنين
راندماني دارند ولي اشتباه آنها , مالي است اما اگر رانندگان
اتوبوسراني اشتباه كنند حوادث مرگبار ايجاد خواهد كرد كه
نشانده حساسيت فوق العاده رانندگي با اتوبوس در سطح شهر
تهران است .
وي افزود : تاكنون در شيوه بهره وري به هر راننده اي تنها
30000 تومان با وزن كردن بليت گرفته شده از مسافران محاسبه
و پرداخت مي شد كه در بهترين شرايط براي يك راننده اتوبوس
شركت واحد در ماه تنها 250 هزار تومان حقوق ماهانه خواهد
شد.
وي گفت : به طور متوسط راندمان سوار شدن هر مسافر در
طول خط 700 تا 1000 نفر است در حاليكه برخي از خطوط
هم داريم كه تنها 50 نفر مسافر سوار و پياده مي كنند . حالا ما
آمديم اعلام كرديم كه اگر راننده ما از 1000 نفر به بالا مسافر
سوار كند از مبلغ 200 ريال بهاي هر بليت 120 ريال به راننده
پرداخت شود و آن 120 ريال را تقسيم بر دو كرديم كه 60 ريال
آن به مازاد عملكرد راننده پرداخت مي شود كه 1 +1000 اين
دستورالعمل با توزين مجموع بليت ها محاسبه مي شود و 60
ريال بقيه را به عدم تصادف , خوش خلقي , عدم غيبت ,
نگهداري درست اتوبوس و... اختصاص داديم در آخر ماه به
راننده ها پرداخت مي كنيم .
مهندس احمدي ادامه داد : با اين كار هم رضايت رانندگان و
هم رضايت مردم جلب شد ضمن آن كه راندمان كار اتوبوس ها
بدون افزايش ساعت كار يا تعداد اتوبوس از 2 ميليون و 700
هزار مسافر به 3 ميليون و 400 هزار مسافر در اسفند ماه سال
قبل رسيده است .
مدير عامل شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه افزود :
ما خصوصي سازي را اينگونه مي بينيم نه اينكه شركت واحد را
به بخش خصوصي واگذار كنيم و هر گونه برداشت ديگر از
برنامه هاي ما اشتباه است زيرا با اين كار ما , رانندگان محترم
احساس مي كنند در مالكيت اتوبوس شريك شدند زيرا
شهرداري تهران و شركت واحد بابت نقل و انتقال مسافران
درون شهري سودي نمي خواهند همينكه بتوانيم هزينه هاي خود
را درآوريم راضي هستيم چون خصوصي سازي به مفهوم
رهاسازي طلب سود از اين كار است كه ما به هيچ وجه دنبال آن
نبوده و نخواهيم بود.
مهندس احمدي ادامه داد : با اين بهره وري مختصر كه ما
انجام داديم 500 هزار مسافر اضافه شد مثل اينكه در شرايط
عادي شركت واحد 500 اتوبوس نو به ناوگان حمل و نقل شهر
تهران اضافه كرده باشد كه ما چنين نكرديم .
مدير عامل شركت واحد اضافه كرد : البته اين همه راحل ها
نيست زيرا بزرگترين مشكل شركت واحد ترافيك شديد تهران و
عدم تردد سريع است به عنوان مثال در ميداني چون ميدان
شمشيري اتوبوس آماده , راننده آماده ومسافران تكميل هستند
اما چون ترافيك است اتوبوس حتي نمي تواند از ايستگاه خارج
شود در حاليكه در دنيا به گونه اي برنامه ريزي مي كنند كه حتي
اگر در يك خياباني دو خط رفت آمد وجود داشته باشد يك خط
آن را حتما به اتوبوسراني مي دهند در حاليكه در كشور ما بر
عكس به سواريهاي شخصي بيشتر اهميت مي دهند كه مشكل
عمده ترافيك تهران هم به خاطر فراواني شمار خودروهاي
شخصي است .
مهندس احمدي ادامه داد هر سه سواري طول يك اتوبوس
را در بر مي گيرد در حاليكه هر اتوبوس حداقل 50 نفر را سوار
مي كند و سه سواري در بهترين شرايط اگر دو نفر را هم به مقصد
برساند 6 نفر را سوار مي كند در حاليكه عمده سواريهاي موجود
در سطح شهر تهران هم يك تك سرنشين است .
وي افزود : با اين شرايط به نظر من بايد مسير رفت و آمد
خودروهاي سواري را از همين كه هست كمتر كرد و آن را به تردد
اتوبوس ها اختصاص دهند تا مردم علاقمند شوند بجاي استفاده
از خودروي شخصي از اتوبوس استفاده كنند زيرا هم ارزانتر
است و هم سريعتر آنها را به مقصد مي رساند.
مدير عامل شركت واحد ادامه داد : البته كاهش تعداد
سواريها نمي تواند با زور انجام مي شود مردم مي خواهند به كار
خود برساند اين وظيفه ما مسئولان هست كه به فاصله 200 متر
از منزل هر شهروند امكانات حمل و نقل عمومي قرار
دهيم .
وي گفت : در نگاه ما از تمامي ظرفيت شركت واحد اتوبوس
راني مي توان استفاده كرد از جمله ايجاد خطوط ويژه بزرگراهها ,
خطوط ويژه پارك به پارك , خطوط ويژه شبانه , خطوط ويژه
كوهها و اطراف و حاشيه تهران كه برخي از آن انجام و برخي
درحال برنامه ريزي است كه اميدواريم در تابستان سال جاري
ايجاد شود.
وي درباره اقدامات رفاهي براي رانندگان شركت واحد در
كنار افزايش درآمد هم گفت : من مخلص همه راننده هاي شركت
واحد هستم و براي خدمت به آن ها يك لحظه كوتاهي نخواهم
كرد ولي بزرگترين مشكل راننده هاي شركت واحد نداشتن مسكن
مناسب است كه بايد بگويم 70 در صد راننده هاي ما هم اكنون
در مسكن استيجاري سكونت دارند كه براي من بسيار آزار دهنده
است .
وي گفت : اگر چه مشكل مسكن مشكلي ملي و در سراسر
كشور است ولي در شركت واحد آدمهايي داريم كه واقعا نيازمند
حمايت جدي دولت خصوصا در تامين مسكن هستند زيرا اگر
مسكن آنها تامين باشد مي توانند با دريافت اين حقوق كم به بقيه
معيشت خانواده خود بپردازند اما واقعيت اين است كه واقعا
دست ما تنگ است و هميشه به حمايت هاي دولت دل خوش
كرده ايم .
وي درباره حضور احتمالي رانندگان در اتوبوسراني هم
گفت : اگر چه اين بحث آنچنان كه عده اي قصد تبليغ آن را دارند
جدي نيست ولي ما احساس مي كنيم خانمها مي توانند با
خودروي « ون » كه رانندگي با آن كه همانند اتوبوس هاي بزرگ
اختصاصا مردانه نيست , فعال باشند و براي آن هم تقاضاي
متعددي رسيده اما در اين تقاضاها چون سهم آورده اي وجود
ندارد هنوز به آن نپرداختيم . اما خانمها مي توانند با خودروي
« ون » نسبت به نقل و انتقال بانوان فعال باشند و در اين راه هيچ
منعي وجود ندارد.
احمدي بافنده با اشاره به اينكه خودروهاي ون از اول تيرماه
در اختيار متقاضيان قرار مي گيرد افزود : شهرداري تهران تا
خرداد ماه به شركت واحد مهلت داده كه اين سيستم در
« مسيرسبز » فعال شود.
واقعيت اين است كه اتوبوسراني نقش بسيار با اهميتي در
خدمت رساني به چند ميليون مسافر درون شهري چه در تهران و
چه در ساير شهرستانها دارد و مسافران به عنوان گروه اصلي
دريافت كننده خدمات و رانندگان به عنوان نقش محوري و
كليدي شركت واحد هر دو بايد به حقوق همديگر احترام
بگذارند زيرا شناخت نيازها و انتظارات مسافران و رانندگان ,
حفظ شان و كرامت مسافران و رانندگان , ارتقا كيفيت خدمات به
مسافران و ارتقا كيفيت زندگي و معيشت رانندگان همگي اصول
درهم ادغام شده اي است كه مي تواند شركت واحد اتوبوسراني
را به عنوان رگ حياتي حمل و نقل درون شهري موفق سازد كه
اگر اين سازوكار رعايت نشود همانند بسياري از گره هاي كوري
كه تاكنون در ساختار شركت واحد بوده كماكان ادامه يافته و به
هم تنيده تر خواهد شد كه در آن صورت نه مسافران از خدمات
رانندگان راضي هستند و نه رانندگان به حقوق اصلي خود كه
رعايت شان و منزلت رانندگان چه از لحاظ اخلاقي و چه از
لحاظ معيشتي است خواهند رسيد.
تنها عشق به كار و زندگي راننده هاي شركت واحد
را مصمم مي سازد ساعت ها در گرماي تابستان پشت
فرمان اتوبوس 15 متري بنشينند و بارها در
محيط هاي شلوغ و پر ترافيك تردد كنند در حاليكه
مي دانند هر لحظه ممكن است با خودرويي تصادف يا
با عابري پياده برخورد كنند
مهندس محمد احمدي بافنده مديرعامل شركت
واحد اتوبوسراني تهران و حومه : ما به هيچ وجه
رضايت نمي دهيم يك راننده از شركت واحد اخراج
شود در حاليكه در خصوصي سازي به مفهوم
رهاسازي شركت ها , هيچ تعهدي نسبت به شغل آينده
كاركنان خود ندارند
شركت واحد اتوبوسراني تهران 17 هزار پرسنل و
6 هزارو 800 دستگاه اتوبوس دارد كه بزرگترين
ناوگان حمل و نقل درون شهري خاورميانه است
هم اكنون در اوج مسافرت هاي درون شهري ,
حدود 3,5 ميليون مسافر در روز از اتوبوس هاي
شركت واحد تهران استفاده مي برند
