درياچه اروميه به عنوان يكي از 9 نقطه مهم جهان كه از سوي يونسكو
به عنوان « بيوسفر حفاظت شده » معرفي شده , در تداوم چرخه حياتي
تعدادي از پرندگان مهاجر نقش تعيين كننده اي ايفا مي كند. اين درياچه با
مساحتي حدود 5 هزار تا 5 هزار و 600 كيلومترمربع , مرتفع ترين درياچه
كشور پس از درياچه خزر است كه بخشي از استانهاي آذربايجان شرقي و
غربي را از يكديگر جدا مي سازد. اگرچه وجود اين درياچه چشم انداز
زيبايي را در منطقه بوجود آورده اما به عنوان حايلي ميان دو استان , تردد
في مابين ساكنان آن دو را مشكل و زمان بر ساخته است . شايد همين ويژگي
طبيعي و جغرافيايي باعث شد تا براي اولين بار , تفكر ساخت پلي ميان بر از
وسط اين درياچه براي اتصال دو استان آذربايجان شرقي و غربي به وجود
آيد و انديشه احداث راهي كوتاه براي تسهيل رفت آمدها شكل گيرد و
الگوهاي موجود در جهان مورد بررسي قرار گيرد. يكي از الگوهاي موفق ,
پلي در كشور امريكا است كه در شرايطي شبيه درياچه اروميه و بر روي
درياچه اي با ويژگي هاي مشابه احداث شده است . در ايالت يوتادر امريكا
درياچه اي وجود دارد به نام درياچه نمك كه هم مدار درياچه اروميه بوده و
شباهت زيادي به اين درياچه دارد. تقريبا با همان تناسب ابعاد ولي اندكي
كوچكتر , با همان عمق , همان غلظت املاح و جانداران و جالب اينكه در آن
درياچه هم مثل اروميه رودخانه ها , بيشتر به قسمت جنوبي درياچه
مي ريزند. تكوين فكر عبور از عرض درياچه اروميه نيز تقريبا با ايجاد فكر
جايگزين كردن گذرگاه چوبي درياچه بزرگ نمك در امريكا با گذرگاهي
سنگ ريزي شده يعني اواخر دهه 1940 همزمان بود هر چند پس از آن و تا
سال 1358 تنها از احداث جاده از ميان درياچه اروميه سخن به ميان مي آيد
و هيچ اقدام عملي صورت نمي گيرد.
اولين تلاشها براي عبور از عرض درياچه
پس از پيروزي انقلاب , زماني كه شهيد كلانتري مديريت كل راههاي
آذربايجان را عهده دار بود تصميم گرفته مي شود راههاي احداث ميانگذر
مورد مطالعه قرار گيرد. پس از بررسي هاي اوليه براي احداث ميانگذر
سنگريزي در درياچه از ساحل غربي (سمت اروميه ) آغاز مي شود. چند ماه
پس از آن شهيد مهندس كلانتري به مقام وزارت راه منصوب و به اين ترتيب
امكاناتي قابل ملاحظه براي احداث ميانگذر فراهم آمده و علاوه بر اينكه
سنگريزي از ساحل غربي با سرعت ادامه مي يابد , سنگريزي از ساحل شرقي
(سمت تبريز) نيز آغاز و عرض مقطع سنگريزي تا حد لازم براي احداث
بزرگراه افزايش داده مي شود. به تدريج كه كار سنگريزي پيش مي رود و به
مناطق مياني درياچه نزديك مي شود , افزايش طول مسير با كندي صورت
مي گيرد و پس از مدتي براي حل مسئله فكر استفاده از شناورها مطرح
مي گردد و با ساختن اسكله در انتهاي هر دو بخش خاكريزي شده و عبور
دادن وسائط نقليه با شناور , رفت و آمد در ميانگذر داير مي شود به موازات
استفاده از شناورها براي جابه جا كردن مسافر و بار , به تدريج فكر ايجاد پل
شناور در حدفاصل دو قسمت خاكريزي شده شكل گرفته و در سال 1368 به
مرحله اجرا درمي آيد كه متاسفانه پس از 4 ماه بهره برداري , طوفاني شديد
پل را تخريب مي كند.
يك دهه تحقيق و بررسي
پس از تخريب پل شناور در سال 1368 , وزارت راه و ترابري با توجه به
مجموعه راه حل هاي اتخاذ شده و تجارب حاصل از آنها به منظور
ساماندهي اصولي ميانگذر , كار را به مهندسان مشاور واگذار مي كند و در
يك مقطع زماني ده ساله يعني از سال 1368 تا 1378 گروههاي مختلف
مهندسين مشاور راه حل هاي متعدد را مورد بررسي قرار داده و با اعمال
نظرهاي كارشناسي آنها را اصلاح و تكميل مي كنند.
پاسخ به يك سوال
شرح سابقه ساخت و اجراي ميانگذر درياچه اروميه پس از پيروزي
انقلاب تاكنون مي تواند ايجادكننده يك سوال مهم شود و آن اينكه چرا
تكميل ميانگذر علي رغم آنكه تنها قسمت كوتاهي از آن (1,5 كيلومتر)
باقيمانده است مدت زمان طولاني به تعويق مي افتد و اين سوال وقتي
جدي تر مي شود كه در نظر داشته باشيم كه ساخت قسمت اعظم ميانگذر
(14 كيلومتر) در مدت زمان كوتاهي اجرا و به پايان رسيده است . براي
پاسخ به اين سوال , مهمترين نكته اي كه بايد در نظر داشت اين است كه
درياچه اروميه از نظر شرايط اقليمي و زيست محيطي داراي پيچيدگي هاي
بسيار است . كيفيت آب و رسوبات درياچه , تغييرات تراز آب و شرايط
هيدروليكي و ژئوتكنيكي درياچه , مختصات منحصر به فردي را براي آن
بوجود آورده است كه اين شرايط , عليرغم مطالعات گسترده كارشناسان و
دانشمندان داخلي و خارجي , شناخت كامل از درياچه را با دشواري روبه رو
نموده است و اين عدم شناخت كافي , تكميل ميانگذر را به خاطر جلوگيري
از عوارض پيش بيني نشده مستلزم مطالعات دقيق نموده است . نكته حائز
اهميت ديگر , شرايط زيست محيطي درياچه است . همانطور كه در ابتدا نيز
بيان شد , درياچه اروميه يكي از 9 نقطه مهم جهان است كه از سوي يونسكو
به عنوان « بيو سفر حفاظت شده » معرفي شده است و حفظ شرايط محيط
زيستي درياچه با توجه به اهميت حياتي آن , تكميل ميانگذر را مستلزم
مطالعات دقيق و با حوصله نموده است .
لازم به ذكر است كه كارشناسان و خبرگان از كشورهاي مختلف كه در
زمينه ساخت سازه هاي عمراني داراي تجارب موفق مي باشند , در بررسي و
مشاوره هايي كه براي ساخت ميانگذر داشته اند , همگي بر سخت و پيچيده
بودن اين پروژه تاكيد كرده اند. علاوه بر نكات فوق مسئله ديگري كه در
تاخير طرح بي تاثير نبوده است , تامين اعتبارات مالي براي اجراي پروژه
بوده است . سياست تصويب شده قبلي براي تامين بودجه تكميل ميانگذر ,
بر جلب مشاركت سرمايه گذاران داخلي و خارجي بود اما به خاطر شرايط
خاص كشور , جلب مشاركت براي سرمايه گذاري در تكميل ميانگذر در عمل
با عدم موفقيت روبرو شد كه البته اين مانع با تصميم قاطعانه آقاي خاتمي
(رئيس جمهور وقت ) و تخصيص اعتبار از بودجه دولت به پروژه تا حد
زيادي برطرف شده است اما كماكان قسمتي از تامين اعتبار براي اجراي
پروژه , مستلزم مشاركت سرمايه گذاران غيردولتي است و از اين رو وزارت
راه و ترابري به دنبال تامين اعتبار از منابع ديگر مي باشد.
عزم جدي براي تكميل ميانگذر
پس از تصويب تكميل ميانگذر در هيات دولت , در تاريخ 79,1,23 در
جلسه اي با حضور رئيس سازمان برنامه و بودجه و وزير وقت راه و ترابري
نحوه تامين مالي پروژه و مشاركت شركتهاي خصوصي و دولتي مورد
بررسي قرار گرفته و مقرر مي شود كه متقاضيان مشاركت در اجراي طرح
شرايط خود را به وزارت راه و ترابري اعلام نمايند. بازديد رياست
جمهوري وقت درشهريور ماه سال 1379 و دستور قاطع ايشان مبني بر
ساخت « پل بزرگراه شهيد كلانتري » با استفاده از اعتبارات عمراني وزارت
راه و ترابري اراده جدي دولت آقاي خاتمي براي تكميل ميانگذر را بيش از
پيش نمايان ساخته و پروژه را وارد مرحله جديد مي كند.
روشي نوين براي اجرا
به دليل پيچيدگي هاي پروژه و باتوجه به تجارب قبلي , روشي نوين و
بديع توسط مسئولين انتخاب مي شود. براي اولين بار در اينگونه طرحها ,
تصميم گرفته مي شود روش « طرح و ساخت » برگزيده شود يعني طراحي و
اجراي پل بر روي ميانگذر هر دو به يك پيمانكار ذيصلاح واگذار شود. پس
از دعوت از پيمانكاران برجسته داخلي و خارجي تعداد65 شركت و سازمان
به دفتر مجري طرح مراجعه و براي اجراي پروژه اعلام آمادگي كردند. پس از
بررسي هاي لازم تصميم به واگذاري طرح به مشاركت پيمانكار ذيصلاح
ايراني و مشاور با تجربه به خارجي گرفته شد . در انتخاب اوليه 25 شركت
برگزيده شدند و در مرحله بعد براي 12 پيمانكار منتخب , دعوتنامه اي براي
مرحله اول ارسال كه 8 پيمانكار طرحهاي خود را ارائه كردند كه پيشنهادات
مقدماتي شامل مسخصات فني , زمانبندي ها و... كه توسط پيمانكاران ارائه
شده است در دست بررسي است .
آزمون جدي براي جامعه فني كشور
همانطور كه توضيح داده شد , ساخت ميانگذر درياچه اروميه از نظر
تمامي كارشناسان و متخصصين خارجي , پروژه اي بسيار سخت و پيچيده
ارزيابي شده است و حتي برخي از مقامات سياسي كشورهاي همسايه ,
اجراي اين طرح توسط متخصصان ايراني را امري مهم و قابل توجه
دانسته اند. باتوجه به موارد بيان شده اكنون كه اين پروژه به جامعه فني و
مهندسي كشور ارائه شده است , تكميل ميانگذر علي رغم پيچيدگي ها و
مختصات منحصر به فرد درياچه با ساخت پلي دقيق كه حفظ شرايط زيست
محيطي را نيز لحاظ كند , آزموني جدي و مهم براي تمامي متخصصان فني و
عمراني ايران مي باشد. البته باتوجه به اين نكته كه تمامي دست اندركاران
پروژه داراي تجارب موفقيت آميز در اجراي پروژه هاي مهم و سخت
ديگري مي باشند , اجرا و ساخت موفقيت آميز « پل درياچه اروميه » بسيار
محتمل به نظر مي رسد. و در صورت وقوع اين امر و تكميل موفقيت آميز
ميانگذر , جامعه فني كشور با نمايش توانمندي هاي خود , اعتباري خدشه
ناپذير در سطح جهاني كسب كرده و مي تواند در آينده حتي در اجراي
پروژه هاي بزرگ بين المللي با كشورهاي صاحب نام رقابتي شايسته داشته
باشد. با اين اوصاف , تحقق آرزوي ديرينه مردم منطقه جهت بهره برداري از
ميانگذر درياچه اروميه كه طبق وعده مجريان طرح تا پايان بهمن ماه سال
جاري عملي خواهد شد در گرو و منوط به عملي شدن دستور رئيس جمهور
و اختصاص بودجه 500 ميليارد ريالي مي باشد .
ويژگي ها و اثرات طرح ميانگذر درياچه اروميه
1 ـ برآورده ساختن يك خواسته ديرين : مردم منطقه اروميه وتبريز
سالهاي بسياري است كه ساخت ميانگذر دردرياچه اروميه و يك سفر سهل
و با امنيت را به عنوان يك مطالبه درخواست مي كنند. ساخت پل و تكميل
ميانگذر بيش از هر چيز ديگر پاسخ به اين خواست و مطالبه ديرين مردم
منطقه است .
2 ـ تلفين موفق تكنولوژي و طبيعت : طرح اجرايي ميانگذر درياچه
اروميه يك نمونه چشمگير و موفق حفظ محيط زيست در اجراي يك پروژه
فني مي باشد. در اين طرح , با احداث آبگذرهايي در نزديكي ساحل شرقي و
ساحل غربي و احتراز از بستن بخش بازمياني , رژيم جريانهاي آب در درون
درياچه تا سر حد امكان به حالت قبل از احداث ميانگذر نزديك مي شود.
3 ـ كاهش فاصله تبريز ـ اروميه (صرفه جويي دروقت ) : با تكميل
ميانگذر , فاصله تبريز تا اروميه از طريق اين محور برابر 155 كيلومتر خواهد
شد كه با توجه به فاصله كنوني بيش از120 كيلومتر , دو شهر به هم نزديك
خواهند شد. علاوه بر كوتاه شدن مسير , همچنين با حذف تمامي گردنه هايي
كه در مسير كنوني وجود دارد و حركت در دشت , زمان سفر بين تبريز تا
اروميه به نصف كاهش مي يابد.
4 ـ صرفه جويي در سوخت : كوتاه شدن مسير و حركت در دشت به
صرفه جويي قابل ملاحظه اي در مصرف سوخت منجر مي شود. برآورد
مي شود روزانه حداقل 5 هزار دستگاه اتومبيل سواري و باري پس از تكميل
ميانگذر از آن عبور و مرور كنند كه باتوجه به قيمت جهاني سوخت , سالانه
حدود 6 ميليون و 600 هزار دلار صرفه جويي ارزي حاصل مي شود .
5 ـ كاهش آلاينده هاي هوا : كوتاه شدن مسير و حركت اتومبيل ها در مسير
هموار باعث كاهش چشمگير گازها و مواد آلاينده هوا و محيط زيست
مي شود.
6 ـ سهولت و امنيت در تردد : رنج و مشقت عبور از گردنه قوشچي در
شمال اروميه و گردنه هاي ايلاني , قره تپه و عجب شير در جنوب اروميه يك
سفر همراه با راحتي و نشاط را براي مسافرين در اين محور رويايي كرده
است . با تكميل ميانگذر درياچه اروميه واستفاده از بزرگراه براي سفر از
تبريز به اروميه تردد بسيار سهل تر مي شود. همچنين با كاهش احتمال
تصادف , خطرات جاني و مالي به نحو چشمگيري نقصان مي يابد.
7 ـ اشتغال زايي : رونق فعاليت هاي اقتصادي در منطقه و افزايش
جاذبه هاي توريستي و در نتيجه فعال تر شدن صنعت گردشگري در اروميه از
پيامدهاي طبيعي احداث ميانگذر درياچه اروميه مي باشد و اين دو واقعه
اقتصادي به طور قطع موجب افزايش فرصت هاي شغلي خواهند شد.
8 ـ رونق توريسم : با كوتاه شدن مسير و تسهيل و امنيت در سفر ,
بهره گيري از جاذبه هاي محلي امكان پذير مي شود. همچنين ميانگذر و پل
احداث شده بر روي درياچه خود نيز از نقاط جاذب براي توريست ها
خواهد بود كه مجموع اين اقدامات رونق گردشگري را در پي خواهد داشت .
9 ـ ثبات سياسي و امنيتي : گردنه هاي قوشچي در شمال اروميه و ايلانلي
قره تپه و عجب شيردر جنوب آن شهر , راههاي ارتباطي اروميه را بسيار
آسيب پذير ساخته است . بارش برفي سخت كه در فصل سرد سال در منطقه
امري عادي است مي تواند موجب انسداد گردنه هاي ذكر شده شود و با وقوع
اين امر , شهر اروميه عملا در بن بست قرار مي گيرد. با احداث ميانگذر , اين
مشكل برطرف شده و راه ارتباطي اروميه با ساير نقاط از ثبات امنيتي
برخوردار خواهد شد.
10 ـ رونق كشاورزي : با كوتاه شدن مسير , محصولات كشاورزي به ويژه
ميوه و تره بار كه به مدت و كيفيت حمل حساس مي باشند در زمان كمتر و
شرايط بهتر حمل و به بازار عرضه شوند كه اين امر در رونق صنعت
كشاورزي منطقه تاثيري قطعي خواهد داشت .
اروميه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي
|
ميانگذر درياچه اروميه از 52 در صد پيشرفت فيزيكي
برخوردار است
|
اروميه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : مدير دفتر اروميه طرح
ميانگذر درياچه اروميه گفت : اين طرح ملي تا زمان حاضر از 52 در صد
پيشرفت فيزيكي برخوردار است . علي اصغر ضميري در بازديد خبرنگاران از
اين طرح , با اشاره به وعده مسئولين به مردم در خصوص بهره برداري از اين
طرح در پايان سال 85 افزود : درصورتي كه اعتبار لازم به موقع تامين و
اختصاص يابد ميانگذر درياچه اروميه طبق برنامه زمانبندي , پايان امسال
راه اندازي مي شود. وي گفت : براي ادامه عمليات اجرايي ميانگذر درياچه
اروميه در سال جاري , 150 ميليارد ريال تخصيص يافته و اگر امسال به اين
ميزان اعتبار بسنده شود , طرح نيمه تمام باقي خواهد ماند.
به گفته وي پارسال 330 ميليارد ريال براي عمليات اجرايي اين طرح
ملي اختصاص يافت كه 100 در صد جذب و هزينه شد وبراي تكميل و
راه اندازي طرح به 500 ميليارد ريال ديگر نياز است . مدير دفتر اروميه طرح
ميانگذر درياچه اروميه گفت : براي اين طرح تاكنون 500 ميليارد ريال اعتبار
هزينه شده است .
وي در خصوص نبودبرآورد درست در خصوص اعتبار پيش بيني شده
براي اين طرح اظهار داشت : قرارداد اجراي اين طرح با دو باند رفت و
برگشت خودرو با شركت صنعتي دريايي صدرا به مبلغ 500 ميليارد ريال
منعقد شده بود كه جذب شده است . وي افزود : با مطالعات تكميلي ,
مسئولان و تصميم گيران به اين نتيجه رسيدند كه پل ميانگذر درياچه اروميه
داراي چهار باند رفت و برگشت و راه آهن باشد كه براي تحقق اين مهم و
تكميل طرح 500 ميليارد ريال نياز است . ضميري اضافه كرد : در خصوص
اعتبار , پي گيريهاي لازم صورت گرفته و در مقابل اين اقدام , رئيس
جمهوري به رياست سازمان مديريت و برنامه ريزي , كتبا دستور لازم را داده
است .
وي گفت در اين دستور آمده : صرفا براي تكميل و بهره برداري از چهار
خط پل تا اواخر سال 85 كل اعتبار مورد نياز را در بودجه پيش بيني و در
سال جاري نيز صد در صد تخصيص دهيد. به گفته ضميري هم اكنون كليه
عمليات در زير دريا به پايان رسيده و كار ساخت و سازها و عرشه آغاز شده
كه اگر واقعه اي صورت نگيرد , اواخر سال جاري شاهد بهره برداري از اين
طرح بزرگ ملي خواهيم بود.
|
همايش تجليل از ميزبانان علما , روحانيون و مبلغان
فرهنگي روستاها در تكاب برگزار شد
|
تكاب ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : به مناسبت گراميداشت
ايام ولادت رسول مكرم اسلام (ص ) و امام جعفر صادق (ع ) همايش تجليل
از ميزبانان علما , روحانيون و مبلغان فرهنگي روستاها با حضور طلاب حوزه
علميه رسول اكرم (ص ) و برخي از مسئولين ادارات و اقشار مختلف مردم در
شهرستان تكاب برگزار شد.
در اين همايش امام جمعه شهرستان تكاب ضمن تبريك سالروز ولادت
حضرت محمد(ص ) وامام جعفر صادق (ع ) علما و روحانيون را وارث
پيغمبر و امانتدار نبي مكرم اسلام عنوان نمود وگفت : تبليغ دين از نيازهاي
فطري انسان و اصل اساسي در راستاي اعتلاي دين مبين اسلام و پيام وحي
است .
حجت الاسلام علي مرادي افزود : استمرار دين مديون مبلغين است و هر
ديني كه مبلغ نداشته باشد بقا نمي يابد.
وي اظهار داشت : روحانيون و مبلغان فرهنگي خطرات انحرافات فكري
و عقيدتي را شناسايي و اعلام مي كنند.
وي ضمن ابراز خشنودي از حضور روحاني در تمام روستاهاي
شهرستان تكاب تصريح نمود : امروز دشمنان عليه مسلمانان با ابزارهاي
مختلف ارتباطي و باهجمه فرهنگي بسيج شده اندو براي جلوگيري از نفوذ
اسلام در جهان از هر امكاناتي بهره مي برند.
گفتني است در اين همايش به روحانيون ومبلغان فرهنگي روستاها و نيز
ميزبانان علما و مبلغان در شهرستان تكاب جوايزي به رسم يادبود
اهداگرديد.
|
|
|