مجيد زندي
تازه مسافري در تهران اگر روي پل كالج ادامه خيابان انقلاب به سمت
چهار راه وليعصر را با انبوهي از تاكسي ها و سواريها واتوبوس ها به نظاره
بايستند يا بالعكس با هزاران خودرو در محدوده پرتردد ميدان فردوسي
مواجه شود , يا وقتي گذرش به اتوبان همت بيفتدو از بزرگراه مدرس به
مدخل ميدان هفتم تير عبور كند و همانند همه مناطق پرترافيك گرفتار
بن بست ها و گره هاي كور شود از حضور خود در اين شهر بي قواره و آهن و
ماشين و دود پشيمان مي شود.
روزگاري فكر مي كرديم با آمدن مترو ايجاد منطقه طرح و زوج و فرد
كردن خودروها مشكل ترافيك شهر تهران حل مي شود اما اكنون نيز وقتي
سنگيني ترافيك خصوصا در مناطق مركزي و به اصطلاح محدوده طرح
ترافيك با رانندگان كلافه , بوق هاي ممتد و صف طويل خودروها را در پشت
چراغ راهنمايي خيابانهاي سطح شهر و حتي بزرگراهها مي بينيم به خوبي
درخواهيم يافت كه گره كور ترافيك تهران با ابزاري همانند مترو و ترانوا و
منوريل هم حل نخواهد شد. زيرا عوامل متعددي هر روز بر شمار مشكلات
شهر تهران اضافه مي كند كه حل آن تنها ازعهده متوليان يك شهر بر نمي آيد
زيرا بسياري از اين مشكلات ريشه در ساختار سياسي , اقتصادي و اجتماعي
كشور هم دارد كه بدون در نظر گرفتن همه عوامل , اشاره به يك يا دو عامل
مشكل را حل نمي كند.
چند روز پيش شهردار تهران در اعلام موضعي صريح اعلام كرده بود كه :
« ترافيك تهران صاحب ندارد و كسي هم در اين باره پاسخگو نيست » اين
اعلام موضع اگر چه واقعيت آشكار بسياري را در خود جاي داده اما يادآور
سخن معروف ژنرال دوگل رئيس جمهور فرانسه هنگام سفر به تهران هم
هست كه گفته بود : « تهران دهي بزرگ است ! » زيرا ده بزرگ نيازي به حاكميت
علم ترافيك در حمل و نقل شهري , ساختار هندسي خيابانها و ميادين و...
ندارد كه امروز نير همان مشكلات براي تهران باقي مانده است .
به هر حال تهران شهري است با 10 تا 12 ميليون نفر جمعيت كه
ظرفيت دو ميليون خودرو را ندارد به گونه اي كه حجم روزانه و سايل نقليه
ورودي به محدوه طرح ترافيك تهران , كه ظرفيت 12 هزار وسيله نقليه را
دارد بالغ بر 50 هزار وسيله نقليه هر ساعت در اين محدوده تردد مي كند كه
وجود ترافيك را شاخصه اصلي شهر تهران خصوصا مناطق مركزي آن
ساخته است .
جديدترين آمار استخراج شده از ترافيك تهران از سوي شركت
مطالعات جامع حمل و نقل و ترافيك تهران نيز حاكي از آن است كه سهم
سواريهاي شخصي درجابجايي سفرهاي سواره 24 ساعته تهران براساس
تعميم اوليه آمارگيري نمونه سال 83 حدود 32,12 درصد , سهم تاكسي و
مسافر بر 20,30 درصد , ميني بوس و سرويس 16,08 درصد , اتوبوس
واحد و مترو22,53 درصد , موتورسيكلت 6,82 درصد و ساير وسيال
نقليه هم 2,15 درصد است .
سالهاست در اين زمينه مردم و مسئولان و كارشناسان هر يك نظرهاي
خود را براي حل معضل ترافيك تهران به طريقي بيان مي كنند اما همانگونه
كه شهردار تهران هم اشاره كرد ترافيك تهران مسئول مشخص ندارد كه
رسما با حمايت دولت بخواهد آن را حل كند عليرغم اينكه تقريبا همه
دستگاههاي دولتي و وزارتخانه ها در ايجاد چنين ترافيكي نقش
دارند.
آقاي محمد بهروز اقبال كارمند دادگستري در گفت و گو با گزارشگر ما
تردد خودروهاي تك سرنشين را معضل اصلي ترافيك تهران معرفي مي كند و
مي افزايد : با بهبود شرايط اقتصادي كشور و افزايش توليد خودرو , افراد
زيادتري به خريد خودرو اقبال نشان مي دهند و براي تردد از خودروي
شخصي استفاده مي كند و اگر دقت كنيم عمده خودروهاي موجود خصوصا
در مناطق مركزي و بازار تهران خودروهاي تك سرنشين است .
وي افزود : درصد بسيار زيادي از بازاريان تهران كه در مناطق شمالي
شهر ساكن هستند همه روزه با استفاده از خودروي شخصي به صورت تك
سرنشين خود را به محل كار مي رسانند و با توجه به اينكه از درآمد كافي هم
برخوردار هستند براي خود به صورت آزاد آرم طرح ترافيك تهيه مي كنند.
وي كه همه روزه با استفاده از اتوبوس شركت واحد به ميدان امام
خميني (ره ) و محدوده ميدان ارگ مي رود مي گويد : باور كنيد اگر يك ربع
ديرتر از موعد حركت كنم به ترافيك و ازدحام جمعيت منتظر در صف
اتوبوس برخورد مي كنم و با دلهره و اضطراب بايد مسير اسلامشهر به ميدان
ارگ را طي كنم و برخي از روزها خصوص روزهاي ابتدايي و پاياني هفته با
تاخير به محل كار مي رسم .
خانم زهره اميدي معلم هم به گزارشگر ما گفت : از ابتداي سال فكر
مي كرديم با تثبيت ساعت رسمي كشور و تغيير زمان حضور ما در مدارس و
ادارات مشكلات ترافيك تهران كاهش يابد اما چنين نشد و ترافيك تنها
زمان خود را تغيير داد.
وي همزماني شروع كار و فعاليت ادارات , كارخانجات , مدارس ,
سازمانهارا عامل اصلي ترافيك شهر تهران نام برد و افزود : بسياري از
افرادي كه در شرق تهران ساكن و محل كار آنها در غرب تهران است
مجبورند با سرويس از وسط شهر بگذرند و عمده ترافيك ها هم ناشي از
تردد شديد اتوبوس هاي سرويس ادارات و كارخانجات است .
آقاي مددي كه سالهاست با خودروي شخصي در محل كار خود در
محدوده طرح ترافيك حاضر مي شود هم مي گويد : ما خود نيز علاقه اي به
استفاده خودروي شخصي نداريم اما چاره اي براي اين كار نمي بينيم زيرا
نمي توانيم با اين سن و سال به دنبال اتوبوس بدويم يا هزينه هاي رفت و
برگت تاكسي ها را بپردازيم .
وي ادامه داد : اگر مسئولان معتقدند خودروهاي تك سرنشين باعث
ايجاد ترافيك در سطح شهر تهران است چرا خودشان از آن استفاده مي كنند
و حتي آقاي شهردار هم از سرويس عمومي شهر استفاده نمي برد.
آقاي مددي معتقد است كدام مقام مسئول مملكتي ساكن شهر تهران را
سراغ داريد كه با خودرو و راننده مخصوص به محل كار خود نرود چرا
آقايان هميشه تب و مرگ را براي همسايه مي خواهند و خودشان با استفاده
از خودروي دولتي يا سازماني به محل كار , شهرداري , راهنمايي و رانندگي ,
شوراي شهر و... مي روند
وي گفت : متاسفانه همه ما از افزايش مصرف سوخت و آلودگي محيط
زيست مي ناليم اما راه حل رااز خود مان شروع نمي كنيم . و معتقديم ديگران
بايد رعايت كنند در حاليكه به عنوان نماد و نشانه هم كه شده خود آقاي
شهردار يا اعضاي شوراي شهر با دوچرخه يا اتوبوس تا محل كار بروند تا
مشكل مردم را بهتر درك كنند.
آقاي مددي ادامه داد : هر فردي در خودروي شخصي خود آسايش
بيشتري احساس مي كند اما اگر قرار است ما خودرو را نياوريم امكانات
عمومي بايد به گونه اي فراهم شود كه قابل دسترس باشد نه اينكه دو برابر
هزينه هاي سوخت با يد كرايه تاكسي داد و در صورت استفاده از اتوبوس و
مترو در ازدحام جمعيت آن اكسيژن كم آورد و سكته كرد!
مهندس مالكي كارشناس امور شهري هم در گفت و گو با گزارشگر ما
ايجاد طرح هاي غيركارشناسي شده همانند طرح زوج و فرد خودرو را كاري
ناموفق ارزيابي كرد و افزود : اين كار يكبار در سال 77 انجام شده بود كه
باعث رواج پديده زشت دزدي پلاك ها شده بود و متاسفانه مسئولان دوباره
آن را در سال گذشته آغاز و در سال جاري هم ادامه داده اند.
وي افزود : اگر قرار است طرح زوج و فرد خودرو اجرا شود بايد محدوده
طرح ترافيك را از محدوده فعلي به محدوده ورود به طرح زوج و فرد رساند
تا اثرگذارتر باشد زيرا روند افزايش تعداد خودرو در كشور و تجمع آن در
تهران اينكه نه طرح ها را بي اثر مي سازد.
وي گفت : وقتي كه تنها در سال گذشته توليد خودرو دركشور با 11
درصد رشد به يك ميليون و 4000 دستگاه رسيد و امسال هم اين رقم به
يك ميليون و 150 هزار دستگاه مي رسد و آن هم درتهران پلاك مي شود
ديگر چه انتظاري داريم كه خيابانهاي شهر از ازدحام خودرو به مرز انفجار
نرسد.
وي افزود : وقتي شوراي شهر , راهنمايي و رانندگي و شهرداري تهران
براي مشكلي به نام ترافيك هريك براي خود كاري انجام مي دهند و انسجام
ندارند اين كار سبب بدتر شدن معضل ترافيك در شهر بزرگي همانند تهران
مي شود.
وي افزود : اين اختلاف سليقه و عدم هماهنگي را اخيرا در مساله كرايه
تاكسي ها ديديم كه فرمانداري مصوبه شوراي شهر را باطل مي كند و آنها هم
فرمانداري را به دخالت متهم مي كنند و آنچه كلاه مي ماند برسرمردم است
كه راه فراري هم ندارند.
مهندس مالكي ادامه داد : در بهترين شرايط تهران فقط ظرفيت تردد 50
هزار خودرو را دارد اما 300 تا 350 هزار خودرو در روز در محدوه مركزي
شهر تهران تردد مي كنند و در برخي از خيابانها فقط تاكسي هاي خطي و
نارنجي سطح معابر را پر مي كند و ديگر جايي براي سايه خودورها نيست .
آقاي خستوي از ديگر شهروندان تهران راه چاره حل معضل ترافيك در
تهران را فرار از تهران عنوان مي كند و مي افزايد : مردم تهران راهي جز
مهاجرت به ساير شهرها و روستاهاي كشور ندارند زيرا در اين شهر
مشكلات و گرفتاريها و ساعت ها توقف در پشت چراغ هاي راهنمايي و
رانندگي فقط عمر خود را كوتاه مي كنند.
وي گفت : ترافيك در شهر تهران علاوه بر مشكلات اقتصادي كه همه
ساله باعث نابودي و هدر رفت ميليون ها ليتر مواد سوختي مي شود , آلودگي
محيط زيست و آلودگي صوتي هم براي ساكنان آن به عنوان عوامل مرگبار
مطرح است .
وي افزود : مردم تهران واقعا هنوز نپذيرفتند كه چيزي به نام فرهنگ
شهري و رعايت حال همنوعان هم وجود دارد زيرا تنها به آسايش خود
مي نگرند و اگر اين آسودگي خيال باعث زيان به مردم و محيط زيست شود
هيچ تاثيري در روحيه آنها نمي گذارد.
وي گفت : آنهايي كه يك يا دو خوروي شخصي دارند هيچگاه
نمي خواهند خود را جاي كودكي بگذارند كه مجبور است در محيط آلوده
تهران به زندگي خود ادامه دهدو آنها حتي به مرگ افراد بيمار در
آمبولانس هاي در ترافيك مانده هم بي تفاوت شده اند.
مهندس ميرزا فلاحي كارشناس حمل ونقل و ترافيك شهري نيز در
گفت و گو با گزارشگر ما حل معضل ترافيك تهران را گسترش پي در پي شبكه
مترو اعلام مي كند و مي افزايد : معابر و سطح شهر تهران ديگر گنجايش
افزايش تردد خودروها را ندارد و با گسترش سرمايه گذاري روي خطوط
مترو و پاسخگويي به نيازهاي مردم باعث كاهش استفاده مردم از خودروهاي
شخصي و عمومي در سطح شهر تهران مي شود.
وي افزود : افزايش تعداد اتوبوس هم پاسخگوي نياز شهر تهران نيست
زيرا اتوبوس ها خود با حاشيه امن جاي چندين خودرو را مي گيرد و عملا
تفاوت چنداني با تاكسي يا ميني بوس ندارد.
وي تجهيزات و خدمات شبكه معابر تهران را هم قديمي ارزيابي كرد و
افزود : چراغ هاي راهنمايي هوشمند كه خود ميزان تجمع خودروها را پشت
چراغ راهنمايي تشخيص دهد باعث تسهيل مختصري در رفت و آمد مي شود
اما خيابانهاي شهر تهران هميشه انباشته از خودرو است و اين دستگاهها
مي توانند فريب بخورند.
وي افزود : دولت بايد براي تهران برنامه ملي تهيه نمايد و آن را به عنوان
مركز حكومت كل كشور بشناسد زيرا هر قدر شبكه حمل ونقل درون شهري
تهران روانتر باشد , نماد توسعه يافتگي كشور هم خواهد بود.
وي افزود : سهم خودروهاي تك سرنشين در تهران 36 درصد خودروها
راتشكيل مي دهد كه نقش 57 درصدي در ايجاد ترافيك دارند كه دولت
مي تواند با سخت گيري در اين زمينه در كاهش ترافيك نقش آفريني
كند.
مهندس ميرزا فلاحي ادامه داد : خوشبختانه مجلس شوراي اسلامي در
سال جاري نقش مناسب خود را در اين زمينه ايفا كرده و با اختصاص 5
ميليارد دلار بودجه به تقويت حمل ونقل عمومي همزمان با مخالفت جهت
واردات همين ميزان بنزين گام مفيدي برداشته كه اميدواريم قوه قضائيه و
قوه مجريه هم به نقش هاي تاريخي خود عمل كنند.
براساس آمارهاي رسمي در هر 24 ساعت سهم سواريهاي
شخصي در ايجاد ترافيك تهران 32,12 درصد , سهم اتوبوس
شركت واحد 22,53 درصد , سهم تاكسي و مسافر بر 20,30
درصد , ميني بوس و سرويس ادارات و مدارس 16,08 درصد ,
موتور سيكلت 6,82 درصد و ساير وسايل نقليه هم 2,15
درصد است
حل مشكل ترافيك تهران از عهده يك شهرداري و شوراي
شهر برنمي آيد زيرا بسياري از مشكلات مردم در تهران ناشي
از استقرار همه دستگاههاي دولتي و مجموعه ساختار سياسي ,
اقتصادي و اجتماعي كشور است كه با تهران گره خورده است
يك شهروند : اگر مسئولان معتقدند خودروهاي تك سرنشين
باعث ايجاد ترافيك در سطح شهر تهران است چرا خودشان و
حتي با راننده شخصي از آن استفاده مي برند و حتي آقاي
شهردار هم علاقه اي به استفاده از سرويس عمومي شهر ندارد
مهندس مالكي كارشناس امور شهري : وقتي شوراي شهر ,
راهنمايي و رانندگي , شهرداري و فرمانداري تهران براي حل
مشكل ترافيك و ساير مشكلات شهري با هم انسجام ندارند چه
انتظاري براي حل اين مشكلات عديده داريد
