شانزدهمين جلد از مجموعه « انقلاب اسلامي به روايت اسناد ساواك »
را مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات منتشر كرده است . اين كتاب
در برگيرنده حوادث روزهاي 21 تا 30 آبان 1357 است .
به منظور استفاده خوانندگان , نمونه هايي از اسناد موجود در كتاب
مذكور را به شرح زير درج مي كنيم :
گزارش خبر
موضوع : چاپ اسكناس بنام خميني
اخيرا شايع شده كه اسكناسهايي بنام خميني چاپ و بين گروههاي
مخالف توزيع گرديده و حتي شخصي بنام كاظم صباغ كه تاجر فرش ميباشد
اظهار داشت از اين نوع اسكناسها دست يك دانشجو ديده است .
نظريه شنبه : خميني و طرفدارانش تاكنون به همه نوع كار دست زده اند و
اين دفعه براي برپايي آشوب و اخلالگري به اين عمل دست زده اند گرچه
شخصا از اين نوع اسكناسها نديده ام ولي امكان صحت خبر وجود دارد.
نظريه يكشنبه : با توجه بشماره پيروي مراتب صحيح بنظر ميرسد. ضمنا
فتوكپي اسكناس مورد بحث كه از شخصي بنام (ناخوانا) بدست آمد بپيوست
تقديم مي گردد. ذوالقدر
نظريه چهارشنبه : در ماموريت است .
نظريه جمعه : نظريه يكشنبه تاييد مي گردد. مشاهير
يك خبر
موضوع : خبر
خبر رسيده حاكيست :
شخصي بنام احسان بخش دبير دبيرستان دين و دانش شهرستان رشت
سه قطعه عكس مربوط به وقايع ميدان ژاله را بدانش آموزان نشان داده و
گفته است ملاحظه كنيد چگونه دست و پاي مردم را قطع و آنها را قتل و عام
كرده اند و اضافه نموده اعلاميه اي از طرف آقاي خميني رسيده كه بعد از
تكثير آن به هر يك از شماها يكبرگ داده ميشود كه در حضور والدين خود
قرائت كنيد.
ارزيابي خبر : احتمالا صحت دارد.
نظريه : جهت آگاهي .
گزارش خبر
موضوع : سيد طه مقدسي
در تاريخ 57,8,22 سيد طه مقدسي كه از مسافرت قم برگشته بود پس
از نماز جماعت ضمن سخنانش از برداشتن عكسهاي خميني از پشت شيشه
مغازه ها انتقاد و اظهار داشت در مسافرت خود به قم ديدم كه عكسهاي
خميني پشت شيشه هاي مغازه ها است و اگر شما مغازه ها را تعطيل نكنيد من
هم ديگر به مسجد نمي آيم . سخنان وي موجب شد كه روز بعد كليه كسبه
مغازه ها را تعطيل كنند.
نظريه شنبه : خبر صحت دارد.
نظريه سه شنبه نظريه شنبه تاييد ميگردد و سخنان تحريك آميز سيدطه
مقدسي همواره براي اهالي مذهبي و افراطي محلات نقش تعيين كننده دارد.
سيادت
ضمنا مراقبت از وي كماكان بعمل ميآيد.
نظريه 22 : نظريه سه شنبه مورد تاييد است .
گزارش خبر
موضوع : شايعات
در تهران شايعاتي وجود دارد كه قبلا باستحضار مي رسد :
1 ـ شاهنشاه هفته گذشته قبل از آتش سوزي براي يك توقف كوتاه بآمريكا
عزيمت و هشت ساعت با كارتر ملاقات داشته اند.
2 ـ شريف امامي شنبه قبل از آتش سوزي استعفا كرده است .
3 ـ ثابتي از پاويون دولت و يا سفرا از تهران خارج شده است .
4 ـ استيضاح اخباري در مجلس بوسيله ثابتي تهيه شده و منظور از آن
سقوط دولت شريف امامي و حمايت از نخست وزيري نهاوندي بوده
است .
5 ـ در دولت جديد نظامي و در دولت قديم بين فراماسونها و نظامي ها
سخت اختلافات وجود دارد.
6 ـ آمريكائيهاي مقيم ايران بوسيله نامه هاي متعدد تهديد بمرگ مي شوند كه
كه براي ] يي [ اكثريت آنها را مرعوب كرده است براي مثال شب نامه هاي
اعضا مركز اصلي تي آي در خيابان كورش فرستاده شده منجر به ترك كار و
تخليه ساختمان از طرف آمريكائيها گرديده و آنها دسته جمعي به شعبه
خيابان زردشت مراجعه و دست از كار كشيده اند آمريكائيها بتدريج زن و
فرزندان خود را از ايران خارج مي نمايند.
7 ـ آمريكائيها كه ناگزير بماندن هستند بتدريج قبل از 11 دسامبر برابر با
عاشورا تقاضاي مرخصي و استفاده از تعطيلات را كرده اند كه در تهران
نباشند.
8 ـ تعدادي آمريكائي مطلع و تربيت شده براي جنگهاي خياباني و مبارزه با
شورشهاي اخير به تهران آمده اند.
9 ـ خادمي رئيس هواپيمايي ملي بوسيله چهار نفر مرد مسلح با چهار اسلحه
مختلف بقتل رسيده و اين خبر در روزنامه هاي لندن منتشر شده است .
گزارش خبر
شايع است كه دولت عراق به علماي شيعه در نجف و كربلا سختگيري
مي كند و بآنها فشار مي آورد و مي خواهد آنها را از عراق بيرون
كند.
نظريه شنبه : اگر امراي ارتش و يا شخصيت هاي بلندپايه مملكت بروند
پيش آيت اله سيدابوالقاسم خوئي كه از علماي طراز اول جهان شيعه است و
نكته قابل توجه آنكه او هيچ اقدامي عليه دولت ايران نكرد و نيز من كاملا
اطلاع دارم كه با آيت اله خميني اختلاف سليقه دارد و مريدان او با خميني
هم اختلاف دارند و مسلم بيشتر آخوندهاي ايران بخصوص آنهائيكه اهل
فضل و دانش هستند با آيت اله خوئي بسيار خوبند. بسيار جالب خواهد شد
كه او را با افتخار تمام بايران دعوت كنند و مقامات عاليرتبه ايران پيش او
بروند بخصوص امراي ارتش باو قول بدهند كه با قوانين اسلامي مخالف
نمي شود و ما آنچه خواست مراجع عاليقدر شيعه هست انجام ] مخالفت [
خواهيم داد ضمنا به آيت اله خويي بگويند و او را تفهيم كنند كه آيت اله
خميني حاد و تند است و من غير مستقيم استقلال را بخطر انداخته او معتقد
است كه حكومت جمهوري اسلامي تشكيل شود. كدام كشور جمهوري در
دنيا وجود دارد كه باصطلاح خفقان و اختناق نيست و مردم آن آزادي كامل
دارند همين كشور پاكستان كه از هندوستان جدا شد يك كشور صد در صد
ملي بود آيا توانست روي پاي خود بايستد بالاخره اگر آنها نظر آيت اله
خويي را جلب كنند و از او كمك بخواهند خيلي كمك بخاموش كردن آشوب
ايران است حتي اگر زمينه را فراهم سازند كه شاهنشاه آريامهر با او ملاقات
كنند بهتر خواهد بود.
نظريه يكشنبه : نظريه شنبه مورد تاييد است شنبه چندين سال در
مدرسه علميه قم بتحصيل علوم ديني اشتغال داشته و بافكار و عقايد طبقات
مذهبيون تا حدودي آشناست راه پيش نهادي از ناحيه وي اصلح بنظر
مي رسد و تنها راه نفوذي و مهار كردن روحانيون مخالف مي تواند باشد ـ
زيرك
نظريه دوشنبه : با توجه بنظريه شنبه اظهارنظر در زمينه اين قبيل اخبار
با توجه به اتمسفر زمان در مركز امكان پذير است . (خسرو)
نظريه 2 هـ ب : عيادت شهبانو با آيت اله خوئي حسن موثر زياد داشته
روحانيون را بسيار متوحش ساخته نظريه شنبه ظاهرا معقول
مي باشد.
محترما در صورت تصويب ارسال گردد . 57,9,11
] گزارش [
روز 57,8,23 شيخ عباس طبسي در تماس محرمانه اي كه با پسر شيخ
غلامحسين جمي يكي از روحانيون تندرو و قشري آبادان داشته , از پسر
جمي خواسته كه به پدرش بگويد : تعدادي از بازاريان و اطبا اعلام كرده اند
كه حاضرند باندازه كافي خانه و پول در اختيار كاركنان شركت ملي نفت
ايران كه ممكن است بدنبال ادامه اعتصاب , اخراج يا از كار بيكار شوند ,
بگذارند طبسي با ناراحتي از اينكه تعدادي از كارگران شركت نفت اعتصاب
خود را شكسته اند با اصرار به پسر جمي گفته : اين مطلب را به پدرتان
بگوئيد تا بطريقي بكارگران ابلاغ كند كه باعتصاب خود ادامه
دهند.
مراتب بعرض تيمسار رياست ساواك رسيد مقرر فرمودند : وضع طبسي
به مشهد اطلاع تا در شوراي هم آهنگي و استاندار جديد روشن گردد. در
اجراي امر اقدام نتيجه اعلام . طباطبائي 57,8,25
رهبر عمليات : مجتبوي 57,8,25
چكيده گفتگو :
درباره : پخش اعلاميه
بعدازظهر روز 57,8,24 اعلاميه اي كه بالاي آن آرم راديو تلويزيون
ملي ايران چاپ و در دستهاي شيرهاي آرم تفنگ و روي سر شيرها اسكلت
نظامي مي باشد و زير آن نوشته شده است « سازمان راديو تلويزيون نظامي
ايران , هموطن سازمان در اسارت نظاميان است راديو , تلويزيون خود را كه
صداي استبداد است خاموش كنيد با تشكر » در موسسه كيهان توزيع شده
است .
(توزيع اعلاميه به متن بالا مورد تاييد راديو تلويزيون بود ولي اعلاميه
توزيع شده فاقد آرم به مشخصات بالا مي باشد و اعلاميه هاي توزيع شده
فرستاده شده ] و جهانگردي [ جمع آوري به وزارت اطلاعات
است . »
محرمانه از مديرعامل سازمان راديو و تلويزيون چگونگي استعلام شود.
در ساعت 1600 الي 1700 تماس , مديرعامل و رئيس انتظامات
سازمان راديو و تلويزيون در دفتر كارشان نبودند ولي با سرگرد مظفري افسر
فرمانداري نظامي مامور بآن سازمان تماس , اظهار داشت اعلاميه اي با
مشخصات فوق چاپ و توزيع شده ولي فاقد آرم به مشخصات بالا است كه
اعلاميه ها جمع و به وزارت اطلاعات فرستاده شده است .
گزارش خبر
موضوع : فعاليت هاي مضره مذهبي
در خيابان شاهپور چهار راه مختاري كوچه صفا شماره 12 يك خانواده
مذهبي سكونت دارند كه از روستائيان اطراف شهريار هستند. يك پسر اين
خانواده كارمند شركت مخابرات بوده و گويا در اعتصابات كاركنان مخابرات
نقش موثري داشته است . پسر ديگر اين خانواده بنام حيدر كه ديپلمه و
كارمند يك شركت خصوصي است باتفاق دختر آنها بنام منظر كه او نيز
ديپلمه و در حال حاضر خانه دار است در بسياري از اعتصابات شركت
داشته اند.
شعارهائي كه در كوچه صفا و اطراف آنها عليه رژيم سلطنتي و بنفع
خميني نوشته مي شود توسط دو نفر مذكور در شب ها انجام مي گيرد. ضمنا
در اين منزل اغلب جلسات قرائت قرآن برقرار است و گفته مي شود در اين
پوشش افرادي گرد هم جمع شده و ضمن بحث و تبادل نظر ترتيب انجام
فعاليت هاي مضره و نيز تبليغ و تحريك ساير ساكنين كوچه را مي دهند و در
اين ميان دختر مورد بحث نقشي بسيار فعال داشته و مرتبا اظهار مي دارد كه
عمدا در تظاهرات و اغتشاشات شركت مي كند كه بافتخار شهادت در اين راه
نائل شده و در سراي باقي از نعمات و لذا بهشتي برخوردار گردد.
نظريه شنبه ـ خبر صحت دارد. ضمنا افراد مذكور در جريان آتش زدن
بانك ها و اماكن در تاريخ 57,8,14 نيز دخالت مستقيم داشته اند .
نظريه سه شنبه : با توجه بدسترسي شنبه احتمال صحت خبر زياد
است .
نظريه چهارشنبه : نظريه سه شنبه مورد تاييد است .
گزارش خبر
موضوع : نصب عكس خميني
پسران شاهچراغي واعظ در دامغان كه محصل مي باشند عكس خميني را
به درب دكانها نصب و فرداي همان روز در خيابانها اين مغازه ها را چك
مي كنند كه عكسها را مامورين پاره نكنند.
نظريه شنبه : خبر صحت دارد.
نظريه يكشنبه : با توجه به صداقت شنبه و اينكه شاهچراغيها چه در دامغان و
چه در سمنان از محركين و افراطيون درجه اول مي باشند لذا صحت خبر
مورد تائيد است . حاضر
نظريه سه شنبه : اصولا كليه شاهچراغيها كه اهل حسن آباد دامغان مي باشند و
جزو طبقه روحانيون هستند كه همگي از مخالفين سرسخت دولت و طرفدار
خميني مي باشند. توحيد
نظريه 14 هـ : نظريه سه شنبه مورد تائيد است .
تلاش عده اي از بازاريان تهران براي تشكيل اجتماع بمناسبت
آزادي آيت الله شيخ يحيي نصيري نوري و
مخالفت شخصي نوري با اين اقدامات
از روز 57,8,27 (2537 شاهنشاهي ) , تلاشهائي از سوي بازاريان
وابسته به جبهه باصطلاح ملي و طرفداران خميني صورت گرفته كه در روز
57,8,29 جمعيت كثيري بمناسبت آزادي آيت الله شيخ يحيي نصيري
نوري , از بازار تهران حركت و در منزل وي و اطراف خانه او اجتماع نمايند.
آيت الله نوري پس از اطلاع از اين تصميم به عوامل خود و به بازارياني
كه ميشناخته توصيه كرده كه از اين اجتماع و حركت جلوگيري كنند و تلاش
وسيعي بعمل آورده كه از اقدام آنان ممانعت كند. نوري ابزار عقيده كرده كه
اينگونه نمايشات بضرر او و امنيت عمومي تمام ميشود و لذا مخالفت
(مخالف ) اينگونه برنامه ها ميباشد.
ارزيابي خبر :
خبر فوق صحت دارد.
اقدامات انجام شده :
مراتب به نخست وزيري اعلام گرديده است .
توضيح :
نوري بعد از آزادي از زندان نسبت به گذشته تغيير عقيده داده و بطور
ملايم و غيرمستقيم عليه نظريات خميني تبليغ ميكند.
گزارش خبر
موضوع : نزاع بين رجال دستگير شده
گفته ميشود در شش روز قبل در پادگان جمشيديه كه اكثر رجال دستگير
شده در آنجا زنداني هستند مشاجره و بالاخره زدو خورد شديدي بين آزمون
و وليان و صدقياني انجام شده كه در نتيجه وليان آقاي صديقاني را مضروب
كرده و هم اكنون صديقاني در بيمارستان شماره 2 ارتش بستري ميباشد
ضمنا گفته شده هويدا سه شب قبل قصد خودكشي داشته كه جلوگيري شده
است .
نظريه شنبه : مطالب بالا مطرح شده است .
نظريه يكشنبه : نظريه شنبه تاييد ميگردد.
نظريه سه شنبه : نظريه يكشنبه تاييد ميگردد.
نظريه چهارشنبه : نظريه سه شنبه تاييد ميگردد.
بازتاب تشريف فرمائي علياحضرت فرح پهلوي شهبانوي ايران
به عراق و ديدار معظم لها با آيت الله سيدابوالقاسم خوئي
متعاقب انتشار خبر مربوط به تشريف فرمائي عليا حضرت فرح پهلوي
شهبانوي ايران به عتبات عاليات و بويژه عيادت معظم لها از آيت اله
سيدابوالقاسم خوئي بازتاب بسيار مثبتي در جامعه روحانيت ايران و
مسلمانان ايراني داشته است .
در اين مورد نظرات گوناگوني ابراز شده و عموما اظهار گرديده كه اين
اقدام كه بصورت بسيار موجه و دلچسب انجام شده و شهبانوي مملكت كه
خود از خاندان سادات ميباشند و در روز عيد غدير از يك مرجع عاليقدر
مذهب شيعه عيادت فرموده اند موجب دلگرمي و خوشحالي مقامات معتدل
روحاني ايران شده است .
در برخي محافل روحاني گفته شده كه چنانچه اقدام ابتكاري مذكور كه
در جهت ايجاد نزديكي بين مقامات عاليه مملكت و مقامات روحاني شيعه
ميشود در مورد ساير آيات بنحو ديگر و با رعايت مصالح انجام پذيرد حسن
اثر فراواني خواهد داشت .
ارزيابي خبر :
خبر صحت دارد.
اقدامات انجام شده .
مراتب به نخست وزيري اعلام گرديده است .
نظر آيت الله شيخ يحيي نصيري نوري درباره مراسم
عزاداري ماه محرم
آيت اله شيخ يحيي نوري كه اخيرا از زندان آزاد شده , در روز
57,8,29 (2537 شاهنشاهي ) بطور خصوصي مطالبي درباره اوضاع
مملكت بيان و از جمله درباره مراسم عزداري ماههاي محرم و صفر در
سال جاري چنين اظهار داشته است :
حقيقت اينست كه با اوضاع و احوال كنوني و اينكه افراد مشكوك
درصدد اخلال و تحريكات هستند , بهتر است كه از تشكيل و انعقاد مجالس
و حركت دستجات عزاداري جلوگيري شود.
اگر مجالس بسته شود و مانع حركت دستجات شوند , فقط اين عيب
وجود خواهد داشت كه مغرضين بگويند دولت مانع تشكيل مجالس شده
است ولي اگر مجالس و حركت دستجات آزاد گذارده شود , عواملي كه
هميشه در ماههاي اخير از اجتماعات مذهبي سواستفاده كرده اند , اين بار با
آمادگي بيشتري كه وجود دارد , بهره برداري شديدتري خواهند كرد و طبيعي
است كه با ايجاد درگيري و زدو خورد , باز هم كشتار و بدنبال آن جنجال و
تحريكات اداامه خواهد يافت .
ارزيابي خبر :
مطالب بالا بوسيله آيت اله نوري اظهار شده است .
اقدامات انجام شده :
مراتب به نخست وزيري اعلام گرديده است .
توزيع نوار حاوي ستايش از روح اله خميني در شهر قم
اخيرا تعداد معدودي نوار در شهر قم توزيع شده كه حاوي مطالبي در
ستايش از روح اله خميني ميباشد.
قسمتي كوتاه از مطالب نوار مذكور بشرح زير است :
خميني , اي امام , اي مجاهد , ايكه در راه عقيده و ايمان خويش بجنگ
دژخيمان خونخوار افتاده اي , ايكه عشق بحق تو را بشكنجه گاه كشيده است .
اينك ما بپا خاسته ايم و قلب ما و هزاران نفر ديگر براي تو
مي طپد.
ارزيابي خبر :
توزيع نوار مذكور با مطالب اشاره شده در فوق صحت دارد.
اقدامات انجام شده :
مراتب به نخست وزيري اعلام گرديده است .
تماس و مذاكره شيخ عباس واعظ طبسي با افراد مختلف
1 ـ روز 57,8,30 (2537 شاهنشاهي ) , شخصي بنام قدسيه ضمن
تماس با شيخ عباس واعظ طبسي در مشهد اظهار داشته :
قطعنامه اي صادر گرديده و قرار است تمام واحدهاي داروئي و درماني
را در مشهد تعطيل نمايند تا زندانيان سياسي را آزاد كنند.
طبسي گفته :
اگر در قطعنامه پيش بيني نشود كه بعضي از واحدهاي داروئي براي رفع
احتياجات ضروري مردم دارو داشته باشند , بهتر است .
2 ـ روز 57,8,30 , شيخ عباس واعظ طبسي يا شخصي ناشناس تماس
گرفته و اظهار نموده :
توسط جنايتكاران رژيم در حرم مطهر فجايعي رخ داده كه منجر به
مجروح و كشته شدن چند نفر گرديده است . نامبرده اضافه كرده كه درحال
حاضر عده اي از علما در منزل آيت الله سيد عبدالله شيرازي بمنظور اتخاذ
تصميم اجتماع نموده اند.
طبسي سپس ادامه داده :
با نجف اشرف تماس گرفتم و اطلاع حاصل شده ملاقات صورت گرفته
(ملاقات علياحضرت شهبانو فرح پهلوي با آيت الله سيدابوالقاسم خوئي
در نجف اشرف ) , ليكن بنظر من (طبسي ) آيت الله سيدابوالقاسم خوئي بايد
اين ملاقات را تكذيب نمايد , چون در غير اين صورت تحريم خواهد شد.
ارزيابي خبر :
خبر صحت دارد.
تماس و مذاكرات افراد مختلف با آيت الله سيدكاظم
شريعتمداري
1 ـ روز 57,8,30 (2537 شاهنشاهي ) , چند تن از روحانيون از جمله
شيخ محمد رئيسي و سيدحسين خادمي در مذاكراتي كه با آيت الله
سيدكاظم شريعتمداري داشته اند ضمن عنوان مطالبي پيرامون ملاقات اخير
علياحضرت شهبانو با آيت الله سيدابوالقاسم خوئي در نجف اشرف , به
آيت الله شريعتمداري گفته اند بهتر است نامه اي را كه حدود 20 روز قبل
خوئي بعنوان شما (شريعتمداري ) نوشته و درحال حاضر در اختيار لطفي
(داماد خوئي ) در تهران ميباشد , تكثير و توزيع گردد.
آيت الله شريعتمداري پاسخ داده :
چون نامه جنبه خصوصي دارد و براي روشن كردن موضع خوئي نيز
كافي بنظر نميرسد لذا انتشار آن بمصلحت نميباشد.
ضمنا اظهارنظر شده كه آيت الله خوئي طي نامه مورد بحث برخلاف
سكوتي كه قبلا نموده بود , تظاهرات و اخلالگريهاي اخير را تا حدودي
تاييد كرده است .
2 ـ روز 57,8,30 , آيت الله سيدكاظم شريعتمداري در يك مذاكره
خصوصي در مورد اينكه عده اي از طلاب عنوان كرده اند از دريافت شهريه
خوئي خودداري خواهند نمود , گفته : بهتر و بالاخره خسته خواهند شد.
ارزيابي خبر :
انجام مذاكره صحت داشته و مطالب بالا بين نامبردگان عنوان شده
است .
چكيده گفتگو :
برابر اطلاع واصله , خانمي در ساعت 1800 روز 57,8,24 براي خريد
سكه پهلوي به خيابان هاشمي حدود ميدان سپاه دانش وارد مغازه
طلافروشي شده كه سكه پهلوي بخرد از مغازه دار سئوال كرده كه سكه پهلوي
داريد در جواب مغازه دار چنين اظهار داشته كه كد 66 مرده است شما ديگر
بايد سكه خميني بخريد و خانم مورد بحث به حالت گريه به منزل مراجعت
نموده است .
پرنيان فر
از طرف ارديبهشتي
بمنطقه 6 ابلاغ شد تا بررسي نمايد .
آمريكايي هايي مقيم ايران به شدت مرعوب شده اند , زيرا
به وسيله نامه هاي متعدد تهديد به مرگ شده اند. به همين
دليل , هر يك از آن ها به بهانه هايي از ايران خارج مي شوند
تعدادي از آمريكايي هايي كه براي جنگ هاي خياباني و
مبارزه با شورش تربيت شده اند , اخيرا به تهران آمده اند
در شش روز قبل , اكثر رجالي كه اخيرا دستگير شده اند , در
پادگان جمشيديه به مشاجره و زد و خورد مشغول شدند در
همين درگيري ها , وليان (استاندار خراسان و نايب التوليه
آستان قدس رضوي در زمان شاه ) صدقياني (وزير تعاون
شاه ) را مضروب كرده است و او اكنون در بيمارستان بستري
شده است
خانمي براي خريد سكه به طلافروشي رفته و سكه پهلوي
خواسته است ; طلافروش به او گفته است كه كد 66 (شاه ) مرده
است , شما بايد صبر كنيد تا سكه امام خميني بخريد
